Жиі қойылатын сұрақтар
Көрмелер және жәрменкелер ұйымдастыруды әкімдіктер жүзеге асырады. Олар жәрменкелердің шарттары мен мерзімдерін анықтайды, сондай-ақ орташа нарықтық бағадан 15% - ға төмен белгіленеді. Жәрмеңкеде қатысуға өтінім беру үшін жергілікті атқарушы органдарға (әкімдікке) жүгіну қажет.
Түріне қарай жәрмеңкелер жіктеледі:
- ауыл шаруашылығы жәрмеңкелері;
- маусымдық жәрмеңкелер;
- мерекелік жәрмеңкелер;
- тақырыптық жәрмеңкелер;
Жәрмеңкеде сатуға ұсынылатын өнімдердің ассортименті Азық-түлік тауарларынан тұрады, бұл ретте жәрмеңкені ұйымдастыру кезінде әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының өнімі бар қатысушыларға басым орындар беріледі.
Жәрмеңкелерді өткізу кезеңі:
- ауыл шаруашылығы жәрмеңкелері: аудандарда – бір жыл ішінде кемінде екі аптада бір рет; республикалық маңызы бар қалаларда, облыстық маңызы бар қалаларда – бір жыл ішінде аптасына кемінде бір рет; елордада – Қазақстан Республикасы өңірлерінің қатысуымен жыл сайын маусымнан қараша айларына дейінгі аралықта.
- маусымдық жәрмеңкелер – ауылдық округтерде, аудандарда, облыстық маңызы бар қалаларда, республикалық маңызы бар қалаларда, астанада – сұранысты қанағаттандыру қажеттілігі айының алдындағы айдың демалыс күндері (кемінде үш демалыс күні).
- мерекелік жәрмеңкелер – жәрмеңкелерді өткізудің басталуы мемлекеттік мереке басталғанға дейін күнтізбелік бес күннен кешіктірілмей жүзеге асырылуға тиіс.
- тақырыптық жәрмеңкелер – ішкі сауда субъектілері өтінімдерінің түсуіне қарай, бірақ тоқсанына кемінде бір рет.
Сауда қызметін реттеу туралы Заң ҚР Ұлттық экономика министрінің м.а. 2015 жылғы 27 наурыздағы № 264 бұйрығымен бекітілген Ішкі сауда қағидалары.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300032474
Қазақстанда сауда желілерде және базарларда қазақстандық өндірушілердің азық-түлік өнімдерін кемінде 30% мөлшерде сөрелерде орналастыру міндеті қойылған. Бұл жергілікті өндірушілерді қолдауға және олардың өнімдерін сатып алушыларға қолжетімді етуге көмектеседі.
Егер сауда желілер және базарлар мемлекеттен қолдау алса, онда отандық азық-түлік тауарларын сөрелерде 50% - ға дейін (бұл 30% — жалпы сауда ережелері бойынша, ал тағы 20% — мемлекеттік қолдау аясында) және азық-түлік емес тауарларын кемінде 20% орналастыруды қамтамасыз етуге тиіс.
Сонымен қатар, Қазақстанда жасалған өнімдер арнайы «Қазахстанда жасалған» деген жазу немесе тақтайшамен белгіленуі керек. Бұл сатып алушыларға жергілікті өнімдерді оңай ажыратуға көмектеседі. Мұндай өнімдер көбіне көрнекті жерлерде, мысалы, көз деңгейінде орналасады және көп сұранысқа ие өнімдермен бірге қойылады.
Бұл шаралар отандық өндірісті қолдауға және қазақстандық өнімдерді сатып алушылар үшін көрнекі етуге көмектеседі.
ҚР Ұлттық экономика министрінің м. а. 2015 жылғы 27 наурыздағы №264 бұйрығымен бекітілген Ішкі сауда қағидалары https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2400034543
"Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне сауда қызметі, биржалық сауданы дамыту және дербес деректерді қорғау мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" 2021 жылғы 30 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес Министрлік биржалық сауда қағидаларының (бұдан әрі – Қағидалар) жобасын әзірледі.
Биржалық сауда қағидаларында келесі негізгі нормалар:
- тауарлар мен сауда-саттықты секцияларға бөлу, оларға жеке талаптар қою;
- бір мезгілде олардың бірнеше тауар биржаларына қатысуына тыйым салуды алып тастай отырып, брокерлер мен дилерлерді бірыңғай аккредиттеуді белгілеу;
- сатып алынатын тауарлардың ел ішіндегі құндылығын арттыру бойынша шаралар қарастырылған.
2022 жылғы 4, 8 және 11 ақпанда «ZOOM» платформасы арқылы бизнес-қоғамдастық өкілдерімен Қағидалар нормаларын талқылау өткізілді.
Қағидаларды талқылау барысында бизнес өкілдері енгізілетін нормалардың қажеттілігін атап өтті.
Сонымен қатар, бизнес-қоғамдастық Қағидалардың жекелеген нормаларын толықтыру және өзгерту бойынша бірқатар ескертулер мен ұсыныстар берді. Министрлік жақын арада аталған ескертулер мен ұсыныстарды талқылап, егжей-тегжейлі қарайтын болады.
Әлеуметтік маңызы бар азық - түлік тауарларына бағаның өсуін тежеудің барлық тиімді құралдарының бірі сауда объектілерін "айналымдағы fold paper" көмегімен жеңілдікпен кредиттеу-әкімдіктердің сауда жүйесіне қатысушылар үшін жеңілдікті пайызбен қарыз қаражатын бөлуі болып табылады.
Бұл сауда желілеріне жергілікті өндірушілерден сатып алынатын өндіріс көлемін, оның ішінде форвардтық келісімшарттар жасасу жолымен кеңейтуге, ал өндірушілерге өз жүктерінің босату бағасын белгілеуге мүмкіндік береді.
Жеңілдікті қарыздар ала отырып, сауда желілері өндірістің жекелеген түрлерінің белгілі бір көлеміне бағаны ұстап тұру бойынша қарсы міндеттемелерді өзіне алады.
Нәтижесінде бұл тауарлар нарық бағасынан орташа 15-20% - ға төмен бағамен сатылады. Жеңілдетілген несиенің орнына белгілі бір өнім көлемін төмендетілген белгіленген бағамен жеткізуге міндеттенетін өндірушілермен де осындай жағдай.
Мұндай схема өндірушілер үшін және желілер үшін айналым қаражатын береді деп саналады, бұл оларға бағаны теңдестірудің орта мерзімді және ұзақ мерзімді бағдарламаларын құруға мүмкіндік береді. Осылайша, әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының құны шарт жасалған кезде тіркеледі. Бұл маусымдық бағаның айтарлықтай ауытқуын болдырмауға мүмкіндік береді.
Қарағанды облысында "айналым схемасы" 2,2 млрд. теңге. Fold paper айналымы аясында Мақсұтова ЖК жеміс-көкөніс өнімдерін (картоп, сәбіз, қырыққабат, пияз) төмендетілген бағамен Қарағандының супермаркеттері мен әлеуметтік павильондарына сатуды жүзеге асырады. Аталған өнім облыс әкімдігімен жергілікті АШТӨ-мен өндірушілердің өз қоймаларындағы сақтаумен меморандумдар жасау жолымен келісімшартқа отырды. Бөлшек саудада картоп, қырыққабат және сәбіз 85 теңге/кг аспайтын бағамен сатылады.
2021-2022 жылдар аралығында Махсутова ЖК 2000 тонна көлемінде (картоп 1100 тонна, сәбіз 400 тонна, пияз 300 тонна, қырыққабат 200 тонна) жеміс-көкөніс өнімдерін сатуды жүзеге асыруды жоспарлап отыр. 2022 жылғы 11 қаңтардағы жағдай бойынша 251,8 тонна (картоп – 179,3 тонна, сәбіз – 45,2 тонна, пияз – 5,4 тонна, қырыққабат – 22,1 тонна) көлемінде нағыз кәсіпқойлар өндірістерін тасымалдау жүзеге асырылды.
Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі жанынан құрылған Сауда комитетінің міндеттері ішкі сауданы дамыту және реттеу саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру және жүзеге асыру болып табылады.
Комитет әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына (ӘМАТ)бөлшек сауда бағасының шекті мәндерінжәне оларғашекті рұқсат етілген бөлшек сауда бағаларынбелгілеу тәртібін әзірлейді, сондай-ақ ӘМАТ-қа бөлшек сауда бағасының шекті мәндерін анықтау мақсатындамакроэкономикалық талдау жүргізеді.
Комитеттің міндеттерінетауарлар бағасының мониторингінжүргізу де кіреді.
Бұдан басқа, Комитеттің міндеттеріне стационарлық сауда объектілеріне және көтерме-тарату орталықтарына қойылатынталаптарды, сондай-ақ техникалық регламенттердің талаптарына сәйкес келмейтін және жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделеріне, адамның өмірі мен денсаулығына, қоршаған ортаға қауіп төндіретін алып қойылған өнімді жоюға немесе кәдеге жаратуға немесе қайта өңдеуге қойылатынталаптардыәзірлеу кіреді.
Комитеттің құзыретіне сондай-ақ тауарлардың экспорты мен импортын лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарын және оларға сәйкестігін растайтын құжаттардың тізбесін, лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны алуға және қайта ресімдеуге арналған өтініштердің нысандарын, лицензияның және (немесе) лицензияларға қосымшаның нысандарын әзірлеу жатады.
Сонымен қатар, Комитеттауар биржаларының қызметін, республикалық және халықаралық көрмелер мен жәрмеңкелер өткізуді мемлекеттік реттеуфункциясын атқарады.
Комитеттің өңірлерде аумақтық бөлімшелері – сауда департаменттері бар.
2021 жылғы 7 қыркүйекте, ҚР Сауда және интеграция вице-министрі Ержан Қазанбаев ҚР Үкіметінің отырысында сөз сөйледі, оның барысында Мемлекет басшысының азық-түлік бағаларын тұрақтандыру шеңберіндегі тапсырмалардың орындалуы туралы айтты.
Мәселен, ол ең жоғары өсу сәтінен бастап картоп бағасы 34% - ға немесе 71 теңгеге, сәбіз-41% - ға немесе 122 теңгеге төмендегенін хабарлады.
Вице-министрдің айтуынша, бір апта ішінде қырыққабат пен пияз - 0,4% және 0,1% арзандады.
Жалпы ішкі нарықты отандық өнімдермен молықтыру есебінен соңғы екі аптада бағалар 0,5% - ға төмендеді.
Вице-министр атап өткендей, жыл басынан бері әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасы 9,9% - ға өсті.
Вице-министр инфляцияға қарсы ден қою шаралары кешенінің жобасы туралы айтып берді. Шаралар кешеніне әлеуметтік маңызы бар тауарлар бағасының өсуін тежеу бойынша жедел және жүйелі шаралар енгізілген. Сондай-ақ, ол Мемлекет басшысының Жолдауда айтылған әлеуметтік маңызы бар тауарлар бағасының өсуін тежеу мәселелерінде бірыңғай үйлестіруді жүзеге асыратын Министрлікті негізгі жауапты мемлекеттік орган ретінде айқындау жөніндегі тапсырмасын іске асыру туралы баяндады. Қазіргі уақытта осы мақсатта Салалық мемлекеттік органдар мен мемлекеттік органдар ұйымдары арасындағы өзара іс-қимыл регламентінің жобасы әзірленді. "Регламентті ҚР Үкіметінің таяудағы отырысында бекіту жоспарлануда", - деп қосты Ержан Қазанбаев.
"Аталған бастама шеңберінде мемлекеттік органдардың шекті бағалар мен сауда үстемелері мөлшерінің сақталуын бақылау; машиналық технологияларды қолдана отырып деректерді жинау және өңдеу; тауарлар бойынша болжамдарды қалыптастыру; тұрақтандыру қорлары қаражатын тиімді бөлу бойынша ұсынымдар мен "айналым схемасы" сияқты функцияларын біріктіру қажет", - деп түсіндірді сауда және инетгарция вице-министрі. Ол пилоттық режимде іске қосуға дайын сауда бойынша құрылған аналитикалық платформа туралы айтып берді.
Платформа онлайн-режимде азық-түлік бағаларына мониторинг жүргізуге, болжамды бағаларды қалыптастыруға, сондай-ақ бағаның өсу себептері мен оларды тұрақтандыру жолдарын көруге мүмкіндік беретін математикалық модельдер құруға мүмкіндік береді.Сондай-ақ, платформаға әкімдіктердің ахуалдық орталықтары қосылатын болады, бұл өңірлердегі бағалар бойынша жағдайды жедел режимде мониторингілеуге мүмкіндік береді.
Ұлттық тауар өткізу жүйесін (ҰТЖ) іске асыру туралы айта келе, ол ҰТЖ 1-кезеңінің құрылысы үшін мемлекеттік-жекешелік әріптестік шеңберінде шарт жасалғанын хабарлады.Бүгінгі күні Шарт Қазынашылық комитетінде тіркелген және жобалау-сметалық құжаттаманы жасау бойынша жұмыстар жүргізілуде. "2 КТО жаңғырту және тапсыру 2022 жылдың қаңтарына дейін жоспарланып отыр, қалған КТО құрылысын қаңтар айында бастау және 2022 жылдың тамызына дейін аяқтау жоспарланып отыр", - деп нақтылады Вице-министр.2-ші кезеңде 17 КТО салу жоспарлануда. Жекеше әріптеспен бірлесіп маркетингтік талдау жүргізілді, жер учаскелерінің 70%-ы анықталды және оларды бөлу бойынша рәсімдер басталды.
Сауда инфрақұрылымын құру сауданы дамытудың 2021-2025 жылдарға арналған ұлттық жобасының 2 бағытының бірі болып табылады.
Кто 6 тауар позициясы бойынша ҚР импортқа тәуелділігін төмендетуде және ӘМАТ бағалық тұрақтылығымен азық-түлік нарығын қанықтыруда өз рөлін атқарады.
1-ші кезеңде, 2021-2022 жылдары өз мамандығына ие болатын 7 кто құрылатын болады:
-Нұр-сұлтан, Шымкент және Алматы қалаларында бөлу бойынша 3 кто. (ауыстырып тиеудің жалпы қуаты жылына 1,4 млн. паллетті құрайды);
- Павлодар облысының Мичурино кенті мен Ақсу қаласында сақтау жөніндегі 4 ОРЦ; Алматы облысының Қапшағай қаласы, Шеңгелді ауылдық округі; Жамбыл облысының Шу қаласында (бір жолғы сақтаудың жалпы қуаты шамамен 80000 76,5 мың тоннаны құрайды).
Ұсынылған ҒТК моделі жеке қаржылық бастама арқылы іске асырылатын болады.
Бүгінде МЖӘ жобасы бойынша бизнес-жоспарға салалық қорытындылардың басым бөлігі алынды.
МЖИ 1-кезеңнің соңғы ұйымдастырушылық кезеңіне – МЖӘ шартын жасасуға жақындады.
Кестеге сәйкес ағымдағы жылдың мамыр айында біз МЖӘ шартын келісу мен оған қол қоюдың барлық қажетті рәсімдерін аяқтаймыз
Мемлекет басшысының 2020 жылғы 1 қыркүйектегі жолдауында берілген тапсырмаларын іске асыру шеңберінде ҚР Сауда және интеграция министрлігі "Кейбір заңнамалық актілерге биржалық сауданы дамыту және жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Заң жобасын әзірледі.
Сауда және интеграция министрлігінің Биржалық сауда басқармасының басшысы Мақсат Тұрсынбеков түсіндіргендей, Заң жобасынегізгі үш бағытбойынша биржаларды дамытуды көздейді:
- Біріншіден, тауар биржаларының ашықтығына қойылатын талаптар артуда. Екіншіден, жағдайды өзгертуге және шын мәнінде бәсекелестік орта мен биржалық сауданы дамыту үшін жаңа жағдайлар жасауға елеулі әрекет жасалды. Үшіншіден, биржалық сауда көлемін ұлғайту міндеті қойылып отыр.
Егер толығырақ айтатын болсақ деп толықтырды М. Тұрсынбеков,бірінші бағытбойынша мынадай іс-шараларды білдіреді:
- жарғылық капиталды ұлғайту;
- биржалық сауданың бірыңғай қағидаларын бекіту;
- тауар биржаларының екі деңгейлі жүйесін енгізу;
- тауар биржалары мен биржалық саудаға қатысушылардың қаржылық тұрақтылығы бойынша талаптарды белгілеу.
-Екінші бағытаясында бірқатар шаралар қарастырылған. Бұл, мысалы, биржалық брокерлер мен тауар дилерлері үшін олардың бірнеше тауар биржаларына қатысуына тыйым салуды бір мезгілде алып тастай отырып, бірыңғай аккредиттеу айқындалатын болады. Сондай-ақ клиенттердің делдалдарсыз бір реттік келушілер ретінде биржалық сауда-саттыққа қатысуға қолжетімділігі көзделген. Тауарлар мен сауда-саттықты секциялар бойынша бөлу ескеріледі. Бұдан басқа, уәкілетті органға бір сауда сессиясында лоттың ең жоғары мөлшерін белгілеу бойынша өкілеттіктер берілетін болады, - деді сауда министрлігінің өкілі.
Үшінші бағыт, сондай-ақ СИМ түсіндіріп өтті, секция түріне және жасалған мәмілелер көлеміне байланысты сараланған мөлшерлемелер орнатуға мүмкіндік береді және биржада мәмілелерді жасасуды да, шарттарды орындауды да сақтандыру құралы енгізіледі.
Заңнамаға осы толықтырулардың барлығын енгізу, деп санайды СИМ Ішкі сауда департаменті - бұл жобаны жасайтын құрылым, қолжетімді етеді және биржалық сауданың көлемін арттырады. Маңызды артықшылықтар ішінде - "табиғи" бағаларды белгілеу және жаңа серіктестерді тарту үшін мүмкіндік жасалатын болады, бұл, сөзсіз, бәсекелестік деңгейінің өсуіне әсер етеді. Тұрақты биржалық саланы қалыптастыру үшін маңызды дәлелдердің бірі - биржалық мәмілелердің ашықтығы, бұл жобада да ескерілген.
Рәсімдік сәттерге келетін болсақ, 2021 жылғы 27 ақпанда мүдделі мемлекеттік органдармен және ұйымдармен келісілген Заң жобасы ҚР Премьер-Министрінің Кеңсесіне енгізілді, ал 2021 жылғы 17 наурызда ПМК жобаны Президент Әкімшілігіне жіберді. Бұдан әрі, заңнамалық ережелерге сәйкес, Заң жобасы ҚР Парламентіне енгізілетін болады.
2021 жылғы 25 наурыздағы жағдай бойынша апта сайынғы статистикалық деректерге сәйкес ел өңірлерінде 1-санаттағы он жұмыртқаның бағасы340 теңгеденбастап485 теңгеге дейінқұбылады. Жыл басынан бері бағаның өсуі 11,9%-ды құрайды, деп хабарлайды ведомствоның баспасөз қызметі.
Естеріңізге сала кетейік, мемлекет бағаны реттей алатын әлеуметтік маңызы бар тауарлардың тізіміне тек 1-санаттағы жұмыртқа ғана жатады.
Бағаның өсуінің негізгі себептері құс тұмауына байланысты 2020 жылы өлім салдарынан 2020 жылыжұмыртқа өндірісінің8,4%-ғақысқаруыболып табылады. Қазақстанның жұмыртқа өндірушілері қауымдастығының деректері бойынша өлім2,6 млн.мекиен тауықтықұрады. Бағаның өсуінің екінші себебі –жем-шөптің қымбаттауы (оның ішінде жемдік астық). Жыл бойы жем-шөптің құны 54.4%-ке ұлғайды.
Өңірлерде бағаның одан әрі өсуіне жол бермеу мақсатында жұмыртқа өндіруші компаниялар мен сауда объектілері (дүкендер, сауда желілері) арасында жұмыртқа сөрелеріне тікелей жеткізу және сатудың тіркелген бағасын қамтамасыз ету туралы меморандумдар жасалады. Әкімдіктер басқа да әлеуметтік маңызы бар тауарлар бойынша осындай жұмыстар жүргізуде.
Анықтама:
Ел бойынша барлығы 1472 ӘМАТ өндірушілері мен 11186 сауда объектілері арасында 12658 меморандум жасалды.
Бұдан басқа, жемдердің бағасының өсімін тежеу үшін «Азық-түлік корпорациясы» ҰК» АҚ базасында тұрақты жұмыс істейтін жемдік астық қорын құру бойынша жұмыстар жүргізілуде. Бұл жұмыртқа өндіру шығындарын азайтуға мүмкіндік береді.
Әлеуметтік маңызы бар тауарлар бағасының өсуін тежеу жөніндегі деректер мен басқа да шаралар ҚР Сауда және интеграция министрлігі ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігімен және Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігімен бірлесіп әзірлеген арнайы Жол картасында көзделген.
Жол картасының қабылданған жедел іс-шараларының нәтижесінде, мереке күндеріне қарамастан, қажетті өнімдер дәстүрлі түрде қымбаттап жатса да, бағаның өсуін тежеуге мүмкіндік туды.
Мерекелік аптада (2021 жылғы 16-25 наурыз аралығында) әлеуметтік маңызы бар жұмыртқалардың бағасы0,2% - ға төмендеді.
Бұл ретте, өткен аптада (2021 жылғы 9-16 наурыз аралығында) 1-санаттағы жұмыртқаларға бағаның өсуібар болғаны 0,1% - дықұрады.
1. "Қазақстандықтардың әл - ауқатын арттыруға бағытталған орнықты экономикалық өсу" ұлттық жобасы (ҚР 2021 жылғы 12 қазандағы №730 ПП)шеңберінде Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігінің алдына шикізаттық емес экспортты 2 есе - $ 41 млрд дейін ұлғайту міндеті қойылды.
Қойылған міндетті шешу үшін ҚР Сауда және интеграция министрлігі "сыртқы сауданың жалпы көлеміндегі шикізаттық емес экспорттың үлесі"көрсеткіші бойынша бірқатар кешенді шаралар қабылдайтын болады.
Мәселен, олардың бірі - экспорттаушыларды қолдаудың қаржылық шаралары шеңберінде өнімді сыртқы нарықтарға жылжытуға және тасымалдауға жұмсалған шығындарды өтеу көзделеді.
Екінші критерий экспорттаушыларды қолдаудың қаржылық емес шаралары болады, оған сауда-экономикалық миссиялар жүргізу, ұлттық стендтер ұйымдастыру, экспорттаушылар үшін оқыту жүргізу, кәсіпкерлер үшін экспорт бойынша талдау жүргізу кіреді.
________
2.Сондай-ақ, 2021-2025 жылдарға арналған кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі ұлттық жоба (2021 жылғы 12 қазандағы №728 ҚР өп) шеңберінде биржалық сауда бағыты бойынша ведомство сұйытылған мұнай газының, бензиннің, дизель отынының, реактивті қозғалтқыштар мен битумға арналған отынның, сондай-ақ көмірдің тауарлық биржалары арқылы өткізу үлесін арттыру бойынша бірден бірнеше міндеттерді жүзеге асырады.
Бұл көрсеткіштерге қол жеткізу биржалық сауданы жетілдіруге және дамытуға бағытталған "кейбір заңнамалық актілерге биржалық сауданы дамыту және жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Заңының жобасында көзделген
Заң жобасына сәйкес тауар биржалары негізгі үш бағыт бойынша дамитын болады:
-Тауар биржалары қызметінің талаптарын ұлғайту және ашықтығын арттыру (жарғылық капиталды ұлғайту, тауар биржаларының екі деңгейлі жүйесін енгізу, тауар биржалары мен биржалық саудаға қатысушылардың қаржылық тұрақтылығына қойылатын талаптарды белгілеу, биржалық сауданың бірыңғай қағидаларын бекіту).
-Биржалық сауданы дамыту үшін бәсекелес орта мен жағдайлар жасау (брокерлер мен дилерлерді бірыңғай аккредиттеуді белгілеу, олардың бірнеше тауар биржаларына қатысуына тыйым салуды бір мезгілде алып тастау, клиенттердің биржалық сауда-саттыққа делдалдарсыз бір жолғы келушілер ретінде қатысуына қол жеткізуі, тауарлар мен Сауда-саттықты секциялар бойынша бөлу).
-Биржалық сауда көлемін ұлғайту (секция түріне және жасалған мәмілелер көлеміне қарай сараланған мөлшерлемелер белгілеу, биржада мәмілелердің өздерін жасасуды да, шарттардың орындалуын да сақтандыру құралын енгізу).
Әзірленген заң жобасы 2025 жылға қарай биржалық сауда көлемінің 5,6 трлн-ға дейін өсуін болжайды. теңге жылына (2020 жылы-1,4 трлн. жалпы көтерме сауда көлеміндегі биржалық сауда үлесін 14% – ға дейін ұлғайту (2020 жылы-3%).
Заңнамаға көрсетілген толықтыруларды енгізу биржалық сауданың қолжетімділігін жақсартуға және көлемін ұлғайтуға, жаңа, оның ішінде шетелдік әріптестерді тартуға, бәсекелес ортаны құруға, табиғи бағаларды белгілеуге, биржалық мәмілелердің ашықтығын қамтамасыз етуге көмектеседі. Осының бәрі бірге орнықты және бәсекеге қабілетті отандық биржалық саланы қалыптастырады.
___________
3.Бұдан басқа, "Қазақстандықтардың әл-ауқатын арттыруға бағытталған орнықты экономикалық өсу" ұлттық жобасы шеңберінде (12.10.21 ж.ҚР 730 ПП) Қазақстанда сынақ зертханаларының жалпы санының 30% - ын жаңғырту көзделген.
Көрсеткішке қол жеткізу үшін бірқатар кешенді шаралар қабылданатын болады.
Осылайша, 2021 жылы 2 бағыттан тұратын зертханалық базаны жаңғырту үшін жағдай жасау жөніндегі кешенді жоспар әзірленді (зертханалық базадағы нүктелі "олқылықтарды" әдіснамалық анықтау және зертханалық базаны жарақтандыру тетіктері).
Зертханалық базаны жаңғырту нарықты импорттық өнімді қоса алғанда, сапасыз және қауіпсіз емес өнімдерден қорғауға, сондай-ақ өндірілетін өнімнің ҚР-ға сенімді экспортына ықпал ететін болады, өйткені халықаралық талаптарға сәйкес келетін толыққанды сынақтар басқа елдердің тиісті танылуын қамтамасыз етеді.
_________
4."Қазақстандықтардың әл-ауқатын арттыруға бағытталған орнықты экономикалық өсу" ұлттық жобасы шеңберінде (12.10.21 ж.ҚР 730 ПП) Қазақстанда сынақ зертханаларының жалпы санының 30% - ын жаңғырту көзделген.
Көрсеткішке қол жеткізу үшін бірқатар кешенді шаралар қабылданатын болады.
Ол үшін сәйкестікті бағалау жөніндегі Халықаралық ұйымдарға қатысу арқылы Қазақстанның сәйкестікті бағалаудың ұлттық жүйесінің интеграциясын тереңдету және кеңейту жөніндегі жұмыс жоспарланған.
Саудадағы техникалық кедергілерді азайту жөніндегі стратегиялық міндетті іске асыру, сондай-ақ отандық өнімнің кедергісіз экспорты үшін жағдайлар жасау үшін ҚР аккредиттеу жөніндегі органы халықаралық ұйымдардың техникалық комитеттерінің жұмысына белсенді қатысатын, аккредиттеу жөніндегі халықаралық және өңірлік ұйымдардағы толық құқылы мүше мәртебесін қолдайтын және растайтын болады. Сондай-ақ менеджмент жүйесін жақсартуға ықпал ету, әдістемелерді игеру бойынша бағалаушылардың біліктілігін арттыру және аккредиттеу саласында шетелдік сарапшылардың бағалау жүргізу практикасын қолдану.
Бұдан әрі әлемдік жетекші практикаға сәйкес аккредиттеудің жаңа схемалары (бағыттары), оның ішінде ғылымның, бизнес пен технологиялардың жаңа бағыттарын дамытуды қамтамасыз ететін зертханалары жоқ экономика секторларында енгізілетін болады.
____________
5.Бұдан бұрын хабарланғандай, бейінді министрлік кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі ұлттық жоба (2021 жылғы 12 қазандағы №728 ҚР ПП) шеңберінде сауданың заманауи форматтарын, оның ішінде өндірушіден тұтынушыға дейінгі толық циклді инфрақұрылымды қалыптастыру міндетін іске асырады.
Бұл бағыттағы жұмыс басталып та кетті.
Біріншісі, стационарлық емес сауда объектілері жаңғыртылатын болады.Бұл шаралар өркениетті сауда деңгейін арттыруға, салықтық әкімшілендіруді жақсартуға және көлеңкелі сауданы қысқартуға мүмкіндік береді.
Екіншіден, тиімді жұмыс істейтін сауда-логистикалық және тарату жүйесін құру, атап айтқанда 24 кто-дан тұратын ұлттық тауар өткізу жүйесін құру көзделеді.Жалпы, ҒТК құру өндіріс сатысында да, оны бөлу және өткізу сатыларында да өзара байланысты проблемаларды кешенді шешуге мүмкіндік береді.
Үшіншіден, трансшекаралық хабтарды дамытудың бірыңғай стратегиясы қабылданады және трансшекаралық сауданың 5 орталығы құрылады/жаңғыртылады.Бүгінде Өзбекстанмен шекарада "Орталық Азия" ХТО құру басталды. Ресей, Қытай, Қырғызстан және Иранмен сыртқы шекараларда осындай орталықтар құру және жаңғырту жоспарда бар.