Жиі қойылатын сұрақтар

Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2015 жылғы 20 ақпандағы № 106 бұйрығымен бекітілген «Электр энергиясының көтерме сауда нарығын ұйымдастыру және оның жұмыс істеу қағидаларының» 4-тармағына сәйкес, рұқсат етілген қуаты 5 МВт және одан жоғары тұтынушылар 2026 жылдың 1 мамырынан бастап электр энергиясын көтерме нарықта электр энергиясын сатып алуға міндетті. Бұл норма бөлшек сауда нарығында сатып алынатын электр энергиясының көлемін анықтайды, бұл өз кезегінде көтерме сауда нарығында электр энергиясының тарифін төмендетуге көмектеседі.

Бұл ретте электр энергиясының көтерме сауда нарығындағы тарифтің төмендеуі рұқсат етілген қуаты 5 МВт және одан жоғары тұтынушылар электр энергиясының көтерме сауда нарығына толығымен өткеннен кейін және электр энергиясын сатып алу бойынша өз міндеттемелерін орындағаннан кейін айқындалады.

Электр энергиясын бірыңғай сатып алушы («Жаңартылатын энергия көздерін қолдау жөніндегі қаржы-есеп айырысу орталығы» ЖШС) электронды алаңдағы орталықтандырылған сауда арқылы электр энергиясын отандық электр станцияларынан бір күн бұрын жоспарлы сатып алуды жүзеге асырады. Сауда-саттық алдағы күннің әрбір сағаты үшін әр сағатқа бөлек тарифтер қалыптастыра отырып жүргізіледі. Өз кезегінде, Бірыңғай сатып алушы электр энергиясын көтерме тұтынушыларға орташа өлшенген сағаттық бағамен сатады.

Бірыңғай сатып алушы тарифі ашық және барлық тұтынушыларға, соның ішінде өнеркәсіптік кәсіпорындарға да қолданылады. Сонымен қатар, тұрақты бірыңғай бағаны сақтау мүмкін емес, өйткені ол күн сайын нақты көрсеткіштер негізінде қалыптасады және көптеген факторларға, соның ішінде тұтынушылардың өздерінің тұтыну көлемі мен сипатына байланысты.

«Электр энергетикасы туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 12-бабының 8-тармағына сәйкес, жүйелік оператор қалыптастыратын электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілерінің тізбесіне енгізу үшін тиісті заңды тұлға:

1) Заңның 13-бабының 7-2-тармағына сәйкес жүйелік оператормен ұлттық электр желісін пайдалану жөніндегі қызметтерді көрсетуге шарт жасасу;

2) Заңның 13-бабының 7-1-тармағына сәйкес жүйелік оператормен электр энергиясын ұлттық электр желісі арқылы беру жөніндегі қызметтерді көрсетуге шарт жасасу;

3) қажет болған жағдайда энергия берушi ұйымдармен электр энергиясын беру жөнiндегi қызметтер көрсетуге шарт жасасуға;

4) жүйелік оператормен электр энергиясын өндіру мен тұтынуды теңгерімдеуді ұйымдастыру жөніндегі қызметтерді көрсетуге шарт жасасу;

5) жүйелік оператормен (генерациялаушы қондырғылар болған жағдайда, сондай-ақ импорттау кезінде) электр энергиясын өндіру мен тұтынуды техникалық жөнелту жөніндегі қызметтерді көрсетуге шарт жасасуға міндетті.

Заңның 12-бабының 9-тармағына сәйкес электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері мыналарды төлеуге міндетті:

- энергия тасымалдаушы ұйымдардың электр энергиясын беру жөніндегі қызметтері;

- тиісті шарттарда белгіленген тарифтер бойынша тиісті коммерциялық есепке алу аспаптарының көрсеткіштері бойынша есеп айырысу кезеңінде (күнтізбелік ай) нақты тұтынылған электр энергиясының көлемдеріне негізделген ұлттық электр желісін пайдалану және электр энергиясын ұлттық электр желісі арқылы беру қызметтері.

Жылу энергиясын пайдалану қағидаларының 10 және 11-тармақтарына сәйкес (Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2014 жылғы 18 желтоқсандағы № 211 бұйрығы) объектілерді (мысалы, жаңа үйді, дүкенді немесе өзге ғимаратты) жылу желілеріне қосу энергия беруші немесе энергия өндіруші ұйым беретін техникалық шарттар негізінде жүзеге асырылады.

Маңызды:
Техникалық шарттар көппәтерлі үйлерде тұратындардан басқа барлық тұтынушыларға беріледі (бұл жағдайда қосылуды құрылыс салушы ұйымдастырады).

Техникалық шарттарды алу үшін сізге:
1. Еркін нысанда өтініш беру;
2. Тұтыну түрлері бойынша жылу жүктемелерінің сипаттамаларын толтыру;
3. Құжаттармен энергия беруші ұйымға жүгіну.

Ұйым өтінішті қарайды және қосылу параметрлерін, мерзімдері мен талаптарын көрсете отырып, техникалық шарттарды береді.
Маңызды:
Қажет болған жағдайда энергия беруші (энергия өндіруші) ұйым Ереженің 13-тармағында көрсетілген жылумен жабдықтау мәселелеріне қатысты тұтынушының қосымша деректерін талап етеді.

Қазақстан Республикасында қолданылатын МЕМСТ 32144 сәйкес электр желілеріндегі кернеудің ауытқуы аспауға тиіс:
Номиналды кернеудің ±5% және ±10% – желі түріне байланысты (бір фазалы немесе үш фазалы). Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 486 және 489 – баптарына, сондай-ақ «Электр энергетикасы туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі - Заң) сәйкес тұтынушы беретін электр энергиясы белгіленген сапа стандарттарына сәйкес келуге тиіс.
Егер сапа электр энергиясы талаптарға сәйкес келмейді (мысалы, айтарлықтай секірулер немесе кернеуді өшіру кезінде), тұтынушы келтірілген залалды өтеуге құқылы. Мұндай жағдайларда өтемақы мәселесі Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сәйкес сот тәртібімен шешіледі.

Қауіпсіздік техникасының тәртібі Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2015 жылғы 19 наурыздағы № 222 бұйрығымен бекітілген Тұтынушылардың электр қондырғыларын пайдалану кезіндегі қауіпсіздік техникасы қағидаларымен реттеледі.

Қағидалардың 1-қосымшасымен Электр техникалық (электр технологиялық) персоналдың

электр қауіпсіздігі бойынша персоналдың қабылдау топтары және оларды тағайындау шарттары бекітіледі.

Электр саласына қатысы жоқ жұмыскерлерге электр қауіпсіздігі бойынша I топты ғана бекіту қолданылады.

I топты тағайындау ауызша емтихан және (қажет болған жағдайда) қауіпсіз жұмыс әдістері бойынша алынған дағдыларды тексеру түріндегі білімді тексерумен аяқталатын мақсатты нұсқама арқылы жүзеге асырылады.

I топты тағайындауды ұйым басшысының бұйрығымен тағайындалатын III топтағы электр техникалық персонал қатарынан жұмыскер жүзеге асырады.

Лауазымдық нұсқаулықта белгіленген талаптар шеңберінде I топтың электр қауіпсіздігі бойынша рұқсатты растау үшін білімнің ең аз көлемі:

1. Адам ағзасына электр тоғының қаупі туралы қарапайым білім.
2. Лауазымдық нұсқаулық шеңберінде электр сымына қосу (электр розеткасы арқылы) және қорғаныс құралдарын (қаптамасын, панелін) алмай және электр ашасын, розетканы, адыратқышты, автоматты бөлшектемей тұрмыстық және кеңсе техникасын пайдалану кезінде қауіпсіздік шараларын сақтау көлемінде.

Өндірістік персоналдың І топқа жатқызылуын талап ететін кәсіптер мен жұмыстардың тізбесін ұйымның басшысы айқындайды.

Электр қауіпсіздігі бойынша бірінші рұқсаттама тобы ұйым персоналының электр қауіпсіздігі бойынша рұқсаттама тобы төрттен төмен болмайтын адамның бірге жүруінсіз электр қондырғыларының жанына тікелей жақындауға мүмкіндік бермейді.

Персоналдың білімін даярлау және біліктілігін тексеру Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2015 жылғы 26 наурыздағы № 234 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасының энергетикалық ұйымдарында персоналмен жұмыс істеу қағидаларына (бұдан әрі – Қағида) сәйкес жүзеге асырылады.

Қағидалардың 36-тармағына сәйкес  ұйым қызметкерлері білімді біліктілік тексеруден электр қауіпсіздігі бойынша төртіншіден төмен болмайтын рұқсат тобы бар төрт адамнан кем болмайтын құрамда құрылатын ұйымның Орталық комиссиясында өтеді.

Орталық комиссия төрағасы мемлекеттік энергетикалық қадағалау және бақылау жөнiндегi мемлекеттiк органда Қазақстан Республикасы Энергетика министінің 2015 ж. 18 наурыздағы № 210 бұйрығымен бекітілген Білімге біліктілік тексерулер жүргізу қағидаларына сәйкес білімге тексеруден өткен адам тағайындалады.

Ұйымның Орталық комиссиясының құрамына ұйымның техникалық басшылары мен еңбекті қорғау қызметінің (бөлімінің) мамандары кіреді.