Жиі қойылатын сұрақтар
Иә, ауылдық елді мекендерге жұмыс істеуге келген педагогтер «Дипломмен – ауылға!» мемлекеттік бағдарламасы аясында тұрғын үй несиесін ала алады.
Бұл мақсатта аудан орталықтарында тұрғын үй сатып алуға 2 500 АЕК (2025 жылы – 9 830 000 теңге) және ауылдық елді мекендерде 2 000 АЕК (2025 жылы – 7 864 000 теңге) көлемінде бюджет несиесі 15 жыл мерзімге жылдық 1% сыйақы мөлшерлемесімен беріледі.
Бюджеттік несие мен көтерме жәрдемақыны алу үшін негізгі шарт – ауылдық елді мекенде орналасқан ұйымдарда кемінде 3 жыл жұмыс істеу жөніндегі міндеттемені қабылдау болып табылады.
«Дипломмен – ауылға!» жобасы аясында мемлекеттік қолдаудың осы түрлерін алу үшін үміткер қалаған ауылдық елді мекендегі сұранысқа ие мамандықтар тізбесіне сәйкес бос жұмыс орнына орналасуы қажет.
Жұмысқа орналасқаннан кейін «Отбасы банк» АҚ порталы (https://otbasybank.kz/) арқылы келесі құжаттарды электрондық форматта тапсыру керек:
Ережелердің 2-қосымшасына сәйкес нысан бойынша өтініш;
Жеке басын куәландыратын құжат;
Білім туралы дипломның көшірмесі;
Жұмыс орнындағы кадр бөлімі растаған еңбек қызметін растайтын құжаттың көшірмесі;
Некеде тұрған жағдайда неке қию туралы куәлік;
Кредиттік бюродан алынған есеп.
Әлеуметтік қолдау шараларын аудандық экономика және қаржы бөлімдері (немесе экономика және бюджет жоспарлау бөлімдері) жүзеге асырады.
Тіркеу мекенжайы жұмыс орны орналасқан елді мекенмен сәйкес болуы тиіс.
Әлеуметтік қолдау шараларын ұсынудан бас тарту келесі жағдайларда мүмкін:
- Сіз ұсынған құжаттар мен олардағы мәліметтердің жалғандығы анықталған жағдайда;
- Жақын туыстардан тұрғын үй сатып алу кезінде;
- Соттың заңды күшіне енген шешімі (үкімі) негізінде белгілі бір қызмет түрлерін атқаруға тыйым салынған немесе мемлекеттік қызмет алу құқығынан айырылған жағдайда;
- «Агроөнеркәсіптік кешенді және ауылдық аумақтарды мемлекеттік реттеу туралы» ҚР Заңының 18-бабының 8-тармағына сай келмеу жағдайында;
- «Жеке деректер және оларды қорғау туралы» ҚР Заңының 8-бабына сәйкес жеке деректерге қол жеткізуге келісім берілмеген жағдайда;
- Бұрын берілген несиелер бойынша өтелмеген мерзімі өткен берешек болған немесе соңғы 2 жылда 90 күннен астам кешіктірілген төлемдері бар жағдайда.
Мемлекеттік қолдау шараларын алу шарттары жөнінде қосымша кеңес алу үшін жұмыс орны бойынша қалалық немесе аудандық экономика және қаржы бөліміне (немесе экономика және бюджет жоспарлау бөліміне) жүгінуге болады.
Мысал:
Орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі жоғары оқу орнын аяқтаған соң Өскемен қаласынан аудан орталығы – Қайсенов кентіне көшіп келіп, жергілікті мектепке жұмысқа орналасты.
Еңбек шартын жасасқаннан және Қайсенов кентінде тұрғылықты мекенжай бойынша тіркелгеннен кейін ол «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасы бойынша тұрғын үй несиесін алу үшін «Отбасы банк» порталы арқылы өтініш берді.
Аудан әкімдігінің экономика және қаржы бөлімі арқылы оған 15 жыл мерзімге жылдық 1% мөлшерлемемен 9,83 млн теңге көлемінде несие мақұлданып, 100 АЕК көлемінде көтерме жәрдемақы төленді.
Иә, кейбір жағдайларда талап етіледі. Қазақстан Республикасы Қаржы Министрінің 2024 жылғы 9 қазандағы № 687 бұйрығымен бекітілген мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларының 71-тармағына сәйкес, құрылысқа жатпайтын жұмыстарды, соның ішінде аурухана ғимаратын ағымдағы жөндеуді орындауға арналған сатып алуға қатысатын әлеуетті жеткізушілер материалдық және еңбек ресурстарының бар екенін растауы тиіс.
Егер жеткізушінің құрылыс-монтаж жұмыстарына арналған лицензиясы болса, ол осы құжатты ресурстардың жеткіліктілігін растайтын құжат ретінде пайдалана алады. Бұл ретте лицензияның түрлері мен кіші түрлері орындалатын жұмыстардың сипатына сәйкес келуі қажет.
Егер лицензия болмаса, мемлекеттік сатып алу қағидаларында көзделген басқа құжаттармен (мысалы, техника, персонал, машиналар мен механизмдер жалдау шарттары туралы мәліметтер және т.б.) ресурстарды растауға жол беріледі.
Осылайша, лицензияны қоса беру барлық жеткізушілер үшін міндетті емес, бірақ мұндай лицензиясы бар және ресурс қамтамасыз етілуін дәл осы құжат арқылы растағысы келетіндер үшін міндетті болып табылады.
Мысал:
Егер жеткізушінің құрылыс-монтаждау жұмыстарына арналған лицензиясы болса (мысалы, металл конструкцияларды монтаждау), онда аурухана ғимаратын ағымдағы жөндеу жөніндегі сатып алуға қатысқанда бұл лицензия материалдық және еңбек ресурстарының бар екенін растай алады.
Егер лицензия болмаса, бірақ персонал, жабдық және құралдарды жалға алу шарттары болса, өнім беруші осы ресурстарды растайтын құжаттарды ұсынып, сатып алуға қатысуға құқылы.
Қате төленген сомаларды облыстық бюджеттен қайтару келесі тәртіппен жүзеге асырылады:
Қайда өтініш беру керек
Өтінішті облыстық Қаржы басқармасына (төлемнің қабылданған орны бойынша) тапсыру қажет.
Өтініште не көрсету керек
Өтініште келесі мәліметтер болуы тиіс:
- Қайтару себебі (қате төлем);
- Қате төленген қаражаттың бюджет классификациясының коды (КБК);
- Қайтарылатын соманы алу үшін банк шотының реквизиттері (IBAN);
- Өтініш берушінің байланыс деректері.
Қандай құжаттарды қоса беру керек
- Төлемді растайтын түбіртек немесе төлем тапсырмасының көшірмесі;
- Өтініш берушінің жеке куәлігінің көшірмесі;
- Қажет болса — қате төлемді растайтын құжат (мысалы, мемлекеттік органнан хат).
Қайтару қалай жүзеге асырылады
Құжаттар тексерілгеннен кейін Қаржы басқармасы қорытынды дайындап, оны Мемлекеттік қазынашылық қызметке жібереді, ал қаражат қайтарымын жүзеге асырады. Қайтару Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2025 жылғы 30 мамырдағы № 272 бұйрығымен бекітілген 2025 қаржы жылының бюджетін орындау және оның кассалық қызмет көрсету ережелеріне сәйкес жүзеге асырылады.
Мысал:
Егер сіз әкімшілік айыппұлды дұрыс емес КБК бойынша немесе қажетсіз қызметті төледіңіз деп ойласаңыз, көрсетілген тәртіпке сәйкес қайтару рәсімін өтініш беріп, орындауға болады.
Егер мемлекеттік сатып алу қорытындыларына шағым берілген жағдайда, оны өтініш берілген талаптар (дәлелдер) шегінде шағымдарды қарауға жауапты Тапсырыс берушінің, ұйымдастырушының, бірыңғай ұйымдастырушының құрылымдық бөлімшесі не лауазымды тұлғасы қарайды. Бұл құқық Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларының 590-тармағына сәйкес регламенттелген.
Ауданның бірыңғай ұйымдастырушысы құрылысқа байланысты емес жұмыстарды мемлекеттік сатып алуды дербес жүргізуге құқылы, егер: 1. лоттың сомасы республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген 40 000 АЕК-тен аспайды; 2. мұндай жұмыстар көрсетілген Тізбенің 2.2 және 2.3-тармақтарына енгізілмеген (мұнда облыс деңгейінде немесе одан жоғары орталықтандырылған сатып алуға жататын жұмыс түрлері айқындалған). Мысал: Егер 2025 жылы 1 АЕК 3 932 теңгеге тең болса, онда 40 000 АЕК 157 280 000 теңгені құрайды. Бұл жағдайда ауданның бірыңғай ұйымдастырушысы, мысалы, инженерлік желілерге қызмет көрсету жұмыстарында, егер олардың құны осы шектен аспаса, сатып алуды дербес жүргізе алады.
Тұрғындардың әлеуметтік осал топтарына мыналар жатады: мүгедектігі бар адамдар, көпбалалы ата-аналар, жалғызбасты ата-аналар, зейнет жасындағы адамдар, жұмыссыздар, балалар үйінің түлектері, бас бостандығынан айыру орындарынан босатылғандар және т.б. Дәл тізбесі нормативтік-құқықтық актілермен айқындалады.
Қазақстан Республикасының еңбек күші артық өңірлерінен азаматтарды ерікті түрде көшіру жұмысқа орналастыру мақсатында жүзеге асырылады және Ерікті көшіру қағидаларымен реттеледі.
Бағдарламаға жұмыссыз азаматтар мен жұмыс іздеуші тұлғалар қатыса алады.
Көшу өңірлері (оңтүстік өңірлер)
Алматы, Жамбыл, Маңғыстау, Түркістан, Қызылорда облыстары, Жетісу облысы, сондай-ақ Астана, Алматы және Шымкент қалалары.
Қатысуға басым құқық берілетін азаматтар санаттары
- білім беру ұйымдарының түлектері;
- жетім балалар және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған тұлғалар (16–23 жас);
- қысқарту, ұйымның таратылуы немесе жұмыс берушінің экономикалық жағдайының нашарлауына байланысты жұмыстан босатылған адамдар.
Мемлекеттік қолдау шаралары
Қоныс аударушыларға:
- Көшуге арналған біржолғы төлем — отбасының әр мүшесіне 70 АЕК.
- Тұрғын үйді жалдау және коммуналдық қызметтер шығындарын өтеу— айына 15-тен 30 АЕК-ке дейін (отбасы құрамына және елді мекенге байланысты), 1 жылға дейін.
- Экономикалық ұтқырлық сертификаты — тұрғын үй сатып алу, салу немесе бастапқы жарна үшін 1625 АЕК-ке дейін.
Мысал
Түркістан облысынан жұмыссыз азамат солтүстік өңірге қоныс аудару бағдарламасына қатысты. Оған көшуге материалдық көмек төленіп, тұрғын үйді жалдау шығындары өтелді және тұрғын үй сатып алуға сертификат берілді.
Терминдерге түсініктеме
Еңбек күші артық өңірлер — жұмыс күші ұсынысы жоғары өңірлер.
Экономикалық ұтқырлық сертификаты — қоныс аударушылардың тұрғын үй жағдайын жақсартуға арналған мемлекеттік қаржылай көмек.
АЕК (айлық есептік көрсеткіш) — әлеуметтік төлемдер мен айыппұлдарды есептеу үшін қолданылатын көрсеткіш.
Есту қабілеті бойынша мүгедектігі бар адамдарды қолдаудың жалпы жүйесі
Есту қабілеті нашар адамдарды техникалық оңалту құралдарымен (ОТҚ) және әлеуметтік қызметтермен қамтамасыз ету АОЖБ (абилитациялау мен оңалтудың жеке бағдарламасы) негізінде жүргізіледі. АОЖБ-ны медициналық-әлеуметтік сараптама (МӘС) әзірлейді.
Есту қабілеті төмен мүгедектігі бар азаматтар қандай көмек түрлерін ала алады
Тізбесі АОЖБ-да әзірленген көмек түрлеріне байланысты. Әдетте, есту қабілеті нашар адамдарға келесі көмектер ұсынылады:
Оңалтудың техникалық құралдары (ОТҚ)
- есту аппараттары;
- көп функциялы сигнал жүйесі;
- МӘС ұсынымы бойынша мәтiндiк хабар беретін және хабарды қабылдайтын мобильді телефон және т.б.
Мысал: Егер АОЖБ-да «есту аппаратымен қамтамасыз ету» көрсетілсе, онда ол ауыстыру мерзіміне сәйкес 4 жылдан ерте берілмейді.
Әлеуметтік қызметтер (Әлеуметтік қызметтер порталы арқылы)
2021 жылдан бастап ОТҚ және әлеуметтік қызметтермен қамтамасыз ету Әлеуметтік қызметтер порталы https://aleumet.egov.kz/ арқылы жүзеге асырылады, онда қажетті жеткізушіні Өзіңіз таңдайсыз.
Санаторий-курорттық емделу
Тек дәрігер және ДКК (дәрігерлік-консультациялық комиссиясының) жолдамасында көрсетілген медициналық көрсетілімдер болған жағдайда беріледі. Санаторийлік-курорттық емделу күнтізбелік жылда бір реттен артық емес он төрт тәуліктен аспайтын мерзімге беріледі.
Қажетті оңалту құралы мен қызметтерді қалай алуға болады
1) Медициналық-әлеуметтік сараптамадан (МӘС) өту
Негіз — емханадағы дәрігерлік-консультациялық комиссиясының (ДКК) жолдамасы
МӘС Сізге тиісті құралдар мен қызметтер көрсетілген АОЖБ әзірлейді.
2) Өтініш беру тәсілдері
- ХҚКО (Халыққа қызмет көрсету орталығы) арқылы;
- тұрғылықты мекен-жайы бойынша жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі арқылы;
- eGov электрондық үкімет порталы арқылы;
- ұялы байланыс абоненттік құрылғысы арқылы.
Қажетті құжаттар:
- жеке куәлік;
- мүгедектік туралы анықтама;
- АОЖБ
Құжаттарды тапсырғаннан кейін
- ХҚКО-да (Халыққа қызмет көрсету орталығы) қолхат беріледі
- тұрғылықты мекен-жайы бойынша жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдерінде – тіркеу күні бар талон беріледі.
Әрі қарай маман Сіздің өтінішіңізді Әлеуметтік қызметтер порталына жолдайды.
Жергілікті атқарушы органдардың әлеуметтік көмегі
Әлеуметтік көмек қалалар мен аудандар мәслихаттарының сессия шешімдерімен бекітілген «Әлеуметтік көмек көрсету, оның мөлшерлерін айқындау және мұқтаж азаматтардың жекелеген санаттарының тізбесін белгілеу қағидаларына» сәйкес көрсетіледі.
Әлеуметтік көмектің мөлшерін әрбір нақты жағдайда арнайы комиссия айқындап, әлеуметтік көмек көрсету қажеттілігі туралы қорытындыда көрсетеді.
Қағидаларға сәйкес әлеуметтік көмек қаржы жылы ішінде бір рет көрсетіледі.
Құқықтық негізі:
Әлеуметтік көмек көрсету қағидалары және мұқтаж азаматтардың жекелеген санаттарын айқындау Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 30 маусымдағы № 523 «Әлеуметтік көмек көрсету, оның мөлшерлерін айқындау және мұқтаж азаматтардың жекелеген санаттарының тізбесін белгілеудің үлгілік қағидаларын бекіту туралы» қаулысына сәйкес әзірленіп, облыстың қала және аудан мәслихаттарының сессия шешімдерімен бекітілген.
Әлеуметтік көмек алу үшін қажет құжаттар:
Мұқтаж азаматтардың жекелеген санаттарына әлеуметтік көмек алу мақсатында өтініш беруші өзі немесе отбасы атынан әлеуметтік көмек көрсету жөніндегі уәкілетті органға өтінішпен бірге келесі құжаттарды ұсынады:
1.Жеке басын куәландыратын құжат (дара тұлғаны сәйкестендіру үшін);
2.Тұлғаның (отбасы мүшелерінің) табыстары туралы мәліметтер;
3.Мұқтаждық санатына жататын негіздерді растайтын құжат:
жергілікті өкілді органдар белгілеген, ең төменгі күнкөріс деңгейіне қатысты белгіленген шектен аспайтын орташа жан басына шаққандағы табыстың бар екендігін растайтын құжат.
Өмір бойы мүгедектік белгіленгеннен кейін не өзгерді
Өмір бойғы мүгедектік ОТҚ және қызметтермен қамтамасыз етуді жоймайды. Тек Сізге жыл сайын МӘС-дан өтудің қажеті жоқтығын білдіреді.
Маңызды: қамтамасыз ету мүгедектік мерзіміне емес, сіздің АОЖБ-да көрсетілген көмек түрлеріне байланысты. Егер онда ешқандай құрал болмаса, сіз дәрігерге барып, ДКК-дан өтіп, АОЖБ-ны қайта қарау мәселесін көтересіз.
Қазіргі заңнамаға сәйкес, мемлекеттік оңалту орталықтарына тіркеу мүгедектігі бар баланың тіркелген жері бойынша жүзеге асырылады.
Заңнамалық база:
Оңалту орталықтарына тіркеу тәртібі реттеледі:
- Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 28 мамырдағы №197 бұйрығымен бекітілген «Медико-әлеуметтік мекемелерде арнайы әлеуметтік қызметтер көрсету құжаттарын рәсімдеу» мемлекеттік қызметін көрсету ережелерімен (әрі қарай – Ережелер);
- МТСЗН РК 2023 жылғы 29 маусымдағы №263 бұйрығымен бекітілген жартылай стационарлық жағдайда арнайы әлеуметтік қызметтер көрсету стандарты.
Қызметті кім ала алады?
Қызмет алу құқығы 3-тен 18 жасқа дейінгі мүгедектігі бар балаларға беріледі, олардың:
- психоневрологиялық бұзылыстары;
- тірек-қимыл аппараты аурулары бар;
- жарамды АОЖБ — жеке абилитация және оңалту бағдарламасы бар.
Өтініш қалай тапсырылады?
Мемлекеттік қызмет көрсетіледі:
- тіркелген жердегі жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі арқылы;
- ЦОН (Мемлекеттік корпорация) арқылы;
- электрондық үкімет порталы eGov.kz арқылы.
Өтініш заңды өкіл атынан бекітілген формада тапсырылады.
Құжаттар пакеті:
- жеке куәлік (немесе портал үшін ЭЦҚ);
- Ережелердің Қосымшалары 5 және 6 бойынша медициналық карта;
- АОЖБ (автоматты түрде «Е-Собес» ақпараттық жүйесі арқылы сұралады).
Тіркелу орнының маңыздылығы:
Ережелердің Қосымша 6-1, талаптар тізімінің 7-бабына сәйкес, өтініш тек қызмет алушының тіркелген жері бойынша қаралады.
Бұл:
- АОЖБ және арнайы әлеуметтік қызметтерге қажеттіліктер туралы деректер тек сол ауданның (немесе қаланың) мамандары үшін қолжетімді «Е-Собес» жүйесіне енгізіледі;
- қызметтер белгілі бір аймақ бюджеті шеңберінде ұсынылады.
Мысал:
Ата-ана мүгедек баланы қалалық оңалту орталығына жазғысы келеді. Бірақ бала облыстың басқа ауданында тіркелген. Өтініш берілгенде жүйе автоматты түрде оны тіркелген жердегі бөлімге бағыттайды, қала құжаттарды қабылдай алмайды.
Қалалық орталықта орын алу үшін баланы қалаға тіркеу қажет. Осыдан кейін өтініш қала жұмыспен қамту бөлімі арқылы қаралып, орталықты таңдау үшін әлеуметтік қызметтер порталында (aleumet.egov.kz) бағытталады.
Қазақстанда қиын өмірлік жағдайды өз бетінше еңсере алмайтын азаматтарға арнаулы әлеуметтік қызметтер (ҚҚҚ) көрсетіледі. Бұл ҚР Әлеуметтік кодексінің 131-бабында көзделген.
АӘҚ алушылары болуы мүмкін:
- I–II топтағы мүгедектігі бар адамдар;
- отбасының қолдауы жоқ қарт адамдар;
- мүгедектігі бар немесе ауыр сырқаттары бар балалар;
- тұрмыстық зорлық-зомбылық пен адам саудасының құрбандары;
- үйсіз және баспанасыз қалғандар;
- бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған адамдар.
Қызметтер адамның жағдайына байланысты үйде, жартылай стационарда, стационарда, уақытша болу жағдайында көрсетілуі мүмкін.
Мысал:
Жалғыз тұратын және күтімді қажет ететін 82 жастағы қарт әйел үйде әлеуметтік қызмет ала алады - әлеуметтік қызметкердің келуі, тазалауға көмек, азық-түлік сатып алу, емханаға сүйемелдеу.