Жиі қойылатын сұрақтар
Әкімнің білім беру грантын алу үшін қабылдау кезеңінде 5-10 тамыз аралығында — таңдалған өңірлік жоғары оқу орнының қабылдау комиссиясына өтініш пен қажетті құжаттардың толық топтамасын тапсыру қажет. Бұл ретте білім беру бағдарламаларының тиісті тобы бойынша ҰБТ-дан шекті балл жинау қажет (педагогикалық бағыттар бойынша - кемінде 75 балл; денсаулық сақтау саласындағы бағыттар бойынша - кемінде 70 балл; «Құқық» даярлау бағыты үшін кемінде - 75 балл, даярлықтың басқа бағыттары бойынша - кемінде 50 балл).
Гранттар Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің міндетін атқарушының 2023 жылғы 25 тамыздағы № 443 бұйрығымен бекітілген жоғары немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім алуға ақы төлеу үшін білім беру грантын тағайындау қағидаларына сәйкес конкурс нәтижелері бойынша тағайындалады.
Негізгі критерий — ҰБТ нәтижесі: балл неғұрлым жоғары болса, грант алу ықтималдығы соғұрлым жоғары болады.
Баллдар тең болған жағдайда «Алтын белгі» иегерлеріне, олимпиадалар мен конкурстардың жеңімпаздарына, біліктілігі мен жұмыс өтілі расталған колледж түлектеріне, сондай-ақ жеңілдіктер қарастырылған санаттарға жататын тұлғаларға басымдық беріледі.
ҰБТ баллдары бірдей болған жағдайда аттестаттың немесе дипломның орташа балы ескеріледі. Осы көрсеткіштер де тең болған жағдайда бейіндік пәндер бойынша балдар есепке алынады.
Гранттарды бөлу кезінде азаматтардың жекелеген санаттарына арналған мемлекеттік квоталар да ескеріледі.
Мысал
5-10 тамыз аралығында талапкер ақпараттық жүйе арқылы немесе таңдалған өңірлік жоғары оқу орнының қабылдау комиссиясына өтініш пен қажетті құжаттардың толық топтамасын тапсырады: өтініш; жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі немесе жоғары білім туралы құжаттың түпнұсқасы; жеке басын куәландыратын құжат немесе жеке басын сәйкестендіру үшін цифрлық құжаттар сервисінен алынған электрондық құжат; өлшемі 3×4 см болатын 6 фотосурет; 075/у нысаны бойынша медициналық анықтама; ҰБТ сертификаты.
Өтініш берген кезде талапкер білім беру бағдарламаларының 4 тобына дейін көрсете алады.
Гранттар Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің міндетін атқарушының 2023 жылғы 25 тамыздағы № 443 бұйрығымен бекітілген жоғары немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім алуға ақы төлеу үшін білім беру грантын тағайындау қағидаларына сәйкес конкурс нәтижелері бойынша тағайындалады.
Негізгі критерий — ҰБТ нәтижесі: балл неғұрлым жоғары болса, грант алу ықтималдығы соғұрлым жоғары болады.
Терминдерге түсіндірме
ЖОО — жоғары оқу орны.
ҰБТ — ұлттық бірыңғай тестілеу.
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңының 47-бабының 17 және 17-2-тармақтарына сәйкес, жергілікті бюджет қаражаты есебінен мемлекеттік білім беру тапсырысы шеңберінде, оның ішінде «Білікті маман» өңірлік жобасы бойынша білім алған түлектер алған мамандығы бойынша кемінде үш жыл жұмыс істеуге міндетті.
17-2. Осы баптың 17-тармағында көзделген жұмысты өтеу жөніндегі міндеттен босату жас мамандарды жеке-жеке бөлу жөніндегі комиссияның шешімімен мынадай санаттағы жас мамандарға:
1) жұбайы (зайыбы) тұратын, жұмыс істейтін немесе қызметін өткеретін елді мекенде бос орын болмаған жағдайдағы адамдарға;
2) бірінші немесе екінші топтағы мүгедектігі бар адамдарға;
3) резидентураға мемлекеттік білім беру тапсырысы негізінде, магистратураға, докторантураға түскен және оқуын аяқтаған адамдарға;
4) жүкті әйелдерге, үш жасқа дейінгі баласы (балалары) бар, сондай-ақ үш жасқа дейінгі баланы (балаларды) өзі тәрбиелеп жатқан адамдарға;
5) әскерге шақыру бойынша әскери қызметтің (әскери жиындарды қоспағанда) белгіленген мерзімін өткерген жағдайда азаматтарға;
6) әскери қызмет өткеру туралы келісімшарт жасасқан және оның талаптарын сақтаған жағдайларда азаматтарға;
7) мүгедектігі бар баланы (мүгедектігі бар балаларды) тәрбиелеп отырған анаға немесе әкеге, бала асырап алушыға, қорғаншыға (қамқоршыға) тағайындалатын және төленетін мемлекеттік жәрдемақыны алушылар болып табылатын адамдарға;
8) бірінші топтағы мүгедектігі бар адамға күтім жасауды жүзеге асыратын мемлекеттік жәрдемақыны алушылар болып табылатын адамдарға беріледі.
Мысал
«Білікті маман» бағдарламасы бойынша білім алған түлек мемлекеттік білім беру тапсырысы негізінде магистратураға түсті. Ол тиісті өтініш пен растайтын құжаттарды ұсына отырып, жас мамандарды дербес бөлу жөніндегі комиссияға міндетті жұмыспен өтеуден босату мәселесін қарау үшін жүгіне алады.
Терминдерге түсіндірме
ЖОО — жоғары оқу орны.
Мемлекеттік білім беру тапсырысы — бюджет қаражаты есебінен мамандар даярлау.
Жас мамандарды дербес бөлу жөніндегі комиссия — түлектерді бөлу және заңнамада көзделген жағдайларда міндетті жұмыспен өтеуден босату мәселелері бойынша шешім қабылдайтын комиссия
Ғибадат үйін (ғимаратын) салуға рұқсат алу үшін "Шығыс Қазақстан облысының дін істері басқармасы" ММ-не Ғибадат үйлерін (ғимараттарын) салу және олардың орналасатын жерін айқындау туралы шешім беру" мемлекеттік қызметін алуға өтініш беру қажет.
Кім жүгіне алады
Мемлекеттік қызметті алу үшін жүгінуге болады:
- жеке тұлғалар
- заңды тұлғалар
Қалай өтініш беруге болады
Өтініш электрондық форматта беріледі:
- eGov порталы арқылы;
- e-License порталы арқылы.
Мемлекеттік қызмет электрондық форматта көрсетіледі.
Мемлекеттік қызметті көрсету мерзімі— 22 (жиырма екі) жұмыс күн.
"Шығыс Қазақстан облысының дін істері басқармасы" ММ не істейді
Өтініш келіп түскеннен кейін мемлекеттік орган:
- ұсынылған құжаттардың толықтығын тексереді;
- құжаттардың заңнама талаптарына сәйкестігін қарайды;
- құрылысты келісу, олардың орналасқан жерін анықтау немесе мемлекеттік қызметті көрсетуден уәжді бас тартуды береді.
Маңызды
Ғибадат үйін (ғимаратын) салуға "Шығыс Қазақстан облысының дін істері басқармасы" ММ-нің тиісті шешімін алғаннан кейін ғана жол беріледі.
Осы шешімді алу жер учаскесін ресімдеуді, сәулет және құрылыс саласындағы өзге де рұқсат құжаттарын жобалауды және алуды алмастырмайды.
Жауапкершілік
Ғибадат үйінің (ғимаратының) құрылысын тиісті шешімсіз жүзеге асыру Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жауаптылыққа әкеп соғады.
Мысал
Діни бірлестік мешіт салуды жоспарлап отыр. Рұқсат алу үшін ұйым eGov порталы немесе e-License мемлекеттік деректер базасы порталы арқылы "Шығыс Қазақстан облысының дін істері басқармасы"ММ-не өтініш береді. Ұсынылған құжаттарды қарағаннан кейін мемлекеттік орган құрылысты келісу және ғибадат үйінің (ғимаратының) орналасқан жерін айқындау туралы шешім қабылдайды.
Терминдерді түсіндіру
Ғибадат үйі (ғимараты) – құдайға құлшылық етуге, дұға оқылатын және діни жиналыстарға, діни тәу етуге (мінажат етуге) арналған орын;.
"Шығыс Қазақстан облысының дін істері басқармасы" ММ — Шығыс Қазақстан облысының аумағында ғибадат үйлерін (ғимараттарын) салу және олардың орналасатын жерін айқындау туралы шешім беру мемлекеттік қызметін көрсететін мемлекеттік орган
eGov — Қазақстан Республикасының электрондық үкімет порталы.
e-License — "Е-лицензиялау" мемлекеттік деректер базасы.
Қазақ тілін онлайн үйренуді бастау үшін келесі қадамдарды орындау ұсынылады:
- Қазақ тілін меңгеру деңгейіңізді анықтау
Оқуды бастамас бұрын өз білім деңгейіңізді анықтап алыңыз:
- A1 — бастапқы деңгей;
- A2 — базалық деңгей;
- B1–B2 — орта деңгей;
- C1 — жоғары деңгей.
Мысалы, егер бұрын қазақ тілін оқымаған болсаңыз, A1 деңгейінен бастағаныңыз жөн.
- Қазақ тілін үйренуге арналған тегін онлайн-платформаны таңдау
Қазақ тілін онлайн тегін үйрену үшін келесі ресми ресурстар қолжетімді:
1) Tilqural.kz
Қазақ тілін үйренуге арналған мемлекеттік білім беру платформасы.
Қолжетімді:
- A1-ден C1 деңгейіне дейін оқыту;
- интерактивті тапсырмалар;
- грамматика;
- сөздік;
- оқу және жазу дағдыларына арналған жаттығулар.
Мысал: қазақ тілін нөлден бастап үйреніп жүрген ересектерге қолайлы.
2) Abai Institute (Абай институты)
Мемлекеттік халықаралық білім беру платформасы.
Қолжетімді:
- қазақ тілінің онлайн курстары;
- мультимедиялық материалдар;
- Қазақстанның мәдениеті мен тарихына қатысты материалдар;
- бірнеше тілде оқыту.
Мысал: шетел азаматтары мен бастауыш деңгейде үйренушілерге қолайлы.
3) Soyle.kz
Қазақ тілін үйренуге арналған заманауи платформа.
Қолжетімді:
- ойын түріндегі жаттығулар;
- сөйлесу диалогтері;
- мобильді қосымша;
- ауызекі сөйлеу тілін дамыту.
Мысал: күнделікті тілдік тәжірибе жасауға қолайлы.
4) Tilalemi.kz
Тіл саясаты мәселелеріне арналған ресми портал.
Қолжетімді:
- оқу құралдары;
- сөздіктер;
- кітаптар;
- мультимедиялық материалдар.
5) Emle.kz
Қазақ тілінің орфографиясы мен грамматикасына арналған ресми ресурс.
Қолжетімді:
- емле ережелері;
- грамматикалық нормалар;
- анықтамалық материалдар.
6) Kitap.kz
Қазақ тіліндегі электронды кітапхана және аудиокітаптар платформасы.
Қолжетімді:
- көркем әдебиет;
- ертегілер;
- аудиокітаптар;
- классикалық және заманауи әдеби шығармалар.
Мысал: тыңдау арқылы үйренуді қалайтындарға қолайлы.
7) Termincom.kz
Ресми терминологиялық база.
Қолжетімді мүмкіндіктер:
- мемлекеттік терминологиялық қор;
- кәсіби және ғылыми лексика.
Қазақ тілін іскерлік және кәсіби үйренуге қолайлы.
- Оқыту курсын өтіп, білімді бекіту
Жақсы нәтиже алу үшін келесі ұсыныстарды орындаған жөн:
- күнделікті кемінде 20–30 минут оқу;
- грамматика, оқу, тыңдалым және сөйлесу тәжірибесін қатар дамыту;
- жаттығулар мен тесттерді орындау;
- мобильді қосымшаларды пайдалану.
Қандай құжаттар қажет?
Қазақ тілін өз бетінше онлайн үйрену үшін құжат талап етілмейді.
Мемлекеттік онлайн-курстарға тілдерді оқыту орталықтары арқылы тіркелу кезінде мына құжаттар қажет болуы мүмкін:
- жеке куәлік;
- байланыс деректері.
Үйренуші (оқушы) қандай нәтиже алады?
Оқыту нәтижесінде пайдаланушы:
- мемлекеттік тілді меңгереді;
- сөйлесу дағдыларын жақсартады;
- грамматика мен емлені үйренеді;
- кейбір курстарда оқудан өткені туралы сертификат ала алады.
Қосымша ақпарат алу үшін қайда жүгіну керек?
Қазақ тілін онлайн оқыту сұрақтары бойынша «Шығыс Қазақстан облысының мәдениет басқармасы» ММ хабарласуға болады,
Мекен-жайы: Өскемен қаласы, Қазақстан көшесі 63
Телефон: 7 (7232) 701-167, 701-186.
Терминдер
Онлайн-оқыту — интернет арқылы электрондық білім беру ресурстарын пайдалана отырып қашықтан оқыту.
Мемлекеттік тіл — Қазақстан Республикасында мемлекеттік мәртебеге ие қазақ тілі.
A1, A2, B1, B2, C1 — тілді меңгерудің халықаралық деңгейлері, бастапқы деңгейден бастап жоғары деңгейге дейін.
Колледжде басқа мамандық бойынша тегін білім алу мүмкін емес. "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабының 2-тармағына сәйкес әрбір азамат әр деңгейдегі тегін білім алуға бір рет қана құқылы. Бұл дегеніміз, егер адам колледжде тегін техникалық және кәсіптік білім алған болса және оған біліктілік берілген болса, онда заңнама басқа мамандық бойынша колледжде тегін қайта оқуға жол бермейді. Мемлекет осы деңгейдегі білім алған кезде ғана оқу ақысын төлейді. Ерекшеліктерді тек Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы әскери, арнаулы оқу орындары мен білім беру ұйымдары құрайды, мұнда алдыңғы біліміне қарамастан тегін оқыту мүмкін болады.
Мысал:
Егер адам колледжді "Слесарь" мамандығы бойынша бітіріп, содан кейін "бағдарламашы" жаңа мамандығын алуға шешім қабылдаса, онда ол қайтадан тегін оқи алмайды. Алайда, егер ол бұрын колледжде ақылы негізде оқыған болса, онда тегін білім алу құқығы сақталады, өйткені ол әлі осы деңгейдегі тегін білім алған жоқ.
Қала сыртындағы жазғы сауықтыру лагерлеріне тегін немесе Жеңілдікпен жолдамалар әлеуметтік осал санаттағы балаларға беріледі. Мұндай қолдау басым тәртіппен жетім балаларға, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға, сондай-ақ аз қамтылған және көп балалы отбасылардан шыққан балаларға көрсетіледі. Жолдамаларды қаржыландыру Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңына және ҚР Білім Министрінің бұйрығымен бекітілген балалардың демалысы мен сауығуын ұйымдастыру қағидаларына сәйкес жергілікті бюджет есебінен жүзеге асырылады.
Тегін жолдама алу үшін ата-аналар бала оқитын мектеп әкімшілігіне жүгінуі керек. Сауықтыру ауысымдарының тізімдерін мектептер қалыптастырады және жазғы маусым басталар алдында бекіту үшін қалалық және аудандық білім бөлімдеріне жіберіледі. Жеңілдікке құқықты растау үшін отбасының әлеуметтік мәртебесі туралы құжаттарды ұсыну қажет: көп балалы болу туралы куәлік, атаулы әлеуметтік көмек алу туралы анықтама немесе қорғаншылық органдарының құжаттары.
Мысал:
Егер отбасы атаулы әлеуметтік көмек алып, үш баланы тәрбиелеп отырса, ата-аналар балалардың біріне тегін жолдама беру үшін мектепке өтініш бере алады. Мектеп баланы сауықтыру лагерінің тізіміне енгізеді және бұл тізімді білім бөліміне жібереді. Тізім бекітілгеннен кейін, бала жазғы ауысымға арналған лагерьде тегін орын алады.
Баланы білім беру ұйымының 1-сыныбына қабылдау үшін сізге:
Ата-анасынан немесе заңды өкілінен "Электрондық үкімет" порталы арқылы өтініш беру egov.kz немесе мектепте жеке.
Келесі құжаттарды қоса беріңіз:
- №052-2/у нысаны бойынша баланың денсаулық жағдайы туралы анықтама ("баланың денсаулық паспорты" деп те аталады)
- №065/у нысаны бойынша профилактикалық егулер картасы
- 3×4 см баланың сандық түсті фотосуреті
Баланың таңдалған мектептің қызмет көрсету аймағына жататындығына немесе қабылдау ережелері шеңберінде өтініш берілгеніне көз жеткізіңіз.
Қабылдау туралы шешім күтіңіз-мектеп бұйрық немесе қорытынды туралы хабарлама береді. Бұл ретте мектептер нормативтік актілерде көзделмеген қосымша құжаттарды талап етуге құқылы емес.
Мысал:
Егер бала 6 жасқа толса және бір мектеп аймағына жататын мекен-жайда тұрса, сіз:
1) кіріңіз egov.kz → "құжаттарды қабылдау және білім беру ұйымдарына қабылдау" бөлімі;
2) онлайн-өтінімді толтырыңыз, № 052-2/у анықтамасының және № 065/у картасының сканер-көшірмелерін тіркеңіз, 3×4 фотосуретті жүктеңіз.
Мектеп құжаттарды қарайды және қабылдау туралы хабарлама жібереді.
Баланы кезекке қою және оны балабақшаға қабылдау үшін порталда онлайн-өтініш беру қажет balabaqsha.snation.kz.
Ата-анаға қажет:
порталға кіру және ЭЦҚ көмегімен немесе eGov арқылы авторлану;
қаланы немесе ауданды таңдаңыз;
бала мен ата-ана туралы мәліметтерді толтырыңыз;
таңдаулы балабақшаларды таңдаңыз;
өтініш жіберу.
Өтініш бергеннен кейін жүйе автоматты түрде балаға жас санаты бойынша кезек нөмірін береді.
Таңдалған балабақшада бос орын пайда болған кезде, жүйе автоматты түрде қабылдау бағытын қалыптастырады. Ата-ана Жеке кабинетте немесе SMS арқылы хабарлама алады.
Қабылдау үшін сізге қажет:
бағытты жүктеу;
көрсетілген мерзімде балабақшаға хабарласыңыз
қажетті құжаттарды ұсыну (туу туралы куәлік, ата-ана куәлігі, 065/Е медициналық нысаны және т.б.).
Құжаттарды тексергеннен кейін балабақшамен келісім-шарт жасалады және бала ресми түрде топқа қабылданады.
Мысал:
2 жасқа толған баланың анасы оны Өскемен қаласындағы балабақшаға кезекке тұрғысы келеді. Ол порталға кіреді balabaqsha.snation.kz, ЭЦҚ арқылы авторизацияланады және үйдің жанында орналасқан бірнеше балабақшаны таңдайды. Өтініш жіберілгеннен кейін жүйе балаға автоматты түрде кезек нөмірін береді — мысалы, "2 жастан 3 жасқа дейінгі"жас санатындағы 152.
Бірнеше айдан кейін таңдалған балабақшалардың бірінде бос орын пайда болады және жүйе бағытты қалыптастырады. Анасы хабарлама алады, жолдаманы жүктейді және оны балабақшаға туу туралы куәлікпен және 065/Е медициналық формасымен бірге әкеледі.
Баладан бөлек тұратын ата-ананың, сондай-ақ атасының, әжесінің, бауырларының немесе әпкелерінің баламен қарым-қатынас жасау тәртібін Қазақстан Республикасы Ағарту министрінің 2025 жылғы 31 наурыздағы № 53 бұйрығымен бекітілген Қағидаларға сәйкес қорғаншылық және қамқоршылық органы айқындайды.
Дауды қарау үшін мүдделі тұлға баланың тұрғылықты жері бойынша қорғаншылық органына өтініш береді. Өтінішке: жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі, өтініш берушінің тұрғылықты жерін растайтын құжаттар, психоневрологиялық және наркологиялық ұйымдардан анықтамалар, сондай-ақ соттылығының жоқтығы туралы анықтама қоса беріледі.
Өтініш тіркелгеннен кейін қорғаншылық органы өтініш берушімен және бала нақты тұратын ата-анасымен әңгімелесу жүргізеді, қажет болған жағдайда баланың тұрғылықты жеріне барады, мамандардың қосымша мәліметтерін немесе қорытындыларын сұратады және қарым-қатынас жоспарланатын жағдайларды бағалайды.
Қарым-қатынас тәртібін анықтаудағы негізгі критерий-баланың құқықтары мен мүдделерін қорғау. Қорғаншылық органы қарым-қатынастың нақты тәртібін белгілей отырып, шешім қабылдайды: кездесулердің жиілігі, қарым-қатынас күндері мен уақыты, Өткізілетін орны, басқа ата-ананың не үшінші тұлғалардың болу қажеттілігі, сондай-ақ баланың өтініш берушіде уақытша болу мүмкіндігі.
Осылайша, қарым-қатынас тәртібін қамқоршылық органы әрбір жағдайда баланың өтініш берушімен шарттарын, қарым-қатынасын бағалау және № 53 бұйрықта көзделгендей баланың мүдделерін ең жақсы қамтамасыз ету қағидатын сақтау негізінде жеке айқындайды.
Мысал:
Бөлек тұратын әке қамқоршылық органына өтініш берді, өйткені анасы кездесулерге кедергі келтірді. Қамқоршылық органы екі тараппен де әңгімелесті, шарттарды бағалады, баланың жасы мен режимін ескеріп, кестені белгіледі: әр сенбі сайын сағат 10.00-ден 17.00-ге дейін әкесінің тұрғылықты жерінде.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 12 наурыздағы № 320 қаулысының 6 - тармағына сәйкес-балабақшаларда тегін тамақ беру үшін отбасының жан басына шаққандағы орташа табысын есептеу кезінде Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасымен отбасы мүшелері алатын табыстың барлық түрлері ескеріледі.
Кірістердің құрамына: жұмыс орны бойынша жалақы және өзге де төлемдер; зейнетақылар, жәрдемақылар және өзге де әлеуметтік төлемдер; әскери қызметшілер мен олардың отбасыларына төлемдер, оның ішінде тұрғын үй өтемақылары кіреді, өйткені олар ақшалай қаражаттың бір бөлігі болып табылады және тұрақты сипатта болады.
Отбасы шығыстары, оның ішінде: кредиттер, ипотека және өзге де борыштық міндеттемелер бойынша төлемдер; Коммуналдық төлемдер, жалдау ақысы және Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 26 мамырдағы № 181 бұйрығының 16-тармағына сәйкес басқа да ағымдағы шығыстар есепке алынбайды. Бұл кірістерді есептеу әдістемесі оларды бөлу немесе жұмсау емес, нақты алынған ақша негізінде отбасының жалпы материалдық жағдайын бағалауға бағытталғандығына байланысты.