Жиі қойылатын сұрақтар
Қазіргі уақытта Республикалық терминология комиссиясы екі бағытта жұмыс атқарады: қоғамдық-гуманитарлық және жаратылыстану-математика. Ағымдағы жылдан бастап салалық терминологиялық секциялар өз жұмысын бастайды. Бұл жұмыс сала терминдерін біріздендіруге ықпал етеді.
Сонымен қатар Нормативтік құқықтық актілерде қолданылатын терминдер мен сөз тіркестерінің бірыңғай сөздігін әзірлеу жұмыстары жүргізілуде. Жыл соңында осы сөздіктің электрондық нұсқасы көпшілік назарына ұсынылады.
Республикалық терминология комиссиясының қызметі Қазақстан Республикасы Ғылым және ғылым министрінің 2024 жылғы 18 наурыздағы № 116 бұйрығымен бекітілген Республикалық терминология комиссиясы туралы ережемен және 2024 жылғы 5 маусымдағы № 283 бұйрығымен бекітілген Терминологиялық жұмыстарды жүргізу қағидаларымен реттеледі.
Терминдер Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі жанындағы Республикалық терминология комиссиясының отырыстарында қаралып, хаттамамен ресімделеді. Аталған комиссия отырыстарында қаралған терминдер termincom.kz сайтында заңды және жеке тұлғалар үшін қолжетімді. Қазіргі кезге дейін Комиссия отырыстарында 35 мыңнан аса термин бекітілген. Тіл саласындағы уәкілетті орган терминологиялық жұмысты жүйелендіруге бағытталған жұмыстарды кешенді түрде жүргізеді.
«Ана тілін дамытуға қосқан үлесі үшін» төсбелгісімен тілдерді дамыту саласында кемінде 10 жыл өтілі бар қызметкерлер, тіл саясатын дамытуға ерекше үлес қосқан және тілдерді дамыту саласын жетілдіруге белсенді қатысқан азаматтар марапатталады.
ҚАЗТЕСТ жүйесі бойынша тестілеу Астана қаласы, Родниковая көшесі, 1/1 мекенжайы бойынша өткізіледі. Байланыс нөмірлері 8 (7172 69- 52- 85, 69-52-96). Тестілеу төлемақысын кез келген екінші деңгейлі банктен немесе (cabinet.testcenter.kz) онлайн түрде төлеуіңізге болады. Төлем үшін деректемелерді «Хабарландыру» немесе «Байланыс» беттерінен жүктеп алуға болады.
ҚАЗТЕСТ – ҚР Үкіметінің арнайы тапсырмасымен 2006 жылы Ұлттық тестілеу орталығының базасында құрылып, ҚР азаматтары мен ел аумағындағы шетел азаматтарының қазақ тілін меңгеру деңгейін бағалайтын, стандартталған әдіснамасы мен бағалау технологиясы қалыптасқан ұлттық жүйе.
ҚАЗТЕСТ кең спектрлі, өйткені әр сала мамандарының тілдік білім-дағдыларын тәуелсіз бағалайды. Бұл жүйе негізінде ересек тұрғындарға арналған үлгілік оқу бағдарламасы, 5 деңгейлік оқулығы және лексикалық минимумдары әзірленіп, еліміздің 111 мемлекеттік тілді оқыту орталығында бірізді пайдалануда.
ҚАЗТЕСТ - халықаралық тілдік білімді бағалау жүйелерінің, атап айтсақ, TOEFL, IELTS (ағылшын тілін меңгеру деңгейін бағалау жүйесі), TÖMER (түрік тілін меңгеру деңгейін бағалау жүйесі), ТРКИ (орыс тілін меңгеру деңгейін бағалау жүйесі) сияқты жүйелердің қағидаттары мен талаптарына негізделген, азаматтардың қазақ тілін меңгеру деңгейін бағалаудың отандық жүйесі.
ҚР Үкіметінің Қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасындағы тіл саясатын іске асырудың 2020 – 2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасына сәйкес Қазтест жүйесі мемлекеттік тілді меңгерген ересек тұрғындардың үлесін арттырудың негізгі көрсеткішін іске асыру тетігі ретінде анықталған.
Осыған сәйкес мемлекеттік қызметшілер, мемлекеттік қызмет көрсететін мекеме қызметкерлері мен ұлттық компания қызметкерлері жыл сайын Қазтест тестілеуінен өтуде.
ҚАЗТЕСТ жүйесі 17 жылдан бері үздіксіз жұмыс істеп келеді, осы уақыт аралығында жарты миллионға жуық азамат, соның ішінде 15 жыл ішінде 21 082 «Болашақ» үміткері тестілеуден өтті. Тілші ғалымдар, әдіскерлер, тестология саласының мамандары жүйеде 200 мыңнан астам тест тапсырмаларының қорын әзірлеп, қолданысқа енгізді.
Ал «ҚАЗТЕСТ» жүйесі бойынша сертификаттық тестілеуден «Болашақ» халықаралық бағдарламасының стипендиясына (В1 деңгейінен кем емес), «Назарбаев зияткерлік мектептері» ДББҰ қызметкерлері (А1-ден С1 деңгейіне жету), мемлекеттік әкімшілік қызметінің «А» корпусының кадрлық резервіне (А2 деңгейінен кем емес), ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитеті Академиясына (А2 деңгейінен кем емес), Президенттік жастар кадрлық резервіне (В1 деңгейінен кем емес), ҚР Президентінің жанындағы мемлекеттік басқару академиясының магистратура және докторантурасына (В1 деңгейінен кем емес), ҚР жоғары оқу орындарының докторантурасына түсуші үміткерлер (А1, А2, В1, В2, С1 деңгейлері) өтуге міндетті болып табылады.
Көп тілді меңгерген жастарды ынталандыру мақсатында жыл сайын түрлі іс-шаралар өткізеді, соның ішінде үш тілді жетік меңгерген жастар арасында өткізілетін «Тіл шебері» байқауын атап өтуге болады.
Мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту, қазақ тілінің этносаралық қарым-қатынас тілі ретінде қолданылуын қамтамасыз ету, мемлекеттік тілді меңгерген қоғамдық белсенді этнос жастарын ынталандыру мақсатында «Мемлекеттік тіл – тәуелсіздік символы» республикалық конкурсы өткізіледі. Байқауға еліміздің 17 өңірінде іріктеуден өтетін 21-35 жас аралығындағы этнос жастары қатыса алады.
Сонымен қатар, «Мен қазақша сөйлеймін» акциясын өткізу дәстүрге айналды, онда түрлі этнос өкілдері қазақ авторларының шығармаларынан үзінділерді мәнерлеп оқу бойынша сайысқа түседі. Қатысушылардың барлық материалдарын #менқазақшасөйлеймін2020, #менқазақшасөйлеймін2021 хештегімен көруге болады.
Қазақ тілін Қазақстанда және шетелде оқыту және ілгерілету бағдарламасы шеңберінде «Аbai.institute» веб-порталы жұмыс істейді. Бұл – еліміздің азаматтарына, шетелдегі қазақ диаспорасына және шетел азаматтарына қазақ тілін, әдебиеті мен мәдениетін насихаттауға мүмкіндік беретін бірегей жоба. Сондай-ақ, «Аbai.institute» Android және iOS қолдайтын мобильді қосымшада қолжетімді. Жоба Гете институты немесе Пушкин институты негізінде жасалған.
Портал 6 тілде (ағылшын, неміс, француз, орыс, түрік, парсы) ұсынылған. Бүгінгі күні порталды пайдаланушылар саны - 20 183 адам.
Сондай-ақ Ресей, Түркия, Франция, Германия, Бельгия, Иран, Моңғолия елдеріндегі қазақ диаспорасы үшін қазақ тілін оқыту курстары өткізілді.
Сонымен қатар шетелдегі қазақ диаспорасына арналған қазақ тілін үйрететін «Қазақ тілі» әмбебап басылым әзірленді. А1, А2, В1, В2, С1 деңгейлері бойынша басылымның контенті қазақ, орыс, түрік, ағылшын тілдерінде әзірленіп, «Abai.institute» онлайн платформасына орналастырылды.
Жоба аясында Түркия, Ресей, Австрия, Польша, Франция, Венргия, Иран, Моңғолия қазақ тілі кабинеттерін ашу арқылы офлайн және онлайн оқыту жүргізілуде.