Жиі қойылатын сұрақтар

Жоғары білім беру ұйымы «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Қазақстан Республикасының заңына сәйкес лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны алған кезден бастап білім беру қызметімен айналысу құқығы туындайды.

Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің білім беру бағдарламаларын іске асыратын заңды тұлғалардың білім беру саласында қызметін лицензиялау кадрларды даярлау бағыттары («Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білімі бар кадрларды даярлау бағыттарының сыныптауышын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 13 қазандағы № 569 бұйрығы негізінде) мен оқыту нысандары (күндізгі, онлайн-оқыту, экстернат) бойынша жүзеге асырылады. Лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны беру мерзімі – берілген күннен бес жылды құрайды.

Жоғары және жоғары оқудан кейінгі білім беру саласындағы білім беру қызметін жүзеге асыруға лицензия беру мемлекеттік қызмет түрі болып табылады, оның рәсімі Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2022 жылғы 29 қарашадағы №164 бұйрығымен бекітілген «Жоғары және жоғары оқудан кейінгі білім беру саласындағы білім беру қызметін жүзеге асыруға лицензия беру» мемлекеттік қызметін көрсету қағидаларымен реттеледі https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2400033892.

Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру қызметімен айналысуға лицензия беру мемлекеттік көрсетілетін қызмет түріне жатады және Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2024 жылғы 5 қаңтардағы № 4 бұйрығымен (бұдан әрі – Біліктілік талаптары) бекітілген Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының білім беру қызметіне қойылатын біліктілік талаптары және оларға сәйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне сәйкестігі негізгі шарт болып табылады.

Өтініш беру алдында білім беру бағдарламаларын ғылым және жоғары білім саласындағы уәкілетті органның білім беру бағдарламаларының тізілімінде тіркеуді қамтамасыз ету қажет, операторы – «Жоғары білімді дамыту ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК. Әрі қарай, әрбір біліктілік талабының тармағы бойынша (материалдық-техникалық жабдықталу (оқу корпустары, зертханалық үй-жайлар, оқу-техникалық құралдар, лицензиялық бағдарламалық қамтамасыз ету және т.б.), профессор-оқытушы құрамымен қамтамасыз етілуі, ғылыми әлеует және басқалары) растау құжаттарының болуы қажет.

Осылайша, жоғары білім беру қызметімен айналысуға лицензия беру жайлы www.egov.kz «электрондық үкімет» веб-порталы, www.elicense.kz ақпараттық жүйесі арқылы электрондық түрде ғана өтініш және біліктілік талаптарына сәйкестікті растайтын құжаттар келіп түскен жағдайда, отыз жұмыс күні ішінде қарастырылады.

Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитетінің ғылыми қызметтің негізгі нәтижелерін жариялау үшін басылымдар тізбесі (бұдан әрі – Комитеттің басылымдар тізбесі) бірнеше тізімдерден тұрады – 1-тізім, 2-тізім, 3-тізім және әскери және арнайы органдар журналдарының тізімі.

Ғылыми атақтар (қауымдастырылған профессор (доцент), профессор) беру ережелеріне (2011 жылғы 31 наурыздағы №126 бұйрық, https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1100006939) сәйкес қауымдастырылған профессор (доцент), профессор ғылыми атақтарға ізденушілер үшін тек қана 1-тізім және 2-тізімдерге кіретін журналдарда жарияланған мақалалар есептеледі. 3-тізімдегі журналда шыққан мақалалар бұл ретте ескерілмейді.

Мысалы, Сіздің мақалаңыз «Қазақстан шығыстануы» журналында 2025 жылы шықты. Бұл журнал Комитеттің басылымдар тізбесінде 3-тізімге шығыстану бойынша 2024 жылғы №3 нөмірден бастап енгізілген, ғылыми атаққа ұсынатын ізденушіге осы мақала ескерілмейді

Пысықталған диссертациялық жұмыс диссертациялық кеңеске үш ай мерзімде ұсынылады. Егер докторант диссертациялық кеңестің ескертулерімен  келіспейтін болса, онда ол берілген ескертулерге дәйектелген жауаптарын ұсынады.

Диссертациялық кеңестің отырысына дейін пысықталған диссертация Ұлттық мемлекеттік ғылыми-техникалық сараптама орталығына (бұдан әрі – ҰМҒТСО) плагиатқа және жасанды интеллект технологияларын пайдаланып оларға сілтеме бермегенін тексеруге жіберіледі. ҰМҒТСО анықтамасын алғаннан кейін диссертациялық кеңес ресми рецензенттермен бірге пысықталған диссертациялық жұмысты және диссертациялық кеңестің ескертулерін жою мәніне ескертулерге жауаптарды талқылау жөнінде отырыс өткізеді.

Отырыста диссертациялық кеңестің кем дегенде 2/3 мүшесі қатысу керек, оның ішінде уақытша мүшелермен ресми рецензенттердің қатысуы міндетті. Отырыстың бейнежазбасы жүргізіледі, бірақ интернетте онлайн трансляция керек емес. Шешім жай көпшілік дауыспен жасырын дауыс беру арқылы қабылданады.

Нормативті түрде бұл Диссертациялық кеңес туралы үлгі ережеде көрсетілген (2011 жылғы 31 наурыздағы №126 бұйрық) https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1100006929

Жоспардан тыс тексеруді жүргізу негіздері Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 144-бабы 5-тармағының 3-тармақшасында белгіленген (сілтеме: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K1500000375#z144).

Жоспардан тыс тексеру жүргізіледі, егер:

- ұйым алдыңғы тексеру кезінде анықталған бұзушылықтарды жойған жоқ немесе алдыңғы бақылау шараларының нәтижесінде анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқамалардың орындалуы бойынша растайтын ақпарат бермеген жағдайда;

- дәлелді негіздер мен растайтын дәлелдер болған кезде жеке немесе заңды тұлғалардың өтініштері;

- мемлекеттің, жеке немесе заңды тұлғалардың өміріне, денсаулығына, құқықтарына немесе заңды мүдделеріне қауіп төндіру немесе зиян келтіру фактілері бойынша прокурордың талабы;

- мемлекеттік органдардан адамдардың өміріне немесе денсаулығына, жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделеріне зиян келтіруі мүмкін бұзушылықтар фактілері бойынша өтініш;

- ұйымның өзі бастапқы тексерумен келіспеушілікпен жүгінген (жедел ден қою шараларын қолданудың заңсыздығы);

- қылмыстық қудалау органының тапсырмасы келіп түскен жағдайда жүргізіледі.

Бұл ретте, жоспардан тыс тексеруді тағайындау үшін Қазақстан Республикасының ғылым және жоғары білім саласындағы заңнамасының бұзылған талаптары туралы дәлелді негіздер мен растайтын дәлелдемелерді өтініш иесі ұсынуы қажет.

Мысалы, жоғары оқу орнында Жоғары білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының талаптары бұзылғандығы туралы жеке тұлғадан өтініш түсті, бірақ ол өтініште дәлелді негіздер мен растайтын дәлелдер жоқ. Бұндай өтініш жоспардан тыс тексерудің негізі бола алмайды. Өкілетті органда тексеруді тіркеу үшін өтінішке растайтын дәлелдер мен негіздерді қоса тіркеу қажет.

Терминдер Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі жанындағы Республикалық терминология комиссиясының отырыстарында қаралып, хаттамамен ресімделеді. Аталған комиссия отырыстарында қаралған терминдер termincom.kz сайтында заңды және жеке тұлғалар үшін қолжетімді. Қазіргі кезге дейін Комиссия отырыстарында 35 мыңнан аса термин бекітілген. Тіл саласындағы уәкілетті орган терминологиялық жұмысты жүйелендіруге бағытталған жұмыстарды кешенді түрде жүргізеді.

«Ана тілін дамытуға қосқан үлесі үшін» төсбелгісімен тілдерді дамыту саласында кемінде 10 жыл өтілі бар қызметкерлер, тіл саясатын дамытуға ерекше үлес қосқан және тілдерді дамыту саласын жетілдіруге белсенді қатысқан азаматтар марапатталады.  

ҚАЗТЕСТ жүйесі бойынша тестілеу Астана қаласы, Родниковая көшесі, 1/1 мекенжайы бойынша өткізіледі. Байланыс нөмірлері 8 (7172 69- 52- 85, 69-52-96).  Тестілеу төлемақысын кез келген екінші деңгейлі банктен немесе (cabinet.testcenter.kz) онлайн түрде төлеуіңізге болады. Төлем үшін деректемелерді «Хабарландыру» немесе «Байланыс» беттерінен жүктеп алуға болады. 

ҚАЗТЕСТ  – ҚР Үкіметінің арнайы тапсырмасымен 2006 жылы Ұлттық тестілеу орталығының базасында құрылып, Қ­Р азаматтары мен ел аумағындағы шетел азаматтарының қазақ тілін меңгеру деңгейін бағалайтын, стандартталған әдіснамасы мен бағалау технологиясы қалыптасқан ұлттық жүйе.

ҚАЗТЕСТ кең спектрлі, өйткені әр сала мамандарының тілдік білім-дағдыларын тәуелсіз бағалайды. Бұл жүйе негізінде ересек тұрғындарға арналған үлгілік оқу бағдарламасы, 5 деңгейлік оқулығы және лексикалық минимумдары әзірленіп, еліміздің 111 мемлекеттік тілді оқыту орталығында бірізді пайдалануда.

ҚАЗТЕСТ - халықаралық тілдік білімді бағалау жүйелерінің, атап айтсақ, TOEFL, IELTS (ағылшын тілін меңгеру деңгейін бағалау жүйесі), TÖMER (түрік тілін меңгеру деңгейін бағалау жүйесі), ТРКИ (орыс тілін меңгеру деңгейін бағалау жүйесі) сияқты жүйелердің қағидаттары мен талаптарына негізделген, азаматтардың қазақ тілін меңгеру деңгейін бағалаудың отандық жүйесі.

ҚР Үкіметінің Қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасындағы  тіл саясатын іске асырудың 2020 – 2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасына сәйкес Қазтест жүйесі мемлекеттік тілді меңгерген ересек тұрғындардың үлесін арттырудың негізгі көрсеткішін іске асыру тетігі ретінде анықталған.

Осыған сәйкес мемлекеттік қызметшілер, мемлекеттік қызмет көрсететін мекеме қызметкерлері мен ұлттық компания қызметкерлері жыл сайын Қазтест тестілеуінен өтуде.

ҚАЗТЕСТ жүйесі 17 жылдан бері үздіксіз жұмыс істеп келеді, осы уақыт аралығында жарты миллионға жуық азамат, соның ішінде 15 жыл ішінде 21 082 «Болашақ» үміткері тестілеуден өтті. Тілші ғалымдар, әдіскерлер, тестология саласының мамандары жүйеде 200 мыңнан астам тест тапсырмаларының қорын әзірлеп, қолданысқа енгізді.

Ал «ҚАЗТЕСТ» жүйесі бойынша сертификаттық тестілеуден «Болашақ» халықаралық бағдарламасының стипендиясына (В1 деңгейінен кем емес), «Назарбаев зияткерлік мектептері» ДББҰ қызметкерлері (А1-ден С1 деңгейіне жету), мемлекеттік әкімшілік қызметінің «А» корпусының кадрлық резервіне (А2 деңгейінен кем емес), ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитеті Академиясына  (А2 деңгейінен кем емес), Президенттік жастар кадрлық резервіне  (В1 деңгейінен кем емес),    ҚР Президентінің жанындағы мемлекеттік басқару академиясының магистратура және докторантурасына (В1 деңгейінен кем емес), ҚР жоғары оқу орындарының докторантурасына түсуші үміткерлер (А1, А2, В1, В2, С1 деңгейлері) өтуге міндетті болып табылады.

Көп тілді меңгерген жастарды ынталандыру мақсатында жыл сайын түрлі іс-шаралар өткізеді, соның ішінде үш тілді жетік меңгерген жастар арасында өткізілетін «Тіл шебері» байқауын атап өтуге болады.

Мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту, қазақ тілінің этносаралық қарым-қатынас тілі ретінде қолданылуын қамтамасыз ету, мемлекеттік тілді меңгерген қоғамдық белсенді этнос жастарын ынталандыру мақсатында «Мемлекеттік тіл – тәуелсіздік символы» республикалық конкурсы өткізіледі. Байқауға еліміздің 17 өңірінде іріктеуден өтетін 21-35 жас аралығындағы этнос жастары қатыса алады.

Сонымен қатар, «Мен қазақша сөйлеймін» акциясын өткізу дәстүрге айналды, онда түрлі этнос өкілдері қазақ авторларының шығармаларынан үзінділерді мәнерлеп оқу бойынша сайысқа түседі. Қатысушылардың барлық материалдарын #менқазақшасөйлеймін2020, #менқазақшасөйлеймін2021 хештегімен көруге болады.

Қазақ тілін Қазақстанда және шетелде оқыту және ілгерілету бағдарламасы шеңберінде «Аbai.institute» веб-порталы жұмыс істейді. Бұл – еліміздің азаматтарына, шетелдегі қазақ диаспорасына және шетел азаматтарына қазақ тілін, әдебиеті мен мәдениетін насихаттауға мүмкіндік беретін бірегей жоба. Сондай-ақ, «Аbai.institute» Android және iOS қолдайтын мобильді қосымшада қолжетімді. Жоба Гете институты немесе Пушкин институты негізінде жасалған.

Портал 6 тілде (ағылшын, неміс, француз, орыс, түрік, парсы) ұсынылған. Бүгінгі күні порталды пайдаланушылар саны - 20 183 адам.

Сондай-ақ Ресей, Түркия, Франция, Германия, Бельгия, Иран, Моңғолия елдеріндегі қазақ диаспорасы үшін қазақ тілін оқыту курстары өткізілді.

Сонымен қатар шетелдегі қазақ диаспорасына арналған қазақ тілін үйрететін «Қазақ тілі» әмбебап басылым әзірленді. А1, А2, В1, В2, С1 деңгейлері бойынша басылымның контенті қазақ, орыс, түрік, ағылшын тілдерінде әзірленіп, «Abai.institute» онлайн платформасына орналастырылды.

Жоба аясында Түркия, Ресей, Австрия, Польша, Франция, Венргия, Иран, Моңғолия  қазақ тілі кабинеттерін ашу арқылы офлайн және онлайн оқыту жүргізілуде.