Есту қабілетін қолдайтын құрылғылармен және ым тілі аудармашысы қызметтерімен қамтамасыз етуге қатысты медициналық көрсетілімдер мен қарсы көрсетілімдер.

1. Ым-ишара тілі маманының қызметтері

Ым-ишара тілі маманының қызметтері Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 30 маусымдағы № 286 бұйрығымен бекітілген, есту қабілеті бойынша мүгедектігі бар адамдарға мүгедектігі бар адамның абилитациялау мен оңалтудың жеке бағдарламасына сәйкес ым-ишара тілі маманының қызметтерін көрсету қағидаларымен реттеледі.

Ым-ишара тілі маманы – мүгедектігі бар адамдарға қандай да бір тілден дактиль әліпбиіне және (немесе) ым-ишара тіліне аудару бойынша сурдоаударма қызметтерін көрсететін маман.

Ым-ишара тілі маманының қызметтері халықты әлеуметтік қорғау саласындағы уәкілетті органның аумақтық бөлімшесі әзірлеген, қызметтерді ұсынуға арналған медициналық көрсетілімдер мен қарсы көрсетілімдер ескерілген абилитациялау мен оңалтудың жеке бағдарламасы (АОЖБ) негізінде көрсетіледі.

Мемлекеттік қызметті алу үшін өтініш беруші тұрғылықты жері бойынша «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясына, қалалық басқармаға немесе жұмыспен қамту бөліміне өтінішпен және мүгедектігі бар адамның жеке басын куәландыратын құжатпен не сәйкестендіру үшін цифрлық құжаттар сервисінен алынған электрондық құжатпен жүгінеді.

Ым-ишара тілі маманының қызметтері жылына алпыс сағаттан аспайтын көлемде портал немесе мемлекеттік сатып алу арқылы көрсетіледі.

Мүгедектігі бар адам толық мемлекеттік қамсыздандыруда болған кезеңде ым-ишара тілі маманының қызметтерімен қамтамасыз ету тоқтатыла тұрады.

Қызмет беруші портал арқылы тапсырыс келіп түскен күннен бастап бес жұмыс күні ішінде оны қарайды және пайдаланушының жеке кабинетіне қызмет берушінің электрондық цифрлық қолтаңбасымен (ЭЦҚ) қол қойылған тапсырысты қабылдау немесе ым-ишара тілі маманының қызметтерін көрсетуден бас тарту туралы хабарламаны жібереді.

Қызмет көрсетуден бас тарту себептері:

1. Өнім берушілер тізілімінен (тізілімінен) шығару туралы өтініш берілген жағдайда.

2. Мамандардың жұмысбастылығына байланысты қызмет көрсету мүмкін болмаған жағдайда.

3. Қызмет алушының тұрғылықты жерінде тиісті қызмет көрсетілмеген жағдайда.

4. Бұған дейін маманның (мамандардың) ар-намысы мен қадір-қасиетін қорлайтын негізсіз балағат сөздер мен айыптаулар үшін қызмет көрсетуден бас тартылған жағдайда. Бұл фактілер куәлардың жазбаша айғақтарымен расталуға тиіс.

5. Форс-мажорлық жағдайларға (төтенше жағдайлар, табиғи құбылыстар, әскери іс-қимылдар және басқа да еңсерілмейтін күш мән-жайлары) байланысты қызмет көрсету мүмкін болмаған жағдайда.

Ым-ишара тілі маманының қызметтерін көрсетуге арналған медициналық көрсетілімдер мен қарсы көрсетілімдер

1. Ым-ишара тілін меңгерген мүгедектігі бар адамға ым-ишара тілі маманының қызметтерін көрсетуге арналған медициналық көрсетілімдер:

1. саңырау-мылқаулық;

2. есту аппаратымен түзетуге келмейтін толық кереңдік;

3. есту аппаратымен түзетуге келмейтін IV дәрежелі кереңдік;

4. моторлық афазия;

5. көмейдің болмауы.

2. Ым-ишара тілі маманының қызметтерін көрсетуге арналған медициналық қарсы көрсетілімдер

Мүгедектігі бар адамдарға ым-ишара тілі маманының қызметтерін көрсетуге мынадай мамандандырылған медициналық ұйымдарда емдеуді қажет ететін аурулар қарсы көрсетілім болып табылады:

1. бактерия бөлетін туберкулез (БК+);

2. тері мен шаштың инфекциялық аурулары;

3. жыныстық жолмен берілетін аурулар;

4. невроздарды, невроз тәрізді жағдайларды, жеңіл дәрежедегі ақыл-ой кемістігін, ақыл-ес кемістігі және тұлғаның айқын өзгерістері байқалмайтын, сирек (2–3 айда бір реттен жиі емес) ұстамалармен өтетін әртүрлі этиологиядағы құрысу синдромдарын қоспағанда, психикалық бұзылулар.

2. Сурдотехникалық құралдармен қамтамасыз ету

Сурдотехникалық құралдармен қамтамасыз ету Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 30 маусымдағы № 287 бұйрығымен бекітілген, мүгедектігі бар адамдарды мүгедектігі бар адамның абилитациялау мен оңалтудың жеке бағдарламасына сәйкес протездік-ортопедиялық көмекпен, техникалық көмекші (компенсаторлық) құралдармен және арнаулы жүріп-тұру құралдарымен қамтамасыз ету қағидаларымен, оның ішінде оларды ауыстыру мерзімдерімен реттеледі.

Есту аппаратын орнату немесе жөндеу кезінде техникалық құралдарды жеткізуші медициналық-әлеуметтік картаны толтырады.

Протездеудің медициналық-әлеуметтік картасы тұрақты сақталады.

Есту аппаратын мерзімінен бұрын беру туралы шешімді қалалық басқарма немесе жұмыспен қамту бөлімдері тиісті құжаттар негізінде қабылдайды.

Есту аппаратын мерзімінен бұрын беруге арналған негіздер:

1. есту қабілеті нашарлаған және естуді түзету үшін басқа үлгідегі есту аппаратын қолдану қажеттілігі туындаған жағдайда;

2. есту аппараты ұрланған немесе жоғалған жағдайда. Есту аппараты ұрланған кезде өтініш берушінің тұрғылықты жері бойынша ішкі істер органдарынан анықтама ұсынылады.

3. Сурдотехникалық құралдарды тағайындауға арналған көрсетілімдер мен қарсы көрсетілімдер

3.1. Есту аппараттары

Құрал түрлері:

• орташа қуатты есту аппараты;

• қуатты есту аппараты;

• аса қуатты есту аппараты;

• сүйек арқылы дыбыс өткізетін есту аппараты.

Медициналық көрсетілімдер:

• екі жақты III және IV дәрежелі кереңдік;

• ауа арқылы дыбыс өткізетін есту аппаратын пайдалану мүмкіндігі болмаған жағдайда III, IV дәрежелі кереңдік және толық кереңдік.

Медициналық қарсы көрсетілімдер:

• есту нейропатиясын қоспағанда, естудің ретрокохлеарлық патологиясы.

3.2. Есту қабілеті бұзылған адамдарға арналған техникалық оңалту құралдары

Құралдар:

• веб-камерасы бар ноутбук;

• мәтіндік хабарламаларды жіберу және қабылдау, бейнебайланыс функциясы бар ұялы телефон;

• саңырау және нашар еститін адамдарға арналған сағат.

Медициналық көрсетілімдер:

• есту аппараттарымен түзетуге келмейтін немесе естуді протездеу тиімсіз болған жағдайда екі жақты IV дәрежелі кереңдік;

• екі жақты толық кереңдік (естудің орташа жоғалуы 90 дБ-ден жоғары);

• саңырау-мылқаулық;

• IV дәрежелі кереңдікпен қатар жүретін толық кереңдік.

Медициналық қарсы көрсетілімдер мен шектеулер:

• түзетумен бірге жақсы көретін немесе жалғыз көздің көру өткірлігі 0–0,03 болған жағдайда және (немесе) көру өрісінің 10 градусқа дейін концентрлік тарылуы;

• есту қабылдауы мен ауызша сөйлеу қабілеті қалыптасқан жағдайда кохлеарлық имплантациядан кейінгі жай-күй;

• орташа, ауыр немесе терең дәрежедегі ақыл-ой кемістігімен, деменциямен қатар жүретін психикалық бұзылулар;

• жас ерекшеліктерін ескере отырып, жазу мен оқудың негізгі дағдыларын меңгеруге шектеулердің болуы;

• 6 жасқа толмаған жас.

Еңбекке қабілетті жастан асқан ересек адамдарға ноутбук берілмейді.

3.3. Көпфункционалды сигнал беру жүйесі

Медициналық көрсетілімдер:

• екі жақты III және IV дәрежелі кереңдік;

• екі жақты толық кереңдік (естудің орташа жоғалуы 90 дБ-ден жоғары);

• саңырау-мылқаулық;

• III және IV дәрежелі кереңдікпен қатар жүретін толық кереңдік.

Медициналық қарсы көрсетілімдер:

• ауыр немесе терең дәрежедегі ақыл-ой кемістігімен, деменциямен қатар жүретін психикалық бұзылулар;

• есту қабылдауы мен ауызша сөйлеу қабілеті қалыптасқан жағдайда кохлеарлық имплантациядан кейінгі жай-күй;

• 6 жасқа толмаған жас.

3.4. Кохлеарлық импланттарға арналған сөйлеу процессоры

Медициналық көрсетілімдер:

• кохлеарлық имплантациядан кейінгі жай-күй.

3.5. Дауыс қалыптастыру аппараты

Медициналық көрсетілімдер:

Сөйлеу мүшелерінің аурулары, жарақаттары немесе даму аномалиялары салдарынан, оның ішінде көмейдің алынуына байланысты дауыс қалыптастыру функциясының айқын бұзылуы.

Абсолютті медициналық қарсы көрсетілімдер:

• саңырау-мылқаулық;

• бульбарлық синдром.

Салыстырмалы медициналық қарсы көрсетілімдер:

• трахеостома аймағындағы қабыну процесі;

• II–III дәрежелі тыныс алу жеткіліксіздігімен қатар жүретін өкпе аурулары.