Жиі қойылатын сұрақтар
«Білім туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 47-бабы 4-тармағының 2-тармақшасына сәйкес (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z070000319_#z54) ведомстволық бағыныстылығына қарамастан, күндізгі оқу нысанындағы барлық білім беру ұйымдарының білім алушылары мен тәрбиеленушілерінің оқудан бос уақытында оқуды жұмыспен ұштастыруға құқығы бар.
Бұдан басқа, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 7 ақпандағы № 116 қаулысына сәйкес (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P080000116), мемлекеттік стипендия білім алушыларға мемлекеттік білім беру тапсырысы бойынша тағайындалады.
Осылайша, Қазақстан Республикасының азаматы оқудан бос уақытында негізгі штаттық қызметкер ретінде жұмыс істей алады және стипендия тағайындау қағидаларына сәйкес стипендия ала алады.
Бұл ретте білім алушының жеке оқу жоспары жұмыс кестесіне қайшы келмеуі тиіс, яғни жұмысқа тек оқу сабақтарынан бос кезеңдерде ғана жол беріледі.
Мысалы, азамат К. Астана қаласы мекемелерінің бірінде даяшы болып жұмыс істейді және Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің магистратурасында оқиды. Оның жеке оқу жоспарына сәйкес сабақтар аптасына төрт рет 15:30-ға дейін, ал жұмыс уақыты 18:00-ден басталады. Бұл жағдайда азамат К. оқуды сабақтан бос уақытта жұмысымен ұштастырады және белгіленген ережелерге сәйкес мемлекеттік стипендия алуға құқылы.
Педагогикалық қайта даярлау қағидаларына сәйкес https://adilet.zan.kz//kaz/docs/V2000020147 педагогикалық білімі жоқ, тиісті бейін бойынша педагогтің кәсіби қызметіне алғаш рет кірісетін кәсіптік білімі бар адамдар жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының (бұдан әрі – ЖЖОКБҰ) базасында педагогикалық қайта даярлаудан өту үшін арнайы емтихан тапсырады (бұдан әрі – арнайы емтихан), Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 31 қазандағы № 600 бұйрығымен бекітілген Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқуға қабылдаудың үлгілік қағидаларына сәйкес. Адамдар арнайы емтихан тапсырған жағдайда тиісті бейін бойынша курстарға қабылданады.
Білім беру бағдарламасын игеру және қорытынды аттестаттауды сәтті тапсыру кезінде педагогикалық қайта даярлау бойынша оқудан өткен адамдарға педагогикалық қайта даярлау туралы мерзімсіз сертификат беріледі.
Мысалы: мен мектепке жұмысқа орналасу үшін педагогикалық қайта даярлау курстарынан өттім. Маған қандай құжат беріледі және оны өмір бойы пайдалана аламын ба?
Сізге педагогикалық қайта даярлау туралы мерзімсіз сертификат беріледі.
Педагогикалық қайта даярлау қағидаларына сәйкес https://adilet.zan.kz//kaz/docs/V2000020147 педагогикалық қайта даярлау курстары педагогикалық білімі жоқ, педагогтің кәсіби қызметіне алғаш рет кірісетін кәсіптік білімі бар адамдар үшін өткізіледі.
Мысалы: «Филология» мамандығы бойынша жоғары білімім бар. Мен мектепте жұмыс істеуді шештім. Мен педагогикалық қайта даярлау курстарынан өте аламын ба?
Ия, сіз бұл курстардан өте аласыз, өйткені сізде педагогикалық білім жоқ, бұрын мұғалім болып жұмыс істемегенсіз.
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында (бұдан әрі – ЖЖОКБҰ) Кредиттік оқыту технологиясы бойынша оқу процесін ұйымдастыру қағидаларына сәйкес, https://adilet.zan.kz//kaz/docs/V1100006976 ЖЖОКБҰ студенттермен бірлесіп жеке оқу жоспарын (бұдан әрі – ЖОЖ) – білім беру бағдарламасы және элективті пәндер каталогы негізінде эдвайзердің көмегімен әрбір оқу жылына студенттің оқу жоспарын дербес қалыптастырады;
Мысалы: Мен Нархоз университетінің студентімін, жеке оқу жоспарын жасауым керек. Кімге жүгіне аламын?
Сіз университеттің тіркеушісіне немесе эдвайзеріне хабарласуыңыз керек.
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында (бұдан әрі – ЖЖОКБҰ) Кредиттік оқыту технологиясы бойынша оқу процесін ұйымдастыру қағидаларына сәйкес, https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1100006976 ЖЖОКБҰ элективті пәндер каталогын (бұдан әрі – ЭПК) қалыптастырады. ЭПК білім алушыларға жеке білім беру траекториясын жедел және икемді құру және жеке оқу жоспарын дербес қалыптастыру үшін элективті оқу пәндерін балама таңдау мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
Элективті пәндерді ЖЖОКБҰ кафедралары білім беру бағдарламасы аясында ұсынады. Элективті оқу пәндерінің барлық тізімінен білім алушы өзіне қызықты пәндерді таңдай алады.
Мысалы:
Ағымдағы жылы Л.Гумилева атындағы Еуразия ұлттық университетіне оқуға түстім, маған элективті пәндер каталогынан білім беру бағдарламамның бейіні бойынша пәндерді таңдау керек. Қалай өтініш беремін?
Сіз өзіңіздің тобыңыздың эдвайзеріне жеке оқу жоспарын құруға өтініш беруіңіз керек. Өтініш семестрдің басында беріледі.
«Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызметті базалық және бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру, ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызметті гранттық қаржыландыру және ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет нәтижелерін коммерцияландыру, іргелі ғылыми зерттеулерді жүзеге асыратын ғылыми ұйымдарды қаржыландыру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің м.а. 2023 жылғы 6 қарашадағы № 563 бұйрығының 65-67-тармақтарына сәйкес, https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300033613
орындаушылар сараптамадан өтетін және Ұлттық ғылыми кеңес (бұдан әрі – ҰҒК) қарайтын аралық және қорытынды есептерді ұсынады.
Мысалы:
Алматы қаласындағы Нархоз университеті бағдарламаны іске асыруға 2024 жылдан 2026 жылға дейін қатыса бастады. Университет жыл сайын, яғни 2024, 2025, 2026 жылдары сарапшылар бағалайтын және қаржыландыруды жалғастыру туралы шешім қабылдау үшін қолданылатын ғылыми бағдарламаны іске асыру туралы есеп беруі керек.
Ұлттық бірыңғай тестілеуді (бұдан әрі – ҰБТ) өткізу тәртібі «Ұлттық бірыңғай тестілеуді өткізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2017 жылғы 2 мамырдағы № 204 бұйрығымен бекітілген (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1700015173). Көрсетілген Қағидаларға сәйкес ҰБТ-ға қатысу үшін мүгедектігі бар балалар және мүгедектігі бар адамдар (көру, есту, тірек-қимыл аппаратының функциялары бұзылған) мүгедектікті белгілеу туралы құжатты ҰБТ-ға өтініш берудің бағдарламалық жасақтамасына жүктейді (Ұлттық тестілеу орталығының сайтында сілтемесі берілген https://app.testcenter.kz) және көру, тірек-қимыл аппаратының функциялары бұзылған мүгедектігі бар балалар және мүгедектігі бар адамдар үшін ҰБТ шеңберінде тапсырылатын пәндер бойынша мұғалімі болып табылмайтын көмекші және (немесе) көру функциялары бұзылған мүгедектігі бар балалар және мүгедектігі бар адамдар үшін ымдау тілін білетін маманның көмегі қажет екенін қосымша көрсетеді. Мүгедектікті белгілеу туралы құжатты «Медициналық-әлеуметтік сараптама жүргізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 29 маусымдағы № 260 бұйрығымен бекітілген. Мүгедектігі бар балалар және мүгедектігі бар адамдар (көру, есту, тірек-қимыл аппаратының функциялары бұзылған) үшін тестілеуге қосымша 40 минут уақыт беріледі. Сондай-ақ көру аппаратының функциялары бұзылған мүгедектігі бар балалар және мүгедектігі бар адамдар үшін ҰБТ пәндерінің тест тапсырмаларының нұсқалары схемасыз, кестесіз, суретсіз, картасыз қалыптастырылады.
Мысалы:
Мараттың көру аппаратының функциялары бұзылуына байланысты II топтық мүгедектігі бар. ҰБТ-ға қатысуға өтініш берген кезде Марат мүгедектік анықтамасын жүйеге жүктеді және көмекші қажет екенін көрсетті. Көру қабілетінің нашарлауына байланысты Маратқа схемалар, кестелер, суреттер, карталар және графиктік материалдарды пайдаланбастан тест сұрақтары ұсынылды. Сонымен қатар, емтихан уақытына қосымша 40 минут берілді және ҰБТ кезінде көмекші тағайындалды.
Әрбір жоғары оқу орны (бұдан әрі – ЖОО) білім алушыларды ауыстыру мен қайта қабылдау қағидаларын бекітеді. Бұл ретте, ЖОО Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2018 жылғы 30 қазанындағы № 595 бұйрықты басшылыққа алады (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1800017657).
Білім алушы бір жоғарғы оқу орнынан екіншіге ауысу тек жазғы және қысқы демалыс кезінде жүзеге асырылады. Қажетті құжаттар тізімі: өтініш, түпнұсқа транскрипт, білім туралы аттестаттың көшірмесі қосымшасымен, курсқа қабылдау және курс өту туралы бұйрықтан алынған көшірме, грант туралы куәлік (бар болған жағдайда), ҰБТ сертификаты.
Мысалы: Сіз Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде оқып жатырсыз және «Тұран» университетіне ауысқыңыз келеді:
Өтінішіңізді демалыс кезінде тапсырасыз → ауысу мүмкін.
Өтінішті оқу семестрінің ортасында тапсырасыз → ауысу мүмкін емес.
«Болашақ» халықаралық стипендиясын іске асыру жөніндегі кейбір шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 7 қазандағы №413 бұйрығына сәйкес https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1300008880 кепіл нысанасын ауыстыру мүмкіндігі көзделген. Ауыстыру туралы шешім Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 314-бабына сәйкес ұсынылатын жылжымайтын мүліктің құнын, сапалық және сандық сипаттамаларын, географиялық орналасуын, сондай-ақ оқытудың нақты құнын (егер оқыту аяқталған болса) ескере отырып қабылданады. Мәселені қарау үшін қолданыстағы және ұсынылатын кепілді бағалау туралы есептерді (6 айдан аспайтын мерзімде), сондай-ақ ұсынылатын мүлікке шектеулердің, ауыртпалықтардың және заңды талаптардың жоқтығын растайтын құжаттарды қоса бере отырып, ауыстыру негіздемесі бар өтінішті «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ-ға жіберу қажет.
Мысалы:
Мен «Болашақ» бағдарламасының түлегімін, менің оқуыма 25 000 000 теңге жұмсалды. Алайда, оқу шартын жасасу кезінде мен құны 60 000 000 теңгені құрайтын пәтер салдым, осы пәтерді ауыстырып, құны 28 000 000 теңгені құрайтын пәтерді кепілге қоя аламын ба? Иә, мұндай мүмкіндік бар, себебі кепілге ауыртпалықсыз және оның құны кепілге қойылған мүлікке тең немесе «Болашақ» бағдарламасының стипендиаттарын оқытуға жұмсалған нақты шығындардың құнын жабатын жылжымайтын мүлік қабылданады. Бұл ретте Сіз қажетті растайтын құжаттарды ұсынуға міндеттісіз.
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім Ғылым және жоғғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитетінің ғылыми қызметтің негізгі нәтижелерін жариялау үшін басылымдар тізбесі (бұдан әрі – Комитеттің басылымдар тізбесі) бірнеше тізімдерден тұрады – 1-тізім, 2-тізім, 3-тізім және әскери және арнайы органдар журналдарының тізімі.
Ғылыми қызмет нәтижелерін жариялауға ұсынылатын басылымдар тізбесіне қосу үшін ғылыми басылымдарға қойылатын талаптардың (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1600013409) 6-тармағына сәйкес журналды Комитеттің басылымдар тізбесінің 3-Тізіміне қосу үшін шетелдік авторлар мақалаларының, сондай-ақ ағылшын тіліндегі мақалалардың болуы керек. Бұл ретте олардың әр нөмерде болуы міндеттелмеген.
Мысалы, шетелдік авторлардың мақалалары журналдың бір жылда шыққан тек бір номерінде бар, ал шет тіліндегі мақалалар екі номерде жарияланған. Осы екі жағдайда да бұл талап орындалды деп есептеледі.