Жиі қойылатын сұрақтар
Қысқа жауап:
Тексеру туралы сертификаттың берілген фактісін техникалық реттеу жөніндегі ақпараттық жүйенің ресми сайтында — techreg.gov.kz — «Жария тізілімдер» бөлімінде өлшеу құралы туралы мәліметтер (атауы, моделі, зауыттық нөмірі, тексеру күні және т.б.) арқылы тексеруге болады.
Толық жауап:
Қазақстан Республикасының өлшем бірлігін қамтамасыз етудің мемлекеттік жүйесінде (ҚР ӨБМЖ) тіркелген өлшеу құралдарын тексеру туралы берілген сертификаттар туралы мәліметтер техникалық реттеу жөніндегі ақпараттық жүйенің ресми сайтында — techreg.gov.kz — «Жария тізілімдер» бөлімінде ашық қолжетімді түрде орналастырылған.
Іздеу үшін өлшеу құралы туралы мәліметтерді, атап айтқанда атауы, моделі, шығарылған жылы, зауыттық нөмірі және тексеру күні сияқты деректерді көрсету қажет. Порталдың іздеу функциясы арқылы берілген тексеру сертификаты туралы мәліметтердің бар-жоғын өз бетінше тексеруге болады.
Мысал. Тұтынушы өлшеу құралын сатып алып, оған берілген тексеру (поверка) сертификатының түпнұсқалығын тексеруді шешті. Ол үшін techreg.gov.kz сайтына кіріп, «Жария тізілімдер» бөліміне өтті және өлшеу құралы туралы мәліметтерді (атауы, моделі, зауыттық нөмірі, тексеру күні және т.б.) енгізді. Іздеу нәтижесінде жүйе жүргізілген тексеру және берілген сертификат туралы ақпаратты көрсетті. Осылайша, тұтынушы сертификаттың түпнұсқа екенін және оның техникалық реттеу жөніндегі мемлекеттік ақпараттық жүйеде тіркелгенін растады.
«Өлшеу құралдарын тексеру (поверка) жүргізілетін құралдар туралы деректерді электрондық есепке алу және оларды мемлекеттік ғылыми метрологиялық орталыққа беру қағидаларын бекіту туралы»
Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасының Индустрия және жаңа технологиялар министрінің 2012 жылғы 28 қыркүйектегі бұйрығы № 350 https://adilet.zan.kz/rus/docs/V1200008057
Қысқа жауап:
Еуразиялық экономикалық одақтың техникалық регламенттерін әзірлеу және оларға өзгерістер енгізу тәртібі Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2012 жылғы 20 маусымдағы № 48 шешімімен бекітілген (қолданыстағы редакциядағы) тәртіппен енгізіледі.
Толық жауап:
Еуразиялық экономикалық одақтың техникалық регламенттерін әзірлеу, қабылдау, өзгерту және күшін жою тәртібі Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің № 48 шешімімен бекітілген.
Осы Тәртіпке сәйкес техникалық регламенттердің жобалары және оларға енгізілетін өзгерістердің жобалары Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің уәкілетті органдарымен немесе Еуразиялық экономикалық комиссия тарапынан әзірленеді. Жобалар жария талқылаудан өтеді, мүдделі тараптармен және Одаққа мүше мемлекеттермен келісіледі, сондай-ақ қажетті сараптамадан өткізіледі. Барлық рәсімдер аяқталғаннан кейін жоба Еуразиялық экономикалық комиссия органдарының қарауына ұсынылып, белгіленген тәртіппен қабылданады.
Қолданыстағы техникалық регламенттерге өзгерістер енгізу оларды әзірлеу және қабылдау үшін көзделген тәртіппен жүзеге асырылады. Осы тәртіп субъектілер мемлекеттік органға жүгіне алатын барлық кейстерге қатысты қолданылады.
Мысалы: Еуразиялық экономикалық одақтың техникалық регламентін қолдану барысында өнім өндірушілері өнімге қойылатын жекелеген талаптарды нақтылау қажеттілігін анықтады. Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің бірінің уәкілетті органы техникалық регламентке өзгерістер енгізу жобасын әзірлеуді бастап, оны дайындау рәсімдерін, оның ішінде жария талқылау мен сараптаманы өткізді. Кейін жоба пысықталып, Еуразиялық экономикалық одақ елдерінің мемлекеттік органдары мен бизнес-қоғамдастығымен келісілді. Бұдан соң жоба Еуразиялық экономикалық комиссия актісімен қаралып, қабылданды.
Нәтижесінде өзгерістер техникалық регламентке ресми түрде енгізіліп, Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің аумағында қолдануға міндетті болды.
«Еуразиялық экономикалық одақтың техникалық регламенттерін әзірлеу, қабылдау, оларға өзгерістер енгізу және олардың күшін жою тәртібі» (Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2012 жылғы 20 маусымдағы № 48 шешімі): https://adilet.zan.kz/rus/docs/H12EV000048
Қысқа жауап:
Нормативтік құқықтық актілерде стандарттарға сілтеме жасау Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2018 жылғы 20 желтоқсандағы № 896 бұйрығымен бекітілген Ұлттық, мемлекетаралық стандарттарды және техникалық-экономикалық ақпараттың ұлттық жіктеуіштерін нормативтік құқықтық актілерде қолдану қағидаларымен реттеледі. Қағидалардың 6-тармағына сәйкес, стандартқа тікелей сілтеме оның белгіленуі мен атауы түрінде көрсетіледі.
Толық жауап:
Нормативтік құқықтық актілерде стандарттарға сілтемелерді көрсету тәртібі Ұлттық, мемлекетаралық стандарттарды және ұлттық техникалық-экономикалық ақпарат сыныптауыштарын нормативтік құқықтық актілерде қолдану қағидаларына (Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2018 жылғы 20 желтоқсандағы № 896 бұйрығы) сәйкес реттеледі. Қағидалардың 6-тармағына сәйкес тікелей сілтеме стандарттау жөніндегі құжатты бекітілген жылын көрсетпей, тек белгілеуі мен атауы түрінде көрсетіледі.
Осы тәртіп субъектілер мемлекеттік органға жүгіне алатын барлық кейстерге қатысты қолданылады.
Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2018 жылғы 20 желтоқсандағы № 896 бұйрығы https://adilet.zan.kz/rus/docs/V1800018040
Қысқа жауап:
Осы мемлекеттік қызмет шеңберінде лицензия беруден бас тарту үшін толық емес мәліметтерді ұсыну, белгіленген талаптарға сәйкес келмеу, қажетті құжаттардың қолданылуын тоқтату немесе тоқтата тұру, халықаралық міндеттемелерді бұзу, квотаның болмауы немесе оның таусылуы, лицензиялық алымның төленбеуі, сондай-ақ дербес деректерге қол жеткізуге келісімнің болмауы және т.б. болып табылады.
Толық жауап:
Тауарлардың жекелеген түрлерін импорттауға және (немесе) экспорттауға лицензия беруде мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту үшін:
1) көрсетілетін қызметті алушы лицензия алу үшін ұсынған құжаттарда мәліметтердің толық емес немесе анық емес болуы;
2) Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2023 жылғы 24 қарашадағы № 125 шешімімен бекітілген Үшінші елдермен саудада тарифтік емес реттеу шаралары қолданылатын тауарлардың бірыңғай тізбесіне енгізілген тауарлардың экспортына және (немесе) импортына лицензиялар мен рұқсаттар беру қағидаларының 10, 11 және 12-тармақтарында көзделген талаптардың сақталмауы;
3) лицензия беруге негіз болатын бір немесе бірнеше құжаттар қолданысының тоқтатылуы немесе тоқтатыла тұруы;
4) іске асыру үшін лицензия сұралатын шартты (келісімшартты) орындау салдарынан туындауы мүмкін мүше мемлекеттердің халықаралық міндеттемелерінің бұзылуы;
5) квотаның, сондай-ақ тарифтік квотаның бітуі не олардың болмауы (квоталанатын тауарларға лицензия ресімделген жағдайда);
6) қызметтiң жекелеген түрлерiмен айналысу құқығы үшiн лицензиялық алымның енгізілмеуі;
7) «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабына сәйкес ұсынылатын көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызмет көрсету үшін талап етілетін қолжетімділігі шектеулі дербес деректерге қол жеткізуге келісімінің болмауы.
Мысалы: егер өтінішті қарау сәтінде тауарды әкелуге арналған квота таусылып қалған болса, өтініш берушіге «тасымалданатын тауардың санына белгіленген лимиттен асып кетті. пайдаланылғаны: 0, қолжетімдісі: 0.00000.» деген дәлелді бас тарту жолданады.
Тауарлардың жекелеген түрлерін импорттауға және (немесе) экспорттауға лицензия беруден бас тартылуы мүмкін барлық жағдайлар Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрінің 2020 жылғы 16 наурыздағы № 51-НҚ бұйрығымен бекітілген Сауда қызметі саласындағы мемлекеттік қызметтерді көрсету қағидаларының 7-тармағында жазылған.
Сауда саласында мемлекеттік қызметтер көрсету қағидаларын бекіту туралы
Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрінің 2020 жылғы 16 наурыздағы № 51-НҚ бұйрығы
http://10.61.42.188/rus/docs/V2000020135
Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2023 жылғы 24 қарашадағы № 125 шешімімен бекітілген Үшінші елдермен саудада тарифтік емес реттеу шаралары қолданылатын тауарлардың бірыңғай тізбесіне енгізілген тауарлардың экспортына және (немесе) импортына лицензиялар мен рұқсаттар беру қағидалары
http://10.61.42.188/rus/docs/H23EV000125#z110
«Дербес деректер және оларды қорғау туралы» ҚР Заңы
http://10.61.42.188/kaz/docs/Z1300000094
Қысқа жауап:
Иә. Егер өнім оны жартылай фабрикаттар санатына ауыстыратын қосымша ингредиенттерсіз, дәл тартылған ет (ет фаршы) ретінде өткізілетін болса, реттеу пайдаланылатын еттің түріне қарамастан тартылған етке, соның ішінде тартылған сиыр, қой, шошқа және тауық етіне қолданылады.
Толық жауап:
Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының тізбесіне тартылған ет (ет фаршы) еттің түріне (сиыр, қой, шошқа, тауық еті) және оны өндіру тәсіліне қарамастан, жалпы өнім санаты ретінде енгізілген. Тиісінше, барлық тартылған осы анықтамаға жатады.
Аспаздық жартылай фабрикаттар, яғни құрамында еттен басқа дәмдеуіштер, қоспалар және өзге де ингредиенттер бар өнімдер ерекшелік болып табылады. Мұндай өнім өзге санатқа жатады және «тартылған ет» («ет фаршы») ретінде реттеуге жатпайды.
Мысалы: құрамында қосымша ингредиенттері жоқ салқындатылған сиыр немесе тауықтың тартылған еті ет фаршы болып табылады. Ал құрамына дәмдеуіштер немесе өзге де компоненттер қосылған фарш (мысалы, котлет дайындауға арналған фарш) аспаздық өнім болып саналады және «ет фаршы» санатына жатпайды.
Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының тізбесін бекіту туралы
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/G25TI000362
Қысқа жауап:
Өңірлік Сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаментіне жүгіну үшін тұтынушы «Е-Otinish» платформасын пайдалана алады. Бұл ретте фискалдық чектің және баға белгісінің фотосуреттерін, сауда объектісінің нақты мекенжайы мен атауын, сондай-ақ тауардың атауын қоса алғанда, растаушы материалдардың толық пакетін ұсыну қажет. Бұл мәліметтер құқық бұзушылықтарды тіркеу тәртібін регламенттейтін заңнама нормаларын сақтау үшін талап етіледі.
Толық жауап:
Қазақстан Республикасы «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодексінің 193-бабына сәйкес, Қазақстан Республикасының аумағында тауарды баға белгісінде теңгемен бағасын көрсетпей өткізгені, сондай-ақ тауарды сауда объектісінің витринасында көрсетілгеннен жоғары құн бойынша сатқаны үшін әкімшілік жауаптылық көзделген. Бұл құқық бұзушылық шағын кәсіпкерлік субъектілеріне – алты, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – он, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне отыз айлық есептік көрсеткіш (АЕК) мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 144-бабына сәйкес, бақылау объектілеріне жоспардан тыс тексеру жүргізуге азаматтардың дәлелді негіздері мен растаушы айғақтары бар ресми өтініштері негіз болады. Сол сияқты, Қазақстан Республикасы «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодексінің 802-бабының 2-бөлігіне сәйкес, құқық бұзушылық белгілерін көрсететін жеткілікті деректердің болуы әкімшілік іс қозғау үшін заңды негіз болып табылады.
Жоғарыда көрсетілген нормалардың негізінде, тексеруді бастау және бизнес субъектісін жауаптылыққа тарту үшін өтініш беруші растаушы материалдарды, соның ішінде фискалдық чекті, сондай-ақ бұзушылықтардың объективті фото- және видеоайғақтарын ұсынуы қажет.
Мысалы:
1-қадам. Авторизациялау
Тұтынушы eOtinish.kz порталына (немесе eGov Mobile қосымшасына) кіріп, ЭЦҚ немесе СМС-пароль арқылы авторизациядан өтеді.
2-қадам. Мемлекеттік органды және құжат түрін таңдау
«Мемлекеттік орган» өрісінде аумақтық бөлімше таңдалады, мысалы: «Қарағанды облысы бойынша Сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменті». Құжат түрі — «Өтініш».
3-қадам. Мәтінді толтыру (Мысал)
«Мазмұны» бағанында тұтынушы былай деп жазады:
«2026 жылғы 2 маусымда «Ажар» дүкенінде (Қарағанды қ., Бұқар жырау даңғылы, 45) тауарды витринада көрсетілгеннен жоғары бағамен сату фактісі тіркелді. «Родное» сүтінің (майлылығы 3,2%) баға белгісінде құны 380 теңге деп көрсетілген, алайда кассада тауарды 470 теңге бағасымен өткізді. Қазақстан Республикасы «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодексінің 193-бабы бойынша жоспардан тыс тексеру жүргізуіңізді сұраймын».
4-қадам. Файлдарды тіркеу
«Файлдарды тіркеу» бағанында тұтынушы дәлелдемелерді: сауда залындағы баға белгісінің photo-суретін және алынған фискалдық чекті міндетті түрде жүктейді.
5-қадам. Қкол қою
Тұтынушы ЭЦҚ көмегімен «Қол қою және жіберу» батырмасын басады. Өтінішке жеке кабинетте қадағалау үшін тіркеу нөмірі беріледі.
«Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодекс
Қысқа жауап:
Тұтынушы «Е-Otinish» жүйесі арқылы өзінің өңірлік Сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаментіне жүгіне алады. Бұл ретте Қазақстан Республикасы «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодексінің 144-бабына сәйкес, барлық растаушы құжаттар, соның ішінде чектің, баға белгісінің (ценник) фотосуреті, сауда объектісінің мекенжайы мен атауы, тауардың атауы ұсынылуы тиіс.
Толық жауап:
Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына бағаның негізсіз өсу фактілері анықталған кезде тұтынушы аумақтық Сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаментіне жүгінуге құқылы. Өтінішке тауар құнының шамадан тыс өсуін немесе ішкі сауда қағидаларының өзге де бұзылуын растайтын фотосуреттер қоса беріледі. Бұл өтініш сауда объектісіне жоспардан тыс тексеру жүргізу үшін негіз болып табылады, оның нәтижелері бойынша тиісті шаралар қабылданады.
Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 144-бабына сәйкес, бақылау объектілеріне жоспардан тыс тексеру жүргізуге жеке және заңды тұлғалардың дәлелді негіздері мен растаушы айғақтары бар заңнама талаптарын бұзушылықтар бойынша өтініштері негіз болып табылады. Бұдан бөлек, Қазақстан Республикасы «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодексінің 802-бабының 2-бөлігіне сәйкес, әкімшілік құқық бұзушылық белгілерін көрсететін жеткілікті деректердің болуы әкімшілік іс жүргізуді қозғау үшін заңды негіз болып табылады.
Мысалы:
1-қадам. Авторизациялау
Тұтынушы eOtinish.kz порталына (немесе eGov Mobile қосымшасына) кіріп, ЭЦҚ немесе СМС-пароль арқылы авторизациядан өтеді.
2-қадам. Мемлекеттік органды және құжат түрін таңдау
«Мемлекеттік орган» өрісінде, мысалы: «Қарағанды облысы бойынша Сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменті» таңдалады. Құжат түрі — «Өтініш».
3-қадам. Мәтінді толтыру (Мысал)
«Мазмұны» бағанында тұтынушы былай деп жазады:
«2026 жылғы 2 маусымда «Ажар» дүкенінде (Қарағанды қ., Бұқар жырау даңғылы, 45) «Шедевр» әлеуметтік күнбағыс майының (1 литр) бағасын асыра көрсету фактісі тіркелді, оның құны 920 теңгені құрады. Бөлшек сауда үстемесі 15%-дан асып тұр. Қазақстан Республикасы «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодексінің 204-4-бабы бойынша жоспардан тыс тексеру жүргізуіңізді сұраймын».
4-қадам. Файлдарды тіркеу
«Файлдарды тіркеу» бағанында тұтынушы баға белгісінің фотосуретін және фискалдық чекті міндетті түрде жүктейді.
5-қадам. Қол қою
Тұтынушы ЭЦҚ көмегімен «Қол қою және жіберу» батырмасын басады. Өтінішке жеке кабинетте қадағалау үшін тіркеу нөмірі беріледі.
Сауда қызметін реттеу туралы заң
http://10.61.42.188/rus/docs/G25TI000362
«Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодекс
http://10.61.42.188/rus/docs/K1400000235
Қысқа жауап:
Жоқ, еттің жекелеген түрлерінің импортына лицензиялар әрбір жаңа өнім беруші үшін жылдық тарифтік квотаның жалпы көлемінің он бес пайызынан аспайтын мөлшерге беріледі (біржолғы лицензияның қолданылу мерзімі квота белгіленген күнтізбелік жылда аяқталады, яғни лицензияның қолданылу мерзімі берілген күннен бастап белгіленеді және лицензия берілген күнтізбелік жыл аяқталғаннан кейін тоқтатылады).
Толық жауап:
«Тауарлардың жекелеген түрлерін импорттауға және (немесе) экспорттауға лицензия беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша тарифтік квоталардың көлемдерін бөлу Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 20 қаңтардағы № 30 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасына еттiң жекелеген түрлерiн әкелуге арналған тарифтiк квоталарды сыртқы сауда қызметіне қатысушылар арасында бөлу қағидаларына (бұдан әрі – № 30 қағидалар) сәйкес жүзеге асырылады.
№ 30 қағидалардың 6-тармағына сәйкес өзге де құс етіне тарифтік квоталардың жылдық көлемдерін сыртқы сауда қызметіне қатысушылардың санаттары арасында бөлу төмендегідей айқындалады:
тарихи өнiм берушiлерге – 90 %;
жаңа өнім берушілерге – 10 %.
Қазіргі уақытта сіз жаңа өнім беруші болып табыласыз, себебі № 30 қағидалардың 2-тармағының 11) тармақшасында белгіленген тарихи өнім берушілерге арналған критерийге, атап айтқанда, тауарды өткен кезеңде және (немесе) тарифтік квота қолданылатын жылдың алдындағы жыл ішінде әкелу қажеттілігі туралы талапқа сәйкес келмейсіз
Еттің жекелеген түрлерін импорттауға лицензиялар тарифтік квота қолданылатын жылдың бірінші наурызынан бастап, жаңа өнім берушілер үшін көзделген тарифтік квотаның көлемдері таусылғанға дейін кезектілік тәртібімен, жаңа өнім берушілер үшін айқындалған жылдық тарифтік квотаның жалпы көлемінен әрбір жаңа өнім беруші үшін он бес пайыздан аспайтын мөлшерде, жеке және заңды тұлғаның өтінішінде көрсетілген санға беріледі (№ 30 қағидалардың 17-тармағы).
Жылдық тарифтік квоталардың жалпы көлемі Еуразиялық экономикалық комиссияның ағымдағы жылға арналған шешіміне сәйкес айқындалады және Еуразиялық экономикалық комиссияның интернет-ресурсында, «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі арқылы ашық қолжетімділікте, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігінің және Сауда комитетінің ресми интернет-ресурстарында «Құжаттар» бөлімінде жарияланатын ай сайынғы анықтамалықта танысу үшін қолжетімді
Үшінші елдермен саудадағы тарифтік емес реттеу шаралары қолданылатын тауарлардың бірыңғай тізбесіне енгізілген тауарларды экспорттауға және (немесе) импорттауға лицензиялар мен рұқсаттар беру қағидаларына (Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2023 жылғы 24 қарашадағы № 125 шешімі) сәйкес біржолғы лицензияның қолданылу мерзімі квота белгіленген күнтізбелік жылда аяқталады, яғни лицензияның қолданылу мерзімі берілген күннен бастап белгіленеді және лицензия берілген күнтізбелік жыл аяқталғаннан кейін тоқтатылады.
Мысалы: Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 2025 жылғы 7 қазандағы № 89 шешіміне сәйкес 2026 жылға арналған тарифтік квоталардың әкелуге арналған көлемі:
құстың аяқтары – 128 000 тонна, оның ішінде жаңа өнім берушілер үшін – 12 800 тонна (бір жаңа өнім беруші үшін құс етінің (сирақтардың) тарифтік квоталар көлемі
1 920,00 тоннадан аспайды);
өзге де құс еті – 12 000 тонна, оның ішінде жаңа өнім берушілер үшін – 1 200 тонна (бір жаңа өнім беруші үшін өзге де құс етінің тарифтік квоталар көлемі 180,00 тоннадан аспайды).
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, 5000,00 тонна көлеміне лицензия беру мүмкін емес.
Қазақстан Республикасына еттiң жекелеген түрлерiн әкелуге арналған тарифтiк квоталарды сыртқы сауда қызметіне қатысушылар арасында бөлу қағидаларын бекіту туралы,
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 20 қаңтардағы № 30 бұйрығы.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1500010181
Үшінші елдермен саудадағы тарифтік емес реттеу шаралары қолданылатын тауарлардың бірыңғай тізбесіне енгізілген тауарларды экспорттауға және (немесе) импорттауға лицензиялар мен рұқсаттар беру қағидаларын бекіту туралы, Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2023 жылғы 24 қарашадағы № 125 шешімі
https://adilet.zan.kz/rus/docs/H23EV000125
Қысқа жауап:
Егер маркетплейс арқылы сатып алынған тиісті сападағы азық-түлік емес тауар пішіні, өлшемі, фасоны, түсі, жиынтықталуы немесе өзге де сипаттамалары бойынша сәйкес келмесе, тұтынушы заңнамада белгіленген мерзімде оны келесі шарттар сақталған жағдайда айырбастауға немесе қайтаруға құқылы: тауар пайдаланылмаған болуы, оның тауарлық түрі, тұтынушылық қасиеттері, пломбалары мен жапсырмалары сақталуы, сондай-ақ тауарды сатып алу фактісін растайтын құжаттың болуы.
Толық жауап:
Қазақстан Республикасының «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» Заңына сәйкес, сатып алушы азық-түлік емес тауарды алған сәттен бастап он төрт күн ішінде (егер сатушы (дайындаушы) ұзақ мерзімді жарияламаған болса) сатып алынған тауарды сатып алынған жерінде немесе сатушы (дайындаушы) белгілеген өзге де орындарда сол сияқты тауарға басқа өлшемдегі, пішіндегі, көлемдегі, фасонындағы, түсіндегі, жиынтықталуындағы және т.б. ұқсас тауарға айырбастауға немесе тараптардың келісімі бойынша басқа тауарға ауыстыруға құқылы, , тиісті сападағы тауарды қайтарудан немесе айырбастаудан бас тартуға құқылы.бұл ретте баға айырмасы болған жағдайда сатушымен тиісті қайта есеп айырысу жүргізіледі. Айырбастауға қажетті тауар сатушыда (дайындаушыда) болмаған жағдайда, сатып алушы сатып алынған тауарды сатушыға (дайындаушыға) қайтарып, ол үшін төленген ақшалай соманы қайтарып алуға құқылы. Сатушы (дайындаушы) азық-түлік емес тауарды он төрт күнтізбелік күн ішінде, егер шартта ұзақ мерзім көзделмесе, сатылған күннен бастап, егер тауар пайдаланылмаған болса, оның тауарлық түрі, тұтынушылық қасиеттері, пломбалары, жапсырмалары, сондай-ақ тауарды сатып алу фактісін растайтын құжат сақталған жағдайда, айырбастауды немесе қайтаруды қамтамасыз етуге міндетті. Бұл талаптар келесі тауарларға қолданылмайды:
- дәрілік заттар мен медициналық бұйымдар;
- іш киімдер;
- шұлық-тоқыма бұйымдары;
- жануарлар мен өсімдіктер;
- метраждық тауарлар, атап айтқанда барлық түрдегі талшықтардан жасалған маталар, трикотаж және перде маталары, жасанды мех, кілем бұйымдары, тоқыма емес материалдар, таспалар, шілтер, баулар, сымдар, кабельдер, линолеум, багет, пленка, клеенка;
- ұялы байланыс абоненттік құрылғылары.
Тауарды сатып алу фактісін растайтын құжат жоғалған немесе қандай да бір себептермен берілмеген жағдайда да, егер тұтынушы аталған сатушыдан (дайындаушыдан) сатып алу фактісін дәлелдесе, тауарды айырбастау немесе қайтару жүргізілуі тиіс.
КЕЙС:
Тұтынушы маркетплейс арқылы кеңсе креслосын сатып алған. Жеткізілгеннен кейін креслоның өлшемі сәйкес келмейтіні және сатып алушының ыңғайлылық талаптарына сай еместігі анықталған. Тауар пайдаланылмаған, оның тауарлық түрі, қаптамасы, жапсырмалары мен жиынтық бөлшектері сақталған. Сатып алғаннан кейін бірнеше күн өткен соң тұтынушы маркетплейс арқылы сатушыға жүгініп, тауарды басқа өлшемдегі ұқсас модельге ауыстыруды сұраған. Қажетті тауар сатушыда болмағандықтан, тұтынушы төленген ақшалай қаражатты қайтаруды талап еткен. Алғашында сатушы қағаз түріндегі кассалық чектің жоқтығына сілтеме жасап, қайтарудан бас тартқан. Алайда сатып алушы электрондық чек пен маркетплейстегі жеке кабинеттен алынған тапсырыс туралы мәліметтерді ұсынып, сатып алу фактісін растаған. Нәтижесінде тұтынушының талабы қанағаттандырылып, тауар кері қабылданған және төленген ақшалай қаражат толық көлемде қайтарылған. Бұл ретте сатушы тауар пайдаланылған болса, оның тауарлық түрі, тұтынушылық қасиеттері жоғалса, пломбалары немесе жапсырмалары болмаса, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес айырбастауға және қайтаруға жатпайтын тауар санатына кірсе
https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z030000474_
Қысқа жауап:
Егер Ozon және Wildberries сияқты маркетплейстер арқылы тауар сатып алу кезінде тұтынушы сапасыз тауар алса, ақшалай қаражатты қайтарудың кешіктірілуіне немесе тауарды қайтару кезінде қиындықтарға тап болса, ол ақшалай қаражатты қайтаруды, тауарды айырбастауды немесе қайтаруды, кемшіліктерді жоюды не тауар бағасын тиісінше төмендетуді талап етуге құқылы. Тұтынушының заңды талаптары қанағаттандырылмаған жағдайда, ол сатушыға жазбаша шағым (претензия) жолдауға, сондай-ақ бұзылған құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау үшін тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органға немесе сотқа жүгінуге құқылы.
Толық жауап:
Айта кету қажет, электрондық коммерция саласында тұтынушылардың заңдытауардың кемшіліктерін жоюға жұмсаған шығындарын өтеуді;
ұқсас маркалы (модельдегі, артикулдағы) тауарға ауыстыруды;
сатып алу бағасын тиісті түрде қайта есептей отырып, басқа маркалы (модельдегі, артикулдағы) сондай тауарға ауыстыруды;
шартты бұзуды және тауар үшін төленген ақшалай соманы қайтаруды талап етуге құқылы. Тауардың кемшіліктері анықталған жағдайда тұтынушы электрондық сауда алаңының сайтында сатушыға тиісті талаптарын қоюға құқылы. Егер сатушы тұтынушының заңды талаптарын ерікті түрде орындамаса, тұтынушы Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетіне немесе Сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменттеріне жүгінуге құқылы. Сондай-ақ тұтынушы өз құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау үшін заңнамада белгіленген тәртіппен сотқа жүгінуге құқылы.
КЕЙС:
Тұтынушы маркетплейс арқылы асүй комбайнын сатып алған. Тауарды алғаннан кейін құрылғының қосылмайтыны анықталған. Сатып алушы маркетплейстегі жеке кабинеті арқылы тауарды қайтаруға өтінім беріп, тауардың ақаулы екенін растайтын фото және бейнематериалдарды қоса тіркеген. Өтініш қаралғаннан кейін тауардағы кемшілік расталып, маркетплейс тауарды қайтару туралы шешім қабылдаған. Нәтижесінде тұтынушыға төленген ақшалай қаражат толық көлемде қайтарылып, сапасыз тауарды сатып алушы ретінде оның құқықтары қалпына келтірілген.
https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z030000474_