Жиі қойылатын сұрақтар

Заң жобасын әзірлеу шеңберінде бизнес-қауымдастықтардың, жоғары және орта оқу орындарының ірі өкілдерімен, оның ішінде "Атамекен"ҚР ҰКП алаңында 40-тан астам кездесу өткізілді. Бұдан басқа, 2023 жылдың мамыр-маусым айларында республиканың барлық өңірлерінде көшпелі кездесулер ұйымдастырылды, онда құрылыс КОДЕКСІН әзірлеу кезінде ескерілген проблемалық мәселелер мен ұсыныстар талқыланды. Ағымдағы жылдың ақпан және қазан айларында Астана және Алматы қалаларында құрылыс кодексінің негізгі ережелеріне арналған халықаралық конференциялар мен қазақстандық құрылыс саласының форумы өткізілді.

2023 жылдың сәуір айының соңында құрылыс кодексінің алғашқы жобасы Министрліктің ресми интернет-ресурсында орналастырылды. Тамыз айының соңында мүдделі тараптардың ұсыныстары мен ескертулерін ескере отырып, құрылыс кодексінің пысықталған жобасы дайындалып, талқылау үшін "Ашық НҚА" порталында жарияланды.

Келісу рәсімі барысында мүдделі мемлекеттік органдардың барлық негізделген ұсыныстары мен ескертулері ескерілді.

Айта кету керек, кейбір позициялар тек редакциялық сипаттағы түзетулерді ұсына отырып, ешқандай тұжырымдамалық жаңа өзгерістер мен толықтыруларды қамтымайды.

Сондай-ақ, құрылыс кодексінің жобасын қоғамдық талқылау барысында бизнес-қоғамдастық субъектілерінің өзінен ұсыныстар мен ескертулер қаралды, оның ішінде:

- Еуразиялық өнеркәсіптік қауымдастық (ЕАП) 24 ұсыныс пен ескерту берді, оның 19-ы қабылданды;

- Қазақстанның құрылыс салушылар қауымдастығы 6 ұсыныс пен ескерту ұсынды, оның 4-еуі қабылданды;

- Сараптама ұйымының палатасы 35 ұсыныс пен ескерту ұсынды, оның 16-сы қабылданды;

- Қазақстан құрылысшылар одағы 8 ұсыныс пен ескерту берді, оның 5-і қабылданды;

- Қазақстандағы техникалық қадағалау қызметтерінің қауымдастығы 9 ұсыныс пен ескерту ұсынды, оның 6-ы қабылданды;

- Қазақстандық құрылыс саласы қауымдастығы 20 ұсыныс пен ескерту ұсынды, оның 18-і қабылданды.

Құрылыс кодексінің жобасы Экономикалық, сыбайлас жемқорлыққа қарсы, құқықтық сараптамадан, оның ішінде Палатаның сараптамасынан өтті. Палата сараптамасының қорытындысын алған сәттен бастап кодекстің жобасы мемлекеттік органдар ұсынған ескертулерді ескере отырып өзгертілді.

«Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» 26 шілдедегі 2007 жылғы № 310 Қазақстан Республикасы Заңының 54 бабының 1-тармағына сәйкес, мүліктің жылжымайтын мүлік объектісі ретінде жұмыс істеуін тоқтатуға әкеп соғатын оның бүлінуіне байланысты құқықтың тоқтатылуын мемлекеттік тіркеу үшін өтініш беруші (өтініш берушінің уәкілетті өкілі) техникалық (физикалық) жай-күйін тексеру нәтижелері бойынша айқындалған осы объектіні одан әрі пайдаланудың (пайдаланудың) мүмкін еместігін растайтын тиісті мемлекеттік органның құжатын қоса бере отырып, құқықтың тоқтатылуын тіркеу туралы өтініш беруге тиіс.

Осы айтылғандарды ескере отырып, бұрын Құрылыс істері және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы комитеті, 2019 жылғы 23 қыркүйектегі № 23-03-1-919 хатпен  Қазақстан Республикасы әділет Министрлігіне (бұдан әрі-ҚР ӘМ) осыған қатысты түсінік беру бойынша сұраным жолдады.

 ҚР ӘМ ақпараты бойынша жоғарыда көрсетілген құжатты беруге жауапты мемлекеттік орган заңнамалық деңгейде айқындалмаған.

Егер объект авариялық жағдайда болмаса, мемлекеттік органдардан осы объектіні одан әрі пайдаланудың (пайдаланудың) мүмкін еместігін растайтын қандай да бір құжатты алуды талап ету қажеті жоқ.

Бұл ретте, қолданыстағы стандартында көзделген жоғарыда көрсетілген құжат авариялық және оны одан әрі пайдалану мүмкін емес болып табылатын объектілерге беріледі. Мысалы, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайдан кейін жылжымайтын мүлік объектісі ретінде мүліктің болуын тоқтату азаматтық қорғау саласындағы органдар берген тиісті құжаттың негізінде тіркеуші органда жүзеге асырылады.

Бұдан әрі көппәтерлі тұрғын үй авариялық деп танылған жағдайда, жергілікті атқарушы орган құрған ведомствоаралық комиссияның авариялық көп пәтерлі тұрғын үйлерді бұзу жөніндегі әдістемелік ұсынымның А қосымшасына сәйкес нысан бойынша бұзу туралы тиісті қорытындысы ұсынылады.

Сондай-ақ, жалғыз тұрғын үйі авариялық жағдайда деп танылған азаматтар жергілікті атқарушы органның (облыстардың, Нұр-сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының, аудандардың және облыстық маңызы бар қалалардың) анықтамаларын ұсынады.

Сонымен қатар, «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік қызметтер көрсету мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының 2019 жылғы 25 қарашадағы № 272-VI Заңы шеңберінде жоғарыда аталған жағдайлар ескерілетін Стандарт қайта өңделеді.

Мемлекеттік монополияға мыналар жатады: жобалардың (техникалық-экономикалық негіздемелердің және жобалау-сметалық құжаттаманың) ведомстводан тыс кешенді сараптамасы:

1) қаржыландыру көздеріне қарамастан, ықтимал қауіпті құрылыс объектілеріне жататын жаңа өндірістік ғимараттар мен құрылыстарды, сондай-ақ техникалық және (немесе) технологиялық жағынан күрделі жаңа объектілерді, олардың кешендерін, инженерлік және көлік коммуникацияларын салу;

2) бюджет қаражаты және мемлекеттік инвестицияның өзге де нысандары есебінен қаржыландырылатын, жұмыс істеп тұрған объектілерді реконструкциялау, кеңейту, жаңғырту, техникалық қайта жарақтандыру және күрделі жөндеу:

ықтимал қауіпті;

техникалық және (немесе) технологиялық жағынан күрделі.

Жекешелендіру тәртібі 2013 жылғы 2 шілдедегі № 673 Жекешелендіру ережесімен айқындалған.

Тұрғын үй қалдық құны бойынша беріледі.

Жекешелендіруді 15 жылға дейін бөліп төлеуге болады.

10% бастапқы жарна қажет.

Анықтама үшін: үйдің қалдық құны - үйдің физикалық тозуын шегергендегі үйдің бастапқы құны (жылына 2%)..

Азаматтардың он санаты мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үйді тегін жекешелендіруге құқылы.

Қалған азаматтар баспананы қалдық құны бойынша біржолғы немесе 15 жылға дейінгі мерзімге бөліп-бөліп сатып ала алады.

Анықтама:

- Ұлы Отан соғысының ардагерлері және олардың отбасылары;

- I және II топтағы мүгедектер;

- Чернобыль апатының және басқа да радиациялық апаттардың зардаптарын жоюға қатысушылар;

- Семей полигонындағы ядролық сынақтардың құрбандары;

- Арал ауданындағы экологиялық апаттан зардап шеккендер;

- қызметтік міндеттерін атқару кезінде мүгедек болған әскери қызметшілер;

20 жылдан кем емес еңбек өтілі бар әскери қызметшілерге, құқық қорғау органдарының, арнаулы мемлекеттік органдардың, азаматтық қорғаныс органдарының қызметкерлеріне, немесе мүгедек баласы болған жағдайда кемінде 10 жыл;

- қызметтік міндеттерін орындау кезінде қаза тапқан әскери қызметшілер мен құқық қорғау органдары қызметкерлерінің отбасылары;

- саяси қуғын-сүргін құрбандары;

- Ғарышкерлер мен ғарышкерлікке үміткерлер.

Бүгінгі таңда қолданыстағы тұрғын үй заңнамасына сәйкес жесірлердің жеке санаты жоқ.

Бұл санат «толық емес отбасы» ұғымына жатады.

Бұл жайлы Парламент Мәжілісінде тұрғын үй саясатын реформалау жөніндегі Заң жобасы бар екенін атап өтеміз.

Депутаттар тұрғын үй саясатын реформалау жөніндегі Заң жобасы шеңберінде асырауында кәмелетке толмаған балалары мен студенттері бар жесірлерді халықтың әлеуметтік осал топтарына жататын жеке санатқа шығаруды ұсынады.

Бұл түзету Үкіметтің қорытындысымен қолдау тапты.

Заң қабылданғаннан кейін жесірлер санатын «Бақытты отбасы» (2-10-20) жеңілдетілген ипотекалық бағдарламасына қатысуға қосу бөлігінде тұрғын үйге мұқтаж ҚР азаматтарының құрылысты қаржыландыру және тұрғын үйді сатып алу қағидалары қайта қаралатын болады.

Қолданыстағы заңнамаға сәйкес азаматтардың белгілі бір санаттары өздері тұратын тұрғын үйлерді (11 санат) өз меншігіне өтеусіз алуға құқылы.

Анықтама:

1) Ұлы Отан соғысының ардагерлері.

2) 1 және 2 топтағы мүгедектер;

3) Чернобыль атом электр станциясындағы апаттың салдарын жоюға қатысқан, сондай-ақ тікелей ядролық сынақтар мен жаттығуларға қатысқан адамдар;

4) Семей ядролық сынақ полигонындағы ядролық сынақтардың салдарынан зардап шеккен азаматтар;

5) бұрынғы КСРО-ны қорғау кезінде, сондай-ақ Ауғанстанда немесе соғыс қимылдары жүргізілген басқа мемлекеттерде әскери қызмет өткеру кезінде  жаралануы, контузия алуы, мертігуі салдарынан мүгедек болған әскери қызметшілер;

6) Арал маңындағы экологиялық апат салдарынан зардап шеккен азаматтар;

7) күнтізбелік есептеуде жиырма жыл және одан да көп еңбек сіңірген әскери қызметшілер, сондай-ақ арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлері;

7-1) арнаулы мемлекеттік орган және ішкі істер органдары қызметкерінің, қызмет өткеру кезінде қаза тапқан (қайтыс болған) әскери қызметшінің отбасы мүшелері;

8) ғарышкерлікке кандидаттар, ғарышкерлер;

9) саяси қуғын-сүргін құрбандары;

10) күнтізбелік есептеуде жиырма және одан да көп жыл еңбек сіңірген ішкі істер органдарының қызметкерлері жатады.

Бүгінгі таңда мемлекеттік тұрғын үй қорынан жалға берілетін тұрғын үйлерде депутаттар ұсынған санаттар арасынан 9,3 мыңға жуық адам тұр және кезекте тағы 190 мыңға жуық адам бар.

Өтеусіз жекешелендіруге құқығы бар азаматтар санаттарының тізбесін кеңейту мемлекеттік бюджетке ақшалай қаражаттың түспеуіне әкеп соғады, бұл тиісінше оны республикалық бюджет комиссиясында қарауды талап етеді.

Осыған байланысты жекешелендіру тәртібі қосымша заңға тәуелді актілер деңгейінде пысықталатын болады.

Тұрғын үй алу бойынша басымдық құқығын беру туралы

Қазіргі таңда басымдық құқығын 195 мыңға жуық кезек күтуші алушылар иеленуде.

Ақпарат үшін:
- Ұлы Отан соғысының ардагерлері – 26 адам.
- Мүгедек балалар мен ата-ана қамқорлығынсыз қалған балалар – 61,3 мың адам.
- Көпбалалы аналар мен көпбалалы отбасылар – 133,4 мың адам.

Тұрғын үй бөлінісінде басымдық құқығы бар азаматтарға, тіркеуге тұру күніне қарамастан, ең алдымен тұрғын үй беріледі. Бұл жағдай басқа әлеуметтік тұрғыдан осал топтар арасында наразылықтар мен әлеуметтік шиеленістерге алып келеді.

Тұрғын үйді бөлу кезінде негізгі критерийлердің бірі ретінде тіркеуге тұру күні белгіленгенін ескере отырып, ҚР «Қазақстан Республикасының тұрғын үй саясатын реформалау мәселелері бойынша кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңының жобасында бұл құқықты алып тастау қарастырылған болатын.

Алайда заң жобасын талқылау барысында бұл құқықты тек бөлініп жатқан жылдың шегінде сақтап қалу туралы норма қабылданды. Яғни, 2013 жылғы кезекте тұрған азаматтарға қолдау шаралары арасында басымдық құқығы беріледі.

Сонымен қатар, депутаттардың ұстанымын ескере отырып, 1 және 2 топ мүгедектері, мүгедек балалары бар немесе оларды тәрбиелеп отырған отбасылар, Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне теңестірілген ардагерлер, басқа елдердегі қарулы қақтығыстарға қатысқан ардагерлер және жесірлер де басымдық құқығымен қамтамасыз етіледі.

«Өнеркәсіптік-инновациялық жобаларды бірыңғай индустрияландыру картасына енгізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің м.а. 2023 жылғы 22 тамыздағы № 592 бұйрығымен реттеледі.

Қағидалардың 12-бабына сәйкес, Өтініш беруші өз жобасын бірыңғай индустрияландыру картасына енгізу үшін жергілікті атқарушы органға қағаз және (немесе) электрондық нысанда осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша мынадай құжаттарды қоса бере отырып өтінім жібереді:

      1) осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша жоба паспорты;

      2) осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес нысан бойынша жобаны іске асырудың жоспар-кестесі;

      3) осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес нысан бойынша бастапқы статистикалық деректерді таратуға келісім;

      4) жоба құнының кемінде 10 (он) пайызы мөлшерінде жобаның қаржылық қамтамасыз етілгенін растайтын құжаттардың көшірмелері.

Өтініш беруші құжаттардың толық топтамасын ұсынған және өтінім мен оған қосымшаларды дұрыс толтырған кезде жергілікті атқарушы орган өңірлік сараптама жүргізеді.

Құжаттардың толық және дұрыс пакетін ұсынғаннан кейін уәкілетті орган өтінішті штаб отырысында қарауға енгізеді.

Штаб шешімдері отырысқа қатысып отырған Штаб мүшелерінің жалпы санының көпшілік даусымен қабылданады және хаттамамен ресімделеді, оған Штаб отырысына қатысып отырғандардың барлығы қол қоюға тиіс. Штаб мүшелерінің шешімдер қабылдау кезінде тең дауыстары болады және дауыстар тең болған кезде Штаб төрағасы дауыс берген шешім қабылданды деп есептеледі.

      Штаб мынадай:

      1) жауапты мемлекеттік органды көрсете отырып, жобаларды бірыңғай индустрияландыру картасына енгізу туралы;

      2) жоба бойынша анықталған ескертулер мен сәйкессіздіктердің толық тізбесін көрсете отырып, жобаны жергілікті атқарушы органға пысықтауға қайтару туралы;

      3) осы Қағидалардың 3-тармағында көзделген бірыңғай индустрияландыру картасының өлшемшарттарына сәйкес келмеген кезде бірыңғай индустрияландыру картасына жобаны енгізуден бас тарту туралы шешімдердің бірін қабылдайды.

Тау-кен металлургия өнеркәсібі саласындағы мемлекеттік қызметтерді көрсету қағидаларын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің м.а. 2020 жылғы 5 мамырдағы № 269 бұйрығына сәйкес.

Мемлекеттік көрсетілетін қызметті алу үшін жеке және заңды тұлғалар (бұдан әрі - көрсетілетін қызметті алушы) көрсетілетін қызметті берушіге "электрондық үкімет" www.egov.kz веб-порталы (бұдан әрі - портал) арқылы:

1) Еуразиялық экономикалық комиссияның шешіміне сәйкес құжаттардың электрондық көшірмелері;

2) Қызмет түріне хабарламаның электрондық көшірмесі;

3) тауарларды иеленудің (сатып алудың) заңдылығын растайтын құжаттың (құжаттардың) электрондық көшірмесі немесе делдалдық шарттың көшірмесі;

4) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің бағалы металдардағы активтерді толықтыру үшін тазартылған алтынды сатып алуға басым құқықты сатудан бас тартқанын растайтын құжаттың электрондық көшірмесі (тазартылған алтынды әкеткен жағдайда);

5) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің бағалы металдардағы активтерді толықтыру үшін тазартылған алтынды сатып алуға басым құқықты сатудан бас тартқанын растайтын құжаттың электрондық көшірмесі (тазартылған алтынды әкеткен жағдайда);

6) бағалы металдардың және ілеспе алынатын металдардың құрамы туралы аккредиттелген сынақ зертханасы берген құжаттың электрондық көшірмесі, онда құрамында бағалы металдар бар шикізат тауарларындағы барлық бағалы металдардың үлестік құрамы туралы мәліметтер көрсетілуге тиіс;

7)әкетуге арналған қорытындының электрондық көшірмесі (тауар әкетілген жағдайда);

8) қайта өңдеуге арналған қорытындының электрондық көшірмесі (тауарды қайта өңдеуге әкеткен жағдайда).