Жиі қойылатын сұрақтар
Әкімшілік шығарған шешімге келіспеген жағдайда арнайы бекітілген қадамдарын орындап, шағым түсіруге болады. Олар:
1) жоғары тұрған органға немесе әкімшілік орган бағынатын тұлғаның атына жазбаша шағым әзірлеуге;
2) қай әкімшілік органның шешіміне немесе әрекетіне келіспесеңіз, сол әкімшілік органға шағым жазуға;
3) шағымыңыз бойынша жазбаша шешімді шағым келіп түскен (поштамен немесе басқа тәсілмен жеткен) күннен бастап 20 жұмыс күні ішінде күту. Шешімге келіспесеңіз, бір ай ішінде әкімшілік сотқа талап арыз жазуға болады.
ҚР «Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі» бойынша өтініштерді қараудың өзінің заңдылығы бар.
Өтініштерді қарау мерзімі:
- қарау үшін ақпарат алу немесе талап етілмейтін өтініштер күнтізбелік 15 күн ішінде;
- ақпарат алу немесе тексеру талап етілмейтін өтініштер күнтізбелік 15 күн ішінде;
- қарау мерзімі ұзартылса өтініш берушіге күнтізбелік 3 күн ішінде хабарланады. Өтінішті қарау мерзімін басшы немесе оның орынбасары ұзартады.
Егер мәселе ұзақ уақытта талап етсе, өтініш бақылауға қойылады және өтініш берушіге күнтізбелік 3 күн ішінде хабарланады.
«ҚР Мемлекеттік рәміздері туралы» 2007 жылғы 4 маусымдағы №258 Заңның 4-бабында және Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын және олардың бейнелерін пайдалану (белгілеу, орналастыру) қағидаларының 4-тармағында:
- Мемлекеттік Ту басқа ғимараттарда (үй-жайларда) олардың иелерінің қалауы бойынша көтерілуі және орнатылуы мүмкін;
- Мемлекеттік Тудың бейнесі өзге де материалдық объектілерде орналастырылуы мүмкін делінген.
Осылайша, заңнамада мемлекеттік туды тұрғын үйлерде және мемлекеттік емес ұйымдар мен жеке тұлғалардың үй-жайларында пайдалануға тыйым салынбайды. Бірақ:
- Мемлекеттік Ту оның мөлшеріне қарамастан ұлттық стандартқа сай болуы тиіс;
- Мемлекеттік Тудың бейнесін қоғамдық бірлестіктер мен басқа да ұйымдардың туларының геральдикалық негізі ретінде пайдалануға болмайды;
- қоғамдық бірлестіктер мен басқа да ұйымдардың тулары Мемлекеттік тумен бірдей бола алмайды.
Тегін медициналық қызметтерді алуға құқығы бар азаматтардың тізімі мемлекеттік медициналық сақтандыру жүйесіне сәйкес анықталады. Тегін медициналық қызметтерді алуға құқығы бар негізгі топтар мыналар:
1) 18 жасқа дейінгі балалар;
2) зейнеткерлік жастағы азаматтар (55 жастан жоғары әйелдер, 60 жастан жоғары ерлер);
3) мүгедектігі бар азаматтар (I, II, III топ) тегін медициналық қызметтер мен дәрі-дәрмектерді алуға құқылы;
4) медициналық көрсеткіштер бойынша созылмалы аурулары бар азаматтар (мысалы, қант диабеті, гипертония, астма және т.б.) тегін дәрі-дәрмектер мен медициналық қызметтерді ала алады;
5) көп балалы отбасылар (4 және одан да көп бала тәрбиелеп отырған отбасылар);
6) Ұлы Отан соғысының ардагерлері, соғысқа қатысушылар және оларға теңестірілген тұлғалар;
7) әлеуметтік жағынан осал топтарға жататын азаматтар (мысалы, аз қамтылған отбасылар);
8) мемлекеттік білім беру ұйымдарында оқитын студенттер.
Медициналық сақтандыруды рәсімдеу процесі бірнеше қадамнан тұрады:
1) екі негізгі медициналық сақтандыру жүйесінің бірін таңдау:
- міндетті медициналық сақтандыру (ММС): бұл жүйе барлық азаматтар үшін міндетті болып табылады. Ол жұмыс істейтін азаматтар мен олардың жұмыс берушілері тарапынан қаржыландырылады.
- ерікті медициналық сақтандыру (ЕМС): бұл жүйе азаматтардың өз қалауы бойынша рәсімделеді және қосымша медициналық қызметтерді қамтиды.
2) медициналық сақтандыруды рәсімдеу үшін келесі құжаттарды дайындау қажет:
- жеке куәлік немесе паспорт.
- жұмыс істейтін азаматтар үшін — жұмыс берушіден анықтама (егер қажет болса).
- студенттер мен зейнеткерлер үшін — оқу орнынан немесе зейнетақы қорынан анықтама.
3) сақтандыру компаниясын таңдау. Егер сіз ерікті медициналық сақтандыруды таңдасаңыз, онда сізге сақтандыру компаниясын таңдау қажет. Елімізде бірнеше лицензияланған медициналық сақтандыру компаниялары бар. Олардың ұсыныстарын салыстырып, өзіңізге қолайлысын таңдаңыз.
4) сақтандыру полисін рәсімдеу: таңдалған сақтандыру компаниясына барып, қажетті құжаттарды тапсырыңыз.
5) сақтандыру шарттарын мұқият оқып, қандай қызметтер қамтылатынын және қандай шектеулер бар екенін түсініңіз.
6) барлық құжаттар мен шарттар расталғаннан кейін, сізге медициналық сақтандыру полисі беріледі.
7) сақтандыру полисін алғаннан кейін, оны медициналық қызметтерді алу үшін пайдалана аласыз. Полистің шарттарына сәйкес, сіз тегін немесе жеңілдетілген негізде медициналық қызметтерді ала аласыз.
8) полистің мерзімін бақылау. Сақтандыру полисінің мерзімі аяқталған кезде оны жаңарту қажет. Жаңарту процесі бұрынғыдай болады.
Протездік-ортопедиялық құралдарға, арнаулы жүріп-тұру құралдарына, сурдотехникалық құралдарға, тифлотехникалық құралдарға, техникалық қосалқы (компенсаторлық) құралдарға өтініш «еGov.kz» порталы арқылы және ХҚКО арқылы, «Е-Собес» ААЖ порталы арқылы беріледі. Өтініш әрбір қаражаттың бекітілген мерзімі бойынша қабылданады немесе уақыт келмесе, өтініш мүгедектігі бар адамға қайтарылады. Мүгедектігі бар адамдарға құжаттарды ресімдеу туралы не мемлекеттік қызмет көрсетуден дәлелді бас тарту туралы хабарлама жіберіледі.
Мемлекеттік корпорация өтініш берушіні қабылданған шешім туралы көрсетілетін қызметті алушының абоненттік құрылғысы на смс-хабарлама жіберу арқылы хабардар етеді.
Өтініш қабылданған жағдайда мүгедектігі бар адам қажетті құрылғыны Aleumet.egov.kz порталында таңдайды және құрылғы оның мекен-жайына 14 күнтізбелік күн ішінде жеткізіледі.
Мемлекеттік бағдарлама аясында азаматтардың белгілі бір санаттарына тегін дәрі-дәрмек беріледі. Тегін дәрі-дәрмекке құқығы барлар:
1) созылмалы аурулары бар адамдар: қант диабеті, гипертония, астма және басқа да созылмалы аурулардан зардап шегетін азаматтар дәрі-дәрмектерді дәрігердің рецепті бойынша тегін ала алады;
2) медициналық көрсеткіштер: тегін дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етілетін аурулар тізіміне енгізілген белгілі бір аурулардын емес жағдайларды емдеу қажет болған жағдайда дәрі-дәрмектер тегін берілуі мүмкін.
3) зейнеткерлер: зейнеткерлік жастағы адамдар денсаулық жағдайына және созылмалы аурулардың болуына байланысты тегін дәрі-дәрмектерді алуға құқылы;
4) көп балалы отбасылар: көп балалы отбасылар дәрігердің рецепті бойынша балаларына дәрі-дәрмек ала алады.
5) мүгедектігі бар адамдар: мүгедектігі бар азаматтар олардың жағдайына байланысты ауруларды емдеу үшін тегін дәрі алуға құқылы.
Тегін дәрі-дәрмек алу құқығын растайтын құжаттарды (мысалы, жеке куәлік немесе мүгедектік туралы куәлік) ұсыну қажет болуы мүмкін.
Іс-әрекетке қабілетсіз деп танылған азамат қақамқоршылық тағайындау - бұл денсаулық жағдайынан емесе басқа себептерге байланысты өз бетінше шешім қабылдай алмайтын және өз істерін басқара алмайтын адамның құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау үшін қамқоршы тағайындалатын процесс. Бұл психикалық бұзылуларға,ауыр ауруларға немесе адамның тәуелсіз өмір сүру қабілетін шектейтін басқа жағдайларға байланысты болуы мүмкін.
Қамқоршылықты тағайындау процесі:
1) азаматты іс-әрекетке қабілетсіз деп тану адамның денсаулығы туралы медициналық қорытынды негізінде сот арқылы жүзеге асырылады. Сотқа әрекетке қабілетсіздігін растайтын медициналық құжаттар мен қоса өтініш беріледі;
2) азамат іс-әрекетке қабілетсіз деп танылғаннан кейін сот қамқоршыны тағайындайды. Қамқоршы жақын туысы (мысалы -жұбайы,ата-анасы,баласы) немесе басқа адам немесе ұйым (мысалы -әлеуметтік қызметтер) болуы мүмкін. Сот,сонымен қатар қабілетсіз азаматтың(мүмкін болса) және оның туыстарының пікірін ескереді;
3) құжаттарды ресімдеу: сот қорғаншылықты тағайындау туралы шешім шығарады, ол тиісті органдарда тіркелуге тиіс. Қамқоршы өзінің қорғаншылық құқығын растайтын құжаттарды (мысалы -төлқұжат, кірістер туралы анықтамалар және т.б.) ұсынуы керек;
4) қорғаншылықты тіркеу: сот шешімін алғаннан кейін қорғаншылықты жергілікті өзін-өзі басқару органдарында немесе халықты әлеуметтік қорғау органдарында тіркеу қажет. Қамқоршыға қорғаншылық тағайындау туралы куәлік беріледі.
Инватакси қызметі — бұл мүгедектігі бар адамдарға немесе қозғалыс қабілеті шектеулі азаматтарға арналған арнайы такси қызметі.
Инватаки қызметін алу үшін қажетті шарттар:
1) қызметті ұсынатын ұйымды анықтау;
2) мүгедектік туралы куәлік немесе медициналық анықтаманы (комиссия қорытындысын) негізге алып, өтініш беру;
3) қызметті телефон арқылы, интернет арқылы немесе тікелей ұйымның кеңсесіне барып өтініш беру арқылы жүзеге асыруға болады;
4) тапсырыс кезінде сізге қажетті ақпаратты (жол жүру бағыты, уақыт, жолаушылар саны және т.б.) көрсету керек;
5) такси шақырғаннан кейін күту уақыты мен көліктің келу уақытын біліп алу;
6)инватакси көлігінің мүгедектер арбасын көтеруге арналған жабдықтары бар екеніне, яғни, көліктің қолжетімділігіне көз жеткізу;
Таксиге отырғанда, қажет болған жағдайда жүргізушіден көмексұрауға болады. Сонымен қатар, қызмет көрсетілгеннен кейін, егер сізде ұсыныстар немесе шағымдар болса, оларды ұйымға жеткізуіңізге болады.
Егер сізге инватакси қызметі туралы қосымша ақпарат қажет болса, жергілікті әлеуметтік қорғау мекемелеріне хабарласуыңызға болады
Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы бойынша, жұмыс іздеп жүрген адамдарды, жұмыссыздарды тіркеу және мансап орталықтары көрсететін еңбек делдалдығын жүзеге асыру Қағидасының 4 тармағына сәйкес, жұмысы және табысы жоқ, лайықты жұмыс іздеп жүрген адам жұмысқа орналасуына жәрдемдесу үшін өтініш жасаған кезде жұмыссыздыққа төмендегі бағыттар бойынша тіркеле алады. Олар:
1) тұрғылықты жері бойынша мансап орталығы арқылы;
2) «Электрондық үкімет» (Egov.kz) веб-порталы арқылы;
3) «Электрондық еңбек биржасы» enbek.kz арқылы.