Жиі қойылатын сұрақтар

Балаға қорғаншылықты немесе қамқоршылықты ресімдеу мемлекеттік көрсетілетін қызмет шеңберінде өтініш берушінің тұрғылықты жері бойынша қорғаншылық және қамқоршылық органдары арқылы жүзеге асырылады.

Өтініш беру тәсілдері:

• eGov порталы арқылы;
• «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы (ХҚКО) арқылы.

 

Қорғаншылық немесе қамқоршылықты рәсімдеу шарттары

Өтініш беруші:

• кәмелетке толған және әрекетке қабілетті болуы;
• ауыр және аса ауыр қылмыстар үшін соттылығы болмауы;
• баланың тұруы мен тәрбиеленуі үшін қажетті жағдайларға (тұрғын үй, табыс) ие болуы;
• денсаулық жағдайы қанағаттанарлық болуы;
• ата-ана құқықтарынан айырылмаған немесе оларда шектелмеген болуы;
• баланың келісімін ескеруі қажет (10 жастан бастап).

 

Рәсім қалай жүргізіледі

1. Өтініш пен құжаттарды тапсыру;
2. Қорғаншылық және қамқоршылық органдарының тұрғын үй-тұрмыс жағдайларын тексеруі;
3. Қорғаншыны немесе қамқоршыны тағайындау туралы шешім қабылдау.

 

Мерзімі

Өтінішті қарау мерзімі - 19 жұмыс күніне дейін.

 

Қажетті құжаттар

ХҚКО («Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы) арқылы өтініш берген кезде:

 

• өтініш;
• жеке басын куәландыратын құжат (немесе цифрлық құжат);
• жұбайының нотариат куәландырған келісімі (неке болған жағдайда);
• өтініш берушінің және жұбайының (неке болған жағдайда) қарсы көрсетілімдердің жоқтығын растайтын медициналық анықтамалары (№ 692 бұйрық);
• неке қию туралы куәлік (АХАТ АЖ-да мәліметтер болмаған жағдайда);
• баланың туу туралы куәлігі (АХАТ АЖ-да мәліметтер болмаған жағдайда);
• ата-анасының қамқорлығының жоқтығын растайтын құжаттар (қайтыс болуы, құқықтарынан айырылуы, іздеуде болуы, бас тартуы және т.б.);
• өтініш берушінің және (немесе) жұбайының табыстары туралы мәліметтер;
• туыстықты растайтын құжаттар (болған жағдайда);
• даярлықтан өткені туралы сертификат (жақын туыстарды қоспағанда);
• тұрғын үйді пайдалану құқығын растайтын құжаттар (меншік болмаған жағдайда).

Құжаттар салыстырып тексеру үшін түпнұсқада ұсынылады.

 

eGov порталы арқылы өтініш берген кезде:

 

• электрондық өтініш (ЭЦҚ арқылы қол қойылады немесе бір реттік парольмен расталады);
• жұбайының келісімінің электрондық көшірмесі (неке болған жағдайда);
• электрондық медициналық анықтамалар (оның ішінде психиатриялық және наркологиялық есепте тұру туралы);
• неке қию және баланың тууы туралы құжаттардың электрондық көшірмелері (жүйеде мәліметтер болмаған жағдайда);
• табыстар туралы электрондық мәліметтер;
• ата-анасының қамқорлығының жоқтығын растайтын электрондық құжаттар;
• тұрғын үйге қатысты электрондық құжаттар;
• туыстықты растайтын электрондық құжаттар (болған жағдайда);
• даярлықтан өткені туралы сертификаттың электрондық көшірмесі (жақын туыстарды қоспағанда).

 

Нәтижесі

Қорытынды бойынша келесі шешімдердің бірі қабылданады:

• қорғаншылықты немесе қамқоршылықты белгілеу туралы шешім (бұйрық);

немесе

• негізделген бас тарту.

 

Мысалы:

Азамат eGov арқылы өтініш береді, құжаттарды ұсынады және тұрғын үй-тұрмыс жағдайларын тексеруден өтеді. Қарау нәтижесі бойынша қорғаншылық және қамқоршылық органы оны баланың қорғаншысы етіп тағайындау туралы шешім қабылдайды.

 

Терминдерге түсіндірме

Қорғаншылық - 14 жасқа дейінгі балаларды орналастыру нысаны.

Қамқоршылық - 14 жастан 18 жасқа дейінгі балаларды орналастыру нысаны.

Қорғаншылық және қамқоршылық органдары - баланы отбасына беру туралы шешім қабылдайтын мемлекеттік органдар.

Прием в колледжи (организации технического и профессионального образования — ТиПО) осуществляется на конкурсной основе в соответствии с установленными правилами.

 

Как подать заявление

Поступление осуществляется:

• через портал eGov;
• через приемную комиссию выбранного колледжа.

 

Условия приема

• на базе 9 класса — по конкурсу среднего балла аттестата;
• на базе 11 класса — по конкурсу среднего балла аттестата;
• по отдельным специальностям могут проводиться собеседования или творческие/профессиональные экзамены;
• обучение возможно по государственному образовательному заказу  или на платной основе.
• при подаче заявления на Конкурс абитуриент имеет право выбрать до четырех колледжей и четырех специальностей, квалификаций (при необходимости).
• конкурс осуществляется посредством Единой республиканской системы.

 

Сроки приема

Прием документов осуществляется согласно приказу Министра образования и науки Республики Казахстан № 578 с 25 июня.

 

Необходимые документы

Для поступления необходимо предоставить:

• заявление о приеме;
• подлинник документа об образовании (аттестат);
• фотографию размером 3×4;
• медицинскую справку по форме № 075-У;
• документ, удостоверяющий личность для идентификации личности (в том числе в цифровом формате);
• при наличии — документы, подтверждающие льготную категорию (согласно приказу Министра просвещения Республики Казахстан от
  15 августа 2023 года № 261);
• для отдельных категорий — дополнительные документы (например, заключение медико-социальной экспертизы).

 

Результат

По итогам конкурса абитуриент зачисляется в колледж по государственному образовательному заказу или на платной основе.

 

Пример

Выпускник 9 класса подает заявление через портал eGov, выбирает 4 колледжа и 4 специальности, участвует в конкурсе по среднему баллу аттестата и зачисляется в колледж по государственному образовательному заказу.

 

Пояснение терминов

ТиПО — техническое и профессиональное образование.

Государственный образовательный заказ  — обучение за счет бюджетных средств.

Елді мекендердің, аудандардың атаулары немесе әкімшілік аумақтардың шекаралары өзгерген жағдайда бұрын берілген актілер өз күшін сақтайды және меншік иелері оларды ешқандай шектеусіз пайдалана алады.

Жер учаскесіне арналған актіні қайта рәсімдеу, әдетте, мынадай жағдайларда талап етіледі:

• жер учаскесін сату, сыйға тарту, айырбастау немесе кепілге қою кезінде;
• жер учаскесіне құқықтарды қайта рәсімдеу кезінде;
• жер учаскесінің шекараларын сәйкестендіру және ретке келтіру кезінде.

Аталған жағдайлар туындағанға дейін бұрын берілген құжаттар заңды күшін сақтайды.

Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 43-бабының 11-1-тармағына сәйкес, елді мекендердің әкімшілік-аумақтық құрылысы, атауы немесе шекарасы өзгерген жағдайда жер учаскелеріне сәйкестендіру құжаттарын ауыстыру бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады.

 

Іс-қимыл тәртібі

Жер учаскесіне арналған актіні қайта рәсімдеу үшін «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ-на өтініш беру қажет.

Жер учаскесіне арналған актіні алғаннан кейін оны құқықтық кадастрда тіркеу қажет.

 

Мысал

Самар ауданының Самар ауылының (бұрынғы — Көкпекті ауданы) тұрғыны тұрғын үйді сатып алу-сату мәмілесін рәсімдеу үшін нотариусқа жүгінді. Нотариус әкімшілік-аумақтық өзгерістерден кейін туындаған мекенжай деректерінің сәйкессіздігіне байланысты мәмілені рәсімдеуден бас тартты. Жер учаскесінің құжаттары өзекті деректерге сәйкестендірілгеннен кейін мәмілені рәсімдеу мүмкін болды.

 

Терминдерге түсіндірме жер учаскесіне сәйкестендіру құжаты – жер, құқықтық және қала құрылысы кадастрларын жүргізу мақсаттары үшін қажетті жер учаскесінің сәйкестендіру сипаттамаларын қамтитын құжат.

Қазақстан Республикасының Су кодексіне (ҚР СК) сәйкес азаматтардың ортақ су пайдалануға — өзендерді, көлдерді және басқа да ортақ пайдаланылатын су объектілерін жеке қажеттіліктері үшін еркін және тегін пайдалануға құқығы бар.

Осыған байланысты ортақ пайдаланылатын су объектісінің жанында орналасқан жер учаскесінің меншік иесінің құқығы жоқ:

* суға өтуге кедергі келтіретін қоршаулар, шлагбаумдар және өзге де қоршаулар орнату;

* «өтуге тыйым салынған» тақтайшаларын заңды негізсіз орналастырыңыз;

* азаматтардың өтуіне кедергі келтіретін күзет ұйымдастыру;

* жағалау сызығына өту үшін ақы алыңыз.

Ортақ су пайдалануды шектеуге немесе тыйым салуға мемлекеттік органдардың шешімі бойынша ғана мынадай жағдайларда жол беріледі:

* мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігі мен қорғанысын қамтамасыз ету;

* халықтың денсаулығын сақтау;

* қоршаған ортаны қорғау;

* тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау;

* су аз жылдар;

* табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар.

Енгізілген шектеулер немесе тыйымдар туралы ақпарат:

* БАҚ-та жарияланған (бұқаралық ақпарат құралдары);

* мемлекеттік органдардың ресми интернет-ресурстарында орналастырылған;

* су объектілерінің жағасында арнайы ақпараттық белгілермен белгіленген.

Ресми белгіленген шектеулер болмаған кезде азаматтарға ортақ пайдаланылатын су объектілеріне еркін қол жеткізу қамтамасыз етіледі.

 

Мысал

Көлдің жанындағы жер учаскесінің иесі қоршау орнатып, «Өтуге тыйым салынады» деген белгі қойып, жағаға өтуді жауып тастады. Уәкілетті мемлекеттік органның шешімі болмаған кезде мұндай әрекеттер су заңнамасының талаптарына қайшы келеді және азаматтар әкімдікке немесе уәкілетті органдарға жүгінуге құқылы.

 

Терминдерді түсіндіру

ҚР СК - Қазақстан Республикасының Су кодексі.

Жалпы су пайдалану - азаматтардың су объектілерін жеке қажеттіліктері үшін тегін пайдалану құқығы.

БАҚ - бұқаралық ақпарат құралдары.

Уақытша өтеулі жер пайдалану (жалға алу) құқығын беруге арналған конкурстың қорытындылары бойынша жер комиссиясының шешімімен келіспеген жағдайда, Сіз осы шешімге сот тәртібімен шағымдануға құқылысыз.

Жер комиссиясының шешімі хаттамамен ресімделеді және тиісті мемлекеттік органның орналасқан жері бойынша әкімшілік сотта дау айтуға болады.

Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 43-1-бабына сәйкес:

• өтініш берушінің сотқа талап арыз беруге құқығы бар;
• талап қою сот шешімі шығарылғанға дейін жер комиссиясының шешімін орындауды тоқтата тұрады.

 

Іс-қимыл тәртібі

1. Келіспеу себептерін көрсете отырып, талап арыз дайындау.
2. Растайтын құжаттар (хаттама, конкурс материалдары, бұзушылықтардың дәлелдері) қоса берілсін.
3. Әкімшілік сотқа шағым беру.

 

Мысал

Азамат ауыл шаруашылығы жерін алуға арналған конкурстың нәтижелерімен келіспеді (мысалы, бейнежазбаның болмауына немесе ұпайларды бағалауға келіспеушілікке байланысты) және комиссияның шешіміне шағымдану үшін әкімшілік сотқа жүгінді.

 

Терминдерді түсіндіру

Жер комиссиясы — әкімдік жанындағы жер учаскелерін беру жөнінде шешім қабылдайтын орган.

Әкімшілік сот — азаматтар мен мемлекеттік органдар арасындағы дауларды қарайтын сот.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларының 206-тармағына сәйкес, әлеуетті өнім берушінің өтінімі, егер оның өзі немесе тартылған қосалқы мердігерлері (бірлесіп орындаушылары) белгіленген талаптарға сәйкес келмесе немесе конкурсқа қатысу шарттары бұзылса, қабылданбайды.

 

Өтінімді қабылдамау негіздері

Әлеуетті өнім берушінің өтінімі келесі жағдайларда қабылданбауы мүмкін:

• міндетті құжаттар ұсынылмаған;
• жалған мәліметтер ұсынылған;
• біліктілік талаптарына сәйкес келмеу;
• техникалық ерекшелікке сәйкес келмеу;
• өтінімдегі мазмұнына әсер ететін қателер;
• мемлекеттік сатып алу туралы заңнама талаптарын бұзу.

 

Конкурс комиссиясының міндеттері

Өтінімді қабылдамаған кезде комиссия:

• қабылдамаудың нақты себептерін көрсетуге;
• конкурс құжаттамасы мен заңнама нормаларына сілтеме жасауға міндетті.

 

Маңызды

Өтінімді негізсіз немесе құжаттамада көзделмеген себептермен қабылдамау – заң бұзушылық болып табылады және оған шағым жасауға болады.

 

Мысал

Әлеуетті өнім беруші конкурс құжаттамасында талап етілген жұмыс тәжірибесін растайтын құжатты қоса тіркемеген. Мұндай жағдайда өтінім заңды түрде қабылданбайды.

 

Терминдерге түсініктеме

Әлеуетті өнім беруші — мемлекеттік сатып алуға қатысуға үміткер тұлға.

Конкурс құжаттамасы — сатып алуға қатысушыларға қойылатын талаптар мен шарттар.

Конкурс комиссиясы — өтінімдерді қарайтын және бағалайтын орган.

Тапсырыс берушінің не конкурстық комиссияның әрекеттеріне немесе шешімдеріне, егер олар «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының талаптарын және өнім берушінің құқығын бұзса, шағымдануға болады.

Шағымдану құқығы «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 25-бабында бекітілген.

Шағым беріледі:

- Мемлекеттік сатып алу веб-порталы арқылы;

- Мемлекеттік сатып алу саласындағы уәкілетті органға.

Шағым Қағидаларда белгіленген мерзімдерде, әдетте веб-порталда тиісті хаттама орналастырылған күннен бастап 3 жұмыс күні ішінде беріледі.

Шағымдануға жатады, оның ішінде:

- өтінімді заңды негізсіз қабылдамау;

- басқа қатысушыны заңсыз қабылдау;

- конкурстық құжаттама шарттарын бұзу.

Шағымда мыналар болуы керек:

- Тапсырыс беруші және (немесе) комиссия туралы мәліметтер;

- сатып алу туралы ақпарат (нөмірі, заты);

- бұзушылықтың нақты фактілері;

- заңнама нормаларына сілтемелер;

- растайтын құжаттар (бар болса).

Маңызды:

Уәкілетті органға шағым берген кезде шарт жасасу оны қарау аяқталғанға дейін тоқтатыла тұрады

 

Мысал:

Комиссия конкурстық құжаттамада көзделмеген талаптарды көрсете отырып, өнім берушінің өтінімін қабылдамады. Бұл жағдайда өнім беруші Комиссияның заңсыз шешімі ретінде мемлекеттік сатып алу веб-порталы арқылы шағым беруге құқылы.

 

Негізгі терминдер:

Әлеуетті өнім беруші - Мемлекеттік сатып алуға қатысуға үміткер тұлға.

Тапсырыс беруші - тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алуды жүзеге асыратын мемлекеттік орган, мемлекеттік мекемелер, сондай-ақ мемлекеттік кәсіпорындар, заңды тұлғалар.

Комиссия - өтінімдерге рұқсат беру және бағалау жөнінде шешім қабылдайтын алқалы орган.

Мемлекеттік сатып алу Веб-порталы - сатып алуды жүргізудің және шағым берудің ақпараттық жүйесі.

Жұмыс іздеуші тұлға (ЖІТ) ретінде тіркелу мемлекеттік цифрлық сервистер арқылы онлайн түрде жүзеге асырылады және кейін тиісті мәртебе беріледі.

 

Өтініш беру тәсілдері

• Enbek.kz порталы арқылы;
• eGov.kz порталы арқылы;
• мобильді қосымшалар арқылы (мысалы, Kaspi.kz).

 

Тіркелу тәртібі

1. Жүйеде авторизациядан өту (ЭЦҚ немесе SMS арқылы);
2. Түйіндемені толтыру (жеке деректер, білімі, жұмыс тәжірибесі, дағдылары);
3. Электрондық өтініш беру;
4. Өтінішке қол қою (ЭЦҚ немесе растау арқылы).

 

Мерзімі

Жұмыс іздеуші тұлға (ЖІТ) мәртебесі 1–3 жұмыс күні ішінде беріледі.

 

Бұдан кейін не болады

• халықты жұмыспен қамту орталығы ұсынылған деректерді тексереді;
• лайықты бос жұмыс орындарын ұсынады;
• лайықты жұмыс болмаған жағдайда жұмыссыз мәртебесі берілуі мүмкін;
• мемлекеттік қолдау шаралары ұсынылады (оқыту, субсидияланатын жұмыс орындары және т.б.).

 

Кімдер тіркеле алады

• Қазақстан Республикасының азаматтары;
• қандастар;
• Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар;
• жұмысы мен табысы жоқ және жұмыс іздеп жүрген тұлғалар.

 

Қажетті құжаттар

• жеке куәлік (оның ішінде цифрлық форматта).

 

Нәтиже

Жұмыс іздеуші тұлға мәртебесін беру және кейіннен бос жұмыс орындарын ұсыну немесе жұмыссыз ретінде тіркеу жүзеге асырылады.

 

Мысал

Азамат Enbek.kz порталында тіркеліп, түйіндемесін толтырып, өтініш береді. Бірнеше күн ішінде оған ЖІТ мәртебесі беріледі және бос жұмыс орындары ұсынылады. Егер жұмыс табылмаса, оған жұмыссыз мәртебесі тағайындалады.

 

Терминдерге түсіндірме

ЖІТ (жұмыс іздеуші тұлға) — жұмыспен қамту жүйесінде жұмыс іздеу мақсатында тіркелген азамат.

Жұмыссыз — ресми түрде жұмысы жоқ деп танылған және мемлекеттен қолдау шараларын алатын тұлға.

Мемлекет есебінен «Уба» шипажайында қысқа мерзімді демалыс және сауықтыру қызметін алуға келесі санаттағы азаматтардың құқығы бар:

• Ұлы Отан соғысының ардагерлері;
• басқа мемлекеттердің аумағындағы жауынгерлік іс-қимыл ардагерлері;
• жеңілдіктері бойынша Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне теңестірілген ардагерлер;
• еңбек ардагерлері;
• жасына байланысты зейнеткерлер;
• «Батыр ана» атағын алған аналар;
• «Алтын алқа» және «Күміс алқа» алқаларымен наградталған аналар;
• I, II және III топтағы мүгедектігі бар адамдар.

Қысқа мерзімді демалыс және сауықтыру қызметі 12 тәуліктен аспайтын мерзімге ұсынылады.

 

Қызметті қалай алуға болады?

Жолдама алу үшін азамат немесе оның өкілі тұрақты тіркелген жері бойынша жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөліміне жүгінуі қажет.

Мүгедектігі бар адамдар өтінімді Әлеуметтік қызметтер порталы арқылы бере алады.

 

Қандай құжаттар қажет?

Жолдама алу үшін келесі құжаттарды ұсыну қажет:

• Өтініш;
• Жеке басын куәландыратын құжат;
• Медициналық анықтама немесе емдеуші дәрігердің ұсынымы;
• Жеңілдік мәртебесін растайтын құжаттар.

 

Қызметті алу шарттары қандай?

Шипажай-сауықтыру қызметтері келесі шарттар сақталған жағдайда ұсынылады:

• Шығыс Қазақстан облысының аумағында тұрақты тіркеудің болуы;
• жеңілдік санаттарының біріне жатуы;
• медициналық қарсы көрсетілімдердің болмауы;
• өздігінен жүріп-тұру және өзіне-өзі қызмет көрсету қабілетінің болуы.

 

Мысал

Шығыс Қазақстан облысында тұрақты тұратын зейнеткер дәрігердің ұсынымы бойынша шипажай-курорттық емдеуді қажет етеді. Ол тіркелген жері бойынша жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөліміне жүгініп, жеке куәлігін, медициналық анықтамасын және зейнеткер куәлігін ұсынады. Өтініш кезектілік тәртібімен қаралғаннан кейін оған шипажай-сауықтыру еміне жолдама беріледі.