Қызылжар ауданы туралы тарихи анықтама
Қазақ КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1967 жылғы 2 қаңтардағы Жарлығымен орталығы Бескөл ауылы болатын Бескөл ауданы құрылды. Оған ауылдық кеңестер кірді: Архангельск, Боголюбов, Куйбышев, Петерфельд — Мамлют ауданынан, Асанов, Бескөл, Прибрежный, Светлопольск - Соколов ауданынан және Новоникольск - Ленин ауданынан. Сондай-ақ, Солтүстік Қазақстан облыстық еңбекші депутаттар Кеңесі атқару комитетінің 1967 жылғы 6 қаңтардағы № 4 шешімімен Ленин ауданының Заречный ауылдық кеңесі Бескөл ауданына берілді. Облыстық атқару комитетінің 1968 жылғы 26 тамыздағы № 3-304 шешімімен Рассвет ауылдық кеңесі құрылды. Боголюбов ауылдық кеңесі таратылып, оның аумағы Куйбышев ауылдық кеңесіне берілді. Заречный ауылдық кеңесі Ленин ауданына берілді, 1969 жылы 19 мамырда Андреев ауылдық кеңесі құрылды.
1997 жылы Бескөл ауданы Қазақстанда жүргізілген әкімшілік-аумақтық реформа шеңберінде Соколов ауданымен біріктіріліп, Қызылжар ауданы болып қайта аталды.
Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 жылғы 18 сәуірдегі Жарлығымен Соколов ауданы Қазақстанда жүргізіліп жатқан әкімшілік-аумақтық саясат шеңберінде таратылды. Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 жылғы 18 сәуірдегі Жарлығымен Бескөл ауданы Қызылжар ауданы болып қайта аталды. Мерк Иван Петрович Қызылжар ауданының алғашқы әкімі болып жұмыс істей бастады.
Ауданның әкімшілік орталығы-Бескөл ауылы.
Бескөл — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы ауыл, Бескөл ауылдық округі орталығы. Петропавлдан оңтүстікке қарай 10 км жерде орналасқан.
Бескөл тарихы 1752 жылы Бескөл қайта құрылуынан басталады. Бұл әскери бекініс Новоишим немесе ащы қорғаныс сызығының бөлігі болды. Ол ені 2 метр және тереңдігі 4 метрге дейін ормен қоршалған. Редуттың қалдықтарын облыстық тарихи-өлкетану мұражайының археологиялық экспедициясы тапты.
Осылайша XVIII ғасырдың ортасында Бескөл ауылы құрылды. Бұл атау қазақ тілінен шыққан және қазіргі Бескөл айналасында, Есіл өзенінің алқабында орналасқан «бес көл» деп орыс тіліне аударылған.
Алғашқы қоныстанушылар Орал және Дон казактары болды. 1770 жылдан бастап мұнда Запорожье казактары пайда болды, кейінірек башқұрттар мен пермяктар осында келді.
1822 жылдан бастап шаруалар Орталық Ресейден Бескөлге көшті: Воронеж, Орел, Пенза провинциялары. Олардың көпшілігі 1844 жылдан 1851 жылға дейін казактардың құрамына кірді.
1889 жылы Солтүстік Қазақстанға Орталық Ресей мен Украинадан шаруалар жетті. Жаппай қоныс аудару «Ақмола және Батыс Сібір жерлері бұдан былай Еркін шаруа қоныстануы үшін ашық» деген «ең жоғары хабарламаның» шығуына байланысты болды.
1918 жылдың қаңтар айында Солтүстік Қазақстанның барлық уездерінің аумағында Кеңес өкіметі орнады. 1919 жылы 6 қарашада станичный ревком болып сайланды, ол мал, мүлік, ауыл шаруашылығы өнімдерін тізімдеумен айналысты. Осы мекеменің жұмысының арқасында сол кездегі ауыл туралы кейбір мәліметтер сақталды. Мысалы, 1919 жылы Бескөл халқы егіншілікпен айналысты, ауылшаруашылық емес кәсіпорындардан бір қоршау болды. Бескөлде Кеңес өкіметі орнағаннан кейін Қызыл Әскерге жаппай жұмылдыру жүргізілмеді, дегенмен кейбір тұрғындар РККА-ға өз еріктерімен кетті.
1920 жылғы 3 ақпанда Бескөл ведомствоаралық комиссияның шешімі бойынша Архангельск станицасының құрамына кірді. 1927 жылға дейін ауыл кішкентай еді: онда тек төрт көше болды. 1928 жылы Бескөл ауылында алғашқы артель - «Бедняжка» құрылды, ол 20 шаруашылықты біріктіріп, мемлекет тарапынан қолдау тапты. 1929 жылы «Бедняжка» «Алтын жаңбыр» артелі болып қайта құрылды. 1930-1932 жылдары Беккер ат. колхоз құрылды.
1937 жылдан 1957 жылға дейін Фурманов ат. колхоз болған.
1938 жылы Бескөл бастауыш мектебі жеті жылдық мектепке айналды, бірнеше жаңа оқу орындары қосылды.
1957 жылы наурызда бірнеше колхоздардың, сондай-ақ ақпас және Приишимка ауылдарының негізінде Бескөл астық совхозы құрылды. 1960 жылы ауылда аудандық аурухана ашылды.
Қазақ КСР үкіметінің 1961 жылғы 14 желтоқсандағы қаулысымен Бескөл кеңшарының негізінде тың мал шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты құрылып, кейіннен Северный деп аталды; 1991 жылғы ақпанда Солтүстік мал шаруашылығы және ветеринария ғылыми-зерттеу институты (СевНИИЖиВ) болып өзгертілді.
1967 жылы ауыл өмірінде бірқатар маңызды оқиғалар орын алды: 2 қаңтарда Бескөл Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен құрылған Бескөл ауданының әкімшілік орталығына айналды, 2 шілдеде бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп тұрған «Маяк» аудандық газетінің бірінші нөмірі шықты; Бескөл мектебі орта мәртебеге ие болды, ол қыркүйекте 1000 оқу орнына жаңа ғимаратқа ауыстырылды. Сол жылы 46 мың мекиен тауыққа арналған құс қорасы, мемлекеттік банк және ветеринарлық емхана ғимараттары салынды; аудандық кітапхана құрылды.
1970-ші жылдары ауылдың инфрақұрылымы белсенді дамыды: автостанция, әмбебап дүкен, қоғамдық монша, аудандық аурухананың екінші корпусы, аудандық байланыс торабының ғимараттары, тұрмыстық комбинат, Мәдениет үйі, сондай-ақ Севнииж жаңа ғимараты салынды. Осы жылдар ішінде Бесқұлда әкімшілік, мәдени-тұрмыстық және басқа да ғимараттардың тұтас кешені пайда болды, олардың арасында үш қабатты тұрғын үйлер де болды.
1991 жылы «Молсервис» консорциумы құрылып, жұмысын бастады.
1998 жылдың желтоқсанында Бескөл құс фабрикасы асыл тұқымды шаруашылық мәртебесін алды. СевНИИЖ-мен М. Қозыбаев ат. Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетімен ғылыми-өндірістік байланыс сақталады. Университет ғалымдары құс фабрикасы негізінде ғылыми тәжірибелер мен тәжірибелер жүргізуде.
2000-шы жылдары Бескөл ауылының аумағында түрлі бейіндегі бірнеше жаңа кәсіпорындар ашылып, жеке кәсіпкерлік дами бастады. 2005 жылы қазақ тілінде оқытатын жаңа мектеп салынды.
2000-шы жылдары аудан орталығының аумағында ет консервілерін өндіретін «Тортуманов» ЖШС, жиһаз дайындайтын «Левин» ЖК ашылды, әр түрлі бейіндегі жеке кәсіпкерлер шеңбері кеңейді. 2003 жылы Қызылжар ауылдық округі құрылды. Элитное ауылы Бәйтерек ауылы болып қайта аталды.
2005 жылы мемлекеттік тілде оқытатын 360 орындық жаңа, заманауи мектеп салынды. 2010 жылдан бастап «Парасат» лицейі мәртебесіне ие.
2009 жылы №2 Бескөл орта мектебінде Халыққа қызмет көрсету орталығы (ХҚКО), жиһаз үйі, мектеп жасына дейінгі балаларға арналған шағын орталық ашылды.
2010 жылы «Парасат"лицейінде мектеп жасына дейінгі балаларға арналған шағын орталық ашылды.
Ауылдың ресми атауы өзгерді-2010 жылдың ақпан айынан бастап Бишкуль ауылы Бескөл ауылы деп атала бастады.
Аудандық орталық аурухананың жаңа корпусы салынды, аудандық емхана жанынан мүгедектерге арналған облыстық оңалту орталығы ашылды, кәріз жүйесін жөндеу, көшелерді асфальттау, ауылды абаттандыру және жарықтандыру бойынша үлкен жұмыстар жүргізілді. Жыл сайын білім беруге, денсаулық сақтауға, мәдениетке көбірек қаражат бөлінеді.
Бескөл ауданында өз халқының салт-дәстүрін насихаттайтын 29 этно-мәдени бірлестік жұмыс істейді.
Бескөл өседі және дамиды. Жаңа үйлер салынуда, жаңа көшелер құрылуда, жаңа дүкендер ашылуда. 2011 жылы бассейні бар 280 орындық «Мирас» жаңа балабақшасы ашылды. 600 орындық 2 білім беру нысаны салынды.
Ауданда жаңа спорт кешендері де бар.
Қызылжар ауданының «байлығы»
Қызылжар ауданы көп жылдық тарихтан басқа, бай өндірістік инфрақұрылымға, бүкіл Қазақстан бойынша танымал демалыс аймақтарына, сондай-ақ мәдениетті, спортты, өнеркәсіпті, ҰОС қатысушыларын дамытуға өз үлесін қосқан танымал адамдарға ие.
Ең танымал өнеркәсіптік компаниялардың бірі «Молсервис» ЖШС ("Бескөл» сүт және қышқыл сүт өндірісі), «Зенченко және К» КТ (шаруа қожалығы, мал шаруашылығы, дәнді және майлы дақылдарды өсіру, көкөніс шаруашылығы, қышқыл сүт өнімдері мен сүт өндірісі), «Радуга» ЖШС (халық тұтынатын тауарларды қайталама шикізаттан (полиэтилен), сондай-ақ пластмассадан және металдан жасалған бұйымдарды дайындау) болып табылады.
Сондай-ақ, Қызылжар ауданында отбасыңызбен кем дегенде бір рет барған көптеген танымал демалыс орындары бар.
«Сосновый бор» демалыс базасы, «Волна», «Қызылжар», «Планета» турбазалары Петропавлдан 10 км. Қарғалы аралында орналасқан.
«Серебрянный бор» демалыс базасы, Большая Малышка ауылынан 25 км жерде, Березовка ауылдық округінде орналасқан.
Абакшино демалыс аймағы Петропавлдан 45 км жерде орналасқан.
«Пестрое» демалыс орны (Парк-отель).
«Спортландия» турбазасы Мичурино кентінің жанында орналасқан.
Отбасылық парк-отель «Greenpark».
Танымал тұлғалар
Қызылжар ауданының тұрғындары жерлестері-велоспорттан Олимпиада чемпионы Александр Винокуров пен Алексей Луценконы мақтан тұтады.
Александр Николаевич Винокуров - қазақстандық кәсіби велошабандоз. 2006 жылғы Испанияның Вуэльт жеңімпазы және 2012 жылғы Олимпиада чемпионы. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері (1994). 2013 жылдан - «AstanaProTeam» велокомандасының бас менеджері. 1973 жылы 16 қыркүйекте Солтүстік Қазақстан облысы, Қазақ КСР, КСРО Бескөл кентінде дүниеге келген. Петропавл қ. 2015 жылдың қазан айында Александр Винокуров атындағы Спорт сарайы ашылды.
Алексей Александрович Луценко (7 қыркүйек 1992, Большая Малышка ауылы, Солтүстік Қазақстан облысы, Қазақстан)-Қазақстандық кәсіби тас жол велошабандозы, 2013 жылдан бері «AstanaProTeam» әлемдік тур командасының намысын қорғайды. 2012 жылғы жастар арасындағы топтық жарыста әлем чемпионы. Жазғы Азия ойындарының үш дүркін чемпионы (2014 және 2018).
Геннадий Иванович Зенченко (4 мамыр 1937 - 18 желтоқсан 2016) - Ауыл шаруашылығы өндірісін қазақстандық ұйымдастырушы, «Зенченко и компания", «Қазақстанның Еңбек Ері» сенім серіктестігінің Бас директоры (Қазақстанның Еңбек Ері).
Қызылжар ауданының ақындық жауһарлары: олар ақын Манап Қабдәшқызы Ысқақова мен Клавдия Ивановна Чепурко, ақын және суретші Виктор Иванович Долгушин, Иван Арсеньевич Петров.
Ауданда 7 Кеңес Одағының Батыры, 10 Социалистік Еңбек Ері, 1 адам «Қазақстанның Еңбек Ері» атағына, 36 адам «Қызылжар ауданының Құрметті азаматы» атағына ие болды.
