Жиі қойылатын сұрақтар
Ведомство және оның аумақтық бөлімшелері өз өкілеттіктері шегінде, өзіне жүктелген міндеттерді орындау мақсатында, Ішкі мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау жүргізу қағидаларының 59-тармағына сәйкес, тиісті сарапшыларды мемлекеттік аудит тобының құрамына енгізу арқылы тартады.
Сарапшыларды тартудың мақсаты - сапалы аудиторлық іс-шараны қамтамасыз ету және арнайы білімді талап ететін мәселелер бойынша мемлекеттік аудит нәтижелерін растау болып табылады.
Сарапшылардың қызметтеріне ақы төлеу азаматтық заңнаманың және мемлекеттік сатып алу саласындағы заңнаманың талаптарына сәйкес тиісті келісім-шарттарды жасаса отырып, бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады.
Өтініш беруші немесе өзге субъект Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы» Заңы аясында мемлекеттік аудитті жоспардан тыс тексеруге бастамашы бола алады. Сонымен қатар, аталған Заңның 18-бабының 5-тармағына сәйкес, Ішкі мемлекеттік аудит жөніндегі уәкілетті органның жоспардан тыс аудиті:
1) Президенттің, Президенті Әкімшілігі Басшысының, Үкіметінің, Премьер-Министрдің және оның орынбасарларының тапсырмалары бойынша;
1-1) Парламент депутаттарының жолданымдары бойынша;
2) техникалық-экономикалық негіздеме немесе бюджеттік инвестициялардың сметасында өзгерістер болған жағдайда;
Аудит нәтижелерімен келіспеген жағдайда, аудит объектісі Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы» Заңының 58-2-бабының 1-тармағына сәйкес, Қаржы министрлігінің апелляциялық комиссиясына қарсылық білдіруге құқылы:
1) аудиторлық есепті алғаннан кейін 10 жұмыс күні ішінде;
2) бұзушылықтарды жою туралы хабарлама алғаннан кейін 5 жұмыс күні ішінде апелляциялық комиссияға беріледі.
Аталған Заңның 58-4-бабының 1-тармағына сәйкес, Апелляциялық комиссия қарсылықты:
1) аудиторлық есепке шағым болса, қарсылық алынған күннен кейінгі күннен бастап отыз жұмыс күні ішінде;
2) егер бұзушылықтар туралы хабарламаға шағым болса, он бес жұмыс күні ішінде қарайды.
Камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаны орындау мерзімі қарсылықты қарау кезеңінде тоқтатыла тұрады.
Егер Мекеме тарапынан жолданған хат (хабарлама) орындалмаған және еңбекақыны негізсіз аудару тәуекелі расталған жағдайда, Комитет (Департамент) «Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жоспардан тыс аудиторлық іс-шараны бастамалайды.
Атап айтқанда, уәкілетті органның ішкі мемлекеттік аудит жөніндегі жоспардан тыс аудиті бюджетті орындау жөніндегі орталық уәкілетті органның ақпараттық жүйелеріндегі деректерге жүргізілген мониторинг нәтижелері негізінде тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып жүзеге асырылады.
Аудит қорытындысы бойынша тиісті әрекет ету шаралары қабылданады.
Республика бойынша Онлайн бюджет мониторингі (ОБМ) модулі 2024 жылғы қаңтар айынан бастап енгізілді. Аталған кезеңнен бастап қазіргі уақытқа дейін жалпы сомасы 2 125,8 млн теңгеге жеке тұлғалардың шоттарына негізсіз аударымдар анықталды. Оның ішінде 1 170,7 млн теңге бюджет кірісіне ерікті түрде қайтарылды. Қалған сомаларды өтеу бағытында жұмыс жалғасуда.
Солтүстік Қазақстан облысы бойынша ОБМ жүйесі 2024 жылғы қазан айынан бастап қолданыла бастады. Анықталған бұзушылықтар көлемі 7,1 млн теңгені құрап, бұл сома толықтай мемлекеттік бюджетке қайтарылды.
2025 жылғы наурыз айынан бастап, Онлайн бюджет мониторингі тек білім беру саласын ғана емес, сонымен қатар денсаулық сақтау, мәдениет, туризм және спорт салаларын да қамти бастады.
Жүйе миллиондаған транзакцияларды талдай отырып, нақты уақыт режимінде күдік тудыратын төлемдер мен алаяқтық схемаларды анықтауға мүмкіндік береді. Қысқа уақыт ішінде жарты миллиард теңгеге жуық қаржының негізсіз жұмсалуына жол берілмеді, оның ішінде жалған төлемдер мен шектен тыс артық есептелген төлемдер де бар.
ОБМ жүйесімен жұмыс жүргізетін аудиторлар саны үш есеге арттырылды, бұл жүйенің тиімділігін айтарлықтай күшейтті.
Сонымен қатар, мониторинг нысандарына анықталған тәуекелдер туралы автоматты түрде хабарлау механизмі іске қосылды. Бұл өз кезегінде жедел әрекет етуді қамтамасыз етті.
Осы орайда, алдын алу шаралары жүйелі түрде бұзушылықтарға жол беретін тұлғаларға қолданылмайды. Мұндай жағдайларда директивалық әрекет ету шаралары қабылданатын болады.
Қазақстан Республикасындағы медициналық бұйымдарға сервистік қызмет көрсету қағидаларына сәйкес, 2а, 2б және 3-сыныптағы қауіпсіздік санатындағы медициналық техникаға сервистік қызмет көрсету төмендегідей субъектілермен жүзеге асырылады:
-
медициналық техниканы өндірушінің сервистік қызметтерімен;
-
медициналық техника өндірушісі тарапынан сервистік қызмет көрсету құқығын растайтын құжаты бар сервистік ұйымдармен.
Осыған байланысты, көрсетілген санаттағы медициналық техникаға сервистік қызмет көрсету бойынша мемлекеттік сатып алуларды жүзеге асыру барысында техникалық ерекшеліктерде әлеуетті жеткізушінің:
-
медициналық техника өндірушісінен сервистік қызмет көрсету құқығын растайтын құжатының; немесе
-
әлеуетті жеткізушінің өндірушінің сервистік қызметі болып табылатынын растайтын құжатының болуын талап ету мүмкіндігі көзделуі тиіс деп есептейміз.
Аталған талап техникалық ерекшелікте нақты әрі дәл көрсетілуі қажет.
Қазақстан Республикасы мемлекеттік сатып алуларды жүзеге асыру ережелерінің 589 және 590-шы тармақтарына сәйкес, тапсырыс берушінің, ұйымдастырушының, біріккен ұйымдастырушының, сараптамалық комиссияның (сарапшының) әрекеттеріне (әрекетсіздігіне), шешімдеріне шағым веб-портал арқылы тапсырыс берушіге, ұйымдастырушыға немесе біріккен ұйымдастырушыға, мемлекеттік сатып алу нәтижелері бойынша тиісті хаттаманы қабылдаған тұлғаға жіберіледі.
Шағымды қарауды тапсырыс беруші, ұйымдастырушы немесе біріккен ұйымдастырушының шағымдарды қарауға жауапты құрылымдық бөлімшесі немесе лауазымды тұлғасы жүзеге асырады, бұл ретте шағымда көрсетілген талаптар (дәлелдер) шегінде қаралады.
Ереженің 599-шы тармағына сәйкес, егер шағым 588-ші тармақта көрсетілген мерзімдерден кейін ұсынылса, ол қаралмайды.
Осылайша, шағымдар тікелей сатып алу ұйымдастырушы тарапынан қаралатын болады, бұл туындайтын мәселелерді жедел шешуге және рәсімдердің созылуына жол бермеуге мүмкіндік береді. Шағымдарды қарау мерзімі үш жұмыс күніне дейін қысқартылды.
Офтейк-келісімнің мәні – тапсырыс беруші қажетті тауардың өндірісін қаржыландырады, ал тауар тек осы тапсырысқа сәйкес өндіріледі. Осы кезде тапсырыс беруші тауарға қажеттілік болмаса да, оны төлеуге міндетті.
Офтейк-келісімдер отандық өңдеуші өнеркәсіпті дамыту, жаңа жұмыс орындарын құру мақсатында жасалған. Олар экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға және импортты алмастыруға ықпал етеді, сондай-ақ елдің бюджеті ішкі нарыққа қызмет етуін қамтамасыз етеді, шетелдік нарықтарға емес.
Басқаша айтқанда, бұл ұзақ мерзімді сатып алу келісімдері, оның ішінде өндіруші өнімді әзірлеп, өндіру және жеткізу үшін жеткілікті уақыт алады.
Профилактикалық бақылау ұйымдарға әлеуетті бұзушылықтарды ерте кезеңде анықтауға мүмкіндік береді, бұл қаржылық шығындар мен құқықтық мәселелердің алдын алуға көмектеседі. Құжаттамадағы және ішкі процедуралардағы қателіктерді уақытылы түзету ұйымның қызметін заңнамалық талаптарға сәйкес келтіруге мүмкіндік береді.
Бұл ретте реттеуші органдардың, инвесторлардың және бизнес серіктестерінің сенімін арттырады, компанияның репутациясына оң әсер етеді және санкциялар салу қаупін азайтады.
Ұлттық режимнен шектеулер — бұл басқа мемлекеттерден келген әлеуетті жеткізушілердің белгілі бір тауарларды мемлекеттік сатып алу рәсімдеріне қатысуына шектеу қою, Қазақстан Республикасы Үкіметінің №853 Қаулысына сәйкес.
\Мұндай шектеулер ішкі нарықты қорғау, ұлттық экономиканы дамыту және отандық өндірушіні қолдау мақсатында екі жылға дейінгі мерзімге енгізіледі. Ұлттық режимнен шектеулер отандық өндірісті арттыруға және отандық жеткізушілерді қолдауға ықпал етеді.