Медициналық-әлеуметтік сараптама жүйесіндегі әдіснама және бақылау бөлімінің рөлі

МӘС әдіснамасы және бақылау бөлімінің қызметі халықты әлеуметтік қорғау жүйесінде ерекше маңызға ие, өйткені ол азаматтардың құқықтарын сақтаумен, қабылданатын шешімдердің заңдылығымен және медициналық-әлеуметтік сараптама жүргізу ережелерінің біркелкі қолданылуын қамтамасыз етумен тікелей байланысты.

Осы Тәртіпті регламенттейтін негізгі нормативтік құжат "медициналық-әлеуметтік сараптама жүргізу қағидаларын бекіту туралы"Қазақстан Республикасы Премьер — Министрінің орынбасары-Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 29 маусымдағы № 260 бұйрығы болып табылады.

Ең алдымен, МӘС жалпы жүйесіндегі әдіснама және бақылау бөлімінің орнын анықтау қажет.

Қағидалардың 3-тармағының 16) тармақшасына сәйкес МӘС әдіснамасы және бақылау бөлімі — бұл медициналық-әлеуметтік сараптама мәселелері бойынша әдіснаманы және бақылауды жүзеге асыратын, бақылау шеңберінде қайта куәландыруды жүргізетін, сондай-ақ МӘС бөлімдерінің сараптамалық қорытындыларына шағымдануды қарайтын аумақтық бөлімше бөлімі.

Өз кезегінде МӘС бөлімшесі медициналық-әлеуметтік сараптаманы тікелей жүргізеді және сараптамалық қорытындылар шығарады.

Осылайша, МӘС бөлімдері мен әдістеме және бақылау бөлімі өзара байланысты, бірақ әртүрлі функцияларды орындайды. Егер МӘС бөлімі азаматтарды куәландыруды тікелей жүргізсе, онда МӘС әдіснамасы және бақылау бөлімі әдіснамалық сүйемелдеуді, қабылданған шешімдердің негізділігін бақылауды және қосымша сараптамалық бағалауды талап ететін мәселелерді қарауды қамтамасыз етеді.

Бірінші бағыт-әдіснамалық жұмыс.

Әдістемелік функция медициналық-әлеуметтік сараптама жүргізу кезінде нормативтік талаптардың біркелкі қолданылуын қамтамасыз ету болып табылады.

Іс жүзінде бұл ережелердің ережелерін дұрыс түсіну және қолдану, куәландырудың белгіленген тәртібін, құжаттар мен сараптамалық шешімдер қабылдау рәсімдеріне қойылатын талаптарды сақтау қажеттілігін білдіреді.

Ұсынылған медициналық құжаттарды бағалауға, мүгедектіктің себептерін, еңбекке қабілеттілігінен айырылу дәрежесін және МӘС құзыретіне жататын басқа да мәселелерді анықтауға бірыңғай тәсілді қалыптастыру ерекше маңызға ие.

Тәсілдердің біркелкілігі сараптамалық қорытындылардағы негізсіз айырмашылықтар қаупін азайтуға, мамандардың жұмыс сапасын арттыруға және куәландырылатын адамдардың құқықтарының сақталуын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Демек, әдіснамалық жұмыс тек нормативтік талаптарды түсіндіру ғана емес, сонымен қатар қателіктердің алдын алу, қызметкерлердің кәсіби құзыреттілігін арттыру және сараптамалық қызмет сапасын жақсарту болып табылады.

Екінші бағыт — сараптамалық қорытындылардың негізділігін бақылау.

МӘС ОӘК-нің ең жауапты функцияларының бірі Ережеде көзделген жағдайларда бақылау жүргізу болып табылады.

Қағидалардың 71-тармағына сәйкес қайта куәландыру Қағидалардың 9 — тармағында айқындалған құжаттар негізінде, ал МӘС бөлімінің сараптамалық қорытындысының негізділігін бақылау жағдайында-медициналық-әлеуметтік сараптама актілерінде қамтылған деректер негізінде жүргізілуі мүмкін.

Мұндай тәртіп, атап айтқанда, дәйексіз құжаттарды ұсыну немесе сараптамалық қорытындыны негізсіз шығару фактілері анықталған кезде қолданылады.

Қағидалардың 73-тармағы МӘС-ке дәйексіз құжаттарды ұсыну және (немесе) сараптамалық қорытындыны негізсіз шығару фактілері анықталған жағдайда, бөлімнің бетпе-бет қайта куәландырудың әдіснамасын және бақылау жүргізуін көздейді.

Бұл ретте мынаны атап өту маңызды: бақылау бұрын қабылданған шешімді ресми қайта қарауға емес, оның негізділігі мен белгіленген талаптарға сәйкестігін тексеруге бағытталған.

Үшінші бағыт — сараптамалық қорытындыларға шағымдарды қарау.

Шағымдарды қарау азаматтардың құқықтарын қорғаудың және сараптамалық шешімдердің объективтілігін қамтамасыз етудің маңызды тетігі болып табылады.

Қағидалардың 54-тармағына сәйкес куәландырылатын адам немесе оның заңды өкілі сараптамалық қорытындымен келіспеген кезде қорытынды алынған күннен бастап үш айдан кешіктірмей шағым беруге құқылы.

Шағымдану Қазақстан Республикасы Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің талаптарына сәйкес жүзеге асырылады. 

Шағымдарды қарау кезінде істің мән-жайларын, құжаттарды және бұрын шығарылған сараптамалық қорытындыны жан-жақты және объективті зерделеуді, сондай-ақ заңнаманың белгіленген мерзімдері мен талаптарын сақтауды қамтамасыз ету маңызды.

Бұл ретте басты міндет — бұрын қабылданған шешімді ресми растау емес, оның нормативтік талаптарға сәйкестігін белгілеу және заңдылықты қамтамасыз ету.