Бейімбет Майлин ауданының тарихи анықтамасы
Ресми деректер бойынша Бейімбет Майлин ауданының туған күні 1936 жылғы 29 шілде. 65 жыл аудан үшін жас шақ, бірақ ауданның ауылдарының туу тарихы ертеде өткен көне уақытынан басталады.
Ауданның бедері тамаша: адыр – бұдырлы дала, сай, тасты шың Әйет және Тобыл өзендеріне қарай төмендейді.
Аудан аумағындағы археологиялық қазбалар бойынша біздің жыл санауымызға дейінгі ІҮ ғасырда өмір сүріп, еңбек еткен, неолит заманынан қола қарулар, еңбек құралдар осыған куә.
Адамдар Әйет, Тобыл өзендері жағасында шағын ауылдарда жер шаруашылығымен шұғылданып өмір сүрген.
Мал шаруашылығы өркендеп, Бейімбет Майлин ауданының далаларында кіші және орта жүздерінің сиыр, жылқы, қойлары жайылған.
ХІХ ғасырдың аяғында ХХ ғасырдың басында ауданның аумағында Шегебай, Жесабай, Тасоба, Қараоба, Сабынкөл, Қоржынкөл, Құғылбай, Ақтөбе, Елтай, Қаратамыр, Мақпал, Шөптікөл ауылдары орыналасқан.
Төмен халық тығыздығы, таза суы, ауа Тобыл жанындағы құнарлы жерлерге орталық Ресейден және басқа орындардан қызыққан адамдар қоныс аударып көшіп келді.
1881 жылы Қостанай уезіне 1200 адам көшіп келді. 1900 жылы шаруалардың жаппай көшуі басталды және он жылға созылды.
Сол жылдары Асенкрит, Викторовка, Павлов, Варваринка, Аят, Оренбор, Ново – Ильин, Валерьянов, Нелюбин, Екатериновка және басқа ауылдар пайда болды.
2001 жылы Асенкрит ауылы 100-жылдық мерейтойын тойлады.
Көшіп келгендер тұрғын халықты жерді өңдеу, шөп шабу, үй салуды үйретіп, өздері жергілікті тұрғындардан мал шаруашылығын игерді. Бидай, сұлы, тары, кендір, зығыр, қарбыз, қауын сеуіп жер шаруашылығын дамытты.
Аудан Орта Азияның сауда жолдарында орын алды. Тұрғындар өз өнімдерін Оңтүстік – Урал жәрмеңкелерінде өткізді.
ХХ ғасырдың қиылысында, қазақтар мен көшіп келгендер арасын саналы жауластырғанмен, қазақтар да, Ресейден көшіп келгендер де бір отбасы мүшелеріндей тату- тәтті өмір сүрді. Қазақтар мен көшіп келгендер бірлесіп, жұмысқа жұмыла кірісіп, тату – тәтті тұрып, еңбек етті. Көшіп келгендер тіл, дәстүрімен танысып қазақ ауылдарына, қазақтар поселкелеріне қонаққа барып тұрды.
Сол жылдары тамырластық қозғалысы кең өріс алды.
20-шы жылдардың аяғында 30-шы жылдардың басында коллективтендіру үдерісі басталды, 1928 жылы Викторовка аулында алғашқы Ленин атындағы колхоз құрылды, сол жылы Елизаветинка аулында «Жаңа тұрмыс» колхозы пайда болды.
1929 жылы Қызыл – Жар ауылында әк зауытының құрылыс жұмыстары басталды, артель «Ауыр - еңбек». аталды
1936 жылы ауданда 47 колхоз, 1 совхоз, үш машинна – тракторлық станция құрылды.
1937 жылы аудандық орталығында(30 адамға) клуб, бастауыш мектеп, радиожүйесінің (205 нүктесі), (30 телефонға)телефон станциясы, телеграф, аудандық дүкен қызмет көрсетті.
1937 жылы ауданның жалпы егіс алаңы – 48021 га, орта астық белгісі гектардан – 5,01 центнер.
1938 жылы ауыл шаруашылығының 24 озаттары Бүкілодақтық ауыл шаруашылық көрмесінің Құрмет Кітабына енгізілді.
1937 жылы бастауыш мектеп орта мектепке қайта ұйымдастырылды.
1938 жылы «Шамшырақ» газеті және баспахана қызметін бастады.
Халықтың тұрмыс жағдайы жақсарған сайын мәдениет деңгейі де көтеріле бастады, ауылдарда мектептер, оқу үйлері, клуб, фельдшерлік орындар ашыла бастады.
Валерьяновка ауылында аурухана, Оренборда туу үйі ашылды.
Егін жұмыстары басталғанда колхоздарда балалар бақшасы ұйымдастырылып, алаңдар жұымс істеді.
Белсенді бейбіт еңбекті Ұлы Отан соғысы үзді. Таран ауданынан майданға 5710 адам аттанды, 2216 – туған өлкесіне қайтып келмеді.
Соғыс жылдарында тарандықтар орден, медальдармен марапатталды. Василий Иванович Пипчук – Даңқ орденінің толық кавалері, Сейітхан Темірбаев – Кеңес Одағының Батыры жоғары атағына ие болды.
Николай Ананьевич Зюков пен Андрей Максимович Азуркин Александр Невскийдің орденімен, Ұлы Отан соғысының 5 қатысушысы – Жауынгерлік Қызыл Ту орденімен, 46 – Қызыл жұлдыз орденімен, 369 – Отан соғысы орденімен және «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен марапатталды.
Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің елу алты жылдығын 154 ардагер қарсы алды.
Соғыс жылдарында тарандықтар тылда жанқиярлық еңбек етті. Аудан тұрғындары майдан үшін танк, самолет жасау үшін ақша, жылы киім, азық – түлік жинады.
Соғыс аяқталды, жауынгерлер үйлеріне қайтып, шаруашылықты көтеріп, еңбекке кірісті.
1946 жылы ауданда 51,4 мың га егіс алаңымен 44 колхоз, үш МТС жұмыс істеді.
1894 жылы Александр Краснопольскийдің экспедициясы Әйет селосының жанында темір кенінің жатқанын анықтады. 1947 жылы Үкімет комиссиясы, басшысы КСРО ҒА академик, құрамында – Қазақстанның ғылым Академиясының Президенті Қаныш Имантайұлы Сәтпаев Қостанай геологтарына Лисаков солитов, Қоржынкөл және Козыревка магнетит кен орындарында жұмыстар бастауына көмектесті.
1950 жылы геологтар (басшысы А.С. Кондрашкина) Әйет өзенінде темір кен жатқанын ашты, боксит жатқандарын тапты.
Сол жылы Козыревка кен орнында жұмыстар басталды.
1954 жыл, Ресей, Украина, Молдавия, Белоруссиядан тың және тыңайған жерлерін игеру үшін мыңдаған жігіттер мен қыздар келе бастады.
Жаңа совхоздар құрылды.
«Викторовский» совхозы (бірінші директоры А.Ф. Ковалев) 1954 жылы астық шаруашылығы ретінде құрылды, бірақ мұнда мал шаруашылығы да өз орнын алды. 1964 жылы совхоздың орталығы Бүкілодақтық байқаудың ХШЖК дәрежелі дипломына ие болды.
«Колос», Белинский атындағы тың совхоздары үлкен табыстарға жетті.
Қазақстанда алғашқы ірі құс шаруашылығы Таран ауданында, нақты атасақ Май селосында 1946 жылы құрылды.
«Красносельск» совхозы астық шаруашылығымен айналысатын шаруашылық ретінде құрылса да, 1956 жылы мал шаруашылығына мамандырылды. 1959 жылы шошқа фермасының құрылысы салынды.
60- жылдары колхоздарды ірілендіру және оларды совхоздарға қайта құру үрдісін өткізу жүргізілді. 1963 жылдан 1976 жылға дейін директор Социалистік Еңбек Ері Алексей Иванович Ли Ен Бем басшы өтті.
1982 жылы 2 совхоз: О. Дощанов атындағы және «Рудненское» көкөніс шаруашылығы ашылды.
1980 жылы аудан тұрғындарының саны 49,9 мың адам, 13 совхоз, егіс алаңы – 770 мың гектар жер алқабын алып жатты. Аудан ірі кәсіпорындарымен (ЖБК, КСМК, ремзавод, пивзавод, еткомбинаты) танымал болды.
Ауданда екі құрылыс ұйымы, екі жол, бір нан базасы, үш автобаза қызмет етті. Аудан аумағында темір жол желісі торабының жүйесінің қиылысы магистралдары Қарталы – Целиноград, Қостанай – Жітіқара– Тобыл ірі темір жол станциясы орналасқан.
1991 жыл. Ауданның шаруашылық тұрмысында үлкен өзгерістер болды, қоғамның жаңа реформалау және демократияландыру кезеңі басталды. Совхоздар акционерлік қоғамдарына қайта құрылды
Ауданның әулетін құрған, бекітілген телімдерінде еңбек еткен жерлестеріміз туралы жеке айтып кетейік. Артем Анисимович Петренко 1937 жылдан 1959 жылға дейін «Заря коммунизма» колхозының (бүгінде «Новоильин» ҰҚ) төрағасы болып істеді, 1957 жылы А.А. Петренкоға Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.
Таран құсфабрикасының жетістіктері 1963 жылдан 1979 жылға дейін жұмыс істеген Алексей ИвановичЛи Ен Бемнің есімімен байланысты. Алексей Иванович Ли Ен Бемге Кеңес Одағының Батыры атағы берілді және ол 3 мәрте Ленин орденімен марапатталды.
Вачасов атындағы совхоз директоры қызметінде Сапар Ерғалиұлы Ерғалиев 28 жыл қызмет етті. С.Е. Ерғалиев ауыл шаруашылығының еңбек сіңірген қызметкері, ауданның әйгілі азаматы, ХШЖК үлкен «Алтын медалі», үш Еңбек Қызыл Ту ордені, Ленин ордені, Қазан Революциясы орденімен марапатталды.
1956 жылғы ақпанынан 1981 жылға дейін «Знамя Советов» колхозының төрағасы, соңынан директоры болып Ұлы Отан соғысының ардагері Иван Ильич Слесарчук жұмыс істеді, еңбегі Ленин орденімен, екі Қызыл Ту ордендерімен аталды.
«Қайранкөл» совхозында 20 жылдан артық, ауыл шаруашылығының еңбек сіңірген қызметкері Иван Иванович Гордиенко Ленин ордені, Қазан Революция ордені, «Құрмет белгісі», Еңбек Қызыл Ту ордендерімен және медальдарымен марапатталды.
«Набережный» совхозының директоры Николай Ананьевич Зюков, колхоздың төрағасы соңынан «Николаевский» совхозының бас агрономы Степан Иванович Бушкин, колхоздың төрағасы Қапан Есетов, «Рассвет» совхозының агрономы Георгий Савельевич Савченко, Вачасов атындағы совхоздың сауыншылары Ольга Владимировна Төлемисова және Валентина Владимировна Бабарыко, «Набережный» совхоздың сауыншылары Индюкова Лидия Владимировна, Климович Анна Прохорова, құс өсіруші Обезьянина Е.Ф., «Абай» атындағы совхоздың қойшысы Димбаев Бақыт Тапатарұлы және т.б. жерлестеріміз аудан үшін көп еңбек сіңірді.
2020 жылғы қазан айынан бастап, Бейімбет Майлин ауданының әкімі- Мыржақыпов Қайсар Батырханұлы.
