Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексiнің 385-бабына сәйкес жалған құжаттарды жасау 2000 айлық есептік көрсеткiшке дейiнгi мөлшерде айыппұл салынады не сол мөлшерде түзеу жұмыстарына не 600 сағатқа дейінгі мерзімге қоғамдық жұмыстарға тартылады не 2 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеледі не сол мерзiмге бас бостандығынан айырылады.
Жалған құжатты пайдалану 160 айлық есептiк көрсеткiшке дейiнгi мөлшерде айыппұл салынады не сол мөлшерде түзеу жұмыстарына не 160 сағатқа дейiнгi мерзiмге қоғамдық жұмыстарға тартылады не 40 тәулікке дейінгі мерзімге қамаққа алынады.
Қазіргі уақытта жоғары оқу орындарымен білім туралы құжаттарды цифрландыру бойынша жұмыстар жүргізілуде.
Жоғары оқу орнының білім беру қызметі тоқтатылған жағдайда, білім алушылардың жеке іс құжаттарын тұрғылықты жеріне байланысты қалалық немесе облыстық архивке тапсырады.
Сонымен қатар, білім туралы құжаттарды растау үшін https://epvo.kz/#/verification_education_document немесе https://dv.iac.kz/vuz-verify/ сайтына, сайтта болмаған жағдайда жоғары оқу орындарына және жабылған жоғары оқу орындарының түлектері болған жағдайда жоғары оқу орнының тұрғылықты жеріне байланысты қалалық архивке немесе Ұлттық тестілеу орталығының Алматы қаласындағы филиалына (Алматы қ., Жамбыл к., 25, +7 701 745 3689) жүгінуге болады.
Жоғары оқу орындарының білім беру қызметі тоқтатылған жағдайда, білім алушылардың жеке іс құжаттарын тұрғылықты жеріне байланысты қалалық немесе облыстық архивке тапсырады.
Қазақстан Республикасының «Ұлттық архив қоры және архивтер туралы» Заңы 15-бабы 5-тармағына сәйкес заңды және жеке тұлғалардың архивтік құжаттан куәландырылған архивтік көшірмелер мен үзінділер алуға құқығы бар. Мемлекеттік архивтер мен олардың филиалдары, ведомстволық және жеке меншік архивтер берген көшірмелер мен үзінділер түпнұсқалық заңды күші бар ресми құжаттар болып табылады.
Осыған байланысты, архивтік анықтаманы алу үшін жоғары оқу орнының тұрғылықты жеріне байланысты қалалық немесе облыстық архивке жүгінуге болады.
Білім туралы құжаттардың телнұсқалары және оларға қосымшалар жоғары оқу орындарымен жоғалған немесе бүлінген құжаттардың орнына, сондай-ақ, өзінің тегін (атын, әкесінің атын (болған жағдайда)) өзгерткендерге беріледі.
Тегі (аты, әкесінің аты (болған жағдайда)) өзгерген және жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі бiлiм туралы құжат бүлінген жағдайда жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі бiлiм туралы құжаттың түпнұсқасы қоса беріледі.
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім туралы құжаттардың телнұсқасың алу үшін жеке тұлға жоғары оқу орны (көрсетілетін қызметті беруші) «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» (бұдан әрі – ХҚО) немесе «электрондық үкіметтің» www.egov.kz веб-порталы (бұдан әрі – портал) арқылы осы өтініш жолдайды.
Жеке тұлға ХҚО арқылы жүгінген кезде жоғары оқу орны (көрсетілетін қызметті беруші) дайын телнұсқаны көрсетілетін Жеке тұлға жүгінген ХҚО-ға жібереді.
Жеке тұлға порталға жүгінген кезде мемлекеттік көрсетілетін қызмет нәтижесін алу орны көрсетілген хабарлама жіберіледі. Жеке тұлға алушы оқыған жоғары оқу орнынан дайын телнұсқаны алады.
Осыған байланысты, ХҚО немесе портал арқылы білім алған жоғары оқу орнына жүгіну қажет.
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі бiлiм туралы құжаттардың телнұсқасын алу үшін Қазақстан Республикасының азаматтары болып табылмайтын және электрондық цифрлық қолтаңбасы жоқ жеке тұлғалар өз бетінше ЖЖОКБҰ-ға жүгінеді.
Белгіленген квота шегінде педагогикалық, медициналық, ветеринариялық және ауыл шаруашылығы мамандықтары бойынша білім алған ауыл жастары арасынан шыққан Қазақстан Республикасының азаматтары ЖОО аяқтағаннан кейін белгіленген тәртіпте үш жыл жұмыспен өтеуге міндетті.
Мемлекеттік білім беру тапсырысы негізінде педагогикалық және медициналық мамандықтар бойынша білім алған Қазақстан Республикасының азаматтары ЖОО аяқтағаннан кейін белгіленген тәртіпте үш жыл жұмыспен өтеуге міндетті.
Мемлекеттік білім беру тапсырысы негізінде басқа мамандықтар бойынша білім алған Қазақстан Республикасының азаматтары ЖОО аяқтағаннан кейін белгіленген тәртіпте үш жыл жұмыспен өтеуге міндетті.
Мемлекеттік білім беру тапсырысы негізінде философия докторлары (РhD) және бейіні бойынша докторлар бағдарламасы бойынша докторантурада білім алған Қазақстан Республикасының азаматтары ЖОО аяқтағаннан кейін белгіленген тәртіпте үш жыл жұмыспен өтеуге міндетті.
Белгіленген квота шегінде педагогикалық, техникалық және ауыл шаруашылығы мамандықтары бойынша білім алған ауыл жастары арасынан шыққан Қазақстан Республикасының азаматтары ЖОО аяқтағаннан кейін белгіленген тәртіпте екі жыл жұмыспен өтеуге міндетті.
Заңның 17.2-тармағына сәйкес көзделген жұмысты өтеу жөніндегі міндеттен босату жас мамандарды жеке-жеке бөлу жөніндегі комиссияның шешімімен жас мамандарға беріледі.
Бюджет қаражаты есебінен шеккен шығыстарды өтеу іс жүзінде жұмыспен өтелген кезеңге мөлшерлес жүзеге асырылады.
Қазіргі таңда республикада 122 ЖОО жұмыс істейді (ұлттық – 12, мемлекеттік – 31, азаматтық емес – 14, ДББҰ – 1, халықаралық – 1, акционерлік – 11 және жекеменшік – 52).
2024 жылғы қабылдау 206803 адам құрайды, оның ішінде мемекеттік тапсырыс бойынша – 90880 адам. (Бакалавриат – 183630 адам, оның ішінде МТ – 76588, Магистратура – 16 121 адам, оның ішінде МТ – 9354, Докторантура – 2972 адам, оның ішінде МТ – 2620, Резидентура – 4080 адам, оның ішінде МТ – 2318).
Білім алушылар контингенті 680156 адам құрайды, оның ішінде мемекеттік тапсырыс бойынша – 287048 адам (Бакалавриат – 624469 адам, оның ішінде МТ – 255997, Магистратура – 39172 адам, оның ішінде МТ – 19534, Докторантура – 7633 адам, оның ішінде МТ – 6370, Резидентура – 8882 адам, оның ішінде МТ– 5147).
2024 жылғы бітірушілердің саны 172699 адам, оның ішінде мемекеттік тапсырыс бойынша – 54499 адам. (Бакалавриат – 147375 адам, оның ішінде МТ – 43127, Магистратура – 21344 адам, оның ішінде МТ – 8715, Докторантура – 1422 адам, оның ішінде МТ – 1279, Резидентура – 2558 адам, оның ішінде МТ – 1378).
Шетелдік білім алушылар саны 30711 адамды құрайды (Бакалавриат – 28458 адам, Магистратура – 1724 адам, Докторантура – 500 адам, Резидентура – 29 адам).
Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексінің 101-бабына сәйкес (Қазақстан Республикасының Кодексі 2015 жылғы 23 қарашадағы № 414-V ҚРЗ) жұмыскерлерге қойылатын біліктілік талаптары мен белгілі бір жұмыс түрлерінің күрделілігі кәсіптік стандарттар негізінде, ал олар болмаған кезде Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы, Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының, жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамаларының біліктілік анықтамалығы және ұйымдар басшылары, мамандары және басқа да қызметшілері лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамалары негізінде белгіленеді.
Яғни жұмыс берушілер Еңбек кодексінің 101-бабына сәйкес біліктілік талаптарын өз еркімен белгілейді.
Педагогтерінің жалақысын есептеу қағидаларының (2020 жылғы 11 мамырдағы № 191 бұйрығы) 39-тармағына сәйкес бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру ұйымдарындағы мұғалімдерге және әдістемелік орталықтардың (кабинеттердің) педагогтеріне белгіленген үлгідегі құжаттардың негізінде айлық есептік көрсеткіштің 10 еселенген мөлшерінде қосымша ақы есептеледі және нақты оқу жүктемесіне қарамастан негізгі жұмыс орны бойынша жүргізіледі:
1) жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартына сәйкес оқу мерзімі екі жылдан кем емес ғылыми-педагогикалық бағытта және (немесе) ғылыми-педагогикалық бағыттағы білім беру бағдарламалары бойынша ECTS (European Credit Transfer and Accumulation System – Еуропиан Кредит Трансфер энд Акьюмилейшн Систем) 120 академиялық кредиттен кем емес меңгерген магистр дәрежесі үшін (дайындау бағыттары бойынша - 7M011 Педагогика және психология, 7M012 Мектепке дейінгі тәрбиелеу және оқыту педагогикасы, 7M013 Пәндік мамандандырылмаған педагогтарды даярлау, 7M014 Жалпы дамудың пәндік мамандандырылған педагогтарды даярлау, 7M015 Жаратылыстану пәндері бойынша педагогтарды даярлау, 7M016 Гуманитарлық пәндер бойынша педагогтарды даярлау, 7M017 Тілдер және әдебиет бойынша педагогтарды даярлау, 7M018 Әлеуметік педагогика және өзін-өзі тану мамандарын даярлау, 7M019 Арнайы педагогика, 7M021 Өнер, 7M022 Гуманитарлық ғылымдар, 7M023 Тілдер және әдебиет, 7M031 Әлеуметтік ғылымдар, 7M032 Журналистика және ақпарат, 7M041 Бизнес және басқару, 7M042 Құқық, 7M051 Биологиялық және сабақтас ғылымдар, 7M052 Қоршаған орта, 7M053 Физикалық және химиялық ғылымдар, 7M054 Математика және статистика, 7M061 Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар, 7M121 Әскери іс, 7M122 Ұлттық қауіпсіздік, 7M123 Қоғамдық қауіпсіздік, сондай-ақ Қазақстан Республикасы жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі мамандықтар жіктеуішіне сәйкес жоғарыда аталған даярлау бағыттарына баламалы мамандықтары бойынша;
2) педагогикалық бейіндегі магистратураның бағдарламасын қосымша меңгеруден кейін бейінді магистратураны аяқтаған магистрге белгіленеді.
Көрсетілген бұйрықтың негізгі әзірлеушісі Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі екенін ескере отырып, толығырақ мәліметтер алу үшін аталған уәкілетті мемлекеттік органға (ҚР Оқу-ағарту министрлігі) жүгінуге болады.
Басқа мемлекеттерде білім алған тұлғалардың білім туралы құжаттарын тану тәртібі Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 12 маусымдағы № 268 бұйрығымен бекітілген білім туралы құжаттарды тану қағидаларымен (бұдан әрі – Қағидалар) айқындалған.
Аталған Қағидалардың 9–тармағында шетелдік білім беру ұйымдарында берген білім туралы құжаттардың иегерлері Қазақстан Республикасында кәсіби қызметке қол жеткізу немесе оқуды жалғастыру мақсатында тану рәсімінен өтуі тиістілігі белгіленген.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 12 маусымдағы № 268 бұйрығымен бекітілген Білім туралы құжаттарды тану Қағидаларының 9-тармағына сәйкес құжаттарды тануға басқа мемлекеттерде және халықаралық немесе шетелдік білім беру ұйымдары, оның ішінде олардың филиалдары, сондай-ақ ғылыми орталықтар мен зертханаларда білім алған жеке адамдардың жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білімі туралы құжаттар жатады.
Осыған орай, сізге білім туралы құжатты тану рәсімінен өту қажет.
«Білім туралы құжаттарды тану» мемлекеттік қызметін Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің «Жоғары білім беруді дамыту ұлттық орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны жүзеге асырады.
Өтініштерді қабылдау және мемлекеттік қызмет көрсету нәтижелерін беру «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» коммерциялық емес акционерлік қоғамы арқылы жүзеге асырылады.
Білім туралы құжаттарды тану бойынша қосымша ақпаратты Орталықтың сайтынан білуге болады https://enic-kazakhstan.edu.kz/ru/, «Білім туралы құжаттарды тану» бөлімінде немесе 8 (7172) 28-75-21, 28-75-27 телефондары бойынша.
Білім туралы құжаттарды тану қағидаларының 9-тармағына (Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 12 маусымдағы № 268 бұйрығы) сәйкес құжаттарды тануға басқа мемлекеттерде және халықаралық немесе шетелдік білім беру ұйымдары, оның ішінде олардың филиалдары, сондай-ақ ғылыми орталықтар мен зертханаларда білім алған жеке адамдардың жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білімі туралы құжаттар жатады.