Маңғыстау облысы (ор. Мангистауская область) - Қазақстанның оңтүстік-батысындағы облыс, бұрын Маңғышлақ деп аталған.
1973 жылы 20 наурызда Гурьев облысының оңтүстік бөлігінен құрылған. 1988 жылы облыс таратылып, 1990 жылы Маңғыстау атауымен қалпына келтірілді.
Әкімшілік орталығы-Ақтау қаласы.
Маңғыстау облысы Каспий теңізінің шығысында Маңғышлақ (Маңғыстау) үстіртінде орналасқан, солтүстік-шығысында Атырау және Ақтөбе облыстарымен, оңтүстігінде Түркіменстанмен және шығысында Өзбекстан құрамында Қарақалпақстан Республикасымен шектеседі.
Маңғыстау облысы-өнеркәсіптік өңір, мұнда Қазақстан мұнайының 25% — ы (20 млн тоннаға жуық) өндіріледі, Ақтау — Жетібай-Өзен мұнай құбыры өтеді.
Маңғыстау облысында Қазақстанның "теңіз қақпасы" — Ақтау қаласы орналасқан.
Маңғыстау облысы-ежелгі өркениеттің бір бөлігі, ашық аспан астындағы археологиялық қорық.
Археологтар Сарыташ шығанағының жағалауында, Түпқараған түбегінде және Шахбағата пен Құмақапе өзендерінің аңғарларында көптеген палеолит ескерткіштерін тапты. Форт-Шевченко қалалық әкімшілігі аумағындағы Шахбағата тұрағының индустриясы (протолеваллуа-ашель) олдувай мәдениетінің құралымен ұқсас, Шахбағата тұрағының индустриясы (леваллуа-ашель I) орта ашельге сәйкес келеді.
Неолит дәуірінің қонысы Каспий теңізіндегі Құлалы аралында бар.
Неолит/энеолит дәуіріне Каспий теңізінің жағасындағы Қосқұдық і тұрағы (б.з. д. IV мың Ж. V соңы — бірінші жартысы) жатады, оның индустриясында ойықты мәдениеті құралдарының архаикалық типтері де, хвалы мәдениетінің Шебір үлгісіндегі материалдары да бар. Қосқұдық і тұрағында энеолит дәуірінің адам жерлеу — Қазақстандағы ең көне. Б.з. д. V мыңжылдықта ойклин мәдениеті тюлуз мәдениетіне ауыстырылды.
Біздің дәуірімізге дейінгі 1 мыңжылдықта Маңғыстау жерімен Хорезм мен Хиуадан Еуропаға және Таяу Шығысқа Ұлы Жібек жолы өтті. Үстірт жазығында осы жолдың бойында бекіністер, керуен-сарайлар, қолөнершілердің, малшылар мен аңшылардың қоныстары тұрды. Археологиялық олжалар бекіністер мен осы елді мекендерде өмір сүру деңгейі өте жоғары болғандығын көрсетеді. Халықтардың ұлы қоныс аударуы және онымен байланысты сансыз соғыстар Үстірт арқылы өткен Ұлы Жібек жолын үзді, ал моңғол шапқыншылығы оның атрибуттарын жер бетінен түпкілікті көміп тастады.
Маңғыстау көп ғасырларға Еуразиялық ойкуменаның ең шетіне қарай жылжыды. Алғаш рет Маңғышлақ түбегін IX ғасырда араб географы Әл-Истахри сии-Кух ("Қара тау") деген атпен атайды, ол былай деп жазды: "мен түріктердің тайпасы тұратын сии-Кухтан басқа ешкім өмір сүретін басқа жерді білмеймін; олар жақында гуздар мен олардың арасында болған дұшпандықтың салдарынан қоныстанды". Маңғышлақ түбегінде қоныстың бар екендігі туралы тағы бір ескерту 1065 жылы қыпшақтарды Маңғышлақ бекінісін оның билігіне бағындыруға мәжбүрлеген Селжұқ сұлтаны Алп-Арсланның есімімен байланысты.
Маңғышлақ бекінісі (қазақ. Ірі сауда бекеті ретінде бүкіл түбекке атау берді; оның нақты орналасқан жері белгісіз, болжам бойынша ол Қызыл-Қала қалашығының орнында болған (қазір онда археологиялық зерттеулер жүргізілуде).
1882 жылы Ресей империясы құрамында 1868 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан Маңғышлақ приставствосынан Маңғышлақ уезі құрылды.
1920 жылдың маусымында Маңғышлақ уезі Красноводск уезінің 4-ші және 5-ші Адай болыстарымен бірге Адай уезін құрды, ол сол жылдың қазан айында Қырғыз (Қазақ) АССР құрамына берілді.
Аймақтың экономикалық оянуы геологтардың 1950 жылдардың басында Маңғыстау облысының жер қойнауында уран мен сирек кездесетін элементтердің, мұнай мен газдың бай кен орындарының ашылуына байланысты болды. Орташа жалақы Қазақстанның облыстары арасында 1996-1997 жылдар аралығында ең жоғары болды. 1998 жылдан бастап 2002 жылға дейінгі кезеңде облыстағы жұмыссыздық 10% - дан асты (Қазақстан облыстары арасында бірінші орын). ХХІ ғасырдың басында облыс салықтар, алымдар мен төлемдердің ең көп үлесіне ие болды. Қазір облыс-Қазақстандағы ең өркендеген облыс, соңғы жылдары халықтың көші-қон өсімі күшеюде.