Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2024 жылғы 15 қарашадағы № 522 «Мемлекеттік-жекешелік әріптестік негізінде ғылыми зерттеулер мен тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды ұйымдастыру және жүргізу қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес (бұдан әрі – Ережелер) https://adilet.zan.kz.rus/docs/V2400035385, жеке кәсіпкерлік субъектілерін, ұлттық және шетелдік компанияларды ғылыми-инновациялық салаға тарту, оларда ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық және инновациялық қызметті дамытуға уәждемені қалыптастыру, ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет нәтижелерін коммерцияландыру, сондай-ақ ғылыми-техникалық қызметке байланысты қатынастарды реттеу мақсатында қағидалар әзірленді. мемлекеттік-жекешелік әріптестік негізінде ғылыми зерттеулер мен тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды ұйымдастыру және жүргізу.
Мемлекеттік-жекешелік әріптестік (бұдан әрі – МЖӘ) негізінде ғылыми зерттеулер мен тәжірибелік – конструкторлық жұмыстарды ұйымдастыру мен жүргізудің негізгі міндеттері:
1) таланттарды анықтау, тәрбиелеу, тарту және ұстап қалу және ғылыми, инженерлік және кәсіпкерлік кадрлардың кәсіби өсуі үшін қолайлы жағдайлар жасау;
2) инновациялық қызметті қолдау, инновацияларды тиімді енгізу, жоғары технологиялық өндірістерді, корпоративтік инновацияларды және технологиялар трансфертін дамыту үшін жағдайлар жасау;
3) стартап-инфрақұрылымды және венчурлік инвестициялау мәдениетін дамыту үшін жағдайлар жасау;
4) инновацияларға сұранысты ынталандыру;
5) мемлекеттік технологиялық саясатты іске асыру үшін қолайлы жағдайлар жасау.
Мысалы, мен жас ғалыммын, энергетика саласындағы зерттеулермен белсенді айналысамын. Мен мемлекеттен қолдау ала аламын ба және зерттеу барысында бірлескен жұмысты жүзеге асыра аламын ба?
Ия, сіз өзіңіздің зерттеулеріңізді жүзеге асыруға көмек ала аласыз.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің міндетін атқарушының 2024 жылғы 1 қарашадағы № 507 «Ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу туралы есептің негізінде олардың ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүзеге асыруға (сатып алуға) арналған шығыстар бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстары, пайдалануға беру актісі бар есептің негізінде олардың ғылыми орталықтар құруға арналған шығыстар бойынша ғылыми орталық құруы, ендіру актісі бар ғылыми-техникалық және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар нәтижелерін ендіру туралы есептің негізінде олардың ғылыми-техникалық және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды жүзеге асыруға (сатып алуға) арналған шығыстар бойынша ғылыми-техникалық және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстары бойынша адамдарға хабарламаларды беру нысанын, мерзімі мен қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес (бұдан әрі – Бұйрық) https://adilet.zan.kz.rus/docs/V2400035329.
Ғылыми немесе ғылыми-техникалық қызметті, сондай-ақ жеке кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын Субъект ғылым саласындағы уәкілетті органға «ұлттық мемлекеттік ғылыми-техникалық сараптама орталығы» автоматтандырылған ақпараттық жүйесі арқылы салықтық жеңілдіктер мен салықтық шегерімдер алуға өтінім бере алады.
Мысалы, мен, Қазақстан Республикасының азаматы, ғылыми және ғылыми-техникалық қызметпен айналысамын, маған ғылыми-зерттеу, ғылыми-техникалық және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға жұмсалатын шығыстар бойынша салықтық жеңілдіктер мен шегерімдер түрінде көмек қажет. Мен осындай көмек ала аламын ба?
Ия, сіз салық жеңілдіктерін ала аласыз.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2024 жылғы 23 қазандағы № 491 «Ғылыми-техникалық кеңес бойынша үлгілік ережені бекіту туралы» (бұдан әрі – Бұйрық) бұйрығына сәйкес https://adilet.zan.kz.rus/docs/V2400035287, ғылыми-техникалық кеңес (бұдан әрі – ҒТК) – реттелетін салалардағы салалық уәкілетті органдар, ғылыми ұйымдар және жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары жанындағы консультативтік-кеңесші орган.
ҒТК қызметі мынадай негізгі міндеттерді шешуге бағытталған:
1) ғылым және ғылыми-техникалық, технологиялық және инновациялық қызмет саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыруға, ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет нәтижелерін коммерцияландыруға ұсыныстар әзірлеу және жәрдемдесу;
2) ғылыми-техникалық жобалар мен бағдарламаларды іске асыруды қалыптастыру бойынша ұсыныстар әзірлеу;
3) салалық ғылыми ұйымдарды дамытуға және технологиялық және инновациялық қызметті ұйымдастыруға ұсыныстар әзірлеу және қатысу.
ҒТК төраға мен тұрақты мүшелерден тұрады. ҒТК құрамына салалар бойынша жетекші ғалымдар, мемлекеттік органдар мен даму институттарының, «Атамекен» Ұлттық Кәсіпкерлер палатасының, Ұлттық холдингтер мен компаниялардың өкілдері, ұлттық ғылыми кеңестердің, жеке кәсіпкерлік субъектілерінің салалық қауымдастықтарының, жер қойнауын пайдаланушылардың, сондай-ақ ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілері болып табылатын бейінді ғылыми ұйымдардың мүшелері кіреді.
Мысалы, мен Қазақстан Республикасының азаматымын, уәкілетті органның реттелетін салаларында докторлық (PhD) философия дәрежесі және ғылыми-зерттеу және (немесе) ғылыми-педагогикалық жұмыс өтілі 5 жыл. ҒТК құрамына кіре аламын ба? Иә, сіз ҒТК құрамына қосылуға өтініш бере аласыз.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2025 жылғы 10 қаңтардағы № 8 «Технологиялардың әзірлігі мен ұйымдардың технологиялық әзірлігі деңгейлерін айқындау әдістемесін бекіту туралы» бұйрығына сәйкес https://adilet.zan.kz.rus/docs/V2400035634 технологиялар мен ғылыми зерттеулердің дайындық деңгейін анықтау үшін «технологиялардың дайындығы мен ұйымдардың технологиялық дайындығы деңгейлерін анықтау әдістемесі» арнайы әдістемесі белгіленді. Ол гранттық, бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру, ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерінің ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет нәтижелерін коммерцияландыру бойынша конкурсқа ұсынылған ғылыми зерттеулер кезеңінің әзірлену дәрежесін және аяқталу дәрежесін бағалауға арналған.
Мысалы, азамат А. ұзақ уақыт бойы ғылыми зерттеулермен айналысып, инновациялық технологияны дамытты және ол әзірлеуге дайындық деңгейін анықтағысы келеді. Азамат А. осы әдісті қолдана отырып, өз зерттеулерінің дайындық деңгейін дербес анықтай ала ма? Ия, азамат А. бұл әдісті қолдана алады.
Қазақстан аумағында сапарлар кезінде «Болашақ» бағдарламасының стипендиаттарына әуе көлігімен немесе теміржол көлігімен (тікелей маршрут бойынша) жүру шығындары өтеледі. Бұл ретте өтемақы сомасы купе вагонындағы билет құнынан аспайтын мөлшерде есептеледі. Қымбат санаттағы билеттер, атап айтқанда: жоғары жайлылықтағы вагон санаты, сондай-ақ жүрдек пойыздардағы «Турист» және «Бизнес» сыныптары бойынша билеттер өтелмейді. Қосымша түрде теміржол кассасынан өз маршрутыңыз бойынша жол жүру билеті құны көрсетілген анықтаманың түпнұсқасын ұсыну қажет.
Аталған мәселе Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 7 қазандағы № 413 бұйрығымен реттеледі:
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1300008880
Мысалы:
Мен, Исатай, «Болашақ» бағдарламасының стипендиаты болып табыламын және National University of Singapore (Сингапур) университетінің магистратурасына оқуға түстім. Ақтау қаласында тұрамын. Мен Ақтау – Астана бағыты бойынша, әрі қарай Астана – Сингапур бағыты бойынша әуе билетін сатып алдым. Ақтау – Астана, яғни Қазақстан Республикасы аумағындағы ішкі бағыттағы әуе билеті құны өтелуге жата ма?
Иә, Қазақстан Республикасы аумағындағы ішкі бағыт бойынша әуе билеті құны өтелуге жатады, алайда өтемақы әуе билеті құны бойынша емес, теміржол көлігі тарифі шегінде, купе вагонында жүру құнынан аспайтын мөлшерде жүзеге асырылады. Сондай-ақ қосымша түрде теміржол кассасынан сіздің бағытыңыз бойынша жол жүру билеті құны туралы анықтаманың түпнұсқасын ұсыну қажет.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 13 сәуірдегі №163 бұйрығына сәйкес (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1200007613), әуе ұшу шығындары (әуе билеті) шетелдік жоғары оқу орнының академиялық күнтізбесіне сәйкес ұзақтығы 2 (екі) ай және одан да көп семестраралық каникул кезеңінде ғана төленеді (өтеледі). Ұзақтығы екі апта болатын семестраралық каникул кезеңіндегі ұшуға жұмсалған шығындар өтелмейді.
Мысалы: Менің ұлым «Болашақ» бағдарламасының стипендиаты болып табылады және Бостон университетінде (Америка Құрама Штаттары) магистратурада білім алуда. Ұзақтығы 2 апта болатын каникул кезеңінде Қазақстанға келуді жоспарлап отыр. «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ оның әуе ұшу шығындарын төлей ме?
Жоқ, ұлыңыздың әуе ұшу шығындары төленбейді, себебі әуе ұшу шығындары тек ұзақтығы 2 (екі) ай болатын семестр аралық каникул кезеңіне ғана төленеді.
«Болашақ» бағдарламасының «мемлекеттік қызметшілер» санаты бойынша стипендиаттары шетелде тіл курстарынан өте алмайды, өйткені магистр дәрежесін алу үшін «мемлекеттік қызметшілер» санаты бойынша халықаралық «Болашақ» стипендиясының иегерлеріне арналған тіл курстары тек Қазақстан Республикасының аумағында ғана және 12 (он екі) айдан аспайтын мерзімде өткізіледі.
Бұл мәселе Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің м.а. 2015 жылғы 22 мамырдағы №318 бұйрығымен реттеледі.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1500011258.
Мысалы: Мен – Мадинамын, «мемлекеттік қызметші» санаты бойынша «Болашақ» стипендиясының иегерімін. Мен тілдік курстарды шетелде өте аламын ба?
Мадина, «Болашақ» халықаралық стипендиясының «мемлекеттік қызметшілер» санаты бойынша иегерлері үшін шетелде тіл курстарынан өту мүмкін емес. Сіз тіл курстарынан тек Қазақстан Республикасының аумағында ғана, мерзімі бір жылдан аспайтын уақыт аралығында өте аласыз.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 26 мамырдағы № 222 «Шетелде оқуға жіберу, оның ішінде «Болашақ» халықаралық стипендиясы бойынша мемлекеттік қызметтер көрсету қағидаларын бекіту туралы» (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000020730) бұйрығына 1-қосымшаға сәйкес құжаттарды қарау және қабылдау немесе мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту мерзімі 2 жұмыс күнін құрайды.
Мысалы: Менің атым – Диас. Мен 26 қаңтар күні University College London университетіне «Құқық» мамандығы бойынша магистратура бағдарламасына «Болашақ» халықаралық стипендиясы конкурсына қатысу үшін құжаттарымды тапсырдым. Құжаттар қанша уақытта қаралады және жауапты қашан күтуге болады?
Диас, «Болашақ» стипендиясы бойынша құжаттарды қарау мерзімі 2 жұмыс күнін құрайды, яғни сіз жауапты 27 қаңтар күні жұмыс күні ішінде аласыз.
«Болашақ» халықаралық стипендиясын тағайындауда үміткерлерді іріктеуді ұйымдастыру және жүзеге асыру тәртібі Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 11 маусымдағы № 573 қаулысымен бекітілген (бұдан әрі – ҚР ҮҚ) «Болашақ» халықаралық стипендиясын тағайындау үшін үміткерлерді іріктеу қағидаларымен реттеледі. (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P080000573)
Үшінші турда Республикалық комиссия бірінші және екінші турдың нәтижелерін қарастырып, «Болашақ» стипендиясын тағайындау немесе тағайындаудан бас тарту туралы түпкілікті шешім қабылдайды, ол туралы үміткерге «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ ресми сайтында ақпарат орналастыру арқылы хабар етіледі. Шешім отырыстың хаттамасымен ресімделіп, оған қатысқан барлық Комиссия мүшелері қол қояды.
Осыған орай қолданыстағы ҚР ҮҚ заңнамасында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі Республикалық комиссияның шешімін қайта қарау мүмкіндігі қарастырылмаған.
Сонымен қатар Ережеге сәйкес үміткер келесі конкурстың конкурстық іріктеуіне қатысуға құқылы.
Мысалы: Менің атым – Ардақ. Мен конкурсқа қатысып, University of Reading (Ұлыбритания) университетіне докторантура бағдарламасы бойынша құжат тапсырдым, алайда маған «Болашақ» стипендиясы тағайындалмады. Менің конкурс нәтижелерім қайта қаралуы мүмкін бе?
Ардақ, үшінші турда комиссия алғашқы екі турдың нәтижелерін қарап, соңғы шешім қабылдайды: «Болашақ» стипендиясын тағайындау немесе бас тарту. Бұл шешім хаттамамен рәсімделіп, комиссия мүшелері қол қояды. Бұл шешімді қайта қарауға болмайды.
Тұру, тамақтану және оқу әдебиеттерін сатып алу үшін ай сайынғы стипендияны төлеу алдыңғы айдың 25-інен бастап ағымдағы айдың 5-іне дейін жүргізіледі. Академиялық оқу кезеңінде оқу материалдарын сатып алу шығыстарының сомаларын есептеу бекітілген оқу жоспарына сәйкес жылына екі рет жүргізіледі, тілдік курстардан және тағылымдамадан өту кезеңінде ай сайын жүргізіледі.
Бұл мәселе Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 13 сәуірдегі №163 бұйрығымен реттеледі.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1200007613.
Мысалы: Мен, Темірлан, «Болашақ» бағдарламасының стипендиаты ретінде оқуым 2 қыркүйекте басталады, ал оқуға 22 тамыз күні ұшамын. Стипендияны қашан аламын?
Темірлан, ай сайынғы стипендия алдыңғы айдың 25-інен бастап ағымдағы айдың 5-іне дейінгі аралықта төленеді. Сіздің жағдайыңызда алғашқы стипендия 25 тамыз бен 5 қыркүйек аралығында төленеді. Сонымен қатар академиялық оқу кезеңінде оқу материалдарына арналған шығындар жылына екі рет төленеді, ал тілдік курстар мен тағылымдамалар кезеңінде ай сайын төленеді.