Жиі қойылатын сұрақтар
«Болашақ» халықаралық стипендиясын іске асыру бойынша кейбір шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 7 қазандағы № 413 бұйрығына сәйкес (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1300008880) оқу/тағылымдама шарты бойынша міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету үшін Стипендиат белгіленген талаптарға сәйкес кепіл мүлкін және/немесе кепілгерлерді беруге міндетті.
Стипендиат бағаланған құны оқудың толық құнынан кем емес жылжымайтын мүлікті кепілге береді.
Жылжымайтын мүлік шектеусіз және ауыртпалықсыз меншікте болуы керек, ал кепіл шартын жасасқан күні оның жасы 50 жастан аспауы керек.
Стипендия берілген сәттен бастап кепілге берілген мүлікті стипендиат немесе оның жақын туыстары иеліктен шығара алмайды. Кепіл шарты қоғам мен жылжымайтын мүлік иесі арасында жасалады, үш данада ресімделеді және мемлекеттік тіркеуге жатады.
Егер бір жылжымайтын мүліктің құны жеткіліксіз болса, стипендиатқа, оның отбасы мүшелеріне немесе үшінші тұлғаларға тиесілі барлық ауыртпалықсыз объектілер кепілге алынады.
Егер кепіл құны оқытуды толық қамтымаса, қалған сома Кепілдік шарттарымен қамтамасыз етіледі.
Кепілгерлердің саны оқу ақысын қамту пайызына байланысты: оқу құнының 70% – дан астамы кепілмен жабылады-1 кепілгер 50-70% – 2 кепілгер 30-50% – 3 кепілгер 30%-дан аз – 4 кепілгер.
Жеке жағдайлар:
Ауылдық жерлерде соңғы 2 жыл бойы тұратын және жұмыс істейтін стипендиаттар: кепілмен қамту пайызына қарамастан әрқашан 2 кепілгер ұсынады.
Ауыртпалықсыз жылжымайтын мүлік толық болмаған жағдайда стипендиат пен оның отбасы мүшелері 5 кепілгер ұсынылады.
Тағылымдамадан өтуге жіберілген стипендиаттар 2 кепілгер ұсынады.
Мысалы:
Маған стипендия тағайындалды, бірақ менің жеке меншігім жоқ, ата-анамның пәтері бар, мен оны кепілге бере аламын ба, бірақ ол оқу ақысын толығымен өтемейді, мен кепілгерлерді тарта аламын ба? Маған қанша кепілгер керек?
Иә, Сіз ата-анаңызға тиесілі пәтерді кепілге бере аласыз, егер ол олардың меншігінде болса және ауыртпалықсыз болса, бірақ оның құны оқуды толығымен жабу үшін жеткіліксіз болса, Сіз кепілгерлерді тарта аласыз.
Сіз «Болашақ» халықаралық стипендиясы аясындағы басым мамандықтар тізіміне мамандықты өзіңіз қоса алмайсыз.
Бұл басым мамандықтар тізімі орталық және жергілікті атқарушы органдар ұсынған өтінімдер негізінде әзірленіп, Қазақстан Республикасы Президентінің 2000 жылғы 12 қазандағы № 470 Жарлығына сәйкес жұмыс органы тарапынан бекітілетіндігімен байланысты.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U000000470
Қолданыстағы басым мамандықтар тізімімен «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ-ның ресми сайтында келесі сілтеме арқылы танысуға болады: https://bolashak.gov.kz/kz/mamandytar
Мысалы:
Үміткер шетелдік университеттен қолданыстағы басым мамандықтар Тізіміне кірмейтін мамандық бойынша оқуға шартсыз шақыру алды. Ол таңдаған мамандығын Тізімге енгізуге бола ма деп білгісі келеді.
Жоқ, басым мамандықтар тізіміне мамандықты қосу мүмкін емес. Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, бұл Тізімге мамандықтарды енгізу тек орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдардың өтінімдері негізінде жүзеге асырылады.
Ол конкурсқа құжаттарды тек Қағидаларда белгіленген талаптарға толық сәйкес болған жағдайда ғана тапсыра алады.
«Болашақ» халықаралық стипендиясын тағайындау конкурсының жеңімпаздарына ұсынылатын шетелдік жоғары оқу орындары мен тілдік курстардан өтуге арналған ұйымдардың тізімін қалыптастыру жөніндегі Нұсқаулыққа (ҚР БҒМ 2017 жылғы 5 қыркүйектегі № 444 бұйрығы) сәйкес, ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі университеттердің ресми сайттары мен академиялық рейтингтер жариялайтын агенттіктердің интернет-ресурстарынан алынған ақпаратты (тағылымдамалар ұйымдастыру қызметін көрсететін ұйымдардан басқа) сараптайды.
Осы сараптама негізінде конкурстың жеңімпаздары үшін ұсынылатын шетелдік ЖОО тізімі жасалады. Университеттер тек соңғы жарияланған деректерге сәйкес QS University Rankings by Subject халықаралық рейтингінің топ-100-на енген жағдайда тізімге енгізіледі.
Ағымдағы ЖОО тізімімен келесі сілтеме арқылы танысуға болады: https://bolashak.gov.kz/kz/zhoo
Мысалы:
Үміткер «Болашақ» бағдарламасы аясында University College London (Ұлыбритания) университетіне құжат тапсыруды жоспарлап отыр және аталған университеттің ресми Тізімге енгізілген-енгізілмегенін нақтылағысы келеді. Бұл ақпаратпен ол қай жерден таныса алады?
Иә, University College London қолданыстағы Тізімге кіреді. Сондай-ақ ол жетекші шетелдік жоғары оқу орындарының өзекті Тізімімен АО «Халықаралық бағдарламалар орталығы» ресми сайтында мына сілтеме арқылы таныса алады: https://bolashak.gov.kz/kz/zhoo
Ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүзеге асыратын ғылыми қызметкерлерге қосымша ақылар қарастырылған. Бұл «Ғылым және технологиялық саясат туралы» ҚР Заңының 28-бабының 2-тармағында, ҚР Үкіметінің 17.07.2024 ж. № 569 қаулысында көзделген. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2400000103#z407
Қосымша ақы іргелі ғылыми зерттеулерді жүзеге асыратын ғылыми ұйымдарды гранттық және бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру жобалары бойынша базалық қаржыландыру және қаржыландыру шеңберінде ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүзеге асыратын ғылыми қызметкерлерге біліктілігі жоғары ғылыми кадрларды аттестаттау саласындағы уәкілетті орган берген тиісті диплом немесе білім туралы құжатты тану туралы куәлік болған кезде белгіленеді және білім туралы негізгі жұмыс орны.
Мысалы, өтініш беруші жоғары оқу орнының академиялық мәселелер жөніндегі департаментінің директоры болып табылады, оның университет кафедрасында ассоциацияланған профессор доцентінің 0,5 ставкасы бар, ол ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізбейді. Бұл қызметкер ғылыми дәрежесі үшін қосымша ақы талап ете алмайды, өйткені ол ғылыми-зерттеу жұмыстарымен айналыспайды.
Салықтық жеңілдіктер мен шегерімдерді алу үшін хабарламалар беру тәртібіне сәйкес субъектілер ғылым саласындағы уәкілетті органға өтінім береді. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2400035329 Уәкілетті органнан хабарлама алу үшін ұсынылатын құжаттар автоматтандырылған ақпараттық жүйеде (бұдан әрі – ААЖ) бірыңғай папкаға қалыптастырылады. Ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды (әрі қарай – ҒЗТКЖ) жүзеге асыруға арналған шығыстарды растау үшін өтініш беруші ААЖ ға мынадай құжаттарды береді:
1) жобаның ақпараттық картасын;
2) ҒЗТКЖ жүргізуге арналған техникалық тапсырманың (техникалық ерекшеліктің) көшірмесін;
3) ҒЗТКЖ жүргізуге орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актісінің көшірмесін (бар болса);
4) ҒЗТКЖ нәтижесін өндіріске енгізу актісінің көшірмесін;
5) мәлімделген ҒЗТКЖ жүргізу кезінде алынған, қолданылу мерзімі расталған өнеркәсіптік меншік объектісіне қорғау құжатының көшірмесін;
6) ҒЗТКЖ жүргізуге, оның ішінде жылдар, салық кезеңдері бойынша бөлінген, қосылған құн салығын көрсете отырып, тікелей және ілеспе шығыстар бойынша нақты шығыстардың сметасын береді.
Мысалы, хабарламаны алу үшін құжаттарды тапсырған кезде ҒЗТКЖ нәтижесін өндіріске енгізу актісінің көшірмелерінің болуы қажет пе?
Ия, ҒЗТКЖ шығындарын растау үшін бұл құжат міндетті болып табылады.
Ғылыми жоба немесе өнертабыс идеясының авторына қаржылық қолдау үшін:
1. Ғылыми-практикалық маңыздылығын негіздей отырып, идеяны/өнертабысты ғылыми жоба түрінде ресімдеу. 6 (TRL 6) төмен емес технологиялық дайындық деңгейі туралы құжаттық растау қажет
2. Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызметтің аккредиттелген субъектісі болу;
3. Ағымдағы конкурстың конкурстық құжаттамасының талаптарына сәйкес келу;
4. Барлық қажетті құжаттар өтінім түрінде ресімделсін және конкурстарға қатысу үшін белгіленген тәртіппен конкурс жариялаған уәкілетті органға немесе салалық уәкілетті органға, сондай-ақ ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет нәтижелерін коммерцияландыруды гранттық қаржыландыру конкурсына жібереді. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2400000103#z457
Мысалы, ғылыми жоба идеясының авторы өнертабысқа және оны өндіріске енгізуге қандай қаржылық қолдау ала алады?
Авторға гранттық немесе бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру конкурстарына ғылыми жұмысты ұсынуға болады. Конкурстың шарттары мен талаптары туралы мәліметтермен Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің (www.gov.kz) және Ұлттық мемлекеттік ғылыми-техникалық сараптама орталығының (www.ncste.kz) ресми ресурстарында танысуға болады.
«Ғылым және технологиялық саясат туралы» ҚР Заңның 31-бабына сәйкес (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2400000103#z430), көтермелеу мақсатында ғылым мен техниканы дамытуға үлес қосқан ғылыми ұйымдар мен жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының ғалымдары, ғылыми қызметкерлері:
- Қазақстан Республикасының Президенті тағайындайтын Ғылым және техника саласындағы Қазақстан Республикасының мемлекеттік сыйлығын алуға ұсынылуы;
- үздік ғылыми зерттеулері мен жұмыстары, ғылым саласындағы аса зор жетістіктері үшін жыл сайынғы сыйлықтарды алуға ұсынылуы;
- республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіштің 2000 еселенген мөлшерінде «Үздік ғылыми қызметкер» жыл сайынғы сыйлығын алуға ұсынылуы мүмкін.
Мысалы, ғылыми қызметкер, оның пікірінше, білімнің бір саласында жаңа бағыт ашқан монографиялар мен ғылыми жұмыстарға ие бола отырып, әл-Фараби атындағы Ғылым мен техника саласындағы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығын алуға құжаттар бере алатынын нақтылай алғысы келеді.
Иә, құжаттарды тапсыра алады. Толығырақ келесі сілтеме арқылы танысуға болады https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1500000993.
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 бұйрығымен бекітілген Басшылар, мамандар және өзге де қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығының 794-тармағына сәйкес (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000022003), ғылыми ұйымның бас директор, ұйымның директорының біліктілігіне қойылатын келесі талаптар қарастырылған:
кадрларды даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) бiлiм және мамандығы бойынша жұмыс өтілі кемінде 5 жыл болуға тиіс, доктор, ғылым кандидаты, философия докторы (PhD) немесе бейіні бойынша доктор ғылыми дәрежесі (немесе дәрежесі) болған кезде ғылыми-педагогикалық кемінде 3 жыл жұмыс өтілі.
Мысалы,өтініш беруші зерттеу зертханасы бастығының біліктілік талаптарымен танысқысы келеді. Өтініш беруші adilet.zan.kz. сайтқа кіруі кіріп, 44-параграфты ашады, онда зерттеу зертханасы бастығының лауазымына қойылатын талаптар берілген, атап айтқанда: кадрлар даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білімі және маман лауазымдарында мамандығы бойынша кемінде 3 жыл жұмыс өтілі көрсетілген.
Өтініш беруші ғылыми тағылымдамадан өткен елді өзгертуге құқылы. Бұл мәселе ҚР Ғылым және жоғары білім министрінің м.а. 2024ж. 3 сәуірдегі №142 бұйрығымен реттеледі https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=35338801#activate_doc=2. Ғылыми тағылымдамадан өту елін ауыстыру үшін Халықаралық бағдарламалар орталығына ұсыну қажет:
1. Халықаралық бағдарламалар орталығы Басқарма Төрағасының атына жазылған өтініш (әрі қарай – Төраға);
2. Ғылыми тағылымдама өтетін шетелдік жоғары оқу орны немесе ұйым ұсынған жаңа шақыру хаты, бағдарлама және смета;
3. Жұмыс берушіден қолдау хаты (үшжақты келісімшарт болған жағдайда);
4. Қоғам Төрағасының атына жазылған түсіндірме хат.
Толық құжаттар топтамасы ұсынылғаннан кейін ел ауыстыру сұрағы Конкурс жеңімпаздарының өтініштерін қарау жөніндегі Комиссияның кезекті отырысына шығарылады. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300033308
Ғылыми тағылымдамадан өтуге конкурстық іріктеуге қатысуға құжаттарды үміткер құжаттарды қабылдаудың белгіленген мерзімі ішінде «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы және (немесе) халықаралық бағдарламалар орталығына қағаз нысанда береді. Құжаттарды қарау, қабылдау не оларды қабылдаудан бас тарту мерзімі 2 (екі) жұмыс күнін құрайды. Бұл сұрақ «Үміткерлерді іріктеу және ғылыми тағылымдамадан өту қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің м.а. 2023 жылғы 18 тамыздағы № 422 бұйрығымен реттеледі. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300033308
Мысалы, үміткер Ұлыбританияның Жоғары оқу орындарының бірінде ғылыми тағылымдамадан өтуді қалайды. Үміткер құжаттарды Астана қаласы, Сығанақ көшесі, 70 мекенжайы бойынша Халықаралық бағдарламалар орталығына ұсына алады. 2 жұмыс күні ішінде үміткер жауап алады.