«Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 342-бабының 2-тармағына сәйкес жер қойнауын пайдаланушы өндіретін және алкогольді ішімдіктер, тамақ өнімдері және (немесе) алкогольсіз сусындар өндіру үшін пайдаланатын минералды жерасты сулары, тұрмыстық ауыз су. өндірілген жер асты суларының 1 текше метріне 0,25 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде салық салынады.

Осы баптың ережелеріне сәйкес, егер алынған су жер қойнауын пайдаланушы жоғарыда аталған мақсаттар үшін пайдаланылса, алынатын жер асты суларының 1 текше метріне 0,25 айлық есептік көрсеткіш мөлшерлемесі қолданылады.

Басқа жағдайларда, Салық кодексінің 12-бабының 29) тармақшасына сәйкес алкоголь және тамақ өнімдері мен алкогольсіз сусындар өндірісі кезінде үшінші тұлғалардың пайдалануға жер асты суларын беруі оны жүзеге асыру - тауарларды немесе басқа мүлікті беру, (немесе) беру, жұмыстарды орындау, қызмет көрсету ретінде қарастырылады. сату, айырбастау, өтеусіз беру, сондай-ақ кепіл тауарларын кепіл ұстаушыға беру мақсатындағы қызметтер.

Осы мақсаттар үшін Салық кодексінің 342-бабында арнайы рәсім қарастырылмаған, сондықтан пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салық республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында өндірілетін жер асты суларының 1 текше метрі үшін 1000 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде есептелуі керек.

Салық кодексінің 720-бабының 4-тармағына сәйкес кен орнын (өрістер тобы, өрістің бір бөлігі) төмен рентабельді, жоғары тұтқыр, су басқан, табысы аз және таусылған деп жіктеу тәртібін, олардың тізбесі мен пайдалы қазбаларды өндіру салығы бойынша салық салу тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен белгіленген пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салыққа салық салу тәртібіне сәйкес, төмендету коэффициенттерін қолдану қарастырылмаған.

          Кейінге қалдыруды немесе бөліп-мерзiмiн ұзартуді алу үшін салық төлеуші уәкілетті орган белгілеген нысан бойынша салықтарды төлеу жөніндегі салық міндеттемесін орындау мерзімдерін өзгерту туралы салықтық өтінішті (банк кепілдігі немесе салық төлеуші кепілге беретін мүлікті бағалау туралы есеп) қоса бере отырып, орналасқан жері бойынша салық органына ұсынуы қажет.

          Өтініш салық органына түскен күннен бастап 20 жұмыс күнінен кешіктірілмей қаралуы тиіс. Ағымдағы жылдың соңына дейін эпидемиологиялық жағдайға байланысты комитет өтініштерді жеделдетілген тәртіппен қарауды тапсырды (өтінішті алған күннен бастап 10 жұмыс күнінен кешіктірмей).

Жеке тұлғалар бажсыз құны 10 000 еуродан аспайтын және салмағы 50 кг-нан аспайтын көліктің әуе түрімен жеке пайдалануға арналған тауарларды, көліктің өзге де түрлерімен және жаяу тәртіппен: 2023 жылғы 1 сәуірге дейін құны 1 000 еуроға баламалы сомадан аспайтын және (немесе) салмағы 31 кг-нан аспайтын бағамен әкеле алады;  2023 жылғы 1 сәуірде құны 500 еуроға баламалы сомадан аспайтын және (немесе) салмағы 25 кг-нан аспайтын тауарларды әкеле алады.

Белгіленген нормалардан асып кеткен жағдайда кедендік баждарды, салықтарды құнның 30% бірыңғай ставкасы бойынша, бірақ құнның және (немесе) салмақ нормаларынан асып кету бөлігінде 1 кг салмақ үшін кемінде 4 еуро төлеу талап етіледі.

«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 79-бабының 5-тармағына сәйкес салықтарды төлеу бойынша жеңілдіктер Қазақстан Республикасының салық заңнамасында айқындалады.

«Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 399-бабына сәйкес қосылған құн салығынан босатылған тауарлардың тізбесі көзделген.

Бұдан басқа Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 23 ақпандағы № 267 бұйрығымен тауарлар импортын қосылған құн салығынан босату қағидалары бекітілген.

Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2015 жылғы 14 қазандағы №59 шешіміне сәйкес Дүниежүзілік сауда ұйымына (бұдан әрі - ДСҰ) қосылу шарты ретінде қабылданған міндеттемелерге сәйкес Қазақстан Республикасы оларға қатысты Еуразиялық экономикалық одақтың Бірыңғай кедендік тарифінің (бұдан әрі – ЕАЭО БКТ) баж ставкасымен және баждың осындай мөлшерімен салыстыру бойынша неғұрлым төмен кедендік әкелу баж ставкасы қолданылатын тауарлар тізбесі бекітілді.

Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына тауарларды әкелу мен олардың айналысының кейбір мәселелері туралы хаттаманының (бұдан әрі - Хаттама) (Бурабай қаласы, 2015 жылғы 16 қазан) 3-бабының 1-тармағына сәйкес Баждардың төмендетілген мөлшерлемелері Еуразиялық экономикалық комиссия (бұдан әрі – Комиссия) бекітетін тізбеге сәйкес Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік сауда ұйымына қосылу шарты ретінде Дүниежүзілік сауда ұйымына Қазақстан Республикасының қосылуы туралы жұмыс тобы баяндамасының 307-параграфында көзделген шарттар ескеріле отырып, Қазақстан Республикасының аумағына үшінші елдерден тауарларды әкелу және оларды Кеден одағының Кеден кодексінде көзделген кедендік рәсімдерге орналастыру кезінде қолданылады.

Хаттаманың 3-бабының 3-тармағына сәйкес кедендік әкелу баждары тізбеде көзделген мөлшерлемелер бойынша төлене отырып, Қазақстан Республикасының аумағына үшінші елдердің аумағынан әкелінген, тізбеге енгізілген және ішкі тұтыну үшін кедендік шығару рәсіміне орналастырылған тауарлар Кеден одағының Кеден кодексіне сәйкес шартты түрде шығарылған тауарлар болып табылады.

«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі - Кодекс) 202-бабының 6-тармағында Кодекстің 202-бабы 1-тармағының 3) тармақшасында көрсетілген шартты түрде шығарылған тауарларды, егер ЕАЭО шеңберіндегі халықаралық шарттарда немесе ЕАЭО кіру туралы халықаралық шарттарда өзгеше белгіленбесе, оларды шығаруды жүргізген кеден органы ЕАЭО мүше мемлекеттің аумағы шегінде ғана пайдалануы мүмкін екені көзделген.

Сонымен қатар, Хаттаманың 3-бабының 4-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасы Хаттаманың 3-бабының 3-тармағында көрсетілген тауарларды басқа мүше мемлекеттердің аумағына әкетуге жол бермеу жөнінде қажетті шаралар қабылдауды қамтамасыз етеді.

 Сонымен бірге Кодекстің 319-бабы 2-тармағының 7) тармақшасында кері экспорт кедендік рәсімі Кодекстің 320-бабының 2-тармағында белгіленген шарттар сақталған жағдайда, егер тауарлар ЕАЭО кедендік шекарасы арқылы өткізуге негіз болған мәміленің талаптары орындалмауы себебінен, оның ішінде саны, сапасы, сипаттамасы немесе қаптамасы бойынша Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағынан көрсетілген тауарлар әкетілетін болса, оларға қатысты ЕАЭО шеңберіндегі халықаралық шарттарға немесе ЕАЭО кіру туралы халықаралық шарттарға сәйкес ЕАЭО Бірыңғай кедендік тарифінде белгіленгендерге қарағанда кедендік әкелу баждарының неғұрлым төмен мөлшерлемелері қолданылған, ішкі тұтыну үшін шығару кедендік рәсімімен орналастырылған тауарларға қатысты қолданылатыны көзделген.

Кодекстің 202-бабының 9-тармағына сәйкес шартты түрде шығарылған тауарлар Кодекстің 202-бабы 1-тармағының 3) тармақшасында көрсетілген тауарларға қатысты кедендік әкелу баждарын төлеу жөніндегі міндетті орындағаннан және (немесе) оларды ЕАЭО Бірыңғай кедендік тарифінде белгіленген кедендік әкелу баждарының мөлшерлемелері бойынша есептелген кедендік әкелу баждарының сомалары мен тауарларды шығару кезінде төленген кедендік әкелу баждары сомаларының айырмасы мөлшерінде не, егер кедендік әкелу баждарын осындай мөлшерде төлеу ЕАЭО шеңберіндегі халықаралық шарттарға немесе ЕАЭО кіру туралы халықаралық шарттарға сәйкес көзделсе, ЕАЭО шеңберіндегі халықаралық шарттарға немесе ЕАЭО кіру туралы халықаралық шарттарға сәйкес белгіленген өзге мөлшерде өндіріп алғаннан не осы Кодекстің 216-бабының 6-тармағында көзделген өзге де мән-жайлардың басталуына байланысты кедендік әкелу баждарын төлеу жөніндегі міндет тоқтатылғаннан кейін ЕАЭО тауарлары мәртебесін алады.

Бұл ретте, қазіргі уақытта ЕАЭО Бірыңғай кедендік тарифімен белгіленген, кедендік әкелу баж мөлшерлемелері бойынша есептелген, кедендік әкелу баж сомасының айырмасы мөлшеріндегі кедендік әкелу бажды төлеуді көздейтін ЕАЭО шеңберінде халықаралық шарт жоқ екенін атап өтеміз.

Осылайша, ЕАЭО мен Қазақстан Республикасының кеден заңнамасында ДКҰ-ның мөлшерлемесі БКТ мөлшерлемесіне өзгерген кезде кедендік баждардың айырмасын төлеу көзделмеген.

«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі - Кодекс) 343-бабы 1-тармағының 7) тармақшасына сәйкесегер Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына бір уақытта әкелу немесе Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағынан бір уақытта әкету кезінде мұндай қолма-қол ақша қаражатының және (немесе) жол чектерінің жалпы сомасы кеден органына жолаушыларға арналған кедендік декларацияны ұсынған күнге қолданыста болатын валюта бағамы бойынша он мың АҚШ долларына баламалы сомадан асып кетсе, қолма-қол ақша қаражаты және (немесе) жол чектері кедендік декларациялауға жатады.

Cонымен қатар, «Қазақстан Республикасының қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету шаралары туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2022 жылғы 14 наурыздағы № 830 Жарлығының 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасынан Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі әкету күніне белгілеген бағам бойынша есептелген және 10 000 (он мың) АҚШ доллары баламасынан асатын сомадағы қолма-қол шетел валютасын және (немесе) шетел валютасындағы ақша құралдарын әкетуге тыйым салынғанын хабарлаймыз.

Осылайша, Қазақстан Республикасының аумағынан Европа елдерінің аумағына он мың АҚШ доллары баламасынан асатын сомадағы қолма-қол шетел валютасын әкету кезінде кедендік декларациялауға жатпайды.

«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі - Кодекс) 149-бабы 1-тармағының 1) тармақшасында Еуразиялық экономикалық одаққа (бұдан әрі - ЕАЭО) мүше мемлекеттің тұлғасы кедендік рәсімдермен орналастырылатын тауарлардың декларанттары бола алатыны айқындалған.

Кодекстің 553-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес ЕАЭО кедендік аумағында кез келген кеден органына тауарларға арналған декларацияны беруге рұқсат ететін, ЕАЭО шеңберінде халықаралық шарт күшіне енгенге дейінгі тауарларға арналған декларация егер осы Кодекстiң 149-бабы 1-тармағының 1) тармақшасында аталған ЕАЭО мүше мемлекеттің тұлғасы, сондай-ақ осы Кодекстiң 149-бабы 1-тармағы 2) тармақшасының екінші абзацында аталған шетелдік тұлға тауарлардың декларанты болса, тауарлардың декларанты болып табылатын тұлға мүше мемлекеттің заңнамасына сәйкес құрылған, тіркелген не аумағында тұрақты тұратын ЕАЭО мүше мемлекеттің кеден органына беріледі.

Осыған байланысты, бүгінгі күні қолданыстағы «резиденттік қағидатын» назарға ала отырып, шетелдік тауарларды кедендік декларациялауды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тіркелген тұлға Қазақстан Республикасының аумағында жүргізуі тиіс. 

Қолма - қол ақша қаражаты 10 мың АҚШ доллары баламасынан асатын сомада кедендік декларациялауға жатады.

Бұл ретте бір жеке тұлға ЕАЭО кедендік шекарасы арқылы бір мезгілде 100 мың АҚШ долларынан астам сомада қолма-қол ақша қаражатын және (немесе) ақша құралдарын (баламада) өткізген кезде жолаушылар кедендік декларациясын берумен бір мезгілде осындай қаражаттың шығу тегін растайтын құжаттарды ұсыну қажет.

"Қазақстан Республикасының қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету жөніндегі шаралар туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2022 жылғы 14 наурыздағы № 830 Жарлығына сәйкес Қазақстан Республикасынан әкетуге тыйым салынады:

1) 10 000 (он мың) АҚШ долларының баламасынан асатын және Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің әкету күніне белгіленген бағамы бойынша есептелген сомадағы шетел валютасындағы қолма-қол шетел валютасын және (немесе) ақша құралдарын;

2) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі шығаратын "ALTYN BARYS" алтынынан және "KÚMIS BARYS" күмісінен жасалған 5, 10, 20, 50 және 100 грамм тазартылған алтынның алтын құймалары және инвестициялық монеталар, сондай-ақ 100 грамнан астам тазартылған алтын.