Жиі қойылатын сұрақтар
Медициналық көмек көрсетумен байланысты инфекция – пациенттің денсаулық сақтау ұйымдарында медициналық қызметтерді алуымен байланысты бактериялық, вирустық, паразиттік немесе грибоктан пайда болатын кез келген инфекциялық ауру немесе қызметкердің медициналық ұйымда жұмыс істеуі салдарынан пайда болатын инфекциялық ауру.
Медициналық ұйым бойынша медициналық көмек көрсетумен байланысты инфекция ретінде есепке алынуға жатады:
1) Жаңа туған нәрестелердің тері инфекциялары, егер шығарылғаннан кейін күнтізбелік жеті күн ішінде көрінсе, жалпыланған Нысандар шығарылғаннан кейін күнтізбелік отыз күн ішінде;
2) акушерлік-гинекологиялық көмек көрсетуге байланысты инфекциялық асқынулар-шығарылғаннан кейін күнтізбелік отыз күн ішінде;
3) хирургиялық араласулардың инфекциялық асқынулары, шығарылғаннан кейін күнтізбелік отыз күн ішінде, имплантант болған кезде-операция жүргізілгеннен кейін бір жыл ішінде.
Медициналық көмек көрсетумен байланысты инфекциялардың алдын алу:
- Сапалы және тиімді антисептиктерді қолдану
- Үй-жайдаүнемідезинфекциялық іс-шараларөткізу
- Антисептикажәнеасептикаережелеріннақтысақтау
- Барлыққұралдардызарарсыздандыружәнезарарсыздандыру алдындағы өңдеудіңжоғарысапасынқамтамасыз ету
Туберкулез – өкпе мен лимфа түйіндерінде ерекше қабыну өзгерістерінің пайда болуымен сипатталатын жұқпалы ауру.
Туберкулез – негізінен өкпені зақымдайды, бірақ сүйек, бүйрек, ми мен ми қабықтарының, тері, көз және басқа мүшелердің туберкулезі болуы мүмкін.
Туберкулездің таралу жолдары қандай?
- Түшкіргенде және жөтелгенде (ауа – тамшылар).
- Тұрмыстық заттар (ыдыс-аяқ, төсек-орын, сүлгі арқылы).
Негізгі клиникалық симптомдар: 1.жөтел (2 апта немесе одан да көп) 2.әлсіздік 3. дене температурасының көтерілуі 4.тершендік 5. кеудедегі ауырсыну 6.тәбеттің төмендеуі, салмақ азаюы 7.шаршау 8. қан түкіру
Алдын алу шаралары:
1. Жаңа туылған нәрестелерге туберкулезге қарсы БЦЖ вакцинациясын жүргізу (босанғаннан кейін 2-4 тәулікте перзентханада)
2. Жылына бір рет флюорографиялық тексеруден өту және балаларды Манту реакциясына тексеру.
3. Жеке бас гигиенасы ережелерін сақтау және салауатты өмір салтын сақтау.
Жіті ішек инфекциясы - бұл асқазан-ішек жолдарының басым зақымдануымен әртүрлі микроорганизмдер тудыратын көптеген аурулар тобы. Олардың ішіндегі ең "зиянсыз" тамақтан улану, ең қауіптісі тырысқақ, іш сүзегі, ботулизм, сальмонеллез, дизентерия және т. б.
Ішек инфекцияларының қоздырғыштары лас қолдарда, жуылмаған көкөністер мен жемістерде, қайнатылмаған суында болуы мүмкін.
Жедел ішек инфекциясы бірден пайда болмайды бірақ жасырын кезеңнен кейін бірнеше сағаттан 5-7 күнге кейін пайда болуы мүмкін
Жедел ішек инфекциясына күдік туындаған жағдайда дереу дәрігердің кеңесіне жүгіну керек!
- Тазалықты сақтаңыз, тағамды инфекцияның ықтимал тасымалдаушыларынан қорғаңыз
- Шикі және пісірілген тағамдарды бөлек сақтаңыз
- Өнімдерді жеткілікті термиялық өңдеуден өткізіңіз
- Азық-түлікті қауіпсіз температурада сақтаңыз.
- Қауіпсіз су мен қауіпсіз шикі тағамдарды қолданыңыз.
- Тез бұзылатын тағамдарды жеуге болмайды
- Арнайы белгіленген жерлерде ғанашомылыңыз.
Вакциналар халықтың кең тобында қолданар алдында қауіпсіздік пен тиімділікті сынаудың бірнеше кезеңінен өтеді. Олар келесі кезеңдер:
Клиникаға дейінгі зерттеулер
Вакцинаның алдын-ала қауіпсіздігі мен тиімділігін дәлелдейтін жасушалар мен зертханалық жануарларды зерттеу.
Клиникалық зерттеулер:
I фаза — Қауіпсіздік
Вакцина қауіпсіздікті тексеру, дозаны анықтау және вакцинаның иммуногенділігі туралы алдын ала қорытынды жасау үшін шамамен 100 адамға ғана енгізіледі.
II фаза — Қауіпсіздік бойынша кеңейтілген зерттеулер
Вакцина жүздеген адамдарға, соның ішінде мақсатты топтарға (мысалы, балалар мен қарттарға) беріледі. Осылайша олар халықтың әртүрлі топтары үшін вакцинаның қауіпсіздігі мен тиімділігі туралы егжей-тегжейлі ақпарат алады.
III фаза — Тиімділгі
Үшінші кезеңге халықтың әртүрлі топтарынан бірнеше мың еріктілер қатысады, вакцинаның әсері плацебомен салыстырылады. Мұндай ауқымды зерттеулер сирек жанама әсерлердің пайда болу мүмкіндігін тексеруге мүмкіндік береді. Үшінші кезең негізінде вакцинаның қауіпсіздігі және ол іс жүзінде инфекциядан қорғайды ма деген қорытынды жасалады.
IV фаза — Тиімділік және жанама әсерлер мониторингі
Үш зертханалық кезеңнен кейін ресми тіркеу процесі басталады, одан вакцина зерттеудің IV кезеңіне өтеді — тиімділікті тексеру және адамдардың үлкен топтарына мақұлданғаннан және қолданғаннан кейін қосымша жанама әсерлерді тіркеу.
Қызылша ауруы бұл вирусты, ауыр өтетін және әртүрлі асқынуларға әкелетін жұқпалы ауру, қызылшамен қарым-қатынаста болған екпе алмаған адамдардың барлығы ауруды жұқтырады. Ауру қызылша вирусымен таралады, адамнан адамға ауа – тамшы жолдары арқылы, жөтелгенде, түшкіргенде және сөйлегенде жұғады.
Қызылшаның негізгі белгілері бұл;
- дене қызуының жоғарылауы,
-дақты – папулезды бөртпенің бірінші кезекте баста және мойында пайда болуы, одан кейін бөртпе кеудеге, аяқ – қолдарға таралады.
- жақтың кілегей бөлігінде ақ дақтардың пайда болуы;
- жөтел, мұрынның бітелуі
- конъюнктивит
Қызылша ауру ауыр түрде асқынулармен өтуі мүмкін, өте жиі кездесетін асқынулар бұл - пневмония, отит, энцефалит, менингоэнцефалит, медициналық көмекке кеш жүгінген кезде осы асқынулар өлімге де әкелуі мүмкін.
Қызылшаның арнайы емі жоқ, тек екпе алу арқылы ғана қызылшадан қорғануға болады.
Қызылшаны жұқтырудың, сондай-ақ олардың асқынуларының алдын алатын жалғыз тиімді әдіс - бұл тек вакцинация. Қызылшаға қарсы вакцинация 1 жаста және 6 жаста 2 рет жасалады, бұл вакцинацияланған адамдарда өмір бойы болатын вакцинациядан кейінгі иммунитеттің дамуына мүмкіндік береді.қызылшаға қарсы вакцинаның әрбір дозасы иммунитетті күшейтеді.
Вакцинация үшін қызылшаға қарсы қауіпсіз және тиімді вакцина қызамық пен паротитке (ККП) қарсы компонентпен бірге қолданылады.
Тұмау және оның асқынулары әркім үшін қауіпті, алайда 5 жасқа дейінгі балалар, қарттар, сондай-ақ созылмалы аурулары бар адамдар (жүрек, өкпе және бүйрек аурулары, метаболизмнің бұзылуы, неврологиялық дамудың бұзылуы, бауыр мен қан аурулары) және иммунитеті төмен адамдар үшін ең үлкен қауіп тудырады (АҚТҚ/ЖҚТБ, химиотерапия немесе стероидты емдеу және қатерлі ісіктерге байланысты).
Тұмау-бұл жоғарғы тыныс жолдарының қабынуымен сипатталатын тұмау вирустары тудыратын жедел респираторлық вирустық ауру. Тұмау вирустары үш түрге бөлінеді: А, В және С, әрқайсысының ауру ағымы әртүрлі өтеді.
А тұмауының вирустары адамнан адамға жұғу қабілеті бар және антигендік құрылымы бойынша ерекшеленеді және жаңа түрлердің тез таралуымен сипатталады, жаһандық пандемияны тудыруы қаупі жоғары. Қазіргі уақытта адамдар арасында А(H1N1) және А(H3N2) типті тұмау вирустары таралуда.
В тұмауының вирустары түрлерге бөлінбейді, бірақ оларды желілерге бөлуге болады. Қазіргі уақытта айналымдағы В типті тұмау вирустары В/Ямагата және В/Виктория желілеріне жатады.
С тұмауының вирусы сирек кездеседі және әдетте жеңіл инфекцияларға әкелетіндіктен, айтарлықтай қауіп тудырмайды.
Медициналық тексерунеліктен жүргізіледі: адам ағзасында бәрі жақсы ма, жоқ па, соны білу – ненің дұрыс емес екенін табу және анықтау үшін. Сондықтан медициналық тексерулерді тұрақты және мезгілді жүргізу маңыздыбұл халықтың денсаулығын сақтауға көмектеседі. Басқаша айтқанда - адамдарға ауруды немесе патологияны ерте сатысында "ұстау" және оны емдеу үшін уақтылы тексеру қажет.
Бірақ медициналық тексерулердің өзіндік жіктелуі бар: олар алдын – ала, мерзімді, ауысым алдындағы немесе рейс алдындағы, ауысымнан кейінгі немесе рейстен кейінгі болады.
Адам жұмысқа немесе оқуға түскен кезде алдын – ала медициналық тексеруден өту керек-оның міндеттерді орындауға жарамдылығын анықтау және жалпы немесе кәсіптік аурулардың алдын алу үшін өтеді
Денсаулықты бақылауды қамтамасыз ету үшін мерзімді міндетті медициналық тексерулер қажет. Бұл әсіресе жұмыс істейтін халық үшін өте маңызды – мұндай тексерулер ауруды немесе оның белгілерін уақытында анықтауға және емдеуді уақытында тағайындауға көмектеседі. Тексерулер әсіресе жұмыс орнында шаң мен газдың пайда болуы (өндірістік факторлар) болған кезде, шу шығаратын және діріл тудыратын жабдықтардың жұмысында және жоғары ылғалдылық жағдайында жұмыс істеу керек болған кезде қажет және маңызды. ауа температурасы немесе керісінше, жұмыс орындарындағы төмен температурада (физикалық факторлар), шу шығаратын және діріл тудыратын жабдықтар жұмыс істеген кезде еңбек ауыр және ауыр еңбек процесінің факторларында қажет. Мерзімді тексерулер әр 6 және 12 ай сайын жүргізіледіуақыт кезеңі мақсатты топтарға байланысты.
Әрине, медициналық тексерулерді ересектерге амбулаториялық-емханалық көмек көрсетуге лицензиясы болуы керек медициналық ұйымдар жүргізеді. Олар зерттеу үшін білікті кадрлар мен ресурстарға ие болуы керек.
Медициналық тексерудің нәтижелерін алғаннан кейін жұмыс беруші тексеруден өтпегендерді немесе денсаулығына байланысты жұмыс істеуге жарамсыз немесе жұмысқа медициналық қарсы көрсетілімдері бар адамдарды жұмысқа жібермеуі мүмкін. Егер қызметкерде кәсіптік ауруға күдік анықталса, жұмыс берушіге бағыныштыға еңбек жағдайлары бар ауруды анықтау үшін қажетті сараптама жүргізетін медициналық ұйымға уақтылы жолдама беру маңызды. Сонымен қатар, жұмыс беруші қызметкерлерді медициналық тексеру нәтижелері бойынша қорытынды актінің ұсынымдарын орындауы керек. Жалпы аурулардың айқын түрлерін анықтаған қызметкерлер медициналық ұйымда оңалтуға жіберілуі керек.
Медициналық оңалтудан кейін қызметкерлердің кәсіби жарамдылығына сараптама жүргізіледі. Кәсіби еңбекке жарамды деп танылғандар диспансерлік бақылауға жатады, өйткені олар жалпы аурулардың бастапқы формалары бар адамдарға жатады.
Ауысым алдындағы – рейс алдындағы медициналық тексерулер деген не? Олар сондай-ақ міндетті болып табылады және адамның жалпы аурулары бар-жоғын анықтау немесе растау үшін жасалады. Мүмкін оның уақытша еңбекке жарамсыздығы, ауысымда немесе рейсте жұмыс істеуге бейімділігі бар шығар. Мүмкін ол алкогольді, есірткіні немесе психоактивті заттарды қолданған шығар – немесе осы қолданғаннан кейін қалдық құбылысы бар болуы мүмкін. Ауысымнан кейінгі немесе рейстен кейінгі тексерулер жұмыс күні, ауысым немесе рейс аяқталған кезде жүргізіледі. Олар жұмыс ортасы мен еңбек процесінің зиянды және қауіпті өндірістік факторларының әсер ету белгілерін табу үшін қажет. Сол тізімде алкоголь, есірткі, психоактивті заттарды қолдану белгілері бар.
Барлық аталған түрлердің уақтылы медициналық тексерулерін жұмыс берушілер өз қаражаты есебінен – ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және қауіпті жұмыстарда, машиналар мен механизмдерде жұмыс істейтін қызметкерлер үшін қамтамасыз етеді. Бұл процестердің барлығы Қазақстанның денсаулық сақтау және халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы заңдарымен реттеледі.