Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 12 мамырдағы № 196 бұйрығымен бекітілген «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік қызметін көрсету қағидаларының (бұдан әрі – Қағидалар) 2-тарауының 10-тармағына сәйкес, көрсетілетін қызметті алушының (жеке тұлғаның) тегі, есімі, әкесінің аты (ол бар болса) және (немесе) көрсетілетін қызметті алушының (заңды тұлғаның) атауы өзгерген жағдайда, аккредиттелген субъектілер Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) осы Қағидаларға 10-қосымшаға сәйкес аккредиттеу туралы куәлікті қайта рәсімдеу туралы өтінішті және осы Қағидаларға 1-қосымшаның 9-тармағына сәйкес растаушы құжаттарды ұсынады, олардың негізінде көрсетілетін қызметті алушыға бұрын берілген мерзімге сәйкес келетін қолданылу мерзімі бар жаңа куәлік беріледі.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000020626
Мысалы:
Айгерім К. (бұдан әрі – қызмет алушы) тұрмысқа шығуы себепті жұбайының фамилиясын алған. Осыған байланысты Қағиданың 1-қосымшасының 9-тармағына сәйкес растайтын құжаттар топтамасын жинақтап қайта ресімдеуге өтінім берді. Осылайша қызмет алушының қайта ресімдеу туралы өтінімі қарастырылып, ол кісіге алдында берілген мерзімге сәйкес жаңа куәлік берілді.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 12 мамырдағы № 196 бұйрығымен бекітілген «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік қызметін көрсету қағидаларының 2-тарауының 8-тармағына сәйкес, филиалдарды аккредиттеу бас ұйымның құрамында жүргізіледі.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000020626
Мысалы:
Ұлттық сараптама орталығының Алматы қалалық филиалы Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігіне (бұдан әрі – қызмет беруші) ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу мәселесі бойынша жүгінді. Қызмет беруші филиалдардың ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектісі ретінде аккредиттеуден өтуі міндетті емес екенін түсіндірді. Аккредиттеу осы филиалдың бас ұйымының құрамында, яғни Ұлттық сараптама орталығының құрамында жүргізіледі.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2024 жылғы 23 қыркүйектегі №457 бұйрығымен https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2400035119 бекітілген Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академиктерін сайлау қағидалары мен өлшемшарттарына (бұдан әрі – Қағидалар) сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академиктерін сайлауға кандидаттарды ұсыну құқығы тек Қазақстан Республикасының ғылыми және/немесе ғылыми-техникалық қызметті жүзеге асыруға аккредиттелген ғылыми ұйымдары мен жоғары оқу орындарына (бұдан әрі – ЖОО) тиесілі. Қағидаларда кандидатты өздігінен ұсыну қарастырылмаған.
Мысалы: азамат А. Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі болып сайлану үшін Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясына құжаттар топтамасын ұсынды.
Азамат А.-ның құжаттары бірінші кезеңде (құжаттардың талаптарға сәйкестігін тексеру сатысында) белгіленген талаптарға сәйкес келмейтіндіктен қабылданбады, өйткені құжаттар топтамасында үміткердің ғылыми ұйым немесе ЖОО тарапынан ұсынылғанын растайтын құжаттар (төраға мен ғылыми хатшының қолы қойылған және ұйымның мөрі басылған Ғылыми кеңес отырысы хаттамасынан үзінді, сондай-ақ үміткердің ғылыми жетістіктері егжей-тегжейлі сипатталған ресми ұсыну хаты) болмаған.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің м.а. 2023 жылғы 18 тамыздағы № 423 бұйрығымен бекітілген Апелляциялық комиссия туралы ереженің (бұдан әрі – Ереже) 14-тармағының 3) тармақшасына сәйкес, https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300033328 Апелляциялық комиссия Ұлттық ғылыми кеңес (бұдан әрі – ҰҒК) мүшелерінің жобалар (бағдарламалар) бойынша бағалау және дауыс беру рәсімін сақтамау мәселелерін қарайды. Ереженің 17-тармағына сәйкес конкурсқа қатысушылардың өтініштерін жұмыс органы Ұлттық мемлекеттік ғылыми-техникалық сараптама орталығының ақпараттық жүйесінде www.is.ncste.kz сілтемесі бойынша жеке кабинетте көрсетілген ҰҒК шешімі қабылданған сәттен бастап 3 жұмыс күні ішінде қабылдайды.
Мысалы, Астана қаласындағы аккредиттелген университет ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобаларды гранттық қаржыландыру конкурсына өтінім берді. Өтінімді қарау нәтижелері бойынша ҰҒК шешім қабылдады. Бұл ретте өтініш беруші ұйым жоба бойынша дауыс беру кезінде ҰҒК мүшелерінің белгіленген рәсімді сақтамағанын анықтады. Өтініш беруші ұйым ҰҒК шешімі қабылданған сәттен бастап 3 жұмыс күні ішінде апелляциялық комиссияға жүгінді.
Қазақстан Республикасының 2024 жылғы 1 шілдедегі № 103-VIII ҚРЗ «Ғылым және технологиялық саясат туралы» Заңына сәйкес https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2400000103 гранттық қаржыландыру конкурстарына қатысуға өтінімдерді ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызметтің аккредиттелген субъектілері береді.
«Жас ғалым» жобасы бойынша постдокторантураны гранттық қаржыландыру конкурсына және жас ғалымдар үшін гранттық қаржыландыруға арналған конкурсқа өтінімдерді бір мезгілде беруге жол беріледі. Бұл ретте конкурстық құжаттамаға сәйкес бір тұлға көрсетілген конкурстардың біреуінде ғана жобаның ғылыми жетекшісі бола алады.
Мысалы, Астана қаласындағы аккредиттелген университет «Жас ғалым» жобасы бойынша постдокторантураны гранттық қаржыландыру конкурсына өтінім беріп, оқытушы А.-ны жобаның ғылыми жетекшісі ретінде көрсетті. Кейін осы университет жас ғалымдар үшін гранттық қаржыландыруға арналған конкурсқа өтінім беріп, қайтадан оқытушы А. жобаның ғылыми жетекшісі ретінде көрсетілді. Бұл жағдайда оқытушы А. екі жобаның біреуінің ғана ғылыми жетекшісі бола алады. Сондықтан екінші өтінімде жобаның ғылыми жетекшісі ретінде конкурстық құжаттаманың талаптарына сәйкес келетін басқа тұлға көрсетілуге тиіс.
Қазақстан Республикасы «Білім туралы» Заңының 47-бабының 17-тармағына сәйкес, https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2300033291 мемлекеттік білім беру тапсырысы (бұдан әрі – мемлекеттік тапсырыс) негізінде докторантурада педагогикалық мамандықтар бойынша білім алған Қазақстан Республикасының азаматтары ғылым және жоғары білім саласындағы уәкілетті орган – Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі айқындайтын тәртіппен жұмыс өтеуге міндетті.
Мысал: Мен мемлекеттік білім беру тапсырысы бойынша «Физика мұғалімін даярлау» мамандығы бойынша докторантураны аяқтаймын. Қанша жыл және қандай ұйымдарда жұмыс өтеуім қажет?
Оқуды аяқтағаннан кейін Сіз меншік нысанына қарамастан, кез келген білім беру ұйымдарында 3 (үш) жыл жұмыс өтеуге тиіссіз.
«AI-Sana» бағдарламасы – Қазақстан Республикасы Президентінің 2025 жылғы 13 қазандағы № 1042 Жарлығымен бекітілген Мемлекет басшысының 2025 жылғы 8 қыркүйектегі «Қазақстан жасанды интеллект дәуірінде: цифрлық трансформация арқылы өзекті міндеттерді шешу» атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі Жалпыұлттық іс-шаралар жоспарының 82-тармағын https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U2500001042 орындау шеңберінде іске асырылатын бағдарлама.
«AI-Sana» бағдарламасына Қазақстан Республикасының жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының студенттері, магистранттары және докторанттары қатыса алады. Бағдарламаға қатысудың міндетті шарты – білім алушы мәртебесінің болуы. Осыған байланысты оқуын аяқтап, білім алушы мәртебесінен айырылған түлектер бағдарламаға қатысушылар санатына жатпайды.
Мысал:
Азамат А. Ғылым және жоғары білім министрлігіне «AI-Sana» бағдарламасына қатысу мүмкіндігі туралы өтінішпен жүгінді. Өтінішті қарау барысында азамат А.-ның жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымының студенті, магистранты немесе докторанты еместігі және білім алушы мәртебесінің жоқтығы анықталды. Осыған байланысты оған «AI-Sana» бағдарламасына жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымында білім алушы мәртебесі бар тұлғалар ғана қатыса алатыны түсіндірілді.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің м.а. 2023 жылғы 14 қыркүйектегі № 466 бұйрығымен https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300033417 бекітілген Ғылым саласындағы сыйлықтарды, мемлекеттік ғылыми стипендияларды беру қағидаларына (бұдан әрі – Қағидалар) сәйкес мемлекеттік ғылыми стипендия республикалық бюджет қаражатынан Қазақстан Республикасы Президентінің өмір бойғы стипендиясын алатын Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының нақты мүшелеріне, сондай-ақ зейнеткерлік жасқа толған Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академиктеріне тағайындалмайды.
Мысал: Алматы қаласындағы ғылыми ұйым мемлекеттік ғылыми стипендия алуға зейнеткерлік жасқа толған Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы академигінің құжаттарын ұсынды. Мемлекеттік ғылыми стипендия тағайындауға арналған құжаттар академиктің белсенді және нәтижелі зерттеу жұмысын жалғастыруына байланысты жіберілген.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің бұйрығымен құрылған конкурстық комиссия академиктің зейнеткерлік жасқа толуын ескере отырып, құжаттарын қабылдамады.
Конкурсқа қатысу үшін ұсынатын құжаттар Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрі міндетін атқарушының 2023 жылғы 18 тамыздағы № 422 бұйрығымен бекітілген үміткерлерді іріктеу және ғылыми тағылымдамадан өту Қағидаларының (бұдан әрі – Қағидалар) 9-тармағында көрсетілген.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300033308
Конкурсқа қатысу үшін үміткерлер әкімшіге – «Халықаралық бағдарламалар орталығы» Акционерлік қоғамына (бұдан әрі – Әкімші) мына құжаттарды ұсынады:
1) жұмыс органы бекітетін нысан бойынша ғылыми тағылымдамадан өтуге арналған конкурсқа қатысу үшін үміткердің толтырылған сауалнамасы;
2) жұмыс органы бекітетін нысан бойынша жұмыс орнының сақталуы шартымен жұмыс берушінің ғылыми тағылымдамадан өтуге арналған өтінімі;
3) паспорт және жеке куәліктің түпнұсқалары мен көшірмелері (түпнұсқалары салыстырып тексерілгеннен кейін үміткерге қайтарылады);
4) ғылым докторы, ғылым кандидаты ғылыми дәрежесінің, сондай-ақ философия докторы (РhD), бейіні бойынша доктор, магистр дәрежесінің болуы туралы құжаттың түпнұсқасы және көшірмесі (түпнұсқалары салыстырып тексерілгеннен кейін үміткерге қайтарылады). Шетелдік білім беру ұйымында оқыған жағдайда білімі туралы құжатты тану туралы куәлігі не «Білім туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 39-бабының 8-тармағында белгіленген ерекшеліктер ескеріліп білімі туралы құжатты тану туралы өзге де құжаты;
5) осы Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес жасалып, жұмыс беруші бекітетін және тізімге кіретін, тағылымдамаға қабылдайтын шетелдік ұйыммен келісілген, қазақ немесе орыс тілдеріне нотариалды куәландырылған аудармасы бар ғылыми тағылымдамадан өту бағдарламасы;
6) еңбек қызметін растайтын құжаттың түпнұсқалары мен көшірмелері, сондай-ақ осы Қағидаларға сәйкес талап етілетін еңбек қызметі кезеңінде аударылған міндетті зейнетақы жарналары туралы үзінді (түпнұсқалары салыстырып тексерілгеннен кейін үміткерге қайтарылады);
7) осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес белгіленген ең төменгі талаптарға сәйкес келетін нәтижесімен қазақ тілінен емтихан тапсырғаны туралы жарамды ресми сертификаттың түпнұсқасы және көшірмесі (түпнұсқасы салыстырып тексерілгеннен кейін үміткерге қайтарылады);
8) осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес белгіленген ең төменгі талаптарға сәйкес келетін нәтижесімен шет тілінен емтихан тапсырғаны туралы жарамды ресми сертификаттың түпнұсқасы және көшірмесі (түпнұсқасы салыстырып тексерілгеннен кейін үміткерге қайтарылады);
9) «Денсаулық сақтау саласындағы есепке алу құжаттамасының нысандарын, сондай-ақ оларды толтыру жөніндегі нұсқаулықтарды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2020 жылғы 30 қазандағы № ҚР ДСМ 175/2020 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21579 болып тіркелген) бекітілген № 072/у нысаны бойынша медициналық анықтама (шетелге шығатындар үшін);
10) ғылыми зерттеулердің бағыттарын, ғылыми тағылымдамадан өту мерзімін, құнын (есеп-қисабы толық жазылған) көрсете отырып, үміткерді тағылымдамаға қабылдайтын шетелдік ұйымның шартсыз шақыруын (қаржылық жағдайларды қоспағанда) растайтын құжаттардың нотариалды куәландырылған қазақ немесе орыс тіліндегі аудармаларымен бірге көшірмелері;
11) ғылыми нәтижелердің тізімі (Web of Science (Веб оф сайнс), Scopus (Скопус) халықаралық дерекқорларында индекстелетін кемінде бір мақаласы немесе шолуы) немесе бұйрықпен бекітілген және (немесе) Ғылыми басылымдар тізбесінің 1-тізіміне немесе 2-тізіміне енгізілген отандық немесе шетелдік ғылыми басылымдарда кемінде 1 мақаласы және (немесе) жұмыс беруші бекітетін Derwent Innovations Index (Дервент иновейшн индекс) халықаралық өтінімі;
12) ғылым саласындағы уәкілетті орган берген аккредиттеу туралы жарамды ресми куәліктің көшірмесі;
13) үміткер құжаттарын өзі тапсыра алмаған жағдайда өкілге нотариалды куәландырған сенімхаты.
Үміткер ғылыми тағылымдамадан өту конкурсына қатысу үшін үміткердің сауалнамасының үлгілік нысанын толтыру кезінде осы Қағидалардың ережелерімен танысқандығын растайды.
Мысалы:
Мен Хельсинки университетінен (Финляндия Республикасы) ғылыми тағылымдамадан өту мүмкіндігі және университеттің жұмыс істейтін ғылыми зертханалары туралы ақпарат қамтитын хат алдым. Осы хатты тағылымдамаға қабылдайтын шетелдік ұйымның шартсыз шақыруы ретінде Әкімшіге ұсына аламын ба?
Жоқ, өйткені Қағидалардың 2-тармағына сәйкес, ғылыми тағылымдамадан өту үшін ұсынылатын жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің жетекші шетелдік ұйымдарының, ғылыми орталықтардың және өзге де ұйымдардың тізіміне кіретін шетелдік ұйымда тағылымдамадан өтуге ресми шақыру болып табылады. Шартсыз шақыруда ғылыми тағылымдамадан өту мерзімдері және тағылымдамаға ақы төлеу туралы шарттары көрсетілуі тиіс.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 12 мамырдағы №196 бұйрығымен бекітілген «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» (Бұдан әрі – Қағида) мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларының 5-тармағы 2) тармақшасына сәйкес, осы Қағидаларға 4-қосымша бойынша жеке зертхана болған жағдайда сертификатталған немесе аттестатталған (аккредиттелген) зертхана куәлігі, зертхананың паспорты.
Зертхананы жалға алған кезде – зертхананы жалға алу шарты, сертификатталған немесе аттестатталған (аккредиттелген) зертхананың куәлігі, зертхананың паспорты.
Егер зертхана талап етілмейтін болса жүзеге асырылатын ғылыми қызмет түріне зертхана талап етілмейтіндігі туралы түсіндірме (еркін нысанда) беріледі.
Ескертпе: зертханалардың болуы туралы мәліметтер толтырылғанға дейін аккредиттелетін ұйым зертханалар мен жабдықтар туралы деректерді «Е-lab» модуліндегі Ұлттық инновациялық жүйенің «бірыңғай терезесі» (бұдан әрі – ҰИЖ БТ) цифрлық жүйесіне енгізеді.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000020626
Мысалы:
«Айтас» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің (бұдан әрі – ЖШС) меншігінде өз зертханасы жоқ, бұл ретте жұмыстарды жүргізу үшін оларға зертхана қажет. ЖШС, «Жалын» ЖШС-нің сертификаттталған (аккредиттелген) зертханасын жалға алды. «Жалын» ЖШС жалға берген зертхана туралы деректерді «Е-lab» модуліндегі ҰИЖ БТ-ның «бірыңғай терезесі» цифрлық жүйесіне енгізе отырып, зертхананы сертификаттау куәлігін және зертхананың паспортын қоса ұсынды.
Осылайша «Айтас» ЖШС аккредиттеуден өту үшін талап етілетін құжаттармен бірге жалға алған зертхана құжаттарын, аталған қызметті беруші Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрлігіне ұсынды.