Жиі қойылатын сұрақтар
«Білім туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 26-бабы 8-тармағының 7) тармақшасына сәйкес https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z070000319 білім беру грантын беру конкурсын өткізу кезінде төрт және одан да көп кәмелетке толмаған бала тәрбиелеп отырған отбасылардан шыққан балалар үшін қабылдау квотасы көзделген.
«Жоғары білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқуға түсу кезінде қабылдау квотасының көлемін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 26 шілдедегі № 357 бұйрығымен https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300033174
аталған санат үшін квота көлемі гранттардың жалпы санынан пайыздық қатынаста бекітілген және ол 5%-ды құрайды.
Осылайша, төрт және одан да көп кәмелетке толмаған баласы бар отбасынан шыққан талапкерлер мемлекеттік білім беру гранттарын беру конкурсына қатысу үшін өтініш бере алады. Конкурс 13–20 шілде аралығында жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының (бұдан әрі – ЖЖОКБҰ) қабылдау комиссиялары арқылы, сондай-ақ «цифрлық үкімет» веб-порталы арқылы онлайн форматында жүзеге асырылады.
Мысал:
Он жеті жасар Әлияның 14 және 11 жастағы екі інісі және 5-6 жастағы екі сіңлісі бар. Білім беру грантын беру конкурсына қатысу үшін Әлия негізгі Ұлттық бірыңғай тестілеуден өтіп, күнтізбелік жылғы 13-20 шілде аралығында ЖЖОКБҰ қабылдау комиссиялары арқылы не «цифрлық үкімет» веб-порталы арқылы онлайн форматында өзінің кәмелетке толмаған бауырларының құжаттарын ұсынуы тиіс: барлық балалардың туу туралы куәліктері, ата-анасының жеке басын куәландыратын құжаттары және мемлекеттік жәрдемақы алушының куәлігі (бар болса). ЖЖОКБҰ қабылдау комиссиясы ұсынылған құжаттарды қарастырып, Әлияны квотасы бар талапкерлер тізіміне енгізеді.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 12 мамырдағы № 196 бұйрығымен бекітілген «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік қызметін көрсету қағидаларының (бұдан әрі – Қағидалар) 2-тарауының 10-тармағына сәйкес, көрсетілетін қызметті алушының (жеке тұлғаның) тегі, есімі, әкесінің аты (ол бар болса) және (немесе) көрсетілетін қызметті алушының (заңды тұлғаның) атауы өзгерген жағдайда, аккредиттелген субъектілер Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) осы Қағидаларға 10-қосымшаға сәйкес аккредиттеу туралы куәлікті қайта рәсімдеу туралы өтінішті және осы Қағидаларға 1-қосымшаның 9-тармағына сәйкес растаушы құжаттарды ұсынады, олардың негізінде көрсетілетін қызметті алушыға бұрын берілген мерзімге сәйкес келетін қолданылу мерзімі бар жаңа куәлік беріледі.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000020626
Мысалы:
Айгерім К. (бұдан әрі – қызмет алушы) тұрмысқа шығуы себепті жұбайының фамилиясын алған. Осыған байланысты Қағиданың 1-қосымшасының 9-тармағына сәйкес растайтын құжаттар топтамасын жинақтап қайта ресімдеуге өтінім берді. Осылайша қызмет алушының қайта ресімдеу туралы өтінімі қарастырылып, ол кісіге алдында берілген мерзімге сәйкес жаңа куәлік берілді.
«Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес (https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z070000319) жетекші шетелдік жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен жыл сайын бекітілетін мамандықтар тізбесіне сәйкес күндізгі бөлімде жоғары білім алу үшін, тізбесін Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия айқындайтын жалпы білім беретін пәндер бойынша халықаралық олимпиадалардың, ғылыми жобалар халықаралық конкурстарының және орындаушылардың халықаралық конкурстарының соңғы үш жылда бірінші, екінші және үшінші дәрежелі дипломдарымен марапатталған Қазақстан Республикасы азаматтары өздері таңдаған мамандығы олимпиада немесе конкурс пәніне сәйкес келген және Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген жас шектеулерін ескере отырып, академиялық оқуға шартсыз қабылданған жағдайда (қаржылық шарттарды қоспағанда) конкурстық негізде «Болашақ» халықаралық стипендиясын тағайындау конкурсына қатысуға құқығы бар.
Мысалы:
Менің қызым биыл мектепті бітіреді, сондай-ақ шетелдік университеттен оқуға шақыру алды. Ол математика пәнінен халықаралық олимпиаданың жеңімпазы. Бұл олимпиада «Халықаралық бағдарламалар орталығы» акционерлік қоғамының ресми сайтындағы олимпиадалар тізімінде бар. Ол «Болашақ» бағдарламасы аясында шетелге бакалавриат бойынша оқуға бара ала ма?
Иә, сіздің қызыңыз бакалавриат бойынша «Болашақ» халықаралық стипендиясын тағайындау конкурсына қатыса алады, бірақ бұл ретте олимпиада пәні өзі таңдаған мамандыққа сәйкес келуі тиіс.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 12 мамырдағы № 196 бұйрығымен бекітілген «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік қызметін көрсету қағидаларының 2-тарауының 8-тармағына сәйкес, филиалдарды аккредиттеу бас ұйымның құрамында жүргізіледі.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000020626
Мысалы:
Ұлттық сараптама орталығының Алматы қалалық филиалы Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігіне (бұдан әрі – қызмет беруші) ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу мәселесі бойынша жүгінді. Қызмет беруші филиалдардың ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектісі ретінде аккредиттеуден өтуі міндетті емес екенін түсіндірді. Аккредиттеу осы филиалдың бас ұйымының құрамында, яғни Ұлттық сараптама орталығының құрамында жүргізіледі.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2024 жылғы 23 қыркүйектегі №457 бұйрығымен https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2400035119 бекітілген Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академиктерін сайлау қағидалары мен өлшемшарттарына (бұдан әрі – Қағидалар) сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академиктерін сайлауға кандидаттарды ұсыну құқығы тек Қазақстан Республикасының ғылыми және/немесе ғылыми-техникалық қызметті жүзеге асыруға аккредиттелген ғылыми ұйымдары мен жоғары оқу орындарына (бұдан әрі – ЖОО) тиесілі. Қағидаларда кандидатты өздігінен ұсыну қарастырылмаған.
Мысалы: азамат А. Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі болып сайлану үшін Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясына құжаттар топтамасын ұсынды.
Азамат А.-ның құжаттары бірінші кезеңде (құжаттардың талаптарға сәйкестігін тексеру сатысында) белгіленген талаптарға сәйкес келмейтіндіктен қабылданбады, өйткені құжаттар топтамасында үміткердің ғылыми ұйым немесе ЖОО тарапынан ұсынылғанын растайтын құжаттар (төраға мен ғылыми хатшының қолы қойылған және ұйымның мөрі басылған Ғылыми кеңес отырысы хаттамасынан үзінді, сондай-ақ үміткердің ғылыми жетістіктері егжей-тегжейлі сипатталған ресми ұсыну хаты) болмаған.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің м.а. 2023 жылғы 18 тамыздағы № 423 бұйрығымен бекітілген Апелляциялық комиссия туралы ереженің (бұдан әрі – Ереже) 14-тармағының 3) тармақшасына сәйкес, https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300033328 Апелляциялық комиссия Ұлттық ғылыми кеңес (бұдан әрі – ҰҒК) мүшелерінің жобалар (бағдарламалар) бойынша бағалау және дауыс беру рәсімін сақтамау мәселелерін қарайды. Ереженің 17-тармағына сәйкес конкурсқа қатысушылардың өтініштерін жұмыс органы Ұлттық мемлекеттік ғылыми-техникалық сараптама орталығының ақпараттық жүйесінде www.is.ncste.kz сілтемесі бойынша жеке кабинетте көрсетілген ҰҒК шешімі қабылданған сәттен бастап 3 жұмыс күні ішінде қабылдайды.
Мысалы, Астана қаласындағы аккредиттелген университет ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобаларды гранттық қаржыландыру конкурсына өтінім берді. Өтінімді қарау нәтижелері бойынша ҰҒК шешім қабылдады. Бұл ретте өтініш беруші ұйым жоба бойынша дауыс беру кезінде ҰҒК мүшелерінің белгіленген рәсімді сақтамағанын анықтады. Өтініш беруші ұйым ҰҒК шешімі қабылданған сәттен бастап 3 жұмыс күні ішінде апелляциялық комиссияға жүгінді.
Қазақстан Республикасының 2024 жылғы 1 шілдедегі № 103-VIII ҚРЗ «Ғылым және технологиялық саясат туралы» Заңына сәйкес https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2400000103 гранттық қаржыландыру конкурстарына қатысуға өтінімдерді ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызметтің аккредиттелген субъектілері береді.
«Жас ғалым» жобасы бойынша постдокторантураны гранттық қаржыландыру конкурсына және жас ғалымдар үшін гранттық қаржыландыруға арналған конкурсқа өтінімдерді бір мезгілде беруге жол беріледі. Бұл ретте конкурстық құжаттамаға сәйкес бір тұлға көрсетілген конкурстардың біреуінде ғана жобаның ғылыми жетекшісі бола алады.
Мысалы, Астана қаласындағы аккредиттелген университет «Жас ғалым» жобасы бойынша постдокторантураны гранттық қаржыландыру конкурсына өтінім беріп, оқытушы А.-ны жобаның ғылыми жетекшісі ретінде көрсетті. Кейін осы университет жас ғалымдар үшін гранттық қаржыландыруға арналған конкурсқа өтінім беріп, қайтадан оқытушы А. жобаның ғылыми жетекшісі ретінде көрсетілді. Бұл жағдайда оқытушы А. екі жобаның біреуінің ғана ғылыми жетекшісі бола алады. Сондықтан екінші өтінімде жобаның ғылыми жетекшісі ретінде конкурстық құжаттаманың талаптарына сәйкес келетін басқа тұлға көрсетілуге тиіс.
www.sozdikqor.kz порталы – әртүрлі салалық сөздіктер мен энциклопедиялардағы сөздер мен тұрақты сөз тіркестері, қазақ тіліндегі көне сөздер, кірме сөздер, аймақтық және ақпараттық технологиялардың даму кезеңіндегі жаңа технологиялық сөздердің мағынасын көруге мүмкіндік беретін платформа. Sozdikqor.kz порталының іздеу жүйесі арқылы сөздердің дефинициясын, синонимін, антонимін, омонимін, фразеологиялық тіркесте немесе сөйлем ішінде кездесуін бір бетте көруге болады.
Мысал:
Магистрант К. Sozdikqor.kz порталына қатысты сұрақ қойды: бұл порталдың ақпараты ресми көз болып табыла ма және ғылыми мақала жазу барысында оның материалдарына сілтеме жасай аламын ба?
Иә, Sozdikqor.kz порталы – қазақ тілінің кез келген сөзі туралы лингвистика тұрғыдан толық ақпарат алуға болатын бірыңғай цифрлық жүйе. Осыған байланысты Sozdikqor.kz порталынан алынған мәліметтерді ғылыми жұмыстарда пайдалануға болады.
Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 155-бабына сәйкес, бару арқылы профилактикалық бақылауды және (немесе) тексеруді жүзеге асыру кезінде бақылау субъектісі немесе оның уәкілетті өкілі бірқатар құқықтарға ие (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K1500000375#z155).
Атап айтқанда, бақылау субъектісі заңнамада көзделген жағдайларда, соның ішінде бақылау шарасын жүргізу құқығын растайтын қажетті құжаттар болмағанда, белгіленген хабарландыру мерзімдері сақталмағанда немесе бақылау жүргізу мерзімдері асқанда, бақылау органының лауазымды тұлғаларын бару арқылы профилактикалық бақылауды және (немесе) тексеруді жүргізуге жібермеуге құқылы.
Бұдан басқа, бақылау субъектісі егер мәліметтер мен құжаттар бақылау нысанына жатпаса, оларды бермеуге, сондай-ақ бақылау органынан бақылау шарасын жүргізуге байланысты ақпарат пен құжаттарды алуға құқылы.
Мысалы, егер бақылау органының лауазымды тұлғалары тексеру жүргізу үшін жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымына (бұдан әрі – ЖЖОКБҰ) келсе, бірақ:
- құқықтық статистика және арнаулы есепке алу саласындағы уәкілетті органда тіркелгені туралы белгі қойылған бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылауды немесе тексеруді тағайындау туралы актіні;
- тексеру парағын;
- қызметтік куәлігін не сәйкестендіру картасын;
- құзыретті органның режимдік объектілерге баруға арналған рұқсатын (қажет болған кезде) көрсетпесе, ЖЖОКБҰ оларды тексеруге жібермеуге құқылы.
Сол сияқты, ЖЖОКБҰ жүргізіліп жатқан тексерудің нысанына жатпайтын құжаттар мен мәліметтерді бермеуге құқылы.
Бұл ретте, лауазымды тұлғаларды тексеруге жібермеу құқығын іске асыру тек Кәсіпкерлік кодексінде көзделген негіздер болған жағдайда ғана жүзеге асырылуы тиіс.
Осылайша, ЖЖОКБҰ мемлекеттік бақылау органының заңды талаптарын орындауға міндетті ғана емес, сонымен қатар бақылау шарасын жүргізу барысында өз заңды мүдделерін қорғауға құқылы.
Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 148-бабына сәйкес бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылауды жүргізу мерзімдері алдағы жұмыстардың көлемі, сондай-ақ қойылған міндеттер ескеріле отырып белгіленеді (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K1500000375#z148).
Микрокәсіпкерлік субъектілері үшін – 5 жұмыс күнінен аспауға және 5 жұмыс күніне дейін ұзартылуға тиіс;
Шағын, орта және ірі кәсіпкерлік субъектілері үшін, сондай-ақ жеке кәсіпкерлік субъектілері болып табылмайтын бақылау мен қадағалау субъектілері үшін – 15 жұмыс күнінен аспауға және он 15 күнінен аспайтын мерзімге ұзартылуға тиіс.
Бұл ретте, бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылау жүргізу мерзімдері қажет болған жағдайларда ғана (Қазақстан Республикасының халықаралық шарттары шеңберінде шетелдік мемлекеттік органдардан ақпарат алу; бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылау жүргізілетін тұлғаның тұрған жерін анықтау; зертханалық зерттеулердің нәтижелерін алу) тек 1 рет ұзартылуы мүмкін.
Мысалы, егер жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымына бару арқылы профилактикалық бақылау 1 қыркүйекте басталса, оны жүргізу 15 жұмыс күнінен кешіктірілмей аяқталуы тиіс. Мерзімді ұзартуға негіздер болған жағдайда, профилактикалық бақылау тағы ең көп дегенде 15 жұмыс күніне ұзартылуы мүмкін.