Өтініштер бойынша жиі қойылатын сұрақтардың тізбесі
Өтініштер бойынша жиі қойылатын сұрақтардың тізбесі
1.Тұрғын үй коммуналдық шаруашылық және энергетика мәселелері.
|
№ |
Жиі қойылатын сұрақ |
Толық жауап |
Негізгі сөздер және хештегтер |
|
|
1 |
Электр қуаты жиі өшетін болса, қайда жүгінуге болады? |
1. Алдымен қайда жүгіну керек Электр энергиясын жеткізу немесе тарату ұйымымен байланысыңыз, олармен сізде электрмен жабдықтау туралы келісімшарт бар (ол келісімшартта және электр энергиясы үшін төлем талап-төлемдерінде көрсетілген). Төмендегі ақпаратты беріңіз: мекенжай; жарық сөніп қалған күн мен уақыты; шамамен ұзақтығы; салдары (егер мүлікке зиян келтірілген, жабдық күйіп кеткен және т.б.). Ресми жауап сұраңыз (жазбаша түрде немесе жеке кабинет/электрондық пошта арқылы). 2. Мәселе шешілмесе, қайда шағымдануға болады Егер ажыратулар жалғаса берсе немесе олар заңсыз (негізсіз, ескертусіз және т.б.) деп есептесеңіз, сіз өңір/қала бойынша Қырғызстан Республикасы Энергетика министрлігінің Мемлекеттік энергетикалық қадағалау және бақылау комитетінің өңірлік департаментіне шағымдануға құқылысыз. Шағымдарды ыңғайлы түрде мына жолдармен беруге болады: e-Otinish порталы; өңірлік департаменттің кеңсесі; пошта (растаулы тіркелген хат).
Мысал 1. Қаладағы пәтер үйі Сіздің ғимаратыңызға кешкі уақытта аптасына 3–4 рет 1–2 сағатқа жарық өшіріледі, ал жоспарлы жұмыстар туралы ешқандай хабарландыру болмаған. 1. Энергиямен жабдықтау ұйымының жедел қызметіне қоңырау шалып, электр қуатының сөніп қалу себебін және оны қашан қалпына келтіретіндерін сұраңыз. 2. Сонымен бірге веб-сайт, жеке кабинет немесе кеңсе арқылы электр қуатының сөніп қалуының даталары мен уақыттарының тізімі көрсетілген жазбаша өтініш/шағым жіберіңіз. 3. Егер ақылға қонымды мерзім ішінде жағдай өзгермесе немесе жауап формальды болса, энергетика компаниясына жазған хаттар мен олардың жауаптарының көшірмелерін қоса отырып, Мемлекеттік энергетикалық қадағалау және бақылау комитетінің өңірлік департаментіне шағым жіберіңіз.
2-мысал. Ауылдық жердегі жеке үй Ауылдағы жеке үйде жел соққанда немесе жаңбыр жауғанда электр қуаты үнемі өшіп қалады, кейде бірнеше сағатқа дейін. 1. Барлық оқиғаларды (күні, уақыты, ұзақтығы) тіркеңіз. 2. Жергілікті электр тарату ұйымына (аудандық электр желілері) хабарласып, ақаулардың жүйелі екенін хабарлап, желіні тексеріп, ақауларды жоюды сұраңыз. 3. Егер ешқандай шара қолданылмаса немесе ажыраулар жалғаса берсе, электр қуатының сапасына қатысты шағыммен Мемлекеттік энергетикалық қадағалау және бақылау комитетінің өңірлік департаментіне жүгініңіз. |
электр қуатының жиі сөніп қалуы |
|
|
2 |
Сумен жабдықтау және су бұру қызметтеріне тарифтер қалай белгіленеді? |
1. Тарифтерді кім белгілейді Тарифтерді су коммуналдық қызмет көрсетуші емес, табиғи монополиялар саласындағы уәкілетті орган белгілейді – қазіргі уақытта бұл Қырғызстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Табиғи монополияларды реттеу комитеті (КРЕМ ҰЭМ РҚ) және оның аумақтық бөлімшелері. 2. Тарифтер қалай белгіленеді (қадам-қадаммен) 1. Су коммуналдық қызмет көрсетушінің тарифін есептеу. Табиғи монополия ретінде су коммуналдық қызметі жаңа тарифті және тарифтік сметаны есептейді, онда мыналар ескеріледі: электр энергиясы, реагенттер және қызметкерлердің жалақысы; желілерді жөндеу, техникалық қызмет көрсету және жаңғырту шығындары; экологиялық және санитарлық талаптар; сондай-ақ жоспарланған инвестициялық бағдарлама. 2. Уәкілетті органға өтініш беру Су коммуналдық қызмет көрсетуші тарифті бекіту (немесе өзгерту) үшін уәкілетті органның аумақтық бөлімшесіне өтініш береді және мыналарды қоса тіркейді: тарифтің есеп-қисабы мен тарифтік смета; экономикалық негіздеме (шығындардың құрылымы мен көлемі, инвестициялық жоспар); қажетті түсіндірме материалдары. 3. Экономикалық негіздемені тексеру Уәкілетті орган: есептеулердің заңдылығы мен дұрыстығын тексереді; енгізілген шығындардың негізділігін бағалайды; жобалық тарифті «Табиғи монополиялар туралы» Заңның және тарифтерді белгілеу ережелерінің талаптарына сәйкес салыстырады. 4. Қоғамдық тыңдаулар Шешім қабылданар алдында жобалық тариф бойынша қоғамдық тыңдаулар ұйымдастырылады. Тұтынушылар өкілдері, үкіметтік емес ұйымдар (ҮЕҰ), жергілікті билік органдары, БАҚ және басқа да мүдделі тараптар шақырылады. Су коммуналдық қызметі тарифті неге өзгерту қажет екенін және қосымша қаражаттың қайда жұмсалатынын түсіндіреді. Қатысушылар сұрақтар қоя алады және пікірлер білдіре алады. 5. Уәкілетті органның шешімі Материалдарды және қоғамдық тыңдаулардың нәтижелері негізінде уәкілетті орган: - тарифті (және тарифтік есепті) белгілі бір мерзімге бекітеді; - оны мақұлдаудан бас тартады; - немесе су коммуналдық қызмет көрсетушінің сұраған тариф деңгейінен өзгеше тариф деңгейін бекітуі мүмкін. 6. Тарифті қолдануды бақылау Тариф бекітілгеннен кейін су коммуналдық қызметі бекітілген тариф пен тарифтік сметаны орындауға міндетті. Уәкілетті орган олардың орындалуын бақылайды және бұзушылықтар анықталған жағдайда (тексерулер мен тұтынушылардың шағымдары негізінде) ықпал ету шараларын қолдана алады.
Мысалы. Қалалық су коммуналдық кәсіпорны су тарифінің өсуін жоспарлап отыр 1. Электр энергиясының бағасының өсуі мен желілердің тозуына байланысты N қаласындағы су коммуналдық кәсіпорны жаңа тариф пен инвестициялық бағдарламаның (ескі құбырларды ауыстыру және сорғы станцияларын модернизациялау) жобасын әзірледі. 2. Су коммуналдық қызметі экономикалық негіздемесі бар өтінімді Қазақстан Республикасы Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрлігінің аумақтық департаментіне ұсынды. 3. Уәкілетті орган есептеулерді тексеріп, қоғамдық тыңдауларды жоспарлады, онда тұрғындар, МИБ/ПМИ, әкімдік өкілдері мен үкіметтік емес ұйымдар инвестицияның қай уақытта қайтарылатынын; желінің нақты қай бөліктері ауыстырылатынын; тарифті дәл осы пайызға неге көтеру қажет екенін сұрады. 4. Қарап шығу нәтижелері мен қоғамдық тыңдаулардағы пікірлерді ескере отырып, уәкілетті орган шешім қабылдайды, мысалы: тарифті су коммуналдық қызмет көрсетушінің сұрағанынан аз көлемде ішінара бекіту және желілерді жаңарту бойынша міндетті шараларды көрсету. Осылайша, сумен жабдықтау және санитария тарифі ресми түрде мемлекеттік органмен бекітіледі, ал су кәсіпорны тек экономикалық тұрғыдан негізделген нұсқасын ұсынады. |
сумен жабдықтау қызметтерінің тарифтері
суды кәрізге ағызу қызметтерінің тарифтері |
|
|
3 |
Көпқабатты үйдің ауласында шлагбаум орнату заңды ма және көптеген меншік иелерінің келісімінсіз қойылса не істеу керек? |
Пәтер үйінің ауласына бөгет орнату екі шарт орындалған жағдайда заңды болып табылады: - кондоминиум иелерінің жалпы жиналысының кворуммен (иелердің 50%-дан астамы) қабылданып, хаттамада тіркелген шешімі бар; - құрылыс өрт қауіпсіздігі талаптарына сәйкес келуі және арнайы техниканың кедергісіз өтуін қамтамасыз етуі тиіс. Осы талаптар Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңының 31 және 42-1-баптарымен, Пәтер иелерінің кондоминиумын басқару туралы шешімдер қабылдау ережелерімен (2015 жылғы 19 ақпандағы № 108 бұйрық) және Өрт қауіпсіздігі ережелерімен (2023 жылғы 1 ақпандағы Төтенше жағдайлар министрлігінің № 39 бұйрығы) белгіленген.. Тек кондоминиум аумағына іргелес жер учаскесіне орнатылған бөгде заңды болып есептеледі. Егер құрылыс ортақ меншікті жерде орналасса, бұл Қоғамдық абаттандыру ережелерін бұзу болып табылады және Қоғамдық абаттандыру ережелерін бұзғаны үшін ҚР Әкімшілік құқықбұзушылық туралы кодексінің 505-бабына сәйкес жауапкершілікке әкеледі. Егер бөгет қазірдің өзінде орнатылған болса және сіз, меншік иесі ретінде, шешім қабылдау процесіне қатыспаған немесе оған қарсы шыққан болсаңыз, алгоритм мынадай: 1. Жиналыстың шешімі бар-жоғын тексеріңіз МИБ/ҚС-ге, үй кеңесіне немесе басқару компаниясына келесі ақпаратты беруді сұрап жазбаша өтініш жіберіңіз: бөгде орнату туралы жалпы жиналыстың хаттамасының көшірмесін; қатысушылар тізімі мен дауыс беру нәтижелерін; орнату орны ретінде ғимаратқа іргелес қандай аумақ көрсетілгені туралы ақпаратты. Егер хаттама болмаса немесе кворум/дауыс беру талаптары сақталмаса, бұл бөгде құрылғы меншік иелерінің тиісті шешімісіз орнатылғанын дәлелдейді. 2. Өрт қауіпсіздігі мен қала құрылысы нормативтерінің сақталуын бағалау Егер бөгде өрт сөндіру көліктерінің, жедел жәрдем, полиция және басқа да төтенше қызметтердің өтуіне кедергі келтіретініне күмән туса, өрт қауіпсіздігі нормаларының сақталуын тексеруді сұрап Төтенше жағдайлар департаментіне (ТЖД) жүгінуге болады. Егер бөгде жол/өту жолы қоғамдық аумақтың құрамына кіретін болса, vakimat (қоғамдық жұмыстар, тұрғын үй және коммуналдық қызметтер департаменті) мекемесіне хабарласып, Қоғамдық жұмыстар ережелерінің және Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы кодексінің 505-бабының ықтимал бұзылуын көрсетіңіз. Ғимарат ішіндегі сотқа дейінгі келісім - Мәселені жалпы жиналыста қайта көтеру (кедергіні алып тастау, жұмыс уақытын өзгерту, барлық меншік иелеріне кілттер/пульттер беру және т.б.). - Көпшілікке қолайлы шешімге келуге тырысыңыз (мысалы, тәулік бойы ашық болып, тек түнде ғана жабылатын бөгет және т.б.), сонымен бірге мамандандырылған көліктердің еркін өтуін қамтамасыз ету. Сотқа жүгіну Егер: бөгет жалпы жиналыстың шешімісіз орнатылған болса; немесе шешім рәсім бұзушылықпен қабылданған болса (кворум болмауы, хабарландырулардың жоқтығы, хаттамалардың бұзушылықпен жасалуы);немесе құрылым сіздің құқықтарыңызды бұзса (өтуді шектеу, автотұраққа қол жеткізуді шектеу, қауіпсіздік талаптарының бұзылуы салдарынан қауіп төндіру), сізде жиналыс шешіміне дау айту және/немесе сот арқылы бөгетті рұқсат етілмеген құрылым немесе қауіпсіздік пен жақсарту стандарттарын бұзатын құрылым ретінде демонтаждауды талап ету құқығы бар. Мұндай даулар тікелей тұрғын үй кешені қатысушылары арасындағы даулар ретінде жіктеліп, азаматтық іс жүргізудің жалпы ережелері бойынша Қазақстан Республикасының соттерінде қаралады.
Терминдер мен қысқартуларға түсіндірме · МИБ (ОСИ) — көппәтерлі тұрғын үйді басқару нысаны болып табылатын мүлік иелерінің бірлестігі. · ЖТ (ПТ) — заңды тұлға құрмай, үйдің ортақ мүлкін бірлесіп басқару нысаны. · Кондоминиум объектісі — пәтерлерді, тұрғын емес үй-жайларды және меншік иелерінің ортақ мүлкін қамтитын көппәтерлі тұрғын үй. · Үй маңындағы аумақ — көппәтерлі тұрғын үйге бекітілген және оны күтіп-ұстауға арналған жер учаскесі. · Кворум — шешім қабылдау үшін жиналысқа қатысуы қажет қатысушылардың ең аз саны. · ТЖД (ДЧС) — өрт қауіпсіздігі талаптарының сақталуын бақылауды жүзеге асыратын төтенше жағдайлар департаменті. · ӨҚ (ПБ) — өрт қауіпсіздігі. · ҚР ӘҚБтК — Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі. |
шлагбаумды орнату заңды ма
көптеген меншік иелерінің келісімінсіз |
|
|
4 |
Өскемен қаласының «Халық қатысуы бюджеті» бағдарламасына қатысу үшін қалай және қайда өтініш беруге болады? |
Өскемен қаласының «Халықтық бюджетке қатысу» бағдарламасына өтінімдерді www.gov.kz мекенжайындағы қала әкімдігінің ресми сайты арқылы электрондық форматта жіберуге болады. Тәртіп: - www.gov.kz порталына кіріп, Өскемен қаласы әкімдігінің бетін ашыңыз; - «Қатысушылық бюджет» бөлімін таңдаңыз; - eGov порталы арқылы кіру (электрондық цифрлық қолтаңба немесе басқа қолжетімді аутентификация әдістерін пайдалана отырып); - Барлық міндетті өрістерді көрсетіп, электрондық жоба ұсынысы формасын толтырыңыз. - егер бар болса, нысанның қазіргі жағдайының фотосуретін, шешімнің эскизін және алдын ала сметасын тіркеңіз; - өтінішті жіберіп, жобаның қоғамдық дауыс беруге шығарылатыны туралы шешімді күтіңіз. Жоба ұсыныстарына қойылатын негізгі талаптар Халықтық қатысу бюджеті бағдарламасына жобаны енгізу үшін әдетте келесі талаптар қойылады: - Жоба жүзеге асырылатын орын қоғамдық қолжетімді болуы тиіс – ол аула, алаң, саябақ, жаяу жүргіншілер аймағы, балалар немесе спорт алаңы, көше жарығы және басқа да қоғамдық нысандар болуы мүмкін. - Жоба Өскемен қаласында жүзеге асырылуы тиіс және қала әкімдігінің құзыретіне кіруі керек (жаңарту, көгалдандыру, жарықтандыру, қоғамдық кеңістік құру және т.б.). - Жоба атауы қысқа әрі оның мәнін көрсетуі тиіс (мысалы, «Абай көшесі, 10-үй ауласындағы ойын алаңын жақсарту»). - Әр жобаға бір өтінім (әр өтінімде бір нақты жоба сипатталуы тиіс). - Жоба бір қаржылық жыл ішінде жүзеге асырылуы тиіс (мысалы, ойын алаңы, жарықтандыру, аула абаттандыру). - Жобаның құны «Халықтық қатысу бюджеті» аясындағы тиісті байқауға белгіленген шекті сомадан аспауы тиіс (нақты шекті сома жыл сайын әкімдікпен анықталып, хабарландыруда көрсетіледі). - Жоба тұрғындарға қатысты болуы тиіс – ол халықтың алдында тұрған нақты мәселені шешуі керек (ойын алаңының жоқтығы, жарықтың жеткіліксіздігі, жаяу жүргіншілер аймағының қолайсыздығы және т.б.). Өтінімде қандай ақпарат көрсетілуі керек Әдетте электрондық өтінімнен келесі ақпарат талап етіледі: - жобаның санаты (балалар ойын алаңы, спорт алаңы, абаттандыру, жарықтандыру, жаңарту және т.б.); - жобаның атауы (қысқа әрі айқын атау); - жобаның сипаттамасы (мәселе неде және жоба оны қалай шешеді); - орналасқан жері (дәл мекенжайы немесе аумақтың сипаттамасы); - жобаның болжамды құны (шамамен шығын сметасы); - тұрғындарға күтілетін әсер (кімдер пайда көреді және олардың өмір сапасы қалай жақсарады); - Жоба авторының толық аты-жөні және оның байланыс деректері (телефон, электрондық пошта).
Терминдер мен қысқартуларға түсіндірме Халықтық қатысу бюджеті — тұрғындарға қаланы абаттандыру бойынша жобалар ұсынуға және оларды дауыс беру арқылы таңдауға мүмкіндік беретін тетік. eGov — Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметтерді онлайн алуға арналған электрондық үкімет порталы. ЭЦҚ (электрондық цифрлық қолтаңба) — жеке тұлғаны растау және құжаттарға электрондық форматта қол қою үшін пайдаланылатын өз қолтаңбасының электрондық баламасы. Жобалық ұсыныс — тұрғынның ұсынылып отырған жобаның сипаттамасы, оны іске асыру орны, болжамды құны және күтілетін нәтижесі көрсетілген өтінімі. Смета — жобаны іске асыруға жұмсалатын болжамды шығындардың есебі. Абаттандыру — қолайлы, қауіпсіз және жайлы қалалық ортаны қалыптастыру мен жақсартуға бағытталған жұмыстар. |
халық қатысатын бюджет өтініш беру жобалық ұсыныс талаптар |
|
|
5 |
Мемлекеттік бюджет есебінен үйдің шатырын жөндеуге бола ма? |
Пәтер үйінің шатырын жөндеу жұмыстары ғимараттың ортақ мүлігін жөндеу ретінде пәтер иелері есебінен төленеді. Жергілікті бюджет шатырды ірі жөндеуді қаржыландыра алады, егер: 1. Ғимарат елді мекеннің біртұтас сәулеттік келбетін қалыптастыру мақсатында фасад пен шатырды жөндеуге жататын тұрғын үй ғимараттарының бекітілген тізіміне енгізілген. Осы мақсатта тұрғын үй инспекциясы/уәкілетті орган: - ғимараттың техникалық тексерісін жүргізеді; - ортақ меншікке (соның ішінде шатырларға) ірі жөндеуді қажет ететін пәтер үйлерінің тізімін құрастырып, бекітеді; - ғимаратты осы тізімге енгізу бюджет есебінен жөндеу жұмыстарын жүргізудің негізі болып табылады. 2. Жөндеу жұмыстары мемлекеттік бюджет есебінен бюджеттік несие түрінде жүргізіледі. Бұл жағдайда жергілікті атқарушы орган несие алушы ретінде әрекет етеді, ал пәтер иелері бюджеттік қаражатты Тәртіпте белгіленген схемаға (ай сайынғы төлемдер арқылы) сәйкес қайтарады.
Тұрғындардың іс жүзінде атқаруға тиісті әрекеттері Шатырды жөндеуді жергілікті бюджеттің қатысуымен жүргізу үшін келесі қадамдарды орындау қажет: 1. МИБ/ҚС/үй кеңесі атынан өкілетті органға (тұрғын үй инспекциясы, тұрғын үй және коммуналдық қызметтер басқармасы, сәулет және қала құрылысы бөлімі) мынадай өтінішпен жүгіну: - шатырға техникалық тексеру жүргізу; - ғимаратты біртұтас сәулеттік келбетті қамтамасыз ету немесе тұрғын үй қорын жаңарту бағдарламасы аясында фасад/шатырды ірі жөндеу жұмыстарына арналған ғимараттар тізіміне енгізуді қарастыру. 2. Қоса тіркеу: - меншік иелерінің жиналысының ірі жөндеу қажеттігі туралы шешімінің хаттамасы; - ақаулардың (судың ағулары, шатыр жабынының зақымдануы, тіреу конструкциясының зақымдануы және т.б.) фотосуреттері; - қажет болған жағдайда техникалық тексеру қорытындысы. Келесі, жергілікті билік: - қаржыландыру мүмкіндігі болса және қорытынды оң болса, ғимаратты тізімге қосады; - жобалау және сметалық құжаттаманы әзірлеуді, сондай-ақ жұмыстарды жергілікті бюджет есебінен (сәулеттік келбет) немесе бюджеттік несие/бірлесі қаржыландыру механизмі арқылы ұйымдастырады.
Түсіну маңызды: Шатырдың нашар күйде болуы оны бюджет есебінен автоматты түрде жөндейді дегенді білдірмейді. Заң мен жергілікті әкімдіктің нормативтік актілеріндегі талаптар (бағдарламаның, тізімнің, қаржыландырудың болуы) орындалуы тиіс.
Мысалы. Үй сәулеттік келбет бағдарламасына енгізілді Ескі көпқабатты тұрғын үйдің шатыры ағып тұр, ал фасады нашар күйде. МИБ ғимаратты тексеруді сұрап жергілікті билікке жүгінеді. Тұрғын үй инспекциясы тексеру жүргізіп, ірі жөндеу қажеттігін анықтайды.Ғимарат біркелкі сәулеттік келбет жасау мақсатында фасад пен шатырды ірі жөндеуге арналған ғимараттар тізіміне енгізіледі. Жергілікті билік органы жергілікті бюджет есебінен жобалау және сметалық құжаттаманы әзірлеуді ұйымдастырады және Ірі жөндеулер жүргізу тәртібіне сәйкес шатыр мен фасадты жөндеуді қаржыландырады.
Терминдер мен қысқартуларға түсіндірме · МИБ (ОСИ) — көппәтерлі тұрғын үйді басқару нысаны болып табылатын мүлік иелерінің бірлестігі. · ЖТ (ПТ) — пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің үйдің ортақ мүлкін бірлесіп басқару нысаны. · ЖСҚ (ПСД) — техникалық шешімдер мен жөндеу жұмыстарының құнын есептеуді қамтитын жобалау-сметалық құжаттама. · Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкі — меншік иелерінің бірлесіп пайдалануына арналған үйдің бөліктері, оның ішінде шатыры, қасбеті, кіреберістері және инженерлік жүйелері. Бюджеттік кредит — бюджеттен қайтару шартымен берілетін ақшалай қаражат |
мемлекеттік (жергілікті) бюджет қаражаты есебінен
шатырды жөндеуге бола ма |
|
|
6 |
Егер меншік иелері МИБ, ПМИ немесе ҚС төрағасының жұмысына қанағаттанбаса, не істеу керек? |
Егер меншік иелері МИБ, ПМИ төрағасының немесе PT-ның уәкілетті өкілінің жұмысына қанағаттанбаса, заң олардың өкілеттігін жалпы жиналыс арқылы мерзімінен бұрын тоқтатуға мүмкіндік береді. Алдымен меншік иелері бастамашыл топ құрады. Жиналыс шақыруға меншік иелерінің кемінде 10%-ы, үй кеңесі немесе аудитор, ал кейбір жағдайларда тұрғын үй инспекциясы құқылы. Күн тәртібі нақты болуы тиіс, мысалы: «МИБ (ПМИ, ҚС) төрағасының өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату туралы» және «Жаңа төрағаны сайлау туралы». Иелер жиналыстың күні мен орны туралы алдын ала хабардар етілуі тиіс. Іс жүзінде және Ішкі істер министрлігі мен әкімдіктердің түсіндірмелеріне сәйкес, хабарлама кем дегенде 10 күн бұрын берілуі керек. Жиналыс жеке қатысу, қатыспай дауыс беру немесе аралас форматта өткізіледі. Ол кворум болған жағдайда заңды деп саналады — әдетте меншік иелерінің жалпы дауыс санының 50%-дан астамы. Төрағаның өкілеттігін тоқтату және жаңа төрағаны сайлау туралы шешім жиналысқа қатысқандардың көпшілік даусымен қабылданады, егер МИБ жарғысы немесе ҚС келісімінде басқа тәртіп көзделмесе. Нәтижелер хаттаманың стандартты формасында тіркелуі тиіс: онда күн тәртібі, қатысушылар саны, дауыс беру нәтижелері және жиналыс төрағасы мен хатшысының қолтаңбалары көрсетіледі. Шешім қабылданғаннан кейін оны жүзеге асыру қажет. МИБ-де жаңа төрағаны сайлау ресми түрде рәсімделеді, одан кейін құжаттарға және банк деректемелеріне қажетті өзгерістер енгізіледі. ҚС-де қарапайым серіктестік келісіміне өзгерістер енгізіліп, жаңа өкілдің сайлануы ресми түрде бекітіледі. ПМИ-де шешім жарғыға сәйкес іске асыру үшін директорлар кеңесіне жіберіледі. Жалпы жиналыстың шешімдері барлық меншік иелеріне міндетті, тіпті олар қатыспаған немесе қарсы дауыс берген жағдайда да. Егер төраға меншік иелерінің талаптарын елемей, жиналыс шақырмай, оның нәтижелерін мойындаудан бас тартып, құжаттарды, мөрлерді немесе қолжетімділікті беруді кешіктірсе, меншік иелерінің құқықтарын қорғау үшін екі заңды жолы бар. Біріншісі – кондоминиумды басқару тәртібін бұзу және жиналыс шешімдерін орындамау туралы акимдік тұрғын үй инспекциясына шағымдану. Екіншісі – сотқа жүгініп, төрағаның әрекеттерін немесе әрекетсіздігін заңсыз деп тануды, жиналыс шешімдерінің заңдылығын растауды және төрағаны құжаттар, мөрлер мен кіру құқығын беруге міндеттеуді талап ету. Бұл шаралар «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның және кондоминиум мүлкін басқару ережелерінің нормаларына негізделген.
Мысал Көппәтерлі тұрғын үйдің пәтер иелері ОСИ төрағасының жұмысына көңілі толмайды, себебі ол үйдің ортақ мүлкін тиісінше күтіп-ұстауды қамтамасыз етпейді және жиналыстарда қабылданған шешімдерді орындамайды. Мәселені шешу үшін меншік иелерінен тұратын бастамашыл топ жалпы жиналыс өткізуді ұсынады. Жиналыстың күн тәртібіне қолданыстағы төрағаның өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату және жаңа төрағаны сайлау мәселелері енгізіледі. Меншік иелеріне жиналыстың өтетін күні мен орны алдын ала хабарланады. Жиналыста дауыс беру өткізіліп, оның нәтижелері хаттамада тіркеледі. Шешім қабылданғаннан кейін жаңа төрағаны сайлау рәсімделіп, ОСИ құжаттары мен банк деректемелеріне тиісті өзгерістер енгізіледі. Жиналыстың шешімі барлық меншік иелері үшін міндетті болып табылады.
Қысқартулар мен терминдердің түсіндірмесі МИБ (меншік иелерінің бірлестігі) – бір тұрғын үй ғимаратындағы пәтер мен -тік емес жайлардың иелері құрған коммерциялық емес ұйым (заңды тұлға), ол кондоминиум мүлкін «бір ғимарат – бір МИБ – бір шот» қағидаты бойынша басқару үшін құрылады. ҚС (қарапайым серіктестік) – заңды тұлға құрмай-ақ ғимаратты басқарудың бір түрі, сондай-ақ «бір ғимарат – бір ҚС – бір шот» қағидатына негізделген; меншік иелерінің мүдделерін олар таңдаған сенімді адам білдіреді. ПМИ (пәтер меншік иелерінің кооперативі) – пәтер үйлерін басқарудың бұрынғы түрі; өтпелі кезеңде ол әлі де кейбір ғимараттарда бар, бірақ жалпы алғанда оны МИБ немесе ҚС-мен алмастыру көзделген. Кондоминиум мүлкі – бірнеше пәтерлі ғимаратты біртұтас мүлік кешені ретінде (пәтерлер, тұрғын емес жайлар, ортақ мүлік және іргелес аумақ). Иелердің жалпы жиналысы – кондоминиум мүлкінің ең жоғары басқару органы, ол МИБ төрағасын, ПМИ төрағасын, ҚС өкілін және т.б. таңдау және ауыстыру туралы шешімдер қабылдайды. |
МИБ төрағасының жұмысына қанағаттанбайды
ПИК төрағасының жұмысына қанағаттанбайды
ҚС төрағасының жұмысына қанағаттанбайды |
|
|
7 |
Шалғай (екінші кезектегі) көшелерді қардан қашан тазалау керек? |
Қар тазалау жоғары санаттағы көшелерден басталып, тек содан кейін ғана техника «қосалқы» көшелер мен аулаларға ауысады. Бұл Тікелей үлгілік ережелерден туындайды: тазалау технологиялары мен әдістері ең алдымен ең маңызды көшелерде көлік ағынын қамтамасыз етуге бағытталған. Бірінші кезекте — негізгі және орталық көшелер, қоғамдық көлік маршруттары; содан кейін аудандық (жергілікті) көшелер, тұрғын үй және «алыстағы» көшелер; содан кейін квартал ішіндегі жолдар мен аула аумақтары. «Көше санаты» ұғымы көшелерді олардың маңызы мен көлік қозғалысының қарқындылығына қарай бөлуді білдіреді:
1. Негізгі/орталық көшелер - қаланың негізгі тасымал артериялары, - қоғамдық көлік маршруттары, әлеуметтік маңызы бар нысандарға (ауруханалар, мектептер және т.б.) кіреберіс жолдары. 2. Аудандық (жергілікті) маңызы бар көшелер - микроаудандардағы тұрғын үй көшелері, - негізгі жолдардың орталықтарынан "алыста", бірақ елді мекеннің көше мен жол желісінің бір бөлігі. 3. Квартал ішіндегі жолдар мен аула аймақтары – үйлерге, автотұрақтарға, аулаларға апаратын жолдар. Тұрғын аудандардағы орталық көшелерге қатаң мерзімдер белгіленген: - қар жауу аяқталғаннан кейін мұзды толық тазалау және алып тастау үшін 2 сағатқа дейін; - аудандық маңызы бар (аудан аралық) көшелерге (оған жиі «алыстағы» тұрғын аудандардың көшелері кіреді) – қар жауу аяқталғаннан кейін 4 сағатқа дейін. Басқаша айтқанда, қаланың көше-жол желісінің құрамына кіретін шалғай көшелер орталық көшелерге қарағанда кешірек тазалануы тиіс, бірақ қар жауу қарқыны қалыпты болған жағдайда стандарттарда белгіленген мерзімде (шамамен қар жауу аяқталғаннан кейін 4 сағат ішінде) тазалануы қажет. Егер «алыстағы» көшелер тазаланбаса, қайда жүгіну керек Егер сіздің ойыңызша, «қашықтағы» көшелер стандарттардың айтарлықтай бұзылуымен тазаланып жатса, қала/аудан әкімдігіне (тұрғын үй және коммуналдық қызметтер бөлімі, аумақтық басқару орталығы немесе басқа уәкілетті орган) мынадай жолдармен хабарласыңыз:e-Otinish порталы, мэр қабылдау бөлмесі немесе «109» қызметіне қоңырау шалу арқылы. Хабарламаңызда мына ақпаратты көрсету ұсынылады: көшенің нақты мекенжайы мен санатын (егер белгілі болса), қар жауу аяқталған күн мен уақытын, сондай-ақ жолдың нақты жағдайын (өтуге мүмкін еместігі, шұңқырлар, мұз).
Мысалы. Қалада түнгі боран Қар жауу 05:00-де аяқталды. 05:00-ден 07:00-ге дейін муниципалдық техника негізгі көшелер мен автобус бағыттарында жұмыс істеп, қоғамдық көлік пен арнайы қызметтердің жүруін қамтамасыз етеді.07:00-ден 09:00-ге дейін техника аудандық көшелерге – қала шетінен шығу үшін тұрғындар пайдаланатын шалғай тұрғын аудандарының көшелеріне – ауысты. Күндіз аулалар мен квартал ішілік жолдар мердігерлер мен абаттандыру бағдарламасына қатысушылар тарапынан тазаланды. |
қардан тазарту мерзімі
шалғайдағы (кіші) көшелер |
|
|
8 |
Мемлекеттік бюджет есебінен көп қабатты үйде лифтті ауыстыруға немесе жөндеуге бола ма? |
Пәтер үйлеріндегі лифттерді жөндеу және ауыстыру пәтер мен тұрғын емес үй-жайлардың иелері өз қаражаты есебінен төлейді, себебі лифт кондоминиумның ортақ меншігі болып саналады. Көпқабатты ғимараттағы лифтті мемлекеттік бюджет есебінен жөндеу немесе ауыстыру тек арнайы капиталдық жөндеу бағдарламалары аясында (жергілікті бюджет пен әкімдіктерге берілетін бюджеттік несиелер арқылы) ғана мүмкін, және заңнамада белгіленген тәртіппен меншік иелері бұл қаражатты міндетті түрде қайтаруы тиіс. Лифттерді ірі жөндеу немесе ауыстыру жергілікті бюджеттен қаржыландырылады.
Мысалы. Ғимараттағы лифт тозығы жеткен және 25 жылдан асқан. 1. Тұрғындар МИБ немесе ҚС арқылы меншік иелерінің жалпы жиналысын шақырады: - лифтті ірі жөндеу немесе ауыстыру қажеттілігін шешу; - лифттерді жаңарту бағдарламасына (әкімдік арқылы) қатысуды қарастыру; - бюджеттік несиені өтеу үшін ай сайынғы жарналардың мөлшерін бекітеді. 2. Егер қаржыландыру мүмкіндігі болса, әкімдік ғимаратты/лифттерді бағдарлама объектілерінің тізіміне енгізіп, оператор – МИБ/ҚС – мердігер арасында үшжақты келісім-шарт жасасады. 3. Лифт жергілікті бюджет қаражаты/бюджеттік несиелер есебінен ауыстырылады, бірақ тұрғындар кейін осы қаражатты бағдарлама операторына (ай сайынғы төлемдер арқылы) біртіндеп қайтарады. Басқаша айтқанда, бұл мемлекет үшін тегін жөндеу емес, бюджеттік механизм арқылы бөліп төлеу жоспары. |
лифтті жөндеу немесе ауыстыру
мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен |
|
|
9 |
Аулада жылдамдықты шектейтін жол белгісін орнатуға қалай өтініш беруге болады? |
Қазақстан Республикасы ІІМ 2023 жылғы 30 маусымдағы № 534 бұйырығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Жол жүрісі қағидаларының сәйкес, аулаларда, тұрғын аймақтарда және үй маңындағы аумақтарда көлік құралдарының қозғалыс жылдамдығы 20 км/сағ-тан аспауы тиіс. Сондықтан аулада 3.24 «Максималды жылдамдықты шектеу» жол белгісін қосымша орнату орынсыз, себебі шектеу заңмен белгіленген. Егер тұрғындар үй маңындағы аумақта жылдамдық режимінің үнемі бұзылатынын немесе авариялық жағдайлар туындайтынын есептесе, олар Өскемен қалалық полиция басқармасының Әкімшілік полиция бөліміне жазбаша өтінішпен жүгіне алады. «Өскемен қаласының ТКШ, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» атқарушы орган болып табылады, жол белгілері Өскемен қалалық полиция басқармасының Әкімшілік полиция бөлімінің нұсқамасы негізінде орнатылады. Тексеру нәтижелері бойынша полиция жол белгісін немесе жолдың жасанды бұдырларын орнату туралы нұсқама беруі мүмкін.
Мысалы: Абай көшесіндегі №25 үйдің тұрғындары көлік жүргізушілері 20 км/сағ жылдамдықты жиі асыратындықтан, аулада жылдамдықты төмендету шараларын орнатуды сұрап, әкімшілік полицияға ұжымдық үндеу жолдады. Полиция аумақты тексергеннен кейін жылдамдықты шектейтін және тиісті ескерту белгілерін орнату туралы ұйғарым шығарды.
|
Өтінім жіберу
Тиісті белгіні орнату
Жылдамдықты шектеу |
|
|
10 |
Қоқыс бірнеше күн бойы шығарылмаса не істеу керек? |
Қатты тұрмыстық қалдықтарды (ҚТҚ) шығару тұрғындармен немесе тұрғын үйді басқару органдарымен (ПИК, МИБ) жасалған шарт негізінде мамандандырылған ұйымдармен жүзеге асырылады. Егер қоқыс бірнеше күн бойы шығарылмаса, келесі шараларды қабылдау ұсынылады:
1. Қызмет көрсетуші ұйымға жүгіну Алдымен төмендегі ұйымдардың біріне хабарласу қажет:
Байланыс деректері әдетте кіреберістегі ақпараттық тақтада немесе төлем түбіртегінде көрсетіледі.
2. Ресми өтініш беру Егер мәселе шешілмесе, уәкілетті органдарға жүгіну қажет:
3. Қажетті ақпаратты көрсету Өтініш беру кезінде мыналарды көрсету ұсынылады:
4. Өтінішті қарау Өтініш заңнамада белгіленген мерзімде қаралады (әдетте 15 жұмыс күніне дейін).
Нәтиже Қарау нәтижесінде бұзушылықты жою шаралары қабылданады (қоқысты шығару ұйымдастырылады), ал өтініш берушіге жауап жолданады.
Мысал Тұрғындар қоқыстың үш күннен астам уақыт бойы шығарылмағанын анықтады. МИБ-ке жүгінгеннен кейін мәселе шешілмеген соң, eGov порталы арқылы өтініш берілді. Нәтижесінде қоқыс шығару ұйымдастырылды.
Терминдерге түсініктеме Қатты тұрмыстық қалдықтар (ҚТҚ) — халықтың тұрмыс-тіршілігі барысында пайда болатын қалдықтар. МИБ (мүлік иелерінің бірлестігі) — көппәтерлі тұрғын үйді басқару нысаны. ПИК (пәтер иелері кооперативі) — тұрғын үйді басқару және күтіп ұстауды жүзеге асыратын ұйым.
|
қоқыс шығарылмайды
бірнеше күн
не істеу керек |
|
|
11 |
Қатты тұрмыстық қалдықтарды (ҚТҚ) жинауға арналған контейнерлік (қоқыс) алаңды көшіру тәртібі қандай? |
Қатты тұрмыстық қалдықтарды (ҚТҚ) жинауға арналған контейнерлік (қоқыс) алаңды көшіру үшін тұрғындарға келесі іс-шараларды орындау ұсынылады:
1. Пәтерлердің (үй-жайлардың) мешік иелерінің жалпы жиналысын өткізу Жиналыста:
Сонымен қатар, алаңды көшіру көршілес аулалардың мүдделеріне әсер етуі мүмкін болғандықтан, жақын орналасқан үйлер тұрғындарының пікірін де ескерген жөн.
2. Контейнерлік алаңды орналастырудың жаңа орнын айқындау Тұрғындар контейнерлік (қоқыс) алаңды орналастыру үшін жаңа орынды ұсынуы және оны өтінішке қоса берілетін схемаға енгізуі қажет. Қосымша түрде таңдалғын орынды алдын ала ПИК-пен/МИБ-пен, ҚТҚ шығаруды жүзеге асыратын ұйыммен, жақын маңдағы үйлердің тұрғындарымен келісу ұсынылады.
3. ТҚШ бөліміне өтініш беру Шешім қабылданғыннан кейін тұрғындар ТКШ бөліміне өтініш жолдауы қажет. Өтінішке мыналарды қоса беру ұсынылады:
4. Өтінішті қарау Өтініш келіп түскеннен кейін ТКШ бөлімі ұсынылған материалдарды қарайды және қажет болған жағдайда мүдделі ұйымдар мен қызметтердің қатысуымен аумаққа көшпелі тексеру жүргізеді. Өтінішті қарау және аумақты тексеру нәтежелері бойынша заңнама талаптарын, санитариялық нормаларды, инженерлік желілердің болуын және орналастырудың өзге же шарттарын ескере отырып, контейнерлік алаңды көшіру мүмкіндігі немесе мүмкін еместігі туралы шешім қабылданады.
Мысал Көппәтерлі тұрғын үйдің тұрғындары ҚТҚ жинауға арналған контейнерлік (қоқыс) алаң балалар ойын алаңына тым жақын орналасқандықтан, оны көшіру туралы шешім қабылдады. Меншік иелерінің жалпы жиналысында бұл мәселе талқыланып, тұрғындардың көпшілігі контейнерлік алаңды басқа орынға көшіруді қолдады. Жиналыс нәтижесінде хаттама рәсімделіп, жаңа орналастыру орнының схемасы дайындалады. Осы құжаттармен бірге ьұрғындар ТКШ бөлумуне өтініш долдады. Өтінішті қарау және аумақты тексеру нәтижелері бойынша мәселе қолданыстағы заңнамаға сәйкес қаралып, тиісті шешім қабылданды.
Терминдерге түсініктеме Контейнерлік алаң —қатты тұмыстық қалдықтарды жинауға арналған контейнерлерді орналастыру үшін арнайы жабдықталған орын. Қатты тұрмыстық қалдықтар (ҚТҚ) —халықтың тұрмыс-тіршілігі нәтижесінде пайда болатын қалдықтар. МИБ (мүлік иелерінің бірлестігі) — көппәтерлі тұрғын үйді үй-жай меншік иелерінің басқару нысаны. ПИК (пәтер иелері кооперативі) —көппәтерлі тұрғын үйдің ортақ мүлкін басқаруды және күтіп ұстауды жүзеге асыратын ұйым. ТКШ бөлімі —тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы функцияларды жүзеге асыратын жергілікті атқарушы орган. |
онтейнерлік алаңды көшіру қоқыс алаңды көшіру контейнерлік алаң қоқыс алаңы қатты тұрмыстық қалдықтар (ҚТҚ) ҚТҚ жинау алаңы ҚТҚ алаңын көшіру
|
|
|
12 |
Мен Өскемен қаласында ұрамын. Жлумен жабдықтау қызметтері үшін берешегім жиналып қалды, бірақ оны бірден төлей алмаймын. Берешекті бөліп төлеуге бола ма? |
Егер сіз Өскемен қаласындағы «Шығыс Жылу» АҚ-ның жылумен жабдықтау қызметтерін тұтынушы болсаңыз және берешекті бірдолғы төлеммен төлей алмасаңыз, берешекті бөліп төлеу туралы келісім жасасу үшін «Шығыс Жылу» АҚ-на жүгіне аласыз. Келісім жасау үшін әШығыс Жылу» АҚ-ның Дербес қызмет көрсету орталығына келесі мекенжай бойынша жүгіну қажет: Өскемен қаласы, М. Горький көшесі, 61, №105 кабинет. Жұмыс уақыты: дүйсенбі-жұма күндері, сағат 08:00-ден 17:00-ге дейін, түскі үзіліс 12:00-ден 13:00-ге дейін. Алдың ала кеңесті 560-566 Call-орталығының телефоны арқылы алуға болады. Жасалған келісімнің талаптары сақталған жағдайда «Шығыс Жылу» АҚ: • ыстық сумен жабдықтау мен жылумен жабдықтау қызметтерін тоқтатпайды; • берешекті өндіріп алу туралы талаппен сотқа жүгінбейді; • өсімпұл есептеуді тоқтата тұрады.
Маңызды Берешекті бөліп төлеу туралы келісім жасау мүмкіндігін «Шығыс Жылу» АҚ әрбір жағдайда жеке қарайды. Келісімнің күшін сақтау үшін оның талаптарын сақтап, белгіленген төлемдерді уақытында енгізу қажет.
Мысал Өскемен қаласының тұрғыны жылумен жабдықтау қызметтері үшін төлемді уақытында төлей алмай, берешек жинақтады. Ол «Шығыс Жылу» АҚ-на жүгініп, берешекті бөліп төлеу туралы келісім жасасты және келісіген төлем кестесіне сәйкес төлем жасай бастады. Соның нәтижесінде қызметтердің тоқтатылуына, берешектің сот арқылы өндіріп алынуына және өсімпұлдың одан әрі есептелуіне жол берілген жоқ.
Терминдерге түсіндірме Берешекті бөліп төлеу туралы келісім — тұтынушы мен қызмет көрсетуші арасында жасалатын, берешекті өтеу тәртібі мен мерзімдері айқындалатын жазбаша құжат. Өсімпұл — коммуналдық қызметтер үшін төлемді кешектірген әрбір күн үшін есептелетін ақша сомасы. Бөліп төлеу — берешекті келісілген кезең ішінде бөліктермен төлеу тәсілі. |
Жылумен жабдықтау, «Шығыс Жылу» АҚ, қарызды өтеу, қаржылық қиындықтар, келісім, бөліп төлеу |
|
|
13 |
Мен Өскемен қаласындатұрамын. Ыстық су есептеуіш құралдарының көрсеткіштерін қалай тапсыруға болады? |
Егер сіз Өскемен қаласындағы «Шығыс Жылу» АҚ қызметтерін тұтынушы болсаңыз, ыстық су есептеуіш құралдарының көрсеткіштерін келесі тәсілдердің бірі арқылы жолдай аласыз: 1. «Шығыс Жылу» мобильді қосымшасы. Қосымшаны Google Play немесе App Store арқылы жүктеп алып, жүйеге кіріп, пайдаланыңыз. 2. «Шығыс Жылу» АҚ сайтының жеке кабинеті. www.ukteplo.kz сайтындағы жеке кабинетке кіріп, «Көрсеткіштерді енгізу» бөліміне өтіңіз. 3. Чат-боттар: -WhatsApp — 8-775-221-25-57; -Telegram — UKTSbot. 4. Тәулік бойы жұмыс істейтін автожауап бергіш – 560-900. 5. Электрондық пошта - ukts.sms@mail.ru. Хатта жеке шот нөмірін, мекенжайды және ыстық су көрсеткіштерін көрсету қажет. 6. СМС-хабарлама – 8-702-224-24-80. Төлемнің дұрыс есептелуі үшін көрмсеткіштерді ай сайын 25-нен 30-на дейін тапсыру ұсынылады.
Маңызды Ыстық су есептеуіш құралының ағымдағы көрсеткіштерін дөңгелектемей, ұсынылған мерзімде – айдың 25-нен 30-на дейін жіберіңіз. Бұл тұтынылған ыстық судың нақты көлемі бойынша төлемді дұрыс есептеуге мүмкіндік береді.
Мысал Өскемен қаласының тұрғыны айдың 27-сі күні ыстық су есептеуіш құралының көрсеткіштерін алып, оларды «Шығыс Жылу» модильді қосымшасы арқылы жолдады. Жіберілген көрсеткіштер ағымдағы есептік кезеңдегі ыстық сумен жабдықтау қызметі үшін төлемді есептеу кезінде ескерілді.
Терминдерге түсіндірме Ыстық су есептеуіш құралы—пәтерде немесе тұрғын үйде орнатылғын, тұтынылған ыстық су көлемін өлщейтін есептеуіш кезінде пайдаланылады. Есептеуіш құралдың көрсеткіштері — ыстық сумен жабдықтау қызметі үшін төлемді есептеу мақсатында пайдаланылатын есептеуіш құралда көрсетілетін мәндер. Чат-бот — мессенджерде жұмыс істейтін, операторға жүгінбей-ақ көрсеткіштерді жолдауға және ақпарат алуға мүмкіндік беретін автоматтандырылған сервис. |
Ыстық су есептеуіш құралдары, көрсеткіштерді беру, моюильді қосымша, чат-бот, жеке кабинет, «Шығыс Жылу» АҚ |
|
|
14 |
ОСИ, КСК немесе басқарушы компанияның ақшалай қаражаттың жұмсалуы туралы есебімен танысу үшін қайда жүгінуге болады? |
Ақшалай қаражаттың жұмсалуы туралы есеппен танысу үшін кондоминиум объектісін басқару субъектісіне жүгіну қажет. Үйді басқару нысанына қарай: ОСИ болған жағдайда — мүлік иелерінің бірлестігінің төрағасына; КСК болған жағдайда — КСК басқару органына; басқарушы компания болған жағдайда — тікелей басқарушы компанияға жүгіну қажет. Кондоминиум объектісін басқару жөніндегі ай сайынғы және жылдық есептер меншік иелеріне жалпыға қолжетімді орындарға орналастыру арқылы ұсынылады. Ай сайынғы есеп есепті айдан кейінгі айдың 20-сына дейін, ал жылдық есеп есепті жылдан кейінгі жылдың 1 сәуіріне дейін ұсынылады. Ақшалай қаражаттың жұмсалуын растайтын құжаттарды алу қажет болған жағдайда, ағымдағы және жинақ шоттары бойынша жүргізілген операцияларға қатысты қаржылық құжаттарды, кондоминиум объектісін басқару жөніндегі ай сайынғы және жылдық есептерді, сондай-ақ жиналыс шешімдерін ұсыну туралы жазбаша талап жолдауға құқылысыз. Басқарушы компания көрсетілген құжаттарды бір ай ішінде қағаз және (немесе) электрондық нысанда, дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнама талаптарын ескере отырып ұсынады. Егер есеп немесе құжаттар ұсынылмаған жағдайда Егер басқару субъектісі есептілікті немесе сұратылған қаржылық құжаттарды ұсынбаса, кондоминиум объектісі орналасқан жер бойынша тұрғын үй инспекциясына жүгінуге құқылысыз. Әртүрлі қалалар мен аудандарда тұрғын үй инспекциясының функцияларын жергілікті атқарушы органдардың тиісті құрылымдық бөлімшелері жүзеге асыратындықтан, үй орналасқан жердегі уәкілетті органға жүгіну қажет.
Өтінішті: «e-Өтініш» порталы арқылы; тиісті жергілікті атқарушы органға жазбаша түрде беруге болады. Қажет болған жағдайда бұзылған құқықтарды қорғау мақсатында сотқа жүгінуге де құқылысыз.
Тұрғын үй инспекциясына қашан жүгінуге болады: кондоминиум объектісін басқару жөніндегі ай сайынғы немесе жылдық есеп жоқ болған жағдайда; басқару субъектісі ақшалай қаражаттың жұмсалуы туралы заңнамада көзделген ақпаратты ұсынбаған жағдайда; ағымдағы және жинақ шоттары бойынша операцияларға қатысты қаржылық құжаттар ұсынылмаған жағдайда; есепті немесе қаржылық құжаттарды ұсынудан бас тартылған жағдайда; басқару субъектісі тұрғын үй қатынастары саласындағы заңнама талаптарын орындамайды деп пайымдауға өзге де негіздер болған жағдайда.
Өскемен қаласының тұрғындары үшін Егер кондоминиум объектісі Өскемен қаласында орналасқан болса, кондоминиум объектісін басқару саласындағы мемлекеттік бақылау мәселелері бойынша «Өскемен қаласының тұрғын үй қатынастары бөлімі» мемлекеттік мекемесіне жүгінуге болады.Мекенжайы: Шығыс Қазақстан облысы, Өскемен қаласы, Шәкәрім даңғылы, 180, 070018.Телефон: 8 (7232) 74-14-51.
Консультациялық көмек Кондоминиум объектісін басқару, есептілікті ұсыну және ақшалай қаражатты жұмсау мәселелері бойынша ақпараттық-түсіндіру және консультациялық көмек алу үшін Өскемен қаласының тұрғын үй қатынастары бөліміне де жүгінуге болады. Телефон: 8 (7232) 74-14-51.
Мысал: Пәтер меншік иелері тұрғындардан қанша ақшалай қаражат жиналғанын, оның қандай жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерге жұмсалғанын, сондай-ақ үйдің шоттарында қанша қаражат қалғанын білгісі келеді. Бұл ақпаратты алу үшін кондоминиум объектісін басқару субъектісіне жүгініп, тиісті есепті сұрату қажет. Егер растайтын қаржылық құжаттарды алу қажет болса, оларды ұсыну туралы жазбаша талап жолдауға болады. Мысалы, егер үй Өскемен қаласында орналасқан болса, есеп немесе құжаттар ұсынылмаған жағдайда меншік иесі жоғарыда көрсетілген байланыс деректері бойынша «Өскемен қаласының тұрғын үй қатынастары бөлімі» мемлекеттік мекемесіне жүгіне алады. Егер үй облыстың басқа қаласында немесе ауданында орналасқан болса, кондоминиум объектісі орналасқан жердегі тиісті уәкілетті органға жүгіну қажет.
Терминдер Кондоминиум объектісі — пәтерлерден, тұрғын емес үй-жайлардан, автотұрақ орындарынан, қоймалардан және меншік иелеріне ортақ үлестік меншік құқығында тиесілі ортақ мүліктен тұратын бірыңғай мүліктік кешен. Кондоминиум объектісін басқару субъектісі — заңнамаға және басқарудың таңдалған нысанына сәйкес кондоминиум объектісін басқаруды жүзеге асыратын тұлға немесе ұйым. Басқарушы компания — кондоминиум объектісін басқару туралы жасалған шарт негізінде кондоминиум объектісін басқару бойынша қызметтер көрсететін кәсіпкерлік субъектісі. Тұрғын үй инспекциясы — кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау саласында мемлекеттік бақылауды жүзеге асыратын жергілікті атқарушы органның құрылымдық бөлімшесі. |
есеп ақшалай қаражаттың жұмсалуы кондоминиум объектісі тұрғын үй инспекциясы ОСИ отчет |
|
|
15 |
Жылыту маусымының басталу және аяқталу мерзімдері бірыңғай белгіленген бе? |
Жылыту маусымының басталуы мен аяқталуының бірыңғай белгіленген күнтізбелік мерзімдері белгіленбеген. Жылыту маусымының мерзімдері тиісті аумақтың температуралық жағдайларын ескере отырып айқындалады. Шығыс Қазақстан облысында жылыту маусымын дайындау және өткізу қағидаларының 37-тармағына сәйкес, жылыту кезеңінің басталуы мен аяқталуы сыртқы ауаның орташа тәуліктік температурасы 3–5 тәулік бойы +10 °С деңгейінде тұрақтаған кезде қалалар мен аудандардың жергілікті атқарушы органдарымен қабылданады.
Мысал Егер күз мезгілінде салқын ауа райы орнап, сыртқы ауаның орташа тәуліктік температурасы 3–5 тәулік бойы +8–10 °С деңгейінде сақталса, жергілікті атқарушы орган жылыту маусымын бастау туралы шешім қабылдайды. Керісінше, көктем мезгілінде ауа температурасы тұрақты түрде жоғарылап, 3–5 тәулік бойы тиісті температуралық көрсеткіш сақталған кезде, жылыту маусымын аяқтау туралы шешім қабылданады.
Терминдерге түсіндірме Жергілікті атқарушы орган (ЖАО) — қала немесе аудан әкімдігі. Сыртқы ауаның орташа тәуліктік температурасы — бір тәулік ішіндегі ауа температурасының орташа көрсеткіші. Тақырып |
жылыту кезеңі жылыту маусымының басталуы жылыту маусымының аяқталуы орташа тәуліктік температура жылыту маусымы |
|
|
16 |
Көппәтерлі тұрғын үйлердің пәтерлерінде газ баллондарын пайдалануға рұқсат болады ма? |
Үш және одан да жоғары қабатты көппәтерлі тұрғын үйлердің пәтерлерінде тұрмыстық газ баллондарын пайдалануға жол берілмейді. Екі қабаттан аспайтын тұрғын ғимараттарды міндетті түрде сақтау қажет. Газбен жабдықтау жүйелері объектілерінің қауіпсіздік талаптарына сәйкес, пәтерде бір балоннан артық орналастыруға жол берілмейді. Баллон өзінің мақсатына сәйкес болуы және рұқсат етілген қысым, 15 пайыздан артық артқан кезде іске қосылатын, лақтырма клапанмен жабдықталуы тиіс. Сонымен қатар баллонды орнату орнына қойылатын талаптар бар. Баллон жылыту приборларынан және ашық от көздерінен қауіпсіз арақашықтықта болуы тиіс. Жылыту радиаторларынан, жылыту приборларынан және пештерден арақашықтық кемінде 1 метрді, ал ашық оты бар жылу көздерінен кемінде 5 метрді құрауы тиіс. Газ плитасынан баллон кемінде 0,5 метр, ал жылыту приборларынан 1 метр арақашықтықта орналастырылады. Баллондарды сақтауға бөлек назар аудару қажет: газ баллондарын балкондарда және лоджияларда сақтауға тыйым салынады. Бұл талап үйдің қабат санына қарамастан қолданылады. Баллондарды тұрғын бөлмелерде және дәліздерде, сондай-ақ цокольдi, подвалдық үй-жайларда және шатырларда орнатуға жол берілмейді.
Мысал Көппәтерлі үйдің тұрғыны тамақ дайындау үшін газ баллонын пайдалануды шешті. Үйдің 2 қабаты бар, бұл пәтерде газ баллонын пайдалануға мүмкіндік береді, бірақ қауіпсіздік талаптарын сақтау қажет. Баллон тұрғын емес бөлмеде немесе дәлізде орнатылды, сонымен қатар баллон жылыту приборларынан және ашық от көздерінен арақашықтықта орнатылды. Газ баллонын балкондарда және лоджияларда сақтау туралы тыйым да сақталды.
Терминдерге түсіндірме Тұрмыстық газ баллоны – тұрмыстық мақсатта сұйытылған мұнай газын сақтауға және пайдалануға арналған және белгіленген қауіпсіздік талаптарына сәйкес келетін баллон. Лақтырма клапан – газ ішіндегі қысым қауіпті түрде артқан кезде газдың бір бөлігін шығара отырып, газ баллонының ішіндегі артық қысымды автоматты түрде төмендететін қорғаныс құрылысы. |
кілт сөздергаз баллондары сұйытылған мұнай газы тұрмыстық баллондар көппәтерлі тұрғын үй газ плитасы қауіпсіздік |
|
2. Тұрғын үймен қамтамасыз ету және тұрғын үй қатынастары (кезек, жалға берілетін тұрғын үй, үлестік қатысу, ипотека, бағдарламалар)
|
№ |
Жиі қойылатын сұрақ |
Толық жауап |
Негізгі сөздер және хештегтер |
|
|
1 |
Мемлекеттен алынған тұрғын үйді тегін жекешелендіре аламын ба? |
Мемлекеттік тұрғын үйді (мемлекеттік немесе коммуналдық тұрғын үй қорынан пәтер/үй) тегін жекешелендіруге сіз азаматтардың жеңілдетілген санаттарының біріне жататын болсаңыз ғана болады: - Ұлы Отан соғысының ардагерлері-олар қайтыс болған кезде, Егер ардагерге тұрғын үй берілсе, тегін жекешелендіру құқығы отбасы мүшелеріне беріледі. - I және II топтағы мүгедек адамдар. - Чернобыль АЭС-на және басқа да радиациялық апаттар мен авариялардың зардаптарын жоюға қатысушылар, сондай-ақ ядролық сынақтар мен жаттығуларға қатысқан адамдар. - Семей сынақ полигонында ядролық сынақтардың салдарынан зардап шеккен ҚР азаматтары. - Арал өңіріндегі экологиялық апат салдарынан зардап шеккен ҚР азаматтары. -КСРО-ны қорғау кезінде; әскери қызмет міндеттерін атқару кезінде, оның ішінде Ауғанстанда және басқа да "ыстық нүктелерде"жарақат алу, контузия алу, мертігу немесе ауру салдарынан мүгедек болған әскери қызметшілер. - әскери қызметшілер, арнаулы мемлекеттік органдар мен ішкі істер органдарының қызметкерлері, олар: күнтізбелік есептеуде 20 және одан да көп жыл еңбек сіңірген, не 10 және одан да көп жыл еңбек сіңірген және жасына қарамастан бала кезінен мүгедек баланы қоса алғанда, мүгедек баланы асырауында ұстайды. — қызмет өткеру кезінде қаза тапқан (қайтыс болған) әскери қызметшілердің, арнаулы мемлекеттік органдар мен ішкі істер органдары қызметкерлерінің отбасы мүшелері-қаза тапқан адамның еңбек сіңірген жылдарына қарамастан. - саяси қуғын-сүргін құрбандары, сондай-ақ саяси қуғын-сүргіннен зардап шеккен және "жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандарын оңалту туралы" ҚР Заңына сәйкес пенсион адамдар, егер олар зейнеткер болса немесе мүгедектігі болса. - ғарышкерлер мен ғарышкерлерге кандидаттар-олар қайтыс болған кезде тегін жекешелендіру құқығы мұрагерлерге өтеді.
Маңызды: Тегін жекешелендіру құқығы дербес сатып алынған кез келген тұрғын үйге емес, мемлекеттік/коммуналдық тұрғын үй қорынан алынған тұрғын үйге (оның ішінде қызметтік немесе теңестірілген) қолданылады.
Мысал 1. Коммуналдық пәтерде II топтағы мүгедектігі бар адам II топтағы мүгедектігі бар азамат әкімдік жалдау шарты бойынша берген коммуналдық пәтерде тұрады. Ол әкімдікке (ХҚКО немесе eGov арқылы) жекешелендіру туралы өтінішпен жүгінеді. Ол "I–II топтағы мүгедектер" санатына жататындықтан және тұрғын үй мемлекеттік қордан берілгендіктен, ол осы пәтерді тегін жекешелендіруге құқылы.
Мысал 2. Қарапайым отбасы жеңілдіксіз Отбасы коммуналдық пәтерде кезек-кезек тұрады, бірақ ешкім аталған жеңілдік санаттарына жатпайды. Бұл жағдайда жекешелендіру мүмкін, бірақ тек қалдық құны бойынша, яғни тегін емес. |
тұрғын үйді тегін жекешелендіру
жекешелендіруге бола ма |
|
|
2 |
Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй алу кезегінде тұрған ата-ана қайтыс болған жағдайда оның отбасы мүшелері үшін осы кезектегі орын сақтала ма? |
Үш шарт бір уақытта орындалған жағдайда қайтыс болған ата-ананың отбасы тұрғын үй кезегін сақтайды: 1. Ата-ана мемлекеттік тұрғын үй қорынан (немесе жекеменшік қорындағы әкімдіктен) тұрғын үйге мұқтаж ретінде ресми түрде тіркелген. 2. Отбасы мүшелері ол тіркелген кезде бірге тізімге енгізілген (яғни кезек базасында бір отбасы ретінде көрсетілген). 3. Оларды тұрғын үйге мұқтаж деп танудың негіздері жойылмаған — мысалы, олар өздеріне жеке тұрғын үй алмаған, тұрғын үй жағдайлары нормативтік талаптардан аспаған және т.б. (мұқтаждық критерийлері «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның 69-бабында анықталған). Бұл жағдайда кезектен тек қайтыс болған ата-ана ғана алынып тасталады, ал оның отбасы сол тіркеу күнімен кезекте қалады. Отбасы не істеуі керек: Күту тізіміндегі ата-ана қайтыс болғаннан кейін отбасыға мынадай кеңес беріледі: 1. Акимдіктің тұрғын үй бөліміне (немесе кезекті басқаратын басқа уәкілетті органға, егер тіркеулер сол жерде жүргізілсе, соның ішінде eGov/OtbasyBank арқылы) хабарласыңыз. 2. Төмендегі құжаттарды ұсыныңыз: өлім туралы куәлік; отбасы құрамын растайтын құжаттар; қазіргі тұрғын үй жағдайы туралы құжаттар (қажет болған жағдайда). 3. Тексеру: отбасы күту тізімінде қала береді; күту тізіміндегі адам туралы ақпарат өзгертілген (қайтыс болған адам тізімнен алынған, қалған отбасы мүшелері дұрыс көрсетілген). Дау туындаған немесе бүкіл отбасы кезектен заңсыз шығарылған жағдайда шешімге әкімшілік тәртіппен және/немесе сот арқылы «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның 73-бабына сілтеме жасап шағымдануға болады.
Мысал 1. Балалары бар ана күту тізімінде тұр, ана қайтыс болады Жалғызбасты ана екі баласымен бірге «жеке ата-аналы отбасы» ретінде тұрғын үй кезегінде тұрды. Үшеуі де кезектегі тізімде отбасы мүшелері ретінде көрсетілген. Ана қайтыс болды. Заң бойынша не болады: Кезектен тек ана ғана қайтыс болған өтініш беруші ретінде алынып тасталады. Балалар қайтыс болған өтініш берушінің отбасы мүшелері ретінде тіркелген күнмен бірдей кезекте қалады, егер олар әлі де талаптарға сай келсе (тұрғын үйі жоқ, алаң талаптары орындалған және т.б.).
2-мысал. Ата-ана жалғыз тіркелген, балалар отбасы құрамына енгізілмеген Әке жалғыз тіркелген, ересек балаларын отбасы мүшесі ретінде көрсетпеген. Әке қайтыс болды. Бұл жағдайда оның кезектегі орны автоматты түрде балаларға ауыспайды, себебі олар онымен бірге тіркелмеген. Егер олар талаптарға сай келсе, кезекке өздері тұруға мәжбүр болады. |
мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй алу кезегі
ата-ананың қайтыс болуы жағдайында тұрғын үй алу кезегі
кезек сақтала ма |
|
|
3 |
Жұмыс орнында қызметтік тұрғын үйді қалай алуға болады? |
1. Қызметтік тұрғын үй дегеніміз не және ол кімге керек ҚР "Тұрғын үй қатынастары туралы" Заңы бойынша қызметтік тұрғын үй-бұл ерекше құқықтық режимі бар тұрғын үй: - мемлекеттік мекеменің тұрғын үй қорынан беріледі - жұмыс сипаты бойынша жұмыс орнында тұруға тиіс қызметкерлердің, сондай-ақ Жұмыспен қамту бағдарламаларына қатысатын азаматтардың жекелеген санаттарының тұруына арналған. Маңызды: - қызметтік тұрғын үй әкімдік арқылы жалпы қалалық кезек бойынша берілмейді, - ол мекемеге бекітіліп беріледі және оның ішкі ережелері мен мемлекеттік қордан тұрғын үй берудің жалпы ережелері бойынша бөлінеді. 2. Қызметтік баспана алу үшін қайда баруға болады Мекеменің қызметтік тұрғын үй қоры бар-жоғын анықтаңыз. Барлық жұмыс берушілерде қызметтік тұрғын үй жоқ. Ол, әдетте, бар: - мемлекеттік органдар мен мекемелер; - бюджеттік ұйымдар (мектептер, ауруханалар және т. б.); - жекелеген мемлекеттік кәсіпорындар, әскери бөлімдер мен арнайы органдар. Өз мекемесіне хабарласыңыз. Әдетте бұл: - кадр қызметі, - тұрғын үй комиссиясы немесе тиісті құрылымдық бөлімше (әкімшілік-шаруашылық жұмыс бөлімі және т.б.). Өтініш пен құжаттарды тапсырыңыз. Іс жүзінде сұралады: - тұрғын үй комиссиясы басшысының / төрағасының атына өтініш; - отбасы мүшелерінің жеке куәліктерінің көшірмелері; - еңбек қатынастарын растау (жұмыс орнынан анықтама, қызметтік тізімнен үзінді); - жеке тұрғын үйдің болуы / болмауы туралы ақпарат (инфожүйелер арқылы алынады, бірақ кейде қосымша анықтамалар сұрайды); - қажет болған жағдайда-ерекше мәртебені растайтын құжаттар (әскери қызметші, мемлекеттік қызметші, әлеуметтік осал санат және т.б.). 3. Шешім қалай қабылданады Тәртіп мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй беру және пайдалану қағидаларымен бекітілген: Құжаттарды мекеменің тұрғын үй комиссиясы қарайды. Комиссия шешеді: - қызметкерді қызметтік тұрғын үйге мұқтаж деп тану; - оны мұқтаждар тізіміне қосу / кезек; - немесе бос үй-жайлар болса, дереу қызметтік тұрғын үймен қамтамасыз етіңіз. Шешім тұрғын үй комиссиясының хаттамасымен ресімделеді. Оң шешім қабылданған жағдайда, белгіленген мерзім ішінде қызметкер мен тұрғын үй беруші орган арасында қызметтік тұрғын үйді жалдау (қосымша жалдау) шарты жасалады. 4. Мемлекеттік қызметшілер мен әскери қызметшілерге арналған ерекшеліктер Жеке санаттар үшін арнайы ережелер қолданылады: - Мемлекеттік қызметшілер ротациялау (басқа елді мекенге ауыстыру) кезінде лауазымдық міндеттерін атқару кезеңінде қызметтік тұрғын үймен қамтамасыз етіледі не ол болмаған кезде ротациялық төлемдер алады. - Әскери қызметшілерге қызметтік тұрғын үй беру, есепке алу және тұрғын үй төлемдерін төлеу тәртібі ҚР Үкіметінің 12.02.2018 № 49 қаулысымен бекітілген қызметтік тұрғын үймен қамтамасыз етудің жекелеген Қағидаларымен реттеледі.
Мысал 1. Ауылдық мектепте мұғалім Мұғалім ауыл мектебіне жұмыс істеуге көшеді, оның бұл ауылда баспанасы жоқ. 1. Ол мектеп әкімшілігіне / білім бөліміне қызметтік тұрғын үй беру туралы өтінішпен жүгінеді. 2. Ол тұрғын үйге мұқтаж жұмысшылар тізіміне енгізіліп, мәселені тұрғын үй комиссиясына шығарады. 3. Комиссия шешімінің нәтижелері бойынша оған қызметтік пәтер / үй беріледі, ал мектеп (немесе әкімдік, егер коммуналдық қорда тұрғын үй болса) онымен қызметтік тұрғын үйді жалдау шартын жасасады.
Мысал 2. Мемлекеттік қызметші ротация бойынша басқа қалаға жіберілді "Б" корпусының мемлекеттік әкімшілік қызметшісі басқа өңірге ауыстырылды. 1. Мемлекеттік орган оны ротация бойынша жаңа өңірге жібереді және қызметтік тұрғын үймен қамтамасыз ету туралы мәселе қояды. 2. Ведомстволық тұрғын үй қоры болған жағдайда оған жұмыс кезеңінде жекешелендіру құқығынсыз қызметтік тұрғын үй беріледі. 3. Ол болмаған жағдайда оған тұрғын үй берудің орнына ротациялық төлемдер тағайындалуы мүмкін. |
қызметтік тұрғын үйді қалай алуға болады |
|
|
4 |
Тұрғын үйге мұқтаж ретінде есепке қою туралы өтініштен бас тартуға бола ма? |
Азамат тұрғын үйге мұқтаж адам ретінде тіркелуден заңды түрде бас тартылуы мүмкін, егер ол: - тұрғын үйге өтініш білдірушілердің Бірыңғай республикалық электрондық дерекқорына бұрыннан тіркелген (мысалы: Семейде күту тізіміне енгізілген болса, Өскеменде қайта тіркелмейді); - соңғы 5 жыл ішінде Қазақстан Республикасында тұрғын үйге ие болған немесе иелігінде тұрғын үй бар (мысалы: 2 жыл бұрын пәтер сатқан — бұл тұрғын үймен қамтамасыз етілген болып есептеледі); - аталған елді мекенде жылжымайтын мүлікке ие (мысалы, Өскеменде бөлмеге ие болса — осы қалада күту тізіміне енгізілмейді); - Қазақстанда жылжымайтын мүлікке ие, бірақ мемлекеттік кәсіпорыннан тұрғын үй алуға өтініш береді (мысалы, ұлттық компания қызметкері басқа қалада үйге ие болса — оған компания тұрғын үйі берілмейді); - мемлекеттік тұрғын үй қорынан немесе әкімдіктен жалға алынған тұрғын үйде тұрады (мысалы: әкімдік төлейтін жалға алынған пәтерде тұратын отбасы – олар күту тізіміне енгізілмейді); - жалған құжаттар немесе ақпарат ұсынған (мысалы: пәтердегі үлесін көрсетпеген немесе отбасы құрамының нақты жағдайын жасырып отырған); - бұрын мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй алып, оны жекешелендірген (мысалы: 2014 жылы әкімдіктен тұрғын үй алып, оны жекешелендірген — қайта жекешелендіруге болмайды); - басқа елді мекенде тек бір ғана апатты тұрғын үйі бар (мысалы, апатты үй Риддерде орналасқан — Өскеменде күту тізіміне қоймайды); - мемлекеттік ипотекалық несие немесе мемлекет мақұлдаған тұрғын үй бағдарламалары арқылы тұрғын үй сатып алған. (Мысалы: «7-20-25» бағдарламасы бойынша пәтер сатып алған — тұрақты тұрғын үй болып есептеледі) Бұл бас тарту жағдайлары Қазақ Республикасы Үкіметінің 381-қаулысымен бекітілген Тұрғын үйге мұқтаж азаматтарды тіркеу ережелерінде және «Тұрғын үй қатынастары туралы» Қазақ Республикасының Заңында көзделген. |
тұрғын үйге мұқтаждарды есепке қоюдан бас тарту |
|
|
5 |
Егер мен басқа елді мекенде кезекте тұрсам, Өскемен қаласында баспана ала аламын ба? |
Егер сіз басқа елді мекенде тұрғын үйге кезекте тұрсаңыз, Өскемен қаласында тұрғын үй алу мүмкін емес, өйткені қолданыстағы тұрғын үй заңнамасы бірнеше елді мекендерде бір мезгілде кезекте тұруға жол бермейді. Егер азамат көшіп кетсе және басқа қалада тұрғын үй алуға ниет білдірсе, алдымен жаңа тұрғылықты жерінде тұрақты тіркеуді ресімдеу керек, содан кейін бұрынғы қалада есептен шығару керек. Осыдан кейін ғана сайт арқылы Өскемен қаласына есепке қою туралы өтініш беруге болады orken.otbasybank.kz . Елді мекенді ауыстырған кезде кезек нөмірі сақталмайтынын ескеру қажет-құжаттар мен өтініш берілген күн негізінде жаңа кезек қалыптасады.
Мысал. Өтініш беруші аудан орталығында кезекте тұрды, содан кейін Өскеменге көшті Азамат А. аудан әкімдігінде тұрғын үйге кезекте тұрды. Ол Өскемен қаласындағы тұрақты тұрғылықты жеріне көшіп, дәл осы жерде баспана алғысы келеді. Бұл жағдайда Өскемендегі пәтерді оның аудан орталығындағы кезегі негізінде беруге болмайды. Ол бұрынғы әкімдікте кезектен шығару туралы мәселені шешіп, жаңа тұрғылықты жері бойынша Өскемен қаласының әкімдігіне есепке қою туралы жаңа өтініш беруі керек. |
Өскемен қаласында тұрғын үй алу
басқа елді мекенде тұрғын үйге кезекте тұрамын
мен ала аламын ба |
|
|
6 |
Меншікті тұрғын үйі авариялық деп танылуына байланысты берілген уақытша жалдамалы тұрғын үйді жалдау шартын мемлекеттік мекеме қандай жағдайларда ұзартпауы мүмкін? |
Мемлекеттік мекеме уақытша жалдамалы тұрғын үйді жалдау шартын, егер оның қолданылу мерзімі аяқталса не Қазақстан Республикасының заңнамасында немесе жалдау шартында көзделген негіздер туындаса, ұзартпауы мүмкін. Егер азаматқа өзінің тұрғын үйінің авариялық деп танылуына байланысты уақытша жалдамалы тұрғын үй берілсе, тұру мемлекеттік мекемемен жасалған жалдау шарты негізінде жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңына және Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үйді пайдалану жөніндегі үлгілік шартқа сәйкес, жалдау шарты шартта көрсетілген мерзім ішінде қолданылады. Осы мерзім аяқталғаннан кейін немесе заңнамада не шартта көзделген негіздер туындаған кезде шарт тоқтатылады. Егер оны ұзарту туралы шешім қабылданбаса, азамат тұрғын үй-жайды босатуға міндетті. Мұндай негіздерге мыналар жатады: 1. Шарттың қолданылу мерзімінің аяқталуы. 2. Қазақстан Республикасының заңнамасында немесе жалдау шартында көзделген мән-жайлардың туындауы, осыған байланысты уақытша тұрғын үйді одан әрі берудің қажеттілігі жойылады (мысалы, азаматқа авариялық тұрғын үйдің орнына басқа тұрғын үй берілуі). 3. Жалдау шартының талапьарын бұзу, егер бұл оның талаптарына және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес шартты оқтатуға негіз болып табылса. 4. Өзге де негіздер, Қазақстан Республикасының заңнамасында немесе жалдау шартында көзделген. Нәтиже Азаматқа оның үйі авариялық деп танылғаннан кейін уақытша жалдамалы тұрғын үй берілді. Кейін оған авариялық тұрғын үйдің орнына басқа тұрғын үй берілді. Уақытша жалдамалы тұрғын үйде одан әрі тұру үшін негіздер жойылғандықтан, жалдау шарты ұзартылмады. Шартты ұзартпау туралы шешіммен келіспеген жағдайда, азамат оны сот тәртібімен даулай алады.
Мысал Азаматқа оның үйі авариялық деп танылғаннан кейін уақытша жалдамалы тұрғын үй берілді. Кейін оған авариялық тұрғын үйдің орнына басқа тұрғын үй берілді. Уақытша жалдамалы тұрғын үйде одан әрі тұру үшін негіздер жойылғандықтан, жалдау шарты ұзартылмады. Тағы бір мысал: азаматқа уақытша жалдамалы тұрғын үй бір жыл мерзімге берілді. Шарттың қолданылу мерзімі аяқталғаннан кейін мемлекеттік мекеме оны ұзарту туралы шешім қабылдамады, осыған байланысты шарт өз қолданысын тоқтатты және азаматқа тұрғын үй-жайды босату ұсынылды.
Терминдерге түсіндірме Уақытша жалдамалы тұрғын үй — азаматқа жалдау шарты негізінде уақытша пайдалануға берілетін тұрғын үй-жай. Жалдау шарты — тұрғын үй-жайды пайдалану мерзімін, сондай-ақ тараптардың құқықтары мен міндеттерін айқындайтын шарт. Авариялық тұрғын үй — Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен тұруға жарамсыз деп танылған тұрғын үй-жай. |
уақытша жалдамалы тұрғын үй; жалдау шарты; шартты ұзартпау; жалдау шартын тоқтату; авариялық тұрғын үй; мемлекеттік тұрғын үй; тұрғын үй-жайды пайдалану құқығын тоқтату; тұрғын үй қатынастары |
|
3. Мәдениет, спорт, туризм және мұрағаттар (мәдениет, өнер, спорт, туризм, архивтер, ономастика)
|
№ |
Жиі қойылатын сұрақ |
Толық жауап |
Негізгі сөздер және хештегтер |
|
1 |
Спортшы тұрғылықты жерін өзгерткен жағдайда оны басқа облысқа ауыстыруға бола ма? |
Спортшыны тұрғылықты жерін өзгертуіне байланысты басқа облысқа ауыстыруға болмайды, себебі бұл негіз қолданыстағы нормативтік құқықтық актілерде қарастырылмаған. Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2020 жылғы 4 қыркүйектегі № 240 бұйрығымен бекітілген «Спорттық резервті даярлау, спорттық жарыстарды ұйымдастыру және өткізу қағидаларының» 25-тармағына сәйкес, спортшының бір спорт ұйымынан екіншісіне ауысуы тек келесі жағдайларда жүзеге асырылады: 1. Әскери қызметке шақырылуына байланысты; 2. Білім беру ұйымының күндізгі бөлімінде оқуына байланысты; 3. Спорттық қызмет туралы шарттың қолданылу мерзімі аяқталған жағдайда; 4. Тараптардың келісімі бойынша спорттық қызмет туралы шарттың мерзімінен бұрын бұзылуы кезінде. Осылайша, спортшының тұрғылықты жерін өзгертуі оны басқа облысқа ауыстыруға заңды негіз болып табылмайды.
Мысал: Егер спортшы отбасылық жағдайына байланысты Шығыс Қазақстан облысынан Астана қаласына қоныс аударса, ол автоматты түрде Астана қаласының спорт ұйымына ауыстырылмайды. Ауысу үшін жоғарыда аталған ресми негіздердің бірі болуы қажет. |
тұрғылықты жерін ауыстыру
спортшыны басқа облысқа ауыстыру |
|
2 |
Жеке клубтың спорт секциясына қатысу үшін баланың биометриялық сәйкестендіруден өтуін талап ету заңды ма? |
Баланың биометриялық сәйкестендіруден өтуі туралы талап заңды, бірақ ата-анасының ерікті келісімі болған жағдайда ғана. Егер ата-аналар міндетті биометрия көрсетілген шартқа қол қоймаса-талап заңсыз. Егер қол қойылса, бұл келісім болып саналады, бірақ ата-аналар кез келген уақытта келісімді қайтарып алуға құқылы және клуб биометрияны жинауды/өңдеуді тоқтатуға міндетті. Алайда, бұл ретте, егер шартта көзделген болса, клуб қызмет көрсетуді тоқтата алады (бұл ресми түрде заңды болады). Егер клуб биометрияны келісімшартсыз талап етсе немесе балама ұсынбаса, ата-аналар құқық қорғау органдарына жүгінуге құқылы. Мысал: Ата-аналар баланы жеке спорт клубына тіркеді, онда тіркеу кезінде саусақ ізімен сәйкестендіруді ұсынды. Егер ата — аналар жазбаша келісім бермесе-клуб биометрияны талап етуге құқылы емес. Егер келісім берілсе, бірақ кейінірек алынып тасталса, клуб деректерді өңдеуді тоқтатуға міндетті және егер бұл шарт тікелей көрсетілсе, шартты бұзуы мүмкін. |
биометриялық сәйкестендіруді жүргізу
талап заңды ма
спорт бөлімі
жеке клуб |
|
3 |
Шығыс Қазақстан облысында стрэнглифтинг және Со-Киокушинкай каратэ бойынша жарыстарды Қазақстанның ресми спорт жүйесі аясында өткізуге рұқсат етіле ме? |
Стрэнглифтинг және Со-Киокушинкай каратэ бойынша жарыстар ресми спорттық жарыстар болып табылмайды. «Дене шынықтыру және спорт туралы» Қазақстан Республикасының Заңының 34-бабының 2-тармағына сәйкес, Қазақстан Республикасының аумағында спорттық іс-шаралар спорт түрлері тізбесіне енгізілген спорт түрлері мен спорттық пәндер бойынша өткізіледі. «Стрэнглифтинг» және «Со-Киокушинкай каратэ» аталған тізімге енгізілмеген. Бұл келесіні білдіреді: 1. аталған бағыттар бойынша жарыстар ресми спорттық іс-шаралар ретінде танылмайды; 2. мұндай жарыстардың нәтижелері ресми спорттық статистикаға енгізілмейді, спорттық разрядтар мен атақтар берілмейді. Сонымен қатар, «Дене шынықтыру және спорт туралы» Заңның 7-бабына сәйкес, дене белсенділігін дамыту мен салауатты өмір салтын насихаттауға бағытталған дене шынықтыру-сауықтыру іс-шараларын өткізуге жол беріледі. Сондықтан стрэнглифтинг немесе Со-Киокушинкай каратэ бойынша жарыстарды келесі жағдайда өткізуге болады: 1. жеке, клубтық немесе әуесқой негізде; 2. қауіпсіздік және санитарлық нормаларды сақтай отырып; 3. ШҚО дене шынықтыру және спорт басқармасын алдын ала хабардар ету арқылы.
Мысал: Жекпе-жек өнері клубы Со-Киокушинкай каратэ бойынша ашық турнирді дене шынықтыру-сауықтыру іс-шарасы ретінде өткізе алады, бірақ ол облыс немесе республика чемпионаты ретінде ресми мәртебеге ие болмайды. |
стрэнглифтинг
Со-Киокушинкай каратэ
жарыстарды өткізу
рұқсат
ресми спорт жүйесі |
|
4 |
Қазақстан Республикасының ұлттық құрамасының спортшысы бір жыл ішінде бірнеше жоғары спорттық нәтиже көрсетсе, бірнеше ай сайынғы ақшалай төлем ала ала ма? |
Қазақстан Республикасының ұлттық құрамасының спортшысы бір мезгілде бірнеше ай сайынғы ақшалай төлем ала алмайды. Егер ұлттық құраманың спортшысы бір күнтізбелік жыл ішінде бірнеше жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізсе, оның ішінде әртүрлі спорт түрлері бойынша да болса, ай сайынғы ақшалай қамтамасыз ету мынадай тәртіппен белгіленеді: -бір ғана ең жоғары спорттық нәтиже бойынша; -бір ғана спорт түрі бойынша, жетістіктер санына қарамастан. Төлем: -жергілікті атқарушы органдар (ЖАО) арқылы жүзеге асырылады; -спорттық дайындықты жалғастыру шартымен төленеді; -тиісті келесі спорттық жарыс өткізілгенге дейін жүзеге асырылады.
Мысал: Спортшы бір жыл ішінде: -бокстан Азия чемпионатында 1-орын алды; -кикбоксингтен халықаралық турнирде 2-орын алды. Бұл жағдайда ай сайынғы ақшалай қамтамасыз ету тек бір ғана, неғұрлым жоғары нәтиже бойынша, яғни бокстан Азия чемпионатындағы нәтижеге байланысты тағайындалады. Екі төлем бір мезгілде тағайындалмайды.
Терминдерге түсіндірме Ай сайынғы ақшалай қамтамасыз ету — Қазақстан Республикасының ұлттық құрамаларының спортшылары мен олардың жаттықтырушыларына жоғары спорттық нәтижелері үшін төленетін тұрақты ақшалай төлем. ЖАО (жергілікті атқарушы органдар) — облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың әкімдіктері. Ұлттық құрама спортшысы — тиісті спорт түрі бойынша Қазақстан Республикасының ұлттық құрамасының құрамына ресми түрде енгізілген спортшы. Жоғары спорттық нәтиже — спорт саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген өлшемшарттарға сәйкес келетін нәтиже. |
ұлттық құрама спортшысы
бірнеше ай сайынғы ақшалай төлем
ала ала ма |
|
5 |
Шайбалы хоккей спорт түрі бойынша спорт федерациясын құруға бола ма? |
Шайбалы хоккей спорт түрі бойынша спорт федерациясын құру Қазақстан Республикасының дене шынықтыру және спорт саласындағы заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. Спорт федерациясы тиісті спорт түрін дамыту мақсатында коммерциялық емес ұйым ретінде құрылуы мүмкін. Алайда аккредиттелген спорт федерациясы ретінде қызметін жүзеге асыру үшін ол аккредиттеу рәсімінен өтуі тиіс. Бұл ретте заңнамаға сәйкес бір облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) аумағында әрбір спорт түрі бойынша тек бір жергілікті спорт федерациясы аккредиттеледі. Осыған байланысты: егер өңірде шайбалы хоккей спорт түрі бойынша аккредиттелген федерация болмаса, жаңа федерацияны құруға және аккредиттеуге жол беріледі; егер мұндай федерация бұрыннан бар және аккредиттелген болса, осы спорт түрі бойынша екінші федерацияны аккредиттеуге жол берілмейді. Аккредиттеу тәртібі «Жергілікті спорт федерацияларын аккредиттеу» мемлекеттік қызметін алу үшін өтінішті электрондық үкіметтің www.egov.kz веб-порталы арқылы беру қажет. Мемлекеттік қызмет электрондық форматта көрсетіледі. Өтінішке мынадай құжаттар қоса берілуі тиіс: атқарушы басқару органының дербес құрамы туралы мәліметтер; спорт федерациясының жарғысы; тиісті спорт түрі бойынша кешенді нысаналы бағдарламаның жобасы; тиісті спорт түрі бойынша қағидалар жобасы. Электрондық сұрау салуға көрсетілетін қызметті алушының электрондық цифрлық қолтаңбасы (ЭЦҚ) қойылады. Өтінішті қарау мерзімі және шешім қабылдау Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі – 10 жұмыс күні. Құжаттарды Шығыс Қазақстан облысының дене шынықтыру және спорт басқармасы қарайды. Қарау нәтижелері бойынша спорт федерациясын аккредиттеу немесе аккредиттеуден бас тарту туралы шешім қабылданады. Аккредиттеу туралы шешім тиісті бұйрықпен ресімделеді. Оның негізінде аккредиттеу туралы куәлік беріледі. Аккредиттеуден бас тарту туралы алдын ала шешім қабылданған жағдайда, өтініш берушіге тыңдау рәсімі шеңберінде өз ұстанымын білдіру мүмкіндігі беріледі. Қосымша шарттар Аккредиттелген жергілікті спорт федерациясы тиісті спорт түрі бойынша аккредиттелген ұлттық спорт федерациясының мүшесі болуға тиіс.
Мысал Шығыс Қазақстан облысында шайбалы хоккей бойынша аккредиттелген жергілікті федерация жұмыс істейді. Басқа ұйым осы спорт түрі бойынша жаңа федерация құрып, оны аккредиттеуге өтініш беруге шешім қабылдады. Алайда өңірде шайбалы хоккей бойынша аккредиттелген жергілікті федерация бұрыннан бар болғандықтан, осы спорт түрі бойынша екінші федерацияны аккредиттеуге жол берілмейді. Осылайша, коммерциялық емес ұйым құруға болады, бірақ өңірде бір спорт түрі бойынша екінші жергілікті федерация ретінде аккредиттеуден өту мүмкін емес.
Терминдерге түсіндірме Спорт федерациясы – бір немесе бірнеше спорт түрін дамыту мақсатында құрылатын коммерциялық емес ұйым. Спорт федерациясын аккредиттеу – федерацияның белгіленген талаптарға сәйкестігін растайтын және оған тиісті аумақта аккредиттелген спорт федерациясы ретінде қызметін жүзеге асыру құқығын беретін уәкілетті мемлекеттік органның ресми тану рәсімі. |
порт федерациясы аккредиттеу федерация құру аймақтық федерация |
|
6 |
Туризм саласында қандай мемлекеттік қолдау шаралары бар? |
Туризм саласындағы кәсіпкерлік субъектілеріне мемлекеттік қолдау Қазақстан Республикасының «Туристік қызмет туралы» Заңы мен Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігінің бірқатар нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес жүзеге асырылады. Қолдау түрлері мыналарды қамтиды: 1. Санитариялық-гигиеналық тораптарды (СГТ) ұстауға жұмсалған шығындардың бір бөлігін субсидиялау. Мемлекет туристерге қызмет көрсететін инфрақұрылым объектілерін ұстайтын кәсіпкерлердің шығындарының бір бөлігін өтейді. 2. Туристік нысандарды салу және реконструкциялау кезіндегі шығындардың бір бөлігін өтеу. Бұл қолдау түрі туристік инфрақұрылымды (қонақүйлер, кемпингтер, этноаулдар, демалыс базалары және т.б.) дамытуға инвестиция тартуды ынталандыруға бағытталған. 3. Жол бойындағы сервис нысандарын салу кезіндегі шығындардың бір бөлігін өтеу. Бұл қолдау түрі «А» және «В» санатындағы нысандарды — дәмханалар, мотельдер, техникалық қызмет көрсету станциялары, трасса бойындағы санитариялық-гигиеналық тораптарды қамтиды. 4. Туристік автобустарды сатып алу бойынша шығындарды өтеу. Мемлекет сегіз және одан да көп жолаушыға арналған автобустарды (жүргізуші орнын қоспағанда) сатып алу шығындарының бір бөлігін өтейді. Қолдау алу тәртібі: Өтінім Шығыс Қазақстан облысының туризм басқармасына қағаз түрінде немесе электронды форматта (пошта арқылы не қолма-қол) беріледі. Құжаттар топтамасы комиссиямен 10 жұмыс күні ішінде қаралады, шешім хаттама түрінде рәсімделіп, басқарманың интернет-ресурсында жарияланады. Нәтиже: Шығындардың бір бөлігін өтеу туралы оң шешім; Немесе уәжді бас тарту. Табысты мысал: «А» жеке кәсіпкері санитариялық-гигиеналық тораптарды ұстау шығындарын субсидиялау туралы өтінім беріп, фото және бейнематериалдарды ұсынған. Комиссияның қарауынан және Қазақстан Республикасының Туризм және спорт министрлігімен келісілгеннен кейін кәсіпкерге ай сайын 83 300 теңге мөлшерінде субсидия жыл соңына дейін тағайындалған. |
Туризм
Субсидиялау
Объектілерді салу |
|
7 |
Туроператорлық қызметті жүзеге асыруға лицензияны қалай алуға болады? |
Туроператорлық қызметті лицензияны Шығыс Қазақстан облысының туризм басқармасында алуға болады. Мемлекеттік қызметтің атауы: «Туристік операторлық қызметті (туроператорлық қызмет) жүзеге асыруға лицензия беру» Өтінім беру тәртібі: Өтінім электрондық форматта www.egov.kz немесе www.elicense.kz порталдары арқылы ЭЦҚ (электрондық цифрлық қолтаңба) пайдалана отырып беріледі. Қажетті құжаттар: -Белгіленген нысандағы электрондық өтінім; -Лицензиялық алымның төленгенін растайтын электрондық құжаттың көшірмесі; -Біліктілік талаптарына сәйкестігі туралы мәліметтердің электрондық нысаны және оны растайтын құжаттар. Қызмет көрсету мерзімдері: -Лицензия беру – 6 жұмыс күніне дейін; -Лицензияны қайта ресімдеу – 3 жұмыс күніне дейін (немесе қайта ұйымдастыру жағдайында 6 күн). Лицензиялық алым мөлшері: -Алғаш рет лицензия алған кезде – 10 АЕК; -Қайта ресімдеу кезінде – мөлшерлеменің 10%-ы, бірақ 4 АЕК-тен аспайды. Төлем екінші деңгейлі банктер немесе «электрондық үкімет» төлем шлюзі арқылы жүргізіледі. Нәтижесі: -Туроператорлық қызметке лицензияны және/немесе лицензия қосымшасын беру; -Немесе бас тарту себептері көрсетілген дәлелді жауап. Шағымдану тәртібі: Әрекеттерге (әрекетсіздікке) қатысты шағым жоғары тұрған органға немесе сотқа досудьялық қараудан кейін беріледі. Шағымдар қаралу мерзімі: -Қызмет көрсетуші тарапынан – 5 жұмыс күніне дейін; -Жоғары тұрған орган тарапынан – 15 жұмыс күніне дейін.
Табысты мысал: «А» жеке кәсіпкері www.elicense.kz порталы арқылы онлайн өтінім берген. Барлық құжаттар тексеріліп, лицензия 5 жұмыс күні ішінде ешқандай мемлекеттік органға жеке барусыз берілген.
Терминдер мен қысқартуларға түсіндірме Туроператорлық қызмет — туристік өнімді қалыптастыру, ілгерілету және өткізу жөніндегі қызмет. Лицензия — белгілі бір қызмет түрімен айналысуға берілетін ресми рұқсат. ЭЦҚ (электрондық цифрлық қолтаңба) — жеке тұлғаны растау және құжаттарға қол қою үшін пайдаланылатын өз қолтаңбасының электрондық баламасы. Лицензиялық алым — лицензияны беру немесе қайта ресімдеу үшін төленетін міндетті төлем. АЕК (айлық есептік көрсеткіш) — төлемдердің, жәрдемақылар мен айыппұлдардың мөлшерін есептеу үшін заңнамада белгіленген есептік шама. ЖК (жеке кәсіпкер) — заңды тұлға құрмай кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жеке тұлға. Біліктілік талаптары — лицензия алу үшін өтініш беруші сәйкес келуге тиіс заңнамада белгіленген шарттар. |
Туризм
Лицензия
Туроператорлық қызмет
|
|
8 |
Адамның көзі тірісінде оның құрметіне білім беру, денсаулық сақтау объектілеріне немесе басқа да объектілерге есімін беруге бола ма? |
Қандай жағдайларда объектіге адамның есімін беруге болады? Білім беру, денсаулық сақтау және басқа да объектілерге көрнекті мемлекет және қоғам қайраткерлерінің, ғылым, мәдениет өкілдерінің және басқа да тұлғалардың есімдерін беру Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. Жалпы тәртіп бойынша адамның есімін объектіге ол қайтыс болғаннан кейін кемінде бес жыл өткен соң беруге жол беріледі. Қазақстан Республикасының тәуелсіздігін нығайтуға ерекше елеулі үлес қосқан, ерлік пен батылдық көрсеткен адамдарға қатысты ерекшелік көзделген. Мұндай адамдарға қатысты бес жылдық күту мерзімі қолданылмайды. Бұл ретте тірі адамның есімін беруге жол берілмейді. Ұсыныстарды қарау кезінде адамның еңбегі, тиісті саланың дамуына қосқан үлесі, қызметінің тарихи және қоғамдық маңызы, сондай-ақ заңнамада белгіленген өзге де талаптар ескеріледі. Заңнамада көзделген жағдайларда тұлғаның Республикалық ономастика комиссиясы бекіткен «Тарихи тұлғалар» тізбесіне енгізілуі де ескеріледі.
Ұсынысты қайда жолдау қажет? Азаматтар, еңбек ұжымдары, қоғамдық бірлестіктер және басқа да мүдделі тұлғалар объектіге адамның есімін беру туралы бастаманы тиісті жергілікті атқарушы органға (әкімдікке) жолдай алады. Әкімдік ұсынысты қарайды және негіздер болған жағдайда қажетті материалдарды дайындауды, оларды Республикалық ономастика комиссиясының қарауына жіберу үшін уәкілетті органға жолдауды ұйымдастырады. Өтініш берушіге құжаттарды Республикалық ономастика комиссиясына тікелей жолдаудың қажеті жоқ.
Қандай құжаттар қажет? Ұсынысты қарау үшін Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2026 жылғы 24 қыркүйектегі № 838 қаулысымен бекітілген Қағидаларда көзделген материалдар дайындалады. Объектінің түріне және ұсыныс бастамашысына қарай мынадай құжаттар қажет болуы мүмкін: -уәкілетті мемлекеттік органның немесе жергілікті атқарушы органның өтінішхаты; -Қағидаларда көзделген жағдайларда жергілікті өкілді және атқарушы органдардың бірлескен шешімі; -қолданылатын жағдайларда ұйымның еңбек ұжымы жиналысының хаттамасы; -көзделген жағдайларда объект басшысының ұсыныс хаты; -тарихи мәліметтерді, фактілер мен архивтік деректерді қамтитын анықтамалық материалдар; -есімін беру ұсынылып отырған тұлғаның өмірбаяндық мәліметтері және оның еңбегін растайтын құжаттар; -қаржыландыру көздері туралы мәліметтер. Құжаттардың нақты тізбесі объектінің түріне байланысты болады. Оны тиісті әкімдіктен алдын ала нақтылаған жөн.
Шешімді кім қабылдайды? Республикалық ономастика комиссиясы ұсынылған материалдарды қарайды және қорытынды береді. Алайда ол түпкілікті шешім қабылдауға уәкілетті органның орнына шешім қабылдамайды. Объектінің түріне қарай есім беру туралы шешімді Қазақстан Республикасының Үкіметі не тиісті орталық немесе жергілікті атқарушы орган өз құзыреті шегінде және заңнамада белгіленген тәртіппен қабылдайды.
Түсіндірме алу үшін қайда жүгінуге болады? Шығыс Қазақстан облысының мәдениет басқармасы: Мекенжайы: Өскемен қаласы, Қазақстан көшесі, 63. Телефондар: 8 (7232) 70-11-67, 70-11-86.
Мысал Егер мектептің педагогикалық ұжымы оқу орнына белгілі педагогтің есімін беруді ұсынса, бастаманы тиісті әкімдікке жолдауға болады. Ұсынысты қарау үшін осы тұлғаның білім беру саласын дамытуға қосқан үлесін негіздеп, өмірбаяндық және оны растайтын материалдарды ұсыну, сондай-ақ заңнамада көзделген құжаттарды рәсімдеу қажет. Материалдар дайындалып, қаралғаннан кейін ономастика комиссиясының қорытындысын алу және уәкілетті органның шешім қабылдауы үшін белгіленген тәртіппен жолданады.
Терминдердің түсіндірмесі Ономастика — жалқы есімдерді, оның ішінде географиялық объектілердің, елді мекендердің, көшелер мен ұйымдардың атауларын зерттейтін тіл білімінің саласы. Ономастика комиссиясы — атауларды беру және өзгерту мәселелерін қарайтын әрі өз құзыреті шегінде қорытынды беретін алқалы орган. Республикалық ономастика комиссиясы — ономастика мәселелерін республикалық деңгейде қарайтын және тиісті қорытындылар беретін Қазақстан Республикасының Үкіметі жанындағы консультативтік-кеңесші орган. «Тарихи тұлғалар» тізбесі — Республикалық ономастика комиссиясы бекіткен, объектілерге есім беру мәселелерін қарау кезінде ескерілетін тарихи тұлғалар тізбесі. Жергілікті атқарушы орган (әкімдік) — тиісті аумақта мемлекеттік басқаруды жүзеге асыратын және объектілерге атау беру туралы ұсыныстарды дайындауға және қарауға қатысатын орган.
|
ономастика жергілікті қоғамдастық әкімдік Республикалық ономастика комиссиясы объектілердің атауын өзгерту ғылым қайраткерлері |
|
9 |
Кәсіпкерлік объектілерінде маңдайшаны орналастыру қалай ресімделеді? |
Маңдайша тілі: мемлекеттік емес ұйымдардың маңдайшасы мемлекеттік (қазақ) тілде болуы тиіс. Қажет болған жағдайда орыс және басқа тілдерде қайталауға жол беріледі. Хабарлама тәртібі: хабарлама жоспарланған маңдайша орнатылғанға дейін кемінде 5 жұмыс күні бұрын жіберілуі тиіс. Нысанның орналасқан жеріне байланысты хабарлама келесіге беріледі: 1. Республикалық маңызы бар қаланың, астананың немесе облыс орталығының әкімдігі - егер объект осы қалаларда орналасқан болса ; 2. Аудан әкімдігі - егер объект аудан орталықтарында, ауылдарда немесе кенттерде орналасқан болса. Хабарламаға не қоса жолдау керек: маңдайшаның орналасқан жері туралы мәліметтері бар форма; маңдайшаның эскизі (графикалық сурет). Әкімдік жоюға міндетті жазбаша ескертулер бере алады. Егер әкімдік хабарламаны алған сәттен бастап 4 жұмыс күні ішінде жауап жібермесе, кәсіпкер маңдайшаны өзі көрсеткен мерзімде орналастыруға құқылы. Маңызды: ескертусіз немесе талаптарды бұза отырып, маңдайшаны орналастыру әкімшілік жауапкершілікке әкелуі мүмкін.
|
Маңдайшаны орналастыру
Хабарлама |
|
10 |
Ескерткіш немесе монумент орнату үшін не қажет? |
Ескерткіш немесе монумент орнату үшін әкімдікке (жергілікті атқарушы органға) ұсыныс беру керек. Қандай құжаттарды ұсыну керек: 1. Идеяның сипаттамасымен қол қойылған өтініш. 2. Жеке тұлғаның еңбегін немесе оқиғаның маңыздылығын растайтын құжаттар (мұрағат материалдары, жарияланымдар, марапаттар және т.б.). 3. Тұлғаны келісу-оның Республикалық ономастика комиссиясы бекіткен тарихи тұлғалар тізіміне кіретіндігін тексеру. Мысалы: егер кеншілерге немесе энергетиктерге ескерткіш орнату ұсынылса, онда бұл адамдардың аймақтың дамуына қосқан үлесін негіздеп, оны құжаттармен растау қажет. Орнату шарттары: 1. Ескерткіш көрнекті тұлға қайтыс болғаннан кейін кемінде 5 жыл өткен соң орнатылуы мүмкін (ерекшелік — каһармандық пен ерлік таныту, борышын орындау кезінде қаза болу, ел тәуелсіздігіне қомақты үлес қосу жағдайлары). 2. Ескерткіштер мемлекеттік меншіктегі жалпы пайдалану орындарында орналастырылады. Қарау тәртібі: 1. Ұсыныс әкімдікте қаралады, әрі қарай Мәдениет және ақпарат министрлігі (МАМ) жанындағы Тарих және мәдениет ескерткіштерін қорғау жөніндегі комиссияға жіберіледі. 2. Мақұлданған жағдайда ұсыныс ескерткіштерді орнату жөніндегі арнайы жоспарға енгізіліп, содан кейін жобаны іске асыру басталады. Жоба және орнату: ескерткіш жобасы мүсіншілер арасындағы шығармашылық байқау арқылы таңдалады-бұл ашықтықты қамтамасыз етеді және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін болдырмайды.
|
Ескерткішті орнату
Монумент орнату |
|
11 |
Өскемен қаласында концертті қайда өткізуге болады және рұқсат алу үшін қандай құжаттарды дайындау қажет? |
Үй-жайларды ұсыну үшін концерт өткізу жоспарланып отырған таңдалған ұйым директорының атына еркін нысанда хат жолдау қажет. Хатта мыналар көрсетіледі: - концерттің тақырыбы мен мақсаты (мысалы, қайырымдылық, жас орындаушылардың концерті және т. б.); - күні, уақыты және ұзақтығы; - орындаушылардың репертуары; - дыбыс/жарық жабдығы қажет пе; - формат-кіру тегін, коммерциялық / коммерциялық емес. - билеттерді сату және т. б; - жауапты тұлғаның байланыс деректері. Хатты қарағаннан кейін (15 жұмыс күні ішінде): мәдениет ұйымының әкімшілігі үй-жай беру туралы шешім қабылдайды; іс-шараны өткізу шарттары мен техникалық талаптарды көрсете отырып, жалдау шарты ресімделеді.
Маңызды: Концерт "Мәдениет туралы" ҚР Заңының талаптарына сәйкес болуы және қоғамдық тәртіпті бұзбауы тиіс. Мысал Егер ұйымдастырушы қалалық мәдениет үйінде жас орындаушылардың концертін өткізуді жоспарласа, ол мәдениет үйінің директорына концерттің күні мен бағдарламасын көрсете отырып хат жолдайды. Директор залды ұсыну мүмкіндігін растайды, содан кейін жалдау шарты жасалады. Егер іс — шараға Ресейден немесе Қырғызстаннан келген музыканттар шақырылса-ұйымдастырушы концерт өткізілгенге дейін Облыстың ішкі саясат басқармасына хабарлайды. |
қалада концертті қайда өткізуге болады
қандай құжаттар
рұқсат алу |
|
12 |
Архивтік анықтаманы қалай алуға болады және ол үшін қандай құжаттар қажет? |
Архивтік анықтаманы жеке және заңды тұлғалар қызмет көрсетушінің кеңсесі арқылы (мемлекеттік архивте), «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» коммерциялық емес акционерлік қоғамы арқылы немесе «электрондық үкімет» веб-порталы www.egov.kz арқылы тегін ала алады. Құжаттардың толық топтамасы қызмет көрсетушінің кеңсесіне ұсынылған жағдайда, оның көшірмесіне қабылданғаны туралы белгі қойылып, күні мен кеңсе қызметкерінің тегі көрсетіледі. Портал арқылы жүгінген кезде қызмет алушының «жеке кабинетіне» мемлекеттік қызмет көрсетуге сұраныстың қабылданғаны туралы мәртебе жіберіледі. Құжаттар топтамасын Мемлекеттік корпорация арқылы тапсырған кезде қызмет алушы қызмет көрсетушіге жеке басын куәландыратын құжатты немесе цифрлық құжаттар сервисінен алынған цифрлық құжатты (жеке басын сәйкестендіру үшін ұсынылады), сондай-ақ өкілеттікті растайтын құжатты – заңды тұлға үшін немесе нотариалды куәландырылған сенімхатты – жеке тұлға үшін (уәкілетті өкіл жүгінген жағдайда) ұсынады. Өтінішті қалай беруге болады? 1. Архивтің кеңсесіне жүгіну (ұлттық, облыстық, қалалық немесе аудандық); 2. «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ арқылы өтініш беру; 3. Электрондық цифрлық қолтаңбаны пайдалана отырып, www.egov.kz «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы тәулік бойы, үйден шықпай-ақ өтініш беру. Ол үшін электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) қажет. Портал арқылы өтініш беру үшін келесі қадамдарды орындау қажет: · www.egov.kz сайтына кіру; · электрондық цифрлық қолтаңба арқылы жүйеге кіру; · іздеу жолына «архивтік анықтама» деп жазып, ұсынылған тізімнен «Облыстық, қалалық және аудандық архивтерден архивтік анықтамалар беру» қызметін таңдау; · қызметке онлайн тапсырыс беру; · ашылған нысанда барлық қажетті деректерді толтыру, сондай-ақ компьютерден немесе USB-тасымалдағыштан құжаттардың (жеке куәлік, еңбек кітапшасы, диплом және т.б.) скан-көшірмелерін тіркеу; · сұранысты жеке ЭЦҚ-мен қол қойып жіберу; · өтініштің қабылданғаны туралы хабарлама жеке кабинетке келеді; · мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесі қызмет алушының жеке кабинетіне жіберіледі. 4. Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің шетел азаматтары сұранысты 2019 жылғы 20 желтоқсандағы Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің еңбекшілерін зейнетақымен қамсыздандыру туралы келісімді іске асыру жөніндегі құзыретті органның Қазақстан Республикасының уәкілетті органдарымен өзара іс-қимыл регламентінің 4-тарауының 18-тармағына сәйкес жолдайды. Шалғай шет елдердің азаматтары сұранысты Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Консулдық қызмет департаменті арқылы жолдайды. Қажетті құжаттар: 1. Жеке куәлік немесе цифрлық құжат; 2. Белгіленген нысандағы өтініш (Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2020 жылғы 29 мамырдағы №159 бұйрығына 1-қосымшаға сәйкес); 3. Сұратылатын мәліметтерді растайтын құжаттар немесе олардың көшірмелері; 4. Нотариалды куәландырылған сенімхат (өкіл жүгінген жағдайда). Қызмет көрсету мерзімі: Қызмет көрсету мерзімі – 11 жұмыс күні ішінде. Егер мемлекеттік қызмет көрсету үшін екі және одан да көп ұйымдардың құжаттарын зерттеу және (немесе) 5 (бес) жылдан астам кезеңді қамту қажет болған жағдайда, жауапты орындаушы қызмет көрсету мерзімі аяқталғанға дейін 3 (үш) жұмыс күні бұрын қызмет алушыға мерзімнің ұзартылатыны туралы хабарлайды. Бұл ретте мерзім 25 (жиырма бес) жұмыс күнінен аспайды. Қызмет құны: Қызмет тегін көрсетіледі. Маңызды білу қажет: Нәтиже қағаз немесе электрондық түрде ұсынылады. Жауаппен келіспеген жағдайда өтініш беруші қызмет көрсетушіге, жоғары тұрған органдарға немесе сотқа шағымдануға құқылы.
Мысал: Өскемен қорғасын-мырыш комбинатында 1974 жылдан 1994 жылға дейін зиянды еңбек жағдайында жұмыс істеген еңбек өтілін растауды сұраймын. Бұл жағдайда, егер мемлекеттік қызмет көрсету үшін екі және одан да көп ұйымдардың құжаттарын зерттеу және (немесе) 5 (бес) жылдан астам кезең қажет болса, жауапты орындаушы қызмет көрсету мерзімі аяқталғанға дейін 3 (үш) жұмыс күні бұрын мерзімнің 25 (жиырма бес) жұмыс күнінен аспайтын уақытқа ұзартылатыны туралы хабарлайды.
Терминдер мен қысқартуларға түсіндірме Архивтік анықтама — архивтік құжаттармен расталған мәліметтерді қамтитын ресми құжат (мысалы, еңбек өтілі, жалақы немесе жұмыс кезеңі туралы). ХҚКО (ЦОН) — азаматтар мемлекеттік қызметтерді ала алатын халыққа қызмет көрсету орталығы. ЭЦҚ (электрондық цифрлық қолтаңба) — жеке тұлғаны растау және құжаттарға қол қою үшін пайдаланылатын өз қолтаңбасының электрондық баламасы. ЕАЭО — мүше мемлекеттердің еңбеккерлерін зейнетақымен қамсыздандыру туралы келісім қолданылатын мемлекеттер бірлестігі. КЕАҚ (НАО) — негізгі мақсаты пайда табу болып табылмайтын заңды тұлғаның ұйымдық-құқықтық нысаны. Қызмет беруші — мемлекеттік қызмет көрсететін мемлекеттік орган немесе ұйым. Қызмет алушы — мемлекеттік қызметті алу үшін жүгінетін жеке немесе заңды тұлға. |
қалай алу
архивтік анықтама
қандай құжаттар |
|
13 |
Мемлекеттік архивтің оқу залында пайдаланушылардың жұмыс тәртібі қандай? |
Пайдаланушылардың мемлекеттік архивтің оқу залында жұмыс істеу тәртібі рұқсат беруді, құжаттарға қол жеткізуді және белгіленген жұмыс ережелерін сақтауды қамтиды. 1. Оқу залына кіру Оқу залында жұмыс істеу үшін пайдаланушы мыналарды ұсынады: * ұйымның немесе оқу орнының ресми хаты; * немесе жеке өтініш (тәуелсіз зерттеушілер үшін). Ұсынылған құжаттардың негізінде ұзарту мүмкіндігімен 1 жылға дейінгі мерзімге архив басшысының жазбаша рұқсаты беріледі. 2. Жұмыс істеу тәртібі Оқу залы демалыс және мереке күндерін қоспағанда, күн сайын сағат 08:00 — ден 16:00-ге дейін, үзіліс 12:00-ден 13:00-ге дейін жұмыс істейді. Айдың соңғы жұмасы-санитарлық күн. 3. Архивтік құжаттарға қол жеткізу Пайдаланушыларға архив қорларына, анықтамалық аппаратқа және басылымдарға тегін қолжетімділік беріледі. * Мемлекеттік құпиялар және заңмен қорғалатын өзге де құпияларды; * жеке деректер және азаматтардың жеке өмірі туралы мәліметтерді; * құжаттардың меншік иесі белгілеген қол жеткізу шарттарын; * қанағаттанарлықсыз жағдайдағы құжаттарды қамтитын құжаттарға қолжетімділік шектеледі. 4. Құжаттарды беру және көшіру * құжаттарды беру тапсырыс бойынша бір жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады; * пайдалану саны мен мерзімі шектелуі мүмкін; * көшіру жазбаша өтініш бойынша ақылы негізде жүзеге асырылады (жылына 300 парақтан артық емес). 5. Пайдаланушының құқықтары мен міндеттері Пайдаланушы құжаттармен жұмыс істеуге, үзінді көшірмелер жасауға және көшірмелерге тапсырыс беруге құқылы. Пайдаланушы міндетті: * оқу залында жұмыс істеу ережелерін сақтау; * құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету; * материалдарды пайдалану кезінде архивтік деректерді көрсету (қор, тізімдеме, іс, парақ). 6. Жауапкершілік Ережелерді бұзғаны үшін пайдаланушы оқу залына уақытша немесе үнемі кіре алмауы мүмкін. Құжаттарға залал келтіру заңнамаға сәйкес жауаптылыққа әкеп соғады.
Мысалы Азамат ғылыми жұмысты дайындау үшін мемлекеттік архивке жүгінді. Жеке өтінішінің негізінде оған рұқсат ресімделді, содан кейін ол архивтік құжаттарға қол жеткізді және олармен белгіленген ережелерді сақтай отырып, оқу залында жұмыс істеді.
Терминдерді түсіндіру Архивтің оқу залы-пайдаланушылардың архивтік құжаттармен жұмыс істеуіне арналған арнайы жабдықталған архив үй-жайы. Архивтік құжаттар-тарихи, ғылыми, әлеуметтік немесе өзге де құндылығы бар және архивте сақтауға жататын құжаттар. |
мұрағаттың оқу залы
мемлекеттік мұрағат
жұмыс тәртібі
мұрағат құжаттарына рұқсат |
|
14 |
Жаттығу өткізу үшін жаттықтырушыға тек сертификаттың болуы жеткілікті ме, әлде арнайы білім қажет пе? |
Жоқ, курстардан, семинарлардан немесе өзге де оқыту бағдарламаларынан өткенін растайтын сертификаттың болуы, профильдік білімсіз, өздігінен жаттықтырушылық қызметті жүзеге асыру үшін жеткілікті негіз болып табылмайды. Жаттығу өткізу үшін жаттықтырушы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген біліктілік талаптарына сәйкес болуы тиіс.
Жаттықтырушыға қандай талаптар қойылады? Біліктілік талаптарына сәйкес жаттықтырушы лауазымын келесі тұлғалар атқара алады: 1. «Дене шынықтыру және спорт» мамандығы бойынша жоғары немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білімі бар тұлғалар; немесе 2. Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білімі бар, сондай ақ келесі спорттық атақтардың біріне ие тұлғалар: • «Қазақстан Республикасының спорт шебері»; • «Қазақстан Республикасының халықаралық дәрежедегі спорт шебері»; • «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері»; сондай-ақ дене шынықтыру және спорт саласындағы уәкілетті органда жаттықтырушылардың біліктілігін арттыру курстарынан өткен болуы тиіс. Көрсетілген талаптар сақталған жағдайда еңбек өтілі талап етілмейді.
Мысал Азамат фитнес-дайындық бойынша қысқа мерзімді курстардан өтіп, сертификат алған, алайда дене шынықтыру және спорт саласында профильдік білімі жоқ. Мұндай жағдайда заңнамада белгіленген өзге де біліктілік талаптары сақталмаса, тек сертификаттың болуы жаттықтырушы лауазымын атқару үшін жеткіліксіз болып табылады.
Терминдерге түсіндірме Жаттықтырушы — спортшыларды даярлауды және жаттығу процесін жүзеге асыратын дене шынықтыру және спорт саласының маманы. Профильдік білім — дене шынықтыру және спорт саласына байланысты мамандық бойынша алынған білім. Сертификат — оқудан, курстардан өткенін немесе біліктілікті арттырғанын растайтын құжат. Біліктілік талаптары — белгілі бір лауазымды атқару үшін қажетті білімге, кәсіби даярлыққа және біліктілікке қойылатын заңнамада белгіленген талаптар. |
жаттықтырушы жаттықтырушы сертификаты профильдік білім білімсіз жаттықтырушы болып жұмыс істеуге бола ма сертификат жеткілікті ме жаттықтырушыға қойылатын талаптар біліктілік талаптары
|
|
15 |
Спорттық жарыстарды өткізу туралы ережені кім бекітеді? |
Спорттық жарыстарды өткізу туралы ережені тиісті спорттық жарыстарды тікелей ұйымдастыратын және өткізетін ұйым бекітеді. Қазақстан Республикасының дене шынықтыру және спорт саласындағы заңнамасына сәйкес спорттық жарыстардың ұйымдастырушылары мыналар болуы мүмкін: • дене шынықтыру және спорт саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган — республикалық жарыстарды өткізген кезде; • жергілікті атқарушы органдар (әкімдіктер) — облыстық, қалалық, аудандық жарыстарды өткізген кезде; • аккредиттелген спорт федерациялары — тиісті спорт түрі бойынша ресми жарыстарды өткізген кезде; • өзге де дене шынықтыру-спорт ұйымдары — спорт мектептері, спорт клубтары, даярлау орталықтары және жарыстар өткізетін басқа ұйымдар. Бекітілген ережеде мыналар айқындалады: • жарыстың мақсаттары мен міндеттері; • өткізу мерзімі мен орны; • қатысу шарттары; • өтінім беру тәртібі; • жарыс бағдарламасы; • жеңімпаздарды айқындау және қатысушыларды марапаттау тәртібі. Нәтиже Спорттық жарыстарды өткізу туралы ережені тиісті жарыстың ұйымдастырушысы болып табылатын ұйым бекітеді.
Мысал Аккредиттелген бокс федерациясы облыс чемпионатын өткізеді. Федерация жарыс туралы ережені әзірлеп, бекітеді, онда өткізу орны, қатысушылардың жас санаттары, өтінім беру мерзімдері және жеңімпаздарды айқындау тәртібі көрсетіледі.
Терминдердің түсіндірмесі Жарысты ұйымдастырушы — спорттық жарыстарды өткізетін мемлекеттік орган, спорт федерациясы немесе өзге ұйым. Аккредиттелген спорт федерациясы — уәкілетті мемлекеттік орган ресми түрде таныған спорт федерациясы. Жергілікті атқарушы орган — облыс, қала немесе аудан әкімдігі. |
жарыс туралы ереже спорттық жарыстар жарысты ұйымдастырушы ережені бекіту спорт федерациясы әкімдік дене шынықтыру және спорт
|
|
16 |
Балалар-жасөспірімдер спорт мектебіне қабылдау үшін қандай құжаттар қажет? |
Балалар-жасөспірімдер спорт мектебіне қабылдану үшін өтініш беріліп, баланың, ата-анасының (заңды өкілінің) жеке басын растайтын құжаттар, сондай-ақ спортпен шұғылдануға медициналық рұқсат ұсынылады. Спорт мектебінің кеңсесі арқылы қандай құжаттар тапсырылады Жеке жүгінген кезде мыналар ұсынылады: • ата-анасының немесе заңды өкілінің өтініші; • баланың туу туралы куәлігі немесе жеке куәлігі (бар болған жағдайда); • ата-анасының немесе заңды өкілінің жеке басын куәландыратын құжат; • спортпен шұғылдануға рұқсат туралы медициналық анықтама (027/у нысаны); • мүгедектік туралы анықтама — бар болған жағдайда. Портал арқылы қандай құжаттар тапсырылады Өтініш электрондық форматта берілген кезде мыналар ұсынылады: • ата-анасының немесе заңды өкілінің ЭЦҚ-сымен қол қойылған электрондық өтініш; • электрондық медициналық анықтама (027/у нысаны); • мүгедектік туралы электрондық анықтама — бар болған жағдайда. Өтініш беру кезінде көрсетілетін қосымша мәліметтер Құжаттарды тапсырған кезде мыналарды көрсету қажет: • тұрғылықты мекенжайы; • байланыс телефоны; • электрондық пошта мекенжайы. Жеке басын куәландыратын құжаттар туралы мәліметтер мемлекеттік ақпараттық жүйелерден автоматты түрде сұратылады. Өтінішті қалай беруге болады Өтінішті: • eGov порталы арқылы; • таңдалған спорт мектебінің қабылдау бөлімі (кеңсесі) арқылы беруге болады. Қабылдау мерзімі Спорттық-сауықтыру топтарына және бастапқы даярлықтың бірінші оқу жылындағы топтарға құжаттарды қабылдау оқу жылы ішінде жүзеге асырылады. Нәтиже Құжаттардың толық топтамасы ұсынылған, баланың жасы таңдалған спорт түрінің талаптарына сәйкес келген және медициналық қарсы көрсетілімдер болмаған жағдайда бала спорттық топқа қабылданады.
Мысал Ата-ана eGov порталы арқылы өтініш беріп, медициналық анықтаманы және баланың туу туралы куәлігін қоса тіркеді. Құжаттар тексеріліп, медициналық қарсы көрсетілімдердің жоқтығы расталғаннан кейін бала спорттық топқа қабылданды.
Терминдердің түсіндірмесі БЖСМ — балалар-жасөспірімдер спорт мектебі. eGov — Қазақстан Республикасының электрондық үкімет порталы. ЭЦҚ — электрондық цифрлық қолтаңба. 027/у нысаны — денсаулық жағдайы туралы медициналық анықтама.
|
БЖСМ қабылдау қабылдау үшін құжаттар спорт мектебі өтініш ЭЦҚ туу туралы куәлік медициналық анықтама 027/у нысаны ата-ана спорттық топ
|
|
17 |
Қазақстанда баланы шығармашылық үйірмеге қабылдауға арналған ваучерді қалай алуға болады?
|
Баланы шығармашылық үйірмеге қабылдауға арналған ваучерді алу үшін ата-анасы немесе заңды өкілі келесі әрекеттерді орындауы қажет: 1. Мемлекеттік шығармашылық тапсырыс операторының ақпараттық жүйесі арқылы өтінім беру Баланы шығармашылық үйірмеге қабылдауға арналған ваучерді алуға өтінім баланың тұрғылықты жері бойынша мемлекеттік шығармашылық тапсырыс операторының ақпараттық жүйесі арқылы беріледі. Маңызды: Шығыс Қазақстан облысында мемлекеттік шығармашылық тапсырыс тиісті қалалар мен аудандар бойынша жергілікті атқарушы органдар анықтаған операторлар арқылы іске асырылады. 1. «Өскемен қаласының мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі» ММ; 2. «Глубокое ауданының мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі» ММ; 3. «Ұлан ауданының мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі» ММ; 4. ШҚО Күршім ауданының «Шабыт» КМҚК; 5. «Зайсан ауданының мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі» ММ; 6. «Алтай ауданының мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі» ММ; 7. «Тарбағатай ауданының мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі» ММ; 8. «Шемонаиха ауданының мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі» ММ; 9. «Риддер қаласының ішкі саясат, мәдениет, тілдерді дамыту және спорт бөлімі» ММ; 10. «ШҚО Катонқарағай ауданының ішкі саясат, мәдениет, тілдерді дамыту және спорт бөлімі» ММ.
2. Баланың тұрғылықты жері бойынша операторды анықтау Өтінім баланың тұрғылықты қаласы немесе ауданы бойынша бекітілген оператор арқылы беріледі. №1 оператор — «Өскемен қаласының мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі» ММ Мекенжайы: Өскемен қ., Пермитин көшесі, 29 Телефон: +7 (7232) 26‒55‒36, бұл оператор арқылы Өскемен қаласында тұратын балалардың заңды өкілдері өтінім береді.
№2 оператор — «Глубокое ауданының мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі» ММ Мекенжайы: Глубокое ауданы, Попович көшесі, 3А Телефон: 8(723-31) 23-212, 87773032252, бұл оператор арқылы Глубокое ауданында тұратын балалардың заңды өкілдері өтінім береді;
№3 оператор — «Ұлан ауданының мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі» ММ Мекенжайы: Ұлан ауданы, Қ.Қайсенов кенті, Абай алаңы, 5 Телефон: 8 (723-38)-77-262, 87051350769, бұл оператор арқылы Ұлан ауданында тұратын балалардың заңды өкілдері өтінім береді;
№4 оператор — ШҚО Күршім ауданының «Шабыт» КМҚК Мекенжайы: Абылай хан көшесі, 86 Телефон: 87779953381, бұл оператор арқылы Күршім ауданында тұратын балалардың заңды өкілдері өтінім береді;
№5 оператор — «Зайсан ауданының мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі» ММ Мекенжайы: Шаймардан көшесі, 14 Телефон: 8(72-340) 27-007, бұл оператор арқылы Зайсан ауданында тұратын балалардың заңды өкілдері өтінім береді;
№6 оператор — «Алтай ауданының мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі» ММ Мекенжайы: Алтай ауданы, Тәуелсіздік көшесі, 18 Телефон: 87781587482, бұл оператор арқылы Алтай ауданында тұратын балалардың заңды өкілдері өтінім береді;
№7 оператор — «Тарбағатай ауданының мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі» ММ Мекенжайы: Тарбағатай ауданы, Ақжар ауылы, Жамбыл көшесі, 17 Телефон: 87784124752, бұл оператор арқылы Тарбағатай ауданында тұратын балалардың заңды өкілдері өтінім береді;
№8 оператор — «Шемонаиха ауданының мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі» ММ Мекенжайы: Шемонаиха ауданы, Шемонаиха қаласы, Астафьев көшесі, 61А Телефон: 8(72-332)33-0558, 87072288204, бұл оператор арқылы Шемонаиха ауданында тұратын балалардың заңды өкілдері өтінім береді;
№9 оператор — «Риддер қаласының ішкі саясат, мәдениет, тілдерді дамыту және спорт бөлімі» ММ Мекенжайы: Риддер қ., Тәуелсіздік даңғылы, 3Б Телефон: +7 (72336) 210-57, бұл оператор арқылы Риддер қаласында тұратын балалардың заңды өкілдері өтінім береді;
№10 оператор — «ШҚО Катонқарағай ауданының ішкі саясат, мәдениет, тілдерді дамыту және спорт бөлімі» ММ Мекенжайы: Катонқарағай ауданы, ______ көшесі Телефон: +7 (72-341) -213-55, бұл оператор арқылы Катонқарағай ауданында тұратын балалардың заңды өкілдері өтінім береді.
3. Шығармашылық үйірмені таңдау Жүйеге тіркелгеннен кейін келесі әрекеттерді орындау қажет: · баланың тұрғылықты жері бойынша қаланы немесе ауданды таңдау; · мемлекеттік шығармашылық тапсырысқа қатысатын қосымша білім беру ұйымын таңдау; · шығармашылық үйірменің бағытын таңдау (мысалы: вокал, домбыра, хореография, сурет салу, актерлік шеберлік және басқа да бағыттар). · Маңызды: Ваучер бала кезекке қойылған және мемлекеттік шығармашылық тапсырыс орналастырылған қала немесе аудан шегінде ғана беріледі.
4. Баланы кезекке қоюға өтінім беру Үйірмені таңдағаннан кейін ваучер алуға электронды өтінім беру керек және баланы кезекке қою қажет.
5. Ваучердің бөлінуін күту Ваучерлерді бөлу ақпараттық жүйе арқылы автоматты түрде мынадай ретпен жүзеге асырылады: · өтінім берудің кезек ретілігіне қарай; · бос орындар болған жағдайда; · қарастырылған бюджеттік қаржыландыру шегінде.
6. Баланы шығармашылық үйірмеге қабылдауды растау Шығармашылық үйірмеге арналған ваучерді алғаннан кейін ата-анасы немесе заңды өкілі баланың таңдалған ұйымға қабылданғанын растауы қажет. Нәтиже: Бала мемлекет есебінен шығармашылық үйірмеге тегін қатысу құқығына ие болады.
Ваучерді кім ала алады? Шығармашылық үйірмеге арналған ваучер: · 4 жастан бастап 17 жасты қоса алғандағы балаларға; · кезек реттілігі бойынша; · бюджеттік қаржыландыру болған жағдайда беріледі.
Қандай құжаттар мен мәліметтер қажет болады? Әртүрлі операторларда бұл үдеріс әртүрлі ме? Шығармашылық үйірмеге қабылдауға арналған ваучерді алуға өтінім беру кезінде мынадай мәліметтер мен құжаттар қажет болуы мүмкін: · баланың ЖСН-і (жеке сәйкестендіру нөмірі); · ата-анасының немесе заңды өкілінің ЖСН-і; · баланың және заңды өкілінің тегі, аты, әкесінің аты; · баланың туған күні; · байланыс телефон нөмірі; · электрондық пошта мекенжайы (болған жағдайда); · баланың тіркелген немесе тұрғылықты жерінің мекенжайы; · баланың туу туралы куәлігі — қажет болған жағдайда; · электрондық жүйеде дербес деректерді өңдеуге келісім беру.
Шешімді кім қабылдайды? Шығармашылық үйірмелерге қабылдауға арналған ваучерлерді бөлу мемлекеттік шығармашылық тапсырыс операторының ақпараттық жүйесі арқылы төмендегідей сәйкес автоматты түрде жүзеге асырылады: · кезек реттілігіне; · бос орындардың болуына; · бюджеттік қаржыландырудың болуына.
Мысал Ата-ана баланың тұрғылықты жері бойынша операторды анықтап, ақпараттық жүйеге тіркелді, вокал бойынша шығармашылық үйірмені таңдады, шығармашылық үйірмеге ваучер алуға өтінім берді, кезегін күтті және ваучерді алғаннан кейін баланың үйірмеге қабылданғанын растады. Осыдан кейін бала сабақтарға тегін қатысады.
Қосымша ақпарат алу үшін қайда жүгіну керек? Баланы шығармашылық үйірмеге қабылдауға ваучер алу мәселелері бойынша мына мекенжайларға хабарласуға болады: · баланың тұрғылықты жері бойынша жергілікті атқарушы органның (әкімдіктің) мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөліміне; · тиісті қала немесе аудан бойынша бекітілген мемлекеттік шығармашылық тапсырыс операторына; · баланың тұрғылықты жері бойынша қолданылатын мемлекеттік шығармашылық тапсырыс операторының ақпараттық жүйесі арқылы. Ағымдағы байланыс деректерін, мекенжайлары мен қабылдау кестесін тиісті қала немесе аудан әкімдігінің ресми интернет-ресурсынан нақтылау ұсынылады.
Терминдер Мемлекеттік шығармашылық тапсырыс — бюджет қаражаты есебінен балаларға арналған шығармашылық үйірмелерді мемлекеттік қаржыландыру механизмі. Ваучер — баланың шығармашылық үйірмеге тегін қатысу құқығының электрондық растамасы. Мемлекеттік шығармашылық тапсырыс операторы — өтінімдерді қабылдау, кезек жүргізу, ваучерлерді бөлу және балалардың қатысуын есепке алу үшін жергілікті атқарушы орган анықтаған ұйым. ЖСН — жеке сәйкестендіру нөмірі. |
шығармашылық үйірмеге арналған ваучер ваучерді қалай алуға болады шығармашылық үйірмеге қабылдау мемлекеттік шығармашылық тапсырыс мемлекеттік шығармашылық тапсырыс операторы балаларға арналған шығармашылық үйірмелер балаларға арналған тегін үйірмелер ваучерге кезек балаларға қосымша білім беру
|
|
18 |
Егер тұрғындар ауылдың, кенттің немесе ауылдық округтің атын өзгерткісі келсе, қайда баруға болады? |
Ауылдың, кенттің немесе ауылдық округтің атын өзгерту үшін тұрғындар тиісті ұсыныспен елді мекеннің орналасқан жері бойынша жергілікті атқарушы органға (әкімдікке) жүгінуі қажет. Өтініш келіп түскеннен кейін мәселе Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес кезең кезеңімен қаралады: • жеке немесе заңды тұлғалардан ұсыныс қабылданады; • халықпен түсіндіру жұмыстары жүргізіледі; • күнтізбелік 30 күннен кешіктірмей жергілікті қоғамдастық жиналысын өткізу туралы хабарландыру жарияланады; • қайта атау жөніндегі материалдар БАҚ-та (бұқаралық ақпарат құралдарында), сондай-ақ әкімдіктер мен мәслихаттардың интернет-ресурстарында орналастырылады; • халықтың пікірін ескере отырып, жергілікті қоғамдастық жиналысы өткізіледі; • жиналыс хаттамасы ресімделеді және жарияланады; • материалдар аудандық, облыстық деңгейлерге және одан әрі — Қазақстан Республикасының Үкіметі жанындағы Республикалық ономастика комиссиясына жіберіледі. Қандай құжаттар қажет болуы мүмкін Атауды өзгерту негізіне байланысты қажет болуы мүмкін: • жазбаша ұсыныс (өтініш); • атын өзгерту қажеттілігінің негіздемесі; • мұрағаттық құжаттар немесе тарихи мәліметтер; • ғылыми, мұрағаттық немесе бейіндік ұйымдардың сараптамалық қорытындылары; • жергілікті қоғамдастық жиналысының хаттамасы. Кім шешім қабылдайды Соңғы шешім Республикалық ономастика комиссиясы мәселені қарағаннан және жергілікті өкілді және атқарушы органдардың тиісті нормативтік құқықтық актісін ресімдегеннен кейін қабылданады. Нәтижесі Белгіленген рәсім сақталған және оң қорытындылар болған кезде жаңа атау заңнамада белгіленген тәртіппен бекітіледі. Қосымша ақпарат алу үшін қайда жүгіну керек? Толығырақ ақпарат алу үшін хабарласқан жөн: «Шығыс Қазақстан облысының мәдениет басқармасы» ММ, Мекен-жайы: Өскемен қаласы, Қазақстан көшесі 63 Телефон: 7 (7232) 701-167, 701-186.
Мысал Ауыл тұрғындары қолданыстағы атауды тарихи ескірген деп санайды және оның атын өзгертуге бастамашы болады. Бастамашыл топ әкімдікке өтініш жолдайды, халықпен талқылау жүргізіледі, жиналыс хаттамасы ресімделеді, содан кейін материалдар ономастикалық комиссияларға одан әрі қарауға жіберіледі.
Терминдерді түсіндіру Әкімдік - жергілікті атқарушы орган. БАҚ - бұқаралық ақпарат құралдары. Ономастика - тiл бiлiмiнiң жалқы есiмдердi, олардың пайда болуы мен өзгеруiнiң тарихын зерттейтiн бөлiмi. Республикалық ономастикалық комиссия - Қазақстан Республикасы Үкіметінің жанындағы консультативтік-кеңесші орган. |
уылдың атауын өзгерту кенттің атауын өзгерту ауылдық округтің атауын өзгерту әкімдік жергілікті қоғамдастық
|
|
19 |
Қазақ тілін онлайн қалай үйренуді бастауға болады және қазақ тілінде тегін оқу ресурстары қай жерде қолжетімді? |
Қазақ тілін онлайн үйренуді бастау үшін келесі қадамдарды орындау ұсынылады:
1. Қазақ тілін меңгеру деңгейіңізді анықтау Оқуды бастамас бұрын өз білім деңгейіңізді анықтап алыңыз: • A1 — бастапқы деңгей; • A2 — базалық деңгей; • B1–B2 — орта деңгей; • C1 — жоғары деңгей. Мысалы, егер бұрын қазақ тілін оқымаған болсаңыз, A1 деңгейінен бастағаныңыз жөн.
2. Қазақ тілін үйренуге арналған тегін онлайн-платформаны таңдау Қазақ тілін онлайн тегін үйрену үшін келесі ресми ресурстар қолжетімді: 1) Tilqural.kz Қазақ тілін үйренуге арналған мемлекеттік білім беру платформасы. Қолжетімді: • A1-ден C1 деңгейіне дейін оқыту; • интерактивті тапсырмалар; • грамматика; • сөздік; • оқу және жазу дағдыларына арналған жаттығулар. Мысал: қазақ тілін нөлден бастап үйреніп жүрген ересектерге қолайлы.
2) Abai Institute (Абай институты) Мемлекеттік халықаралық білім беру платформасы. Қолжетімді: • қазақ тілінің онлайн курстары; • мультимедиялық материалдар; • Қазақстанның мәдениеті мен тарихына қатысты материалдар; • бірнеше тілде оқыту. Мысал: шетел азаматтары мен бастауыш деңгейде үйренушілерге қолайлы.
3) Soyle.kz Қазақ тілін үйренуге арналған заманауи платформа. Қолжетімді:
• ойын түріндегі жаттығулар; • сөйлесу диалогтері; • мобильді қосымша; • ауызекі сөйлеу тілін дамыту. Мысал: күнделікті тілдік тәжірибе жасауға қолайлы.
4) Tilalemi.kz Тіл саясаты мәселелеріне арналған ресми портал. Қолжетімді: • оқу құралдары; • сөздіктер; • кітаптар; • мультимедиялық материалдар.
5) Emle.kz Қазақ тілінің орфографиясы мен грамматикасына арналған ресми ресурс. Қолжетімді: • емле ережелері; • грамматикалық нормалар; • анықтамалық материалдар.
6) Kitap.kz Қазақ тіліндегі электронды кітапхана және аудиокітаптар платформасы. Қолжетімді: • көркем әдебиет; • ертегілер; • аудиокітаптар; • классикалық және заманауи әдеби шығармалар. Мысал: тыңдау арқылы үйренуді қалайтындарға қолайлы.
7) Termincom.kz Ресми терминологиялық база. Қолжетімді мүмкіндіктер: • мемлекеттік терминологиялық қор; • кәсіби және ғылыми лексика. Қазақ тілін іскерлік және кәсіби үйренуге қолайлы.
3. Оқыту курсын өтіп, білімді бекіту Жақсы нәтиже алу үшін келесі ұсыныстарды орындаған жөн: • күнделікті кемінде 20–30 минут оқу; • грамматика, оқу, тыңдалым және сөйлесу тәжірибесін қатар дамыту; • жаттығулар мен тесттерді орындау; • мобильді қосымшаларды пайдалану.
Қандай құжаттар қажет? Қазақ тілін өз бетінше онлайн үйрену үшін құжат талап етілмейді. Мемлекеттік онлайн-курстарға тілдерді оқыту орталықтары арқылы тіркелу кезінде мына құжаттар қажет болуы мүмкін: • жеке куәлік; • байланыс деректері.
Үйренуші (оқушы) қандай нәтиже алады? Оқыту нәтижесінде пайдаланушы: • мемлекеттік тілді меңгереді; • сөйлесу дағдыларын жақсартады; • грамматика мен емлені үйренеді; • кейбір курстарда оқудан өткені туралы сертификат ала алады.
Қосымша ақпарат алу үшін қайда жүгіну керек? Қазақ тілін онлайн оқыту сұрақтары бойынша «Шығыс Қазақстан облысының мәдениет басқармасы» ММ хабарласуға болады, Мекен-жайы: Өскемен қаласы, Қазақстан көшесі 63 Телефон: 7 (7232) 701-167, 701-186.
Терминдер Онлайн-оқыту — интернет арқылы электрондық білім беру ресурстарын пайдалана отырып қашықтан оқыту. Мемлекеттік тіл — Қазақстан Республикасында мемлекеттік мәртебеге ие қазақ тілі. A1, A2, B1, B2, C1 — тілді меңгерудің халықаралық деңгейлері, бастапқы деңгейден бастап жоғары деңгейге дейін. |
онлайн курс тегін оқыту мемлекеттік тіл оқыту орталықтары тегін оқыту ресурстары
|
|
20 |
Іс-шара өткізу үшін сахналық алаңды, мәдениет үйін немесе концерт залын қалай жалға алуға болады? |
Концерт залын, мәдениет үйін немесе сахналық алаңды жалға алу үшін келесі әрекеттерді орындау қажет: 1. Іс-шара өткізілетін алаңды анықтау Мәдениет нысанын таңдау қажет:
Мысалы: концерт, конференция, фестиваль, шығармашылық кеш өткізу.
2. Алаңды жалға алу туралы өтініш беру Мәдениет нысанының теңгерімінде тұрған ұйымға не объект коммуналдық меншікте болған жағдайда облыстың коммуналдық мүлкін басқаруды жүзеге асыратын жергілікті атқарушы органға жүгіну қажет. Өтініш мәдениет нысаны орналасқан жер бойынша беріледі. Өтініште мынадай мәліметтерді көрсету ұсынылады:
3. Қажетті құжаттарды ұсыну Жалдау шартын жасау үшін төмендегі құжаттар талап етілуі мүмкін. Жеке тұлғалар үшін:
Заңды тұлғалар үшін:
Концерттер, фестивальдер, театр қойылымдары, шоу-бағдарламалар және әртістердің қатысуымен не сахналық жабдықтарды пайдалану арқылы өткізілетін өзге де іс-шаралар кезінде қосымша мынадай құжаттар сұратылуы мүмкін: · сценарийлік жоспар немесе іс-шара бағдарламасы - егер іс-шарада әртістердің өнер көрсетуі, шығармаларды көпшілік алдында орындау, театр қойылымы, концерттік бағдарлама немесе ресми рәсім қарастырылса; · орындаушылардың, жүргізушілердің немесе қатысушылардың тізімі - егер іс-шараға әртістер, музыкалық ұжымдар, спикерлер, жүргізушілер немесе өзге де шақырылған қатысушылар қатысса; · техникалық райдер - егер алаңды техникалық дайындауды талап ететін дыбыстық, жарық, мультимедиялық, сахналық немесе өзге де арнайы жабдықтарды пайдалану жоспарланса; · шетелдік әртістер қатысқан жағдайда ШҚО Ішкі саясат басқармасымен келісу талап етіледі. Аталған құжаттарды ұсыну қажеттілігі жалдау шартының талаптарына, мәдениет мекемесінің ішкі қағидаларына және объектінің техникалық мүмкіндіктеріне байланысты айқындалады.
4. Жалға алу шарттарын келісу Ұйыммен төмендегі мәселелер келісіледі:
Қоғамдық тәртіпті, өртке қарсы және терроризмге қарсы қауіпсіздікті қамтамасыз ету шаралары жалдау шартының талаптарына, мәдениет нысанының ішкі қағидаларына, сондай-ақ Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес іс-шараның форматына, қатысушылар санына және өткізу ерекшеліктеріне қарай айқындалады.
5. Шарт жасау Өтініш қаралғаннан кейін:
Шартқа қол қойылғаннан кейін төлем ресми банктік деректемелер бойынша жүргізіледі.
Өтініш беруші қандай нәтиже алады? Белгіленген талаптар сақталған жағдайда өтініш беруші келісілген күн мен уақытта сахналық алаңды, мәдениет үйін немесе концерт залын іс-шара өткізу үшін пайдалану құқығын алады.
Мысал Ұйымдастырушы 300 көрерменге арналған концерт өткізуді жоспарлайды. Ол үшін объект орналасқан жердегі мәдениет үйіне жүгініп, концерт залын жалға алу туралы өтініш береді, іс-шара бағдарламасын ұсынады, жалдау құнын келіседі және шарт жасалғаннан кейін концерт өткізу құқығын алады.
Қосымша ақпарат алу үшін қайда жүгінуге болады? Сахналық алаңды, мәдениет үйін немесе концерт залын жалға алу мәселелері бойынша:
Өзекті байланыс деректерін тиісті әкімдіктің немесе мәдениет ұйымының ресми интернет-ресурсынан нақтылаған жөн.
Терминдер Жалдау (мүліктік жалдау) — мүлікті ақы төлеу негізінде шарт бойынша уақытша иеленуге және пайдалануға беру. Жергілікті атқарушы орган — облыс, қала немесе аудан әкімдігі. БСН — заңды тұлғаның бизнес-сәйкестендіру нөмірі. Сахналық алаң — концерттер, спектакльдер, конференциялар және өзге де іс-шаралар өткізуге арналған жабдықталған үй-жай немесе кеңістік. |
сахналық алаңды жалға алу концерт залын жалға алу мәдениет үйін жалға алу іс-шара өткізу үшін залды қалай жалға алуға болады концерт өткізуге арналған алаңды жалға алу іс-шара өткізуге арналған үй-жайды жалға алу мәдениет үйі жалдау шарты іс-шара өткізу
|
|
21 |
Қандай жастан бастап баланы спорт мектебіне жазуға болады? |
Балаларды спорт мектебіне жазу таңдалған спорт түрі үшін белгіленген минималды жастан басталады. Міндетті минималды жас Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің № 42 бұйрығымен анықталған. Мысалы:
· конькимен сырғанау сырғанау - 4-5 жастан бастап; · спорттық гимнастика және көркем гимнастика, теннис, шайбалы хоккей - 5-8 жастан бастап; · жүзу, су поло, шахмат, шашки, тоғызқұмалақ, каратэ түрлері -7-9 жастан бастап.
Белгіленген жасқа жетуден басқа, қабылдау үшін таңдалған спорт түрі бойынша жаттығулардың жүргізілуіне қарсы көрсетілімдердің болмауы туралы медициналық қорытынды мен спорт мектебінің қабылдау ережелерінде көзделген құжаттарды ұсыну қажет.
Белгілі бір спорт түрлері бойынша қабылдау ережелері іріктеу немесе бақылау нормативтері бойынша шарттарды да қамтуы мүмкін.
Мысал Ата-ана 6 жастағы баласын спорт мектебінің жүзу секциясына жазғысы келеді. Жүзу бойынша бастапқы даярлық тобына қабылдаудың минималды жасы 7 жасты құрайтындықтан, бала белгіленген жасқа жеткенде және қажетті құжаттарды ұсынғанда ғана қабылданады.
Терминдер Алғашқы даярлық тобы — спорттық даярлықтың алғашқы кезеңі, ол кезеңде балалар белгіленген жастағы және заңнама талаптарына сәйкес келетін талаптарға сай қабылданады. Медициналық рұқсат — таңдалған спорт түрімен айналысуға қарсы көрсетілімдердің жоқтығы туралы медициналық қорытынды. Бақылау нормативтері — физикалық немесе арнайы даярлық деңгейіне қатысты талаптар, олар қабылдау ережелерінде кейбір спорт түрлері бойынша көзделуі мүмкін. |
спорт мектебі неше жастан баланы спорт мектебіне жазуға болады спорт мектебіне қабылдау жасы баланы спорт мектебіне жазу |
|
22 |
Мемлекеттік балалар-жасөспірімдер спорт мектебі спортшыларды спорттық киіммен және спорттық құрал-жабдықтармен қамтамасыз ете ме? |
Балалар-жасөспірімдер спорт мектептері қызметінің қағидаларына сәйкес мемлекеттік балалар-жасөспірімдер спорт мектебі спортшыларды және жаттықтырушы-оқытушылар құрамын спорттық киіммен, спорттық аяқ киіммен, спорттық құрал-жабдықтармен және спорттық жабдықтармен қамтамасыз етеді. Бұл ретте берілетін спорттық киімнің, спорттық аяқ киімнің, спорттық құрал-жабдықтар мен спорттық жабдықтардың көлемі мен тізбесі мекеменің қаржылық мүмкіндіктеріне және тиісті спорт түрінің ерекшеліктеріне байланысты айқындалады.
Мысал Бала мемлекеттік балалар-жасөспірімдер спорт мектебіне қабылданғаннан кейін ата-анасына спорттық киім сатып алу қажеттігі туралы хабарланды. Ата-аналар спорт мектебінің әкімшілігіне жүгініп, спорттық киімнің, спорттық аяқ киімнің, спорттық құрал-жабдықтар мен спорттық жабдықтардың қайсысы спорт мектебі тарапынан берілетінін, ал қайсысын өз қаражаты есебінен сатып алу қажет екенін нақтылай алады.
Терминдер Спорттық құрал-жабдықтар — оқу-жаттығу процесі мен спорттық іс-шараларды өткізу кезінде пайдаланылатын құралдар мен керек-жарақтар. Спорттық киім — тиісті спорт түрімен айналысуға арналған спорттық киім мен спорттық аяқ киім. Балалар-жасөспірімдер спорт мектебі — спорт резервін және жоғары дәрежелі спортшыларды даярлау жөніндегі оқу-жаттығу процесін жүзеге асыратын дене шынықтыру-спорт ұйымы |
балалар-жасөспірімдер спорт мектебі спорттық киім спорттық құрал-жабдықтар спорттық құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету спорттық киіммен қамтамасыз ету |
|
23 |
Өскемен қаласында өткізілетін мерекелік және мәдени-көпшілік іс-шаралардың бағдарламасымен қай жерден танысуға болады? |
Өскемен қаласындағы мерекелік және мәдени-көпшілік іс-шаралардың бағдарламасымен Өскемен қаласы әкімдігінің ресми сайтынан, әкімдіктің әлеуметтік желілердегі ресми парақшаларынан және Telegram-арнасынан, сондай-ақ қалалық ақпараттық алаңдардан, пабликтерден және интернет-сайттардан танысуға болады. Әкімдіктің ресми сайтындағы «Жаңалықтар» бөлімінде өткізілетін іс-шаралардың күні, уақыты және орны көрсетілген алдағы іс-шаралардың анонстары тұрақты түрде жарияланады. Мысалы, 2026 жылғы тамыз айында «Oskemen Life» жазғы фестивалі, ауыл шаруашылығы жәрмеңкесі және Қала күні аясындағы іс-шаралар туралы ақпарат жарияланды. Өскемен қаласы әкімдігінің ресми парақшаларына сілтемелер: Ресми сайт: https://www.gov.kz/memleket/entities/vko-oskemen?lang=kz «Жаңалықтар» бөлімі: https://www.gov.kz/memleket/entities/vko-oskemen/press?lang=kz Telegram: https://t.me/oskemenakimdigi Инстаграмм: https://www.instagram.com/oskemen_akimdigi/ Өскемен қаласында ірі ауқымды ойын-сауық мәдени-көпшілік іс-шарасын өткізу алдында мүдделі дербес бөлімдердің өкілдері, сондай-ақ іс-шараны ұйымдастырушылардың қатысуымен баспасөз конференциясы өткізіледі. Баспасөз конференциясы аясында алдағы іс-шараның мақсаттары мен форматы, оны өткізу орны мен уақыты, бағдарламасы, сондай-ақ басқа да ұйымдастырушылық мәселелер туралы ақпарат беріледі.
Терминдер • Мерекелік іс-шаралар — мемлекеттік, кәсіби, қалалық және басқа да мерекелерге орайластырылған іс-шаралар. • Мәдени-көпшілік іс-шаралар — кеңірек ұғым: бұған мерекеге міндетті түрде байланысты емес концерттер, фестивальдер, көрмелер, байқаулар және басқа да іс-шаралар кіруі мүмкін.
|
мерекелік іс-шаралар бағдарламасы мәдени-көпшілік іс-шаралар интернет ресурстар ақпарат Өскемен қаласы әкімдігі |
|
24 |
Шығыс Қазақстан облысындағы туризм және орналастыру орындары туралы ресми статистикалық ақпаратты қайдан алуға болады? |
Шығыс Қазақстан облысындағы туризм және орналастыру орындарының қызметі туралы ресми статистикалық ақпаратты Қазақстан Республикасы Ұлттық статистика бюросының сайтынан алуға болады. Қажетті ақпаратқа байланысты өңір бойынша динамикалық қатарларды немесе тиісті есепті кезеңге арналған электрондық кестелерді пайдалануға болады. 1. Шығыс Қазақстан облысы бойынша статистикалық ақпарат алу Өңір бойынша деректерді алу үшін: 1. https://stat.gov.kz/ru/region/vko/dynamic-tables/1496/ сілтемесі арқылы сайтқа өту. 2. Туризм статистикасына қатысты бөлімді табу. 3. Қажетті көрсеткішті таңдау. 4. Тиісті файлды ашу немесе жүктеп алу. Аталған бөлімде, атап айтқанда, мынадай көрсеткіштер ұсынылады: орналастыру орындарының саны; нөмірлер саны; бір мезгілде қабылдау сыйымдылығы (төсек-орын саны); қызмет көрсетілген келушілер саны; ішкі және келу туризмі бойынша келушілер саны; қонақүйлердің толтырылу деңгейі; орналастыру орындары көрсеткен қызметтердің көлемі; ұсынылған төсек-тәуліктер саны. 2. Белгілі бір кезең бойынша статистикалық ақпарат алу Егер белгілі бір ай, тоқсан, жартыжылдық, тоғыз ай немесе жыл бойынша деректер қажет болса, «Туризм статистикасы — Электрондық кестелер» бөліміне өту қажет. Іс-қимыл тәртібі: 1. Көрсетілген бөлімді ашу. 2. Қажетті есепті кезеңге арналған «Қазақстан Республикасындағы орналастыру орындарының қызметі туралы» жарияланымды табу. 3. Жарияланған файлды жүктеп алу. 4. Кестеде Шығыс Қазақстан облысына қатысты көрсеткіштерді анықтау, егер өңірлік бөлініс көзделсе. 5. Алынған деректерді есептеулер мен талдамалық материалдарды дайындау үшін пайдалану. Жарияланымды таңдаған кезде оның жарияланған күні мен есепті кезеңін ескеру қажет. Мысалы, 2025 жылғы қаңтар–қыркүйек кезеңін талдау үшін 2025 жылдың тоғыз айына арналған кестені пайдалану керек, жылдық кестені емес.
Мысал Шығыс Қазақстан облысындағы орналастыру орындарының 2025 жылғы қаңтар–қыркүйек аралығындағы қызметі туралы ақпарат алу қажет. Ол үшін «Туризм статистикасы — Электрондық кестелер» бөлімін ашып, «Қазақстан Республикасындағы орналастыру орындарының қызметі туралы (2025 жылғы қаңтар–қыркүйек)» жарияланымын табу, файлды жүктеп алу және одан Шығыс Қазақстан облысына қатысты көрсеткіштерді анықтау қажет. Кестенің мазмұнына қарай орналастыру орындарының саны, қызмет көрсетілген келушілер саны, нөмірлер мен төсек-орын саны, қонақүйлердің толтырылу деңгейі және көрсетілген қызметтердің көлемі туралы мәліметтер алуға болады. Маңызды: орналастыру орындары қызмет көрсеткен келушілер санын өңірге келген туристердің жалпы санымен теңестіруге болмайды. Бұл көрсеткіш орналастыру орындарының қызметін сипаттайды және мемлекеттік статистика әдіснамасына сәйкес есепке алынады.
Негізгі терминдер Орналастыру орындары — келушілерге уақытша тұру қызметтерін көрсететін нысандар. Мысалы, қонақүйлер, хостелдер, мотельдер, демалыс үйлері және туристік базалар. Қызмет көрсетілген келушілер саны — есепті кезеңде орналастыру орындары қызмет көрсеткен келушілер саны. Нөмірлік қор — келушілерді орналастыруға арналған нөмірлердің жиынтығы. Бір мезгілде қабылдау сыйымдылығы (төсек-орын саны) — келушілерді орналастыруға арналған орындардың саны. Қонақүйлердің толтырылу деңгейі — белгілі бір кезеңде қонақүй қорының пайдаланылуын сипаттайтын статистикалық көрсеткіш. Көрсетілген қызметтердің көлемі — есепті кезеңде орналастыру орындары көрсеткен қызметтердің құны. Есепті кезең — статистикалық деректер қалыптастырылатын уақыт аралығы: тоқсан, жартыжылдық, тоғыз ай, жыл және басқа да белгіленген кезеңдер. |
ресми статистика туризм орналастыру орындары |
|
25 |
Ұлттық құрама командалардың спортшыларына ай сайынғы ақшалай қаражатты кім тағайындайды және төлейді? |
Спорт түрлері бойынша Қазақстан Республикасының Ұлттық құрама командаларының құрамына кіретін спортшыларға ай сайынғы ақшалай қаражат тағайындалады және төленеді: 1. жергілікті атқарушы органдар; 2. спорт федерациялары; 3. дене шынықтыру-спорт ұйымдары. Төлемдер жергілікті бюджеттерден аймақтық дене шынықтыру және спорт басқармалары арқылы жүзеге асырылады. Әкімдіктер: - Қазақстан Республикасының құрама түрлері бойынша құрама (ұлттық құрама) командаларының құрамына кіретін спортшылардың; - олардың жеке, бірінші және бас жаттықтырушыларына; - спорт түрлері бойынша Қазақстан Республикасы құрама командаларының құрамында өнер көрсететін спортшыларға, олардың жаттықтырушылары мен клуб командаларының басшыларына қамтылуын төлейді. Төлемдерді алудың негізгі шарттары Ақшалай қаражат құрамада болу фактісі үшін ғана емес, халықаралық және республикалық ресми жарыстарда көрсетілген жоғары нәтижелер (жүлделі орындар) үшін тағайындалады. Ақша спортшы өзінің спорттық дайындығын жалғастырып, келесі ұқсас жарыстар өткізілгенге дейін аймақты жақтаған жағдайда төленеді. Егер бір жыл ішінде спортшы әртүрлі турнирлерде бірнеше жүлделі орындарға ие болса, төлем әдетте бір, ең жоғары нәтижеге тағайындалады.
Мысал Шығыс Қазақстан облысының балуаны әлем чемпионатында медаль жеңіп алып, ұлттық құраманың құрамына кіреді. Қазақстан күрес федерациясы оның нәтижелерін облыс әкімдігіне тапсырады. Жергілікті спорт басқармасы төлемді бекітеді және балуан ай сайын облыстық бюджеттен ақша ала бастайды. Міндетті шарт-ол жаттығуды жалғастырады, тәртіпті бұзбайды және Шығыс Қазақстан облысы үшін турнирлерде өнер көрсетуді жалғастырады. Төлемдер келесі Әлем чемпионатын өткізгеннен кейін немесе басқа жоғары нәтижеге қол жеткізгеннен кейін ғана тоқтатылады немесе өзгереді.
Терминдер Спорт түрлері бойынша Қазақстан Республикасының ұлттық командалары — жоғары жетістіктер спорты бойынша Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туы астында халықаралық спорттық жарыстарға дайындықты жүзеге асыратын және қатысатын спортшылардың, жаттықтырушылардың, отандық және шетелдік мамандардың ұжымдары. Ай сайынғы ақшалай қаражат – бір реттік сыйлықақы емес, спорттық жетістіктер үшін тұрақты төлем (жәрдемақы). Қазақстан Федерациясы (спорт түрі бойынша)– жарыс нәтижелерін ресми түрде тіркейтін және жүлдегерлер тізімін мемлекетке беретін қоғамдық ұйым. |
ай сайынғы ақшалай қаражат спортшылар Қазақстан Республикасының Ұлттық құрама командалары спорт федерациялары дене шынықтыру-спорт ұйымдары жергілікті атқарушы органдар |
|
26 |
Спортшыға ай сайынғы ақшалай қаражатты тағайындау үшін қандай құжаттар қажет? |
Жұмыс істеп тұрған спортшыларға (спорт түрлері және ойын клубтары бойынша Қазақстан Республикасы құрама командаларының мүшелеріне) спорттық нәтижелері үшін ай сайынғы ақшалай қаражатты ресімдеу үшін құжаттар ОДО немесе eGov арқылы емес, тікелей сіздің өңіріңіздің дене шынықтыру және спорт басқармасына не аккредиттелген жергілікті спорт федерациясы арқылы беріледі.
Құжаттар пакеті "Дене шынықтыру және спорт туралы" Қазақстан Республикасының Заңына және төлемдердің өңірлік стандарттарына сәйкес қалыптастырылады. Төлемдерді тағайындау үшін: 1. Спорт Федерациясынан немесе дене шынықтыру-спорт ұйымынан ұсыну. 2. Спортшының мәлімдемесі. 3. Жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі (ЖСН-мен). 4. Аккредиттелген жергілікті / ұлттық федерация басшысының мөрімен және қолымен расталған жарыс хаттамаларының көшірмелері (бос емес жүлделі орынды растау үшін). 5. Спорттық атақ беру туралы бұйрықтың/куәліктің көшірмесі (мысалы, спорт шебері). 6. Ағымдағы маусымға спорт түрі бойынша Қазақстан Республикасы Ұлттық құрама командасының құрамына спортшыны қабылдау туралы бұйрықтан үзінді. 7. Ақша қаражатын аудару үшін ағымдағы банктік шоттың (карточкалық шоттың) деректемелері.
Маңызды: 1. Қолданылу мерзімі: мазмұны халықаралық және республикалық жарыстарда қол жеткізілген нәтижелер үшін тағайындалады және жарыстың келесі деңгейіне дейін немесе ең жоғары басқа жарысқа дейін төленеді (егер спортшы мансабын жалғастырса). 2. Жалақының бірыңғай стандарты: қазіргі спортшылардың жалақысы жарыс ауқымына (Олимпиада ойындары, әлем чемпионаты, Азия чемпионаты, ҚР Чемпионаты) және бос емес орынға байланысты 5-тен 250 АЕК-ке дейін ауытқиды. Мөлшері инфляцияға автоматты түрде түзетіледі. 3. Комиссияның шешімі: барлық берілген құжаттарды алушылардың қорытынды тізбесін бекітетін жергілікті атқарушы органның (әкімдіктің) жанындағы арнайы жұмыс тобы қарайды.
Мысал: Шығыс Қазақстан облысының боксшысы Қазақстан Республикасының чемпионатында 1-ші орынға ие болды. Ай сайынғы мазмұнды алу үшін ол облыстық спорт басқармасына қысқаша құжаттар пакетін тапсырады: 1. спортшының өтініші және оның жеке куәлігінің көшірмесі (ЖСН-мен); 2. Қазақстан Республикасы Чемпионатының жеңісі тіркелген жарыс хаттамасының көшірмесі; 3. бокс федерациясынан оның облыс құрамасына қабылданғаны туралы анықтама-растау; 4. ақшаны есепке алу үшін банктік шот туралы анықтама (20 таңбалы IBAN). Қорытынды: Құжаттар мақұлданғаннан кейін боксшы ай сайын өзінің картасына төлем алады (мөлшері Қазақстан Республикасы чемпионатының алтыны үшін әкімдік бекіткен тарифтерге байланысты) келесі чемпионатқа дейін (сол дәреже/ең жоғары дәреже) жаттығып, аймақ үшін өнер көрсеткенше.
Терминдер Ай сайынғы ақшалай қаражат-қазіргі спортшыларға (құрама мүшелеріне) спорттық жетістіктері үшін тағайындалатын тұрақты төлем. Аккредиттелген спорт федерациясы-мемлекет ресми мойындаған және құрама командаларды қалыптастыруға және жарыс хаттамаларын куәландыруға айрықша құқығы бар спорт түрі бойынша қоғамдық бірлестік. Спорт маусымы-ресми жарыстар сериясына дайындықты және қатысуды қамтитын уақыт кезеңі. |
спортшы құжаттар тізімі ұлттық құрама жоғары спорттық көрсеткіштер үшін төлемдер ай сайынғы ақшалай қаражат спорт |
4. Жер қойнауын пайдалану, экология және қалдықтарды басқару (табиғатты пайдалану, жер қойнауын пайдалану, экология, қалдықтар)
|
№ |
Жиі қойылатын сұрақ |
Толық жауап |
Негізгі сөздер және хештегтер |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1 |
Тауарлық балықты табиғи резервуардағы торларда өсіруге бола ма, егер ол ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға жатпаса? |
Иә, егер тоған ерекше қорғалатын табиғи аумақтар санатына жатпаса, табиғи су қоймасында балықты торлы немесе көлдік-тауарлық өсіруді ұйымдастыру мүмкін болады. Қазақстан Республикасының заңнамасы жалпыға ортақ пайдаланылатын табиғи су айдындарында аквамәдени қызметті жүргізуге рұқсат береді, бірақ белгіленген талаптар сақталған жағдайда ғана. Мұндай қызметті бастау үшін су айдыны аквамәдениет субъектісіне балық шаруашылығы су айдыны немесе су айдынының учаскесі ретінде ресми түрде бекітілуі керек. Осыдан кейін аквамәдениет субъектісі таңдалған балық түрлерін өсірудің экологиялық рұқсат етілгендігін растайтын биологиялық негіздемеге, сондай-ақ өсіру технологиясын, өндіріс көлемін және резервуарды қорғау шараларын қамтитын даму жоспарына ие болуға міндетті. Бұл құжаттар экономиканың экожүйеге әсерін бағалауға және су ресурстарын ұтымды пайдалануды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бұл тәсіл аквамәдениеттің дамуы мен табиғи ортаны сақтау арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз етеді.
Мысалы: Кәсіпкер тор шаруашылығын табиғи көлге орналастыра алады, егер ол ұлттық саябақтың немесе қорықтың бөлігі болмаса, пайдалану құқығы алынған, биологиялық негіздеме жасалған, даму жоспары бекітілген жағдайда. Бұл құжаттарды рәсімдемей, су қоймасы ерекше қорғалатын табиғи аумақ мәртебесіне ие болмаса да, қызмет заңсыз болып саналады.
Терминдерге түсіндірме · Аквакультура — балықты және басқа да су жануарларын өсіру және көбейту жөніндегі қызмет. · Садок әдісімен балық өсіру — тікелей су айдынына орналастырылған арнайы торлы құрылғыларда (садоктарда) балық өсіру. · Көл-тауарлы балық өсіру — балық шаруашылығы мақсатындағы оқшауланған су айдынында балық өсіру, оның ішінде ондағы балық түрлерін толық немесе ішінара алмастыру арқылы өсіру. · Биологиялық негіздеме — су айдынының жай-күйін, таңдалған балық түрлерін өсіру мүмкіндігін және балық өсірудің жол берілетін шарттарын бағалайтын ғылыми негізделген құжат. |
тауарлық балық өсіру торларда өсіру ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға жатпайды |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2 |
Аквамәдениет үшін табиғи су қоймасын (тор немесе көл-тауарлық балық шаруашылығы) пайдалану үшін су сервитутына қалай рұқсат алуға немесе орнатуға болады? |
Пайдалану құқығын алу үшін келесілер қажет. 1. Резервтік балық шаруашылығы су айдындарының тізіміне су айдынын қосу Уәкілетті орган бассейндік су инспекциясымен келісілгеннен кейін резервтік су айдындарының тізімін қалыптастырады және жариялайды. Пайдалану тек осы тізімдегі су объектілеріне қатысты мүмкін. 2. Су айдынын пайдалану құқығын алу 2.1. Конкурстық тәртіп (негізгі әдіс) Шаруашылық қызмет құқығын алу үшін: Өтініш беруші конкурсқа қатысуға құжаттар тапсырады. Белгіленген кепілдік жарнасын енгізеді. Конкурста жеңеді. Көл-тауар немесе тор қызметін жүзеге асыруға уәкілетті органмен шарт жасасады. Су қоймасын бекіту мерзімі-10 жылдан 49 жылға дейін, паспорттау негізінде анықталады.
2.2. Конкурссыз ұсыну (ерекше жағдайлар) Жергілікті маңызы бар су айдындары конкурссыз бекітіледі, егер: олар толығымен бір меншік иесінің немесе жалға алушының жер учаскелерінде орналасқан; резервтік су қоймаларының тізіміне енгізілген; тиісті өтінім берілді. Егер тоған бірнеше меншік иелерінің учаскелерінде орналасса, қалғандарынан жазбаша бас тарту қажет. 3. Құқық алғаннан кейін міндетті әрекеттер Аквамәдениет субъектісі: 1 жыл ішінде биологиялық негіздемені әзірлеу және келісу; келісілгеннен кейін 1 ай ішінде даму жоспары бекітілсін; биологиялық негіздемеде көзделген аквашаруашылық объектілерін көбейтуге және (немесе) күтіп-ұстауға, өсіруге байланысты қызметті жүзеге асыруға; аквашаруашылықты су биологиялық ресурстарына және оларды қоршаған ортаға зиян келтіруге жол бермейтін тәсілдермен және әдістермен жүргізуді қамтамасыз етуге; уәкілетті орган бекіткен қағидаларға сәйкес биологиялық негіздемені әзірлеуді қамтамасыз етуге; уәкілетті органға әкімшілік деректерді мемлекеттік статистика саласындағы уәкілетті органмен келісу бойынша бекітілген аквашаруашылық саласындағы әкімшілік деректерді жинауға арналған нысандарға сәйкес ұсынуға; уәкілетті орган бекіткен қағидаларға сәйкес қарсы міндеттемелерді орындау бойынша ақпарат беруге; су объектілерінде аквашаруашылық объектілерінің бөгде немесе генетикалық модификацияланған түрлерін интродукциялауға жол бермеуге; ветеринариялық (ветеринариялық-санитариялық) талаптарды, сондай-ақ халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы қағидалар мен талаптарды сақтауға; уәкілетті орган айқындаған тәртіппен аквашаруашылықтың ақпараттық жүйесінде тіркелуге; Құрып кету қаупі төнген жабайы фауна мен флора түрлерімен халықаралық сауда туралы конвенцияның I және II қосымшаларына түрлері енгізілген жануарларды жасанды жолмен өсіру жөніндегі қызметті жүзеге асыруды бастағаны немесе тоқтатқаны туралы хабарламаны Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы заңнамасына сәйкес жіберуге; Қазақстан Республикасының экология заңнамасының талаптарын сақтауға, сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау жөніндегі шараларға жәрдемдесуге міндетті. 4. Жағалау аймағы мен су кеңістігін пайдалану Егер торларды, пирстерді, құрылыстарды немесе кірме жолдарды орналастыру қажет болса, қолданылады: су сервитуты-су айдынының бір бөлігін шектеулі пайдалану құқығы (Су кодексі бойынша); жер сервитуты немесе жағалау белдеуін жалға алу (Жер кодексі бойынша). Сервитутты аумағына және пайдалану түріне байланысты уәкілетті орган немесе ЖАО ресімдейді. 5. Шектеулер Егер су қоймасы болса, пайдалану мүмкін емес: шаруашылық қызметке тыйым салынған ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға жатады; табиғатты қорғауға немесе санитарлық тыйымдарға ие; ауыз сумен қамтамасыз ету үшін қолданылады.
1-мысал. Кәсіпкер табиғи көлде садок әдісімен балық өсіруді жоспарлап отыр 1. Кәсіпкер көлдің немесе оның бір бөлігінің конкурсқа шығарылатын резервтік балық шаруашылығы су айдындарының тізбесіне енгізілгенін тексереді. 2. Конкурсқа қатысу үшін құжаттарын тапсырып, белгіленген кепілдік жарнаны төлейді. 3. Конкурста жеңімпаз болған жағдайда су айдынын немесе оның бір бөлігін бекіту туралы шешім алады және уәкілетті органмен тиісті шарт жасасады. 4. Биологиялық негіздеме әзірлейді және ол келісілгеннен кейін аквакультура субъектісінің даму жоспарын бекітеді. 5. Белгіленген талаптарды орындағаннан кейін садок әдісімен балық өсіруді бастайды.
2-мысал. Көл бір меншік иесіне тиесілі жер учаскесінде орналасқан Егер жергілікті маңызы бар су айдыны бір жеке тұлғаның немесе мемлекеттік емес заңды тұлғаның жеке меншігіндегі не уақытша жер пайдалануындағы жер учаскесінде толығымен орналасса, оны конкурс өткізбей бекітуге болады. Бұл үшін су айдыны резервтік балық шаруашылығы су айдындарының тізбесіне енгізілуі, ал меншік иесі немесе жер пайдаланушы өтінім беріп, белгіленген талаптарға сәйкес келуі тиіс. Бекіту туралы шешімді уәкілетті орган қабылдайды. Егер су айдыны бірнеше меншік иесінің немесе жер пайдаланушының жер учаскелерінде орналасса, қалған тұлғалардың балық шаруашылығын жүргізу құқығынан жазбаша бас тартуы қажет.
3-мысал. Балық өсіру шаруашылығына қызмет көрсету үшін бөгде жер учаскесі арқылы өтетін жол қажет Кәсіпкер көлде балық өсіру қызметін жүргізу құқығын алған, алайда көлге тек басқа меншік иесіне тиесілі жер учаскесі арқылы ғана жетуге болады. Мұндай жағдайда кәсіпкер жер учаскесінің меншік иесіне немесе жер пайдаланушысына жер сервитутын белгілеу туралы ұсыныспен жүгіне алады. Жер сервитуты — су айдынына қол жеткізу үшін жер учаскесінің бір бөлігін шектеулі түрде пайдалану құқығы. Оны пайдалану шарттары заңнамада белгіленген тәртіппен рәсімделеді.
Терминдерге түсіндірме · ЖАО (МИО) — жергілікті атқарушы орган (қала немесе аудан әкімдігі). · Резервтік балық шаруашылығы су айдыны — балық шаруашылығын жүргізу мақсатында пайдалануға беру үшін арнайы тізбеге енгізілген су айдыны. · Кепілдік жарна — конкурсқа қатысушының конкурсқа қатысу үшін енгізетін ақшалай қаражаты. · Су сервитуты — су айдынының белгілі бір бөлігін шектеулі түрде пайдалану құқығы, мысалы, қажетті құрылыстарды орналастыру үшін. · Жер сервитуты — басқа тұлғаға тиесілі жер учаскесін шектеулі түрде пайдалану құқығы, мысалы, су айдынына жаяу немесе көлікпен өту үшін. |
рұқсат алу
су сервитутын орнату
аквамәдениет үшін пайдалану
торлы балық шаруашылығы
көл және тауарлық балық шаруашылығы |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
3 |
Қоршаған ортаға жағымсыз әсер ететін объектінің санаты қалай анықталады? |
Объектінің санаты оның қызметінің қоршаған ортаға қаншалықты әсер ететінін көрсетеді. Соған байланысты қандай экологиялық талаптар қолданылатыны анықталады (мысалы, рұқсат алу немесе қоршаған ортаға әсерді бағалау қажеттілігі). Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексінің 12-бабына сәйкес, объектінің санаты: • әсер ету деңгейі жоғары объектілер үшін — уәкілетті мемлекеттік органмен (ШҚО бойынша Экология департаменті); • қауіптілігі төмен объектілер үшін — субъектінің (кәсіпкердің) өзі, мемлекетке хабарлау тәртібімен айқындалады. Санатты анықтау критерийлері Санатты белгілеу кезінде мыналар ескеріледі: • шығарындылардың (эмиссиялардың) көлемі мен түрі; • қолданылатын технологиялар; • өндірістің экологиялық қауіптілік деңгейі; • халықтың денсаулығына және қоршаған ортаға ықтимал әсері. Санаттардың түрлері Объектілер 4 санатқа бөлінеді: • I санат — елеулі әсер (мысалы, ірі өнеркәсіп кәсіпорындары); • II санат — орташа әсер; • III санат — шамалы әсер; • IV санат — ең төмен әсер.
Мысал Ластаушы заттардың көп мөлшерде шығарындысы бар ірі зауыт I санатқа жатады, ал қоршаған ортаға әсері төмен шағын кәсіпорын III немесе IV санатқа жатуы мүмкін.
Терминдерге түсініктеме Эмиссиялар — қоршаған ортаға ластаушы заттардың шығарылуы. Объектінің санаты — кәсіпорын қызметінің қоршаған ортаға әсер ету деңгейі. Уәкілетті орган — экология саласындағы мемлекеттік орган, объектінің санатын айқындайды.
|
объектінің санаты
қоршаған ортаға жағымсыз әсері
ҚР Экологиялық кодексі |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
4 |
Қандай жағдайларда су ұңғымасын бұрғылауға және пайдалануға рұқсат қажет? |
Егер жер асты суларын алу арнайы суды пайдалануға қатысты болса, яғни бизнес үшін пайдаланылса немесе белгіленген көлемнен асып кетсе, су алу ұңғымасын пайдалануға рұқсат қажет.
Рұқсат қажет болған кезде Арнайы су пайдалануға рұқсат қажет, егер: * жер асты сулары кәсіпкерлік немесе шаруашылық қызмет үшін пайдаланылады (көлік жуу, өндіріс, ауыл шаруашылығы және т. б.); • жер асты суларын (минералдардан басқа) алу көлемі тәулігіне 50 м3 асады; * минералды жер асты сулары қолданылады — кез келген көлемде; * су алу көлемі тәулігіне 1000 м3 асады (қосымша жоба мен мониторинг қажет).
Рұқсат қажет болмаған кезде Рұқсат қажет емес, егер: * ұңғыма жеке тұрмыстық қажеттіліктер үшін қолданылады (үйді сумен жабдықтау, суару); * кәсіпкерлік қызмет жоқ; * су алу көлемі тәулігіне 50 м3 аспайды.
Қосымша талаптар Рұқсатты ресімдеу кезінде: * жер асты суларының бекітілген қорларының болуы (көлемі асып кеткен жағдайда); * су деңгейін есепке алу аспаптарын орнату; * тәулігіне 1000 м3 артық қабылдау кезінде-су алу жобасы және мониторинг бағдарламасы.
Маңызды Ұңғыманы бизнес үшін немесе белгіленген көлемнен асып кеткен жағдайда рұқсатсыз пайдалануға тыйым салынады.
Нәтижесі Рұқсат болған жағдайда су алу ұңғымасын пайдалану заңды негіздерде жүзеге асырылады. Мысал Егер ұңғыма жеке үйді сумен қамтамасыз ету үшін пайдаланылса — рұқсат қажет емес. Егер су көлік жуу немесе басқа бизнес үшін пайдаланылса немесе көлемі тәулігіне 50 м3 — тен асса-арнайы су пайдалануды рәсімдеу қажет.
Терминдерді түсіндіру Арнайы су пайдалану-рұқсат негізінде шаруашылық немесе кәсіпкерлік қызмет үшін су ресурстарын пайдалану. Су алу ұңғымасы - жер асты суларын өндіруге арналған құрылым. Жер асты сулары-жер бағанында орналасқан сулар.
|
ұңғыманы бұрғылау су алу ұңғымасы ұңғымаға рұқсат жер асты сулары арнайы су пайдалану кәсіпкерлік қызмет ҚР Су кодексі
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
5 |
Жер учаскесі су қорғау аймағына кіретінін қалай білуге болады? |
Жер учаскесінің су қорғау аймағына немесе су қорғау белдеуіне түсетінін оның қоғамдық кадастрлық картада және мемлекеттік геоақпараттық жүйелерде орналасқан жерін тексеру арқылы білуге болады. Қазақстан Республикасы Су кодексінің 85-бабына сәйкес жергілікті атқарушы органдар су қорғау аймақтары мен белдеулерінің шекаралары туралы деректерді қалыптастыруды және өзектендіруді қамтамасыз етеді. Бұл мәліметтер орналастырылады: * Ұлттық кеңістіктік деректер инфрақұрылымының мемлекеттік геопорталында map.gov.kz * жылжымайтын мүліктің бірыңғай мемлекеттік кадастрының жария кадастрлық картасында map.gov4c.kz/egkn/
Қалай тексеруге болады Учаскенің су қорғау аймағына кіретінін анықтау үшін сізге: * қоғамдық кадастрлық картаны ашыңыз; * өзіңіздің жер учаскеңізді кадастрлық нөмір немесе мекен-жай бойынша табыңыз; * су қорғау аймақтары мен жолақтары бар қабаттарды көрсетуді қосыңыз; * көрсетілген аймақтармен учаске шекараларының қиылысын тексеріңіз.
Қажет болса, сіз де жүгіне аласыз: * Белгіленген су қорғау аймақтары мен белдеулері туралы Кеңістіктік деректерді қалыптастыруды, жинауды, сақтауды және өзектендіруді қамтамасыз ететін облыстардың жергілікті атқарушы органы (облыс әкімдігі)
Маңызды Егер жер учаскесі су қорғау аймағына немесе белдеуге түссе, онда оны пайдалану және салу бойынша шектеулер қолданылады.
Нәтижесі Тексеру нәтижелері бойынша өтініш беруші су қорғау аймағына байланысты шектеулердің болуы немесе болмауы туралы ақпарат алады.
Мысал Азамат өзенге жақын жерде құрылыс салуды жоспарлап отыр. Жұмысты бастамас бұрын ол қоғамдық кадастрлық картадағы учаскені тексереді және аумақтың бір бөлігі су қорғау белдеуіне түсетінін анықтайды. Осыған байланысты ол шектеулерді ескереді және келісу үшін уәкілетті органдарға жүгінеді.
Терминдерді түсіндіру Су қорғау аймағы-пайдаланудың ерекше режимі қолданылатын су объектісіне іргелес аумақ. Су қорғау белдеуі-қатаң шектеулері бар су қорғау аймағының бөлігі (әдетте жағадан 35 метрге дейін). Жария кадастрлық карта-жер учаскелері және олардың шекаралары туралы мәліметтерді қамтитын онлайн-карта. Ұлттық кеңістіктік деректер инфрақұрылымы-аумақтар мен шектеулер туралы ақпараты бар мемлекеттік геодеректер жүйесі.
|
су қорғау аймағы су қорғау белдеуі жер учаскесі жария кадастрлық карта учаскені тексеру шектеулер су объектісі аймақтардың шекаралары
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
6 |
Аң аулауға қандай мерзімдерде рұқсат етіледі және қолданыстағы аңшылық маусымының мерзімдерімен қайдан танысуға болады? |
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрі міндетін атқарушының 2015 жылғы 27 ақпандағы № 18-03/157 бұйрығымен бекітілген Аң аулау қағидаларының 11-қосымшасына сәйкес аң аулау мерзімдері төмендегідей белгіленген:
Ескертпелер: • Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енгізілген түрлерді қоспағанда; • Солтүстік аймақ: Ақмола, Ақтөбе, Батыс Қазақстан, Қостанай, Павлодар, Солтүстік Қазақстан облыстары, Қарағанды облысының Осакаров, Бұқар жырау, Нұра, Қарқаралы, Абай аудандары, Шығыс Қазақстан облысының Күршім, Катонқарағай, Ұлан, Алтай, Глубокое, Шемонаиха, Үлкен Нарын, Марқакөл аудандары және Риддер қаласына қарасты жерлер, сондай-ақ Абай облысының Абай, Бесқарағай, Бородулиха, Жарма, Көкпекті, Жаңасемей аудандары және Семей қаласына қарасты жерлер. • *Оңтүстік аймақ: Алматы, Атырау, Жамбыл, Жетісу, Қызылорда, Маңғыстау, Түркістан, Ұлытау облыстары, Қарағанды облысының Шет, Ақтоғай аудандары, Шығыс Қазақстан облысының Тарбағатай, Зайсан аудандары, Абай облысының Ақсуат, Аягөз, Үржар, Мақаншы аудандары. |
Аң аулау, аң аулау мерзімдері, аңшылық маусымы, жануарлар түрлері. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
7 |
Мемлекеттік орман қорынан жылытуға отын алу жолы қандай? |
Егер азаматқа тұрғын үйін жылыту үшін отын қажет болса, отын дайындау жоспарланып отырған аумақтағы орман шаруашылығына (орманшылыққа) жүгінуі қажет.
Әрекет ету тәртібі: 1. Орманшылыққа жүгіну. Азамат орманшылыққа жүгініп, отын қажет екендігін және қажетті отын көлемін көрсетуі тиіс. 2. Отын дайындау мүмкіндігін анықтау. Орманшылық ағаш бөлу мүмкіндігінің бар-жоғын, дайындау орнын және көлемін, сондай-ақ жұмыстарды жүргізу шарттарын айқындайды. 3. Рұқсатты рәсімдеу. Ағаш дайындау түріне қарай заңнамада көзделген тиісті рұқсат құжаты рәсімделеді.
Маңызды: белгіленген тәртіпті сақтамай және тиісті рұқсатсыз мемлекеттік орман қоры аумағында ағашты өз бетінше дайындауға жол берілмейді. Егер отын қураған немесе құлаған ағаштарды жинау есебінен дайындалатын болса, оларды жинау да орман пайдалану саласында белгіленген тәртіпке сәйкес жүзеге асырылуы тиіс.
Мысал: Азаматқа тұрғын үйін жылыту үшін отын қажет. Ол отын дайындау жоспарланып отырған жердегі орманшылыққа жүгінеді. Орманшылық отын дайындау мүмкіндігін, ағаш дайындайтын орынды және оның көлемін айқындап, қажетті құжаттарды рәсімдеу тәртібін түсіндіреді.
Нақты ағаш дайындаудың заңдылығын тексеру кезінде ағаш дайындау құқығын қай орманшылық бергенін, оның қандай негізде жүзеге асырылып жатқанын, қандай рұқсат құжаты рәсімделгенін, сондай-ақ дайындалған ағаштың орны мен көлемі белгіленген талаптарға сәйкес келе ме, жоқ па анықтау қажет.
Терминдер: Орманшылық — мемлекеттік орман қоры аумағында орман шаруашылығын жүргізуді жүзеге асыратын орман шаруашылығының құрылымдық бірлігі. Орман кесу билеті — орман пайдаланушыға белгіленген көлемде және мерзімде ағаш дайындауға және оны әкетуге құқық беретін рұқсат құжаты. |
отын жылыту отын дайындау мемлекеттік орман қоры орманшылық орман кесу билеті ағаш жеке қажеттіліктер ағаш дайындау |
5. Кәсіпкерлік, өнеркәсіп және инвестиция (бизнес, нарықтар, өнеркәсіптік даму, баға белгілеу)
|
№ |
Жиі қойылатын сұрақ |
Толық жауап |
Негізгі сөздер және хештегтер |
|
1 |
5 млн. теңгеге дейін грант беру бойынша конкурсқа қалай қатысуға болады? |
«Жеке кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың кейбір шаралары туралы» қағидаларға (17.09.2024 ж. №754) сәйкес, гранттар әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілеріне (бұдан әрі – ӘКС) және «Бір ауыл – бір өнім» бағдарламасының финалистері болып табылатын шағын және орта кәсіпкерлік субъектілеріне (бұдан әрі – БАБӨ) өтеусіз негізде беріледі. ӘКС қатарына әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізіліміне енгізілген жеке кәсіпкерлер мен заңды тұлғалар (ірі кәсіпкерлік субъектілерін қоспағанда) жатады. ӘКС тізілімін жүргізу «Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізілімін жүргізу қағидаларына» (17.07.2023 ж. №140) сәйкес жүзеге асырылады. Кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасы жыл сайын 1–15 наурыз, 1–15 маусым, 1–15 қыркүйек, 1–15 желтоқсан аралығында жеке кәсіпкерлерді немесе заңды тұлғаларды ӘКС тізіліміне енгізу үшін өтінімдер қабылдайды. Өтінім және ӘКС қағидаларында көрсетілген құжаттар жеке кәсіпкер немесе заңды тұлға тарапынан басқармаға қағаз түрінде немесе msb713265@yandex.kz электрондық поштасы арқылы ұсынылады. «Бір ауыл – бір өнім» бағдарламасының финалисі болып табылатын шағын және орта кәсіпкерлік субъектісі мәртебесін растайтын құжатты ШҚО Кәсіпкерлер палатасы береді. Мемлекеттік грант алу конкурсын өткізу туралы хабарландыру өңірлік үйлестірушінің ресми сайтында, «Kezekte.kz» веб-порталында және Instagram әлеуметтік желісінде (upp_vko) жарияланады. Мемлекеттік грантқа қатысу үшін өтінімді қалыптастыру және тіркеу Kezekte.kz ақпараттық жүйесінде жүзеге асырылады. Мемлекеттік грант алуға үміткер кәсіпкерлер өтінімге PDF форматында келесі құжаттардың сканерленген көшірмелерін қоса тіркейді: 1. өтінім берілген сәттегі жалдамалы қызметкерлердің орташа саны туралы анықтама (басшының қолымен және өтініш берушінің мөрімен куәландырылған, болған жағдайда); 2. бизнес-жобаны іске асыруға арналған шығындардың кемінде 20 %-ы мөлшерінде қоса қаржыландырудың бар екенін растайтын құжаттар (ақшалай қаражат, жылжымалы/жылжымайтын мүлік), кәсіпкердің ағымдағы шотында қаражаттың бар екендігі туралы банк шотының үзіндісі немесе бизнес-жобаға қатысатын мүліктің бағалау құнын растайтын құжаттар; 3. кәсіпкердің әлеуметтік кәсіпкерлік субъектісі немесе «Бір ауыл – бір өнім» бағдарламасының финалисті болып табылатын шағын және орта кәсіпкерлік субъектісі мәртебесін растайтын құжаттың көшірмесі.
Мысал Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізіліміне енгізілген жеке кәсіпкер өз бизнесін дамыту үшін мемлекеттік грант алуды жоспарлап отыр. Конкурсқа қатысу үшін ол Kezekte.kz ақпараттық жүйесінде тіркеліп, өтінімді толтырады. Өтінімге жалдамалы жұмыскерлердің орташа саны туралы анықтаманы, грант сомасының кемінде 20%-ы мөлшерінде бірлесіп қаржыландыру қаражатының бар екенін растайтын құжаттарды, сондай-ақ әлеуметтік кәсіпкерлік субъектісі мәртебесін растайтын құжатты қоса тіркейді. Өтінімді бергеннен кейін кәсіпкер конкурстық іріктеуге қатысады. Конкурс жеңімпазы деп танылған жағдайда оған қайтарымсыз негізде мемлекеттік грант беріледі. Терминдер Бизнес-жоба – кәсіпкердің өз бизнесін құру (тауарлар өндіру, жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету) мүмкіндігін ашатын, сипаттама, есеп-қисаптар, болжамдар нысанында орындалған, сондай-ақ жобаны іске асыру мерзімдері және бизнес-идеяларды іске асыру, жаңа жұмыс орындарын құру үшін берілетін мемлекеттік грант (бұдан әрі – мемлекеттік грант) көлемінің кемінде 20 %-ы деңгейінде кәсіпкердің өз қаражатымен (ақшалай қаражатпен, бизнес-жобаға қатысатын жылжымалы/жылжымайтын мүлікпен) қоса қаржыландыру қамтылған жоспары; Бизнес-идея – тауарлар шығаруды, қызметтер көрсетуді, жұмыстарды орындауды көздейтін нақты жобаны іске асыруға бағытталған кәсіпкерлік бастама; Конкурстық комиссия – мемлекеттік грант алуға үміткер кәсіпкерлердің өтінімдерін іріктеу жөніндегі алқалы-кеңесші орган |
Гранттар
Финалисттар
Конкурс |
|
2 |
Кен іздеушіліккелицензия қалай алуға болады? |
«Кен іздеушілікке арналған лицензия» мемлекеттік қызметін алу үшін Сіз «Жер қойнауын пайдаланудың бірыңғай платформасы» (бұдан әрі – ЖҚПБП) ақпараттандыру объектісі арқылы өтініш беруіңіз қажет. Өтінішке мынадай құжаттар қоса беріледі: 1) кен іздеушілікке лицензия беру туралы өтінім; 2) көрсетілетін қызметті алушы бекіткен және кен іздеушілік кезінде пайдалану жоспарланып отырған механикаландыру құралдары мен жабдықтардың тізбесін, сондай-ақ кен іздеушіліктің учаскесінде өткізу жоспарланып отырған кен іздеушілік бойынша жұмыстардың түрлері мен тәсілдерін сипаттауды қамтитын құжаттың электрондық көшірмесі; 3) егер көрсетілетін қызметті алушы механикаландыру құралдарын кен іздеушілікке лицензияның қолданылуының бірінші жылы ішінде пайдалануға ниет білдірсе, кен іздеушілік жоспарының электрондық көшірмесі; 4) жер пайдаланушының немесе жер учаскесінің жеке меншік иесінің, сондай-ақ аумағында өтініш берілетін жер қойнауы учаскесін пайдаланушының ЖҚПБП арқылы қол қойылған келісімі; 5) егер көрсетілетін қызметті алушы механикаландыру құралдарын кен іздеушілікке лицензияның қолданылуының бірінші жылы ішінде пайдалануға ниет білдірсе, кен іздеушілік жоспарының электрондық көшірмесі. Өтінішке қоса берілетін құжаттардың көшірмелерін нотариаттық куәландыруға тиіс. Өтініш пен оған қоса берілетін құжаттар қазақ және орыс тілдерінде толтыруы тиіс.
Мысал Азамат белгілі бір жер учаскесінде кен іздеумен айналысуды жоспарлап отыр. Лицензия алу үшін ол «Электрондық лицензиялау» порталында тіркеліп, электрондық өтінішті толтырады, учаскенің орналасқан жерін географиялық координаттарымен және жалпы алаңын көрсетеді. Өтінішке пайдалануды жоспарлап отырған жабдықтардың тізбесін, жұмыстарды жүргізу тәсілдерінің сипаттамасын, сондай-ақ жер пайдаланушының немесе жер учаскесінің меншік иесінің және жер қойнауын пайдаланушының келісімін (қажет болған жағдайда) қоса тіркейді. Егер азамат лицензияның қолданылуының бірінші жылы механикаландырылған жабдықты пайдалануды жоспарласа, қосымша кен іздеу жоспарын ұсынады. Өтінішті толтырып, қажетті құжаттарды тіркегеннен кейін азамат оған ЭЦҚ арқылы қол қойып, қарауға жолдайды. Өтініштің мәртебесін «Менің өтініштерім» бөлімінен бақылауға болады.
Терминдер мен қысқартуларға түсіндірме · Кен іздеу — кен орындарының шашылымдарынан бағалы металдар мен асыл тастарды рұқсат етілген тәсілдер мен жабдықтарды пайдалана отырып өндіру жөніндегі қызмет. · Кен іздеуге арналған лицензия — жер қойнауының белгілі бір учаскесінде кен іздеу жұмыстарын жүргізуге берілетін рұқсат. · Кен іздеу учаскесі — кен іздеу жұмыстарын жүргізу үшін берілетін жер қойнауының белгілі бір аумағы. · Механикаландыру құралдары — кен іздеу жұмыстарын орындау үшін пайдаланылатын техникалық жабдықтар мен механизмдер. · Жер қойнауын пайдаланушы — жер қойнауы учаскесін пайдалану құқығы берілген тұлға. · ЭЦҚ (электрондық цифрлық қолтаңба) — жеке тұлғаны растау және құжаттарға қол қою үшін пайдаланылатын өз қолтаңбасының электрондық баламасы. |
Лицензия Жер пайдалы қазбалар қойнау. |
|
3 |
Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектісі (ӘКС) кім бола алады? |
Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектке (ӘКС-ке) жеке кәсіпкерлер және заңды тұлғалар (ірі кәсіпкерлік субъектілерін қоспағанда), әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізіліміне енгізілген тұлғалар жатады. ӘКС тізілімін жүргізу 2023 жылғы 17 шілдедегі №140 «Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізілімін жүргізу қағидалары» негізінде жүзеге асырылады.
Әлеуметтік кәсіпкер мәртебесін соңғы күнтізбелік жыл ішінде келесі санаттардың бірінде қызмет атқарған жеке кәсіпкерлер немесе заңды тұлғалар ала алады: Бірінші санаттағы ӘКС – халықтың әлеуметтік осал топтарының (бұдан әрі – ӘОТ) жұмыспен қамтылуын қамтамасыз ететін кәсіпкерлер. Бұл ретте өткен күнтізбелік жылдың қорытындысы бойынша ӘКС қызметкерлерінің орташа жылдық санының кемінде 50%-ын (бірақ кемінде 2 адам) ӘОТ санатына жататын тұлғалар құрауы тиіс, ал еңбекақы төлеу шығыстарындағы олардың үлесі кемінде 25% болуы қажет. Екінші санаттағы ӘКС – ӘОТ санатындағы тұлғалар өндірген тауарларды өткізуге, жұмыстар мен қызметтерді іске асыруға ықпал ететін кәсіпкерлер. Бұл ретте өткен күнтізбелік жылдың қорытындысы бойынша мұндай қызметтен түскен табыс жалпы табыстың кемінде 50%-ын құрауы тиіс. Үшінші санаттағы ӘКС – мүгедектігі бар адамдарға арналған тауарларды өндірумен, жұмыстарды орындаумен және қызметтер көрсетумен айналысатын кәсіпкерлер. Мұндай қызмет олардың өмір сүру шектеулерін еңсеруге немесе өтеуге жағдай жасауға, сондай-ақ ӘОТ санатындағы тұлғалар үшін басқа азаматтармен тең мүмкіндіктер қалыптастыруға бағытталған. Табыс үлесі жалпы табыстың кемінде 50%-ын құрауы тиіс. Төртінші санаттағы ӘКС – қоғамдық пайдалы мақсаттарға қол жеткізуге бағытталған қызметті жүзеге асыратын кәсіпкерлер (балалардың демалысы мен сауықтырылуын ұйымдастыру, жалпы білім беру бағдарламаларын іске асыру, қоршаған ортаны қорғау, психологиялық-педагогикалық, гериатриялық, геронтологиялық көмек және өзге де қызметтер көрсету). Бұл ретте өткен күнтізбелік жылдың қорытындысы бойынша мұндай қызметтен түскен табыс жалпы табыстың кемінде 50%-ын құрауы тиіс. Шығыс Қазақстан облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасы жыл сайын 1–15 наурыз, 1–15 маусым, 1–15 қыркүйек және 1–15 желтоқсан аралығында жеке кәсіпкерді немесе заңды тұлғаны ӘКС тізіліміне енгізу үшін өтініштер қабылдайды. Өтініш және қағидаларда көрсетілген құжаттар басқармаға қағаз түрінде немесе msb713265@yandex.kz электрондық поштасы арқылы ұсынылады. Өтініш пен құжаттардағы мәліметтер олар тапсырылған күнге өзекті болуы тиіс.
Әлеуметтік кәсіпкерліктің санаттары бойынша мысалдар 1-санат. Кәсіпорында 10 адам жұмыс істейді, оның 5-еуі халықтың әлеуметтік осал топтарына жатады. Бұл ретте аталған жұмыскерлердің еңбекақысын төлеуге жұмсалатын шығыстар жалпы еңбекақы төлеу шығыстарының кемінде 25%-ын құрайды. Осылайша, кәсіпорын бірінші санаттың талаптарына сәйкес келеді. 2-санат. Кәсіпкер халықтың әлеуметтік осал топтарына жататын адамдар өндірген өнімді өткізу бойынша қызмет көрсетеді. Өткен күнтізбелік жылдағы осы қызметтен түскен табыс кәсіпкердің жалпы табысының 55%-ын құрайды. 3-санат. Кәсіпорын мүгедектігі бар адамдардың тіршілік әрекетіндегі шектеулерін өтеуге көмектесетін арнайы техникалық құралдар өндіреді. Осы өнімді өткізуден түскен табыс кәсіпорынның жалпы табысының 60%-ын құрайды. 4-санат. Ұйым қолдауды қажет ететін балалар мен отбасыларға психологиялық-педагогикалық көмек көрсетеді. Өткен күнтізбелік жылдағы осы қызметтен түскен табыс ұйымның жалпы табысының 50%-ын құрайды. |
Әлеуметтік кәсіпкерлік
Заңды тұлғалар
|
|
4 |
Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізіліміне енгізу үшін өтінішті қашан және қайда беру керек? |
1. Өтінішті қашан және қайда беру керек? Өтініштерді қабылдау күнтізбелік тоқсанның алдындағы айдың 1-інен 15-іне дейін тоқсан сайын жүргізіледі. Құжаттар Шығыс Қазақстан облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасында мына мекенжай бойынша қабылданады: Өскемен қаласы, М. Горький көшесі, 40, телефон: 8 (7232) 71-32-41. Сондай-ақ құжаттарды msb713265@yandex.kz электрондық поштасына жолдауға болады. Өтінішті eGov.kz электрондық үкімет порталы немесе «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы беру көзделмеген. Құжаттарды қабылдау мерзімдері туралы ақпарат Басқарманың ресми сайтында және Instagram әлеуметтік желісіндегі @upp_vko парақшасында жарияланады. 2. Қандай құжаттарды ұсыну қажет? Тізілімге енгізу туралы өтінішке қоса, таңдалған әлеуметтік кәсіпкерлік санатына байланысты мынадай құжаттар ұсынылуы қажет. Бірінші санат бойынша: 1. Өтініш берілген күні қолданыста болатын өтініш берушінің штат кестесінің көшірмесі. 2. Өтініш берушінің халықтың әлеуметтік осал топтарына жататын қызметкерлерімен жасалған еңбек шарттарының көшірмелері. 3. Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес тізбе бойынша қызметкерлердің халықтың әлеуметтік осал топтарына жататынын растайтын құжаттардың көшірмелері. 4. Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес нысан бойынша қызметкерлердің саны мен жалақысы туралы мәліметтер. 5. Халықтың әлеуметтік осал топтарына жататын қызметкерлердің дербес деректерін өңдеуге арналған келісімдері. Екінші санат бойынша: 1. Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес нысан бойынша халықтың әлеуметтік осал топтарына жататын азаматтар өндіретін тауарларды, жұмыстарды немесе көрсетілетін қызметтерді өткізу туралы мәліметтер. 2. Қағидаларға 6-қосымшаның 1-нысаны бойынша алдыңғы күнтізбелік жылдың қорытындысы бойынша тиісті қызметтен алынған кірістердің жалпы кіріс көлеміндегі үлесі, сондай-ақ алдыңғы жылы алынған таза пайданың ағымдағы жылы осы қызметке бағытталған үлесі туралы анықтама (алдыңғы жылы таза пайда болған жағдайда).
Үшінші санат бойынша: 1. Қағидаларға 7-қосымшаға сәйкес нысан бойынша бірінші санатқа жатқызу шарттарында көрсетілген азаматтарға арналған тауарларды өндіру, жұмыстарды орындау немесе қызметтер көрсету жөніндегі қызмет туралы мәліметтер. 2. Қағидаларға 6-қосымшаның 2-нысаны бойынша тиісті қызметтен алынған кірістердің жалпы кіріс көлеміндегі үлесі, сондай-ақ алдыңғы жылы алынған таза пайданың ағымдағы жылы осы қызметке бағытталған үлесі туралы анықтама (алдыңғы жылы таза пайда болған жағдайда). Төртінші санат бойынша: 1. Қағидаларға 8-қосымшаға сәйкес нысан бойынша қоғамдық пайдалы мақсаттарға қол жеткізуге және қоғамның әлеуметтік проблемаларын шешуге бағытталған қызмет туралы мәліметтер. 2. Қағидаларға 6-қосымшаның 3-нысаны бойынша тиісті қызметтен алынған кірістердің жалпы кіріс көлеміндегі үлесі, сондай-ақ алдыңғы жылы алынған таза пайданың ағымдағы жылы осы қызметке бағытталған үлесі туралы анықтама (алдыңғы жылы таза пайда болған жағдайда). 3. Өтініш қандай мерзімде қаралады? Өтініштер мен тиісті құжаттарды қабылдау аяқталғаннан кейін Арнайы комиссия ұсынылған материалдарды қарайды және 5 жұмыс күнінен кешіктірмей жеке кәсіпкерді немесе заңды тұлғаны тізілімге енгізу не енгізуден бас тарту туралы ұсынымдар әзірлейді. 4. Тізілімге енгізуден қандай жағдайларда бас тартылуы мүмкін? Жеке кәсіпкер немесе заңды тұлға ұсынған мәліметтер әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізілімін жүргізу қағидаларының 2-тармағының 6), 7), 8) және 9) тармақшаларында көзделген талаптарға сәйкес келмеген жағдайда, тізілімге енгізуден бас тарту туралы ұсыным беріледі.
Мысал Жеке кәсіпкер мүгедектігі бар адамдарды және халықтың әлеуметтік осал топтарына жататын басқа да азаматтарды жұмыспен қамтитын тігін шеберханасын ашты. Қызметкерлер тігін ісіне оқытылады, кәсіби дағдыларын меңгереді және жалақымен қамтамасыз етіледі. Шеберхана арнайы киім, мектеп формасын, төсек-орын жабдықтарын және халыққа, ұйымдарға сатылатын басқа да тоқыма бұйымдарын өндіреді. Мұндай қызмет халықтың әлеуметтік осал топтары үшін жұмыс орындарын құруға, олардың кәсіби дағдыларын арттыруға, жұмыспен қамтылуын қамтамасыз етуге және әлеуметтік бейімделуіне ықпал етеді. Егер кәсіпкер таңдалған санат бойынша белгіленген талаптарға сәйкес келсе және қажетті құжаттарды ұсынса, оны әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізіліміне енгізу туралы өтініш бере алады.
Терминдер мен қысқартуларға түсіндірме · ӘКС (әлеуметтік кәсіпкерлік субъектісі) – әлеуметтік мәселелерді шешуге бағытталған қызметті жүзеге асыратын және заңнамада белгіленген талаптарға сәйкес келетін жеке кәсіпкер немесе заңды тұлға. · Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізілімі – әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілері ретінде танылған жеке кәсіпкерлер мен заңды тұлғалардың ресми тізбесі. · Арнайы комиссия – ұсынылған құжаттарды қарап, субъектіні тізілімге енгізу немесе енгізуден бас тарту туралы ұсынымдар әзірлейтін комиссия. · Халықтың әлеуметтік осал топтары – заңнамада көзделген, әлеуметтік қолдауды қажет ететін азаматтар санаттары. |
Субъектілерінің тізіліміне ену
Өнеркәсіп. |
|
5 |
Қандай кәсіпкерлер әлеуметтік кәсіпкерлік субъектісі мәртебесін ала алады? |
1-санат: Қызметкерлердің кемінде 50%-ын (және кемінде 2 адамды) ТӘОТ қатарынан жұмысқа қабылдайды. 2-санат: ТӘОТ өндірген тауарлар мен қызметтердің өткізілуіне жәрдемдеседі. Бұл қызметтен түскен табыс жалпы табыстың кемінде 50%-ын құрауы тиіс. 3-санат: ТӘОТ үшін арнайы тауарлар немесе қызметтер өндіреді, оларға тең мүмкіндіктер береді. Табыстың 50%-дан астамы осы қызметтен түсуі шарт. 4-санат: Қызметі қоғамдық пайдалы мақсаттарға бағытталған: балаларға, қарттарға көмек, сауықтыру, психологиялық-педагогикалық қолдау, салауатты өмір салтын насихаттау және т.б. Бұл қызметтен түскен табыс жалпы табыстың кемінде 50%-ын құрауы қажет.
Санаттар бойынша мысалдар 1-санат. Кәсіпкер өз кәсіпорнына төрт адамды жұмысқа қабылдады, олардың екеуі халықтың әлеуметтік осал топтарына жатады. Осылайша, жұмыскерлердің кемінде 50%-ын әлеуметтік осал топтардан жұмысқа қабылдау талабы орындалады. 2-санат. Кәсіпкер әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілері өндірген өнімдерді ілгерілету және өткізу қызметтерін көрсетеді. Осы қызметтен түскен табыс жалпы табыстың 60%-ын құрайды. 3-санат. Кәсіпорын мүгедектігі бар адамдарға арналған арнайы тауарлар өндіреді, сол арқылы олардың басқа азаматтармен тең мүмкіндіктерге ие болуына ықпал етеді. Осы тауарларды өткізуден түскен табыс жалпы табыстың 55%-ын құрайды. 4-санат. Ұйым халықтың әлеуметтік осал топтарына жататын отбасылардың балаларына психологиялық және педагогикалық қолдау көрсетеді. Осы қоғамдық пайдалы қызметтен түскен табыс жалпы табыстың 50%-ынан асады.
Терминдер мен қысқартуларға түсіндірме · Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектісі (ӘКС) — әлеуметтік мәселелерді шешуге және қоғамдық пайдалы мақсаттарға қол жеткізуге бағытталған қызметті жүзеге асыратын жеке кәсіпкер немесе заңды тұлға. · ХӘОТ (СУСН) — қосымша әлеуметтік қолдауды қажет ететін азаматтар санаттары, яғни халықтың әлеуметтік осал топтары. · Қоғамдық пайдалы мақсаттар — халықтың өмір сүру сапасын жақсартуға, мұқтаж азаматтарды қолдауға, денсаулықты қорғауға және әлеуметтік мәселелерді шешуге бағытталған міндеттер. · Табыс үлесі — кәсіпорынның белгілі бір қызмет түрінен алған жалпы табысының пайызбен көрсетілген бөлігі. |
Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектісі
Әлеуметтік осал топтар |
|
6 |
C5 «бизнес-иммигрант» санатындағы бастапқы визаны ұзарту үшін әкімдік өтінішхатын (ходатайствосын) қалай алуға болады? |
C5 визасын және оны ұзартуға өтінішхат алуға кімдер құқылы C5 «бизнес-иммигрант» визасы — Қазақстанда бизнес ашуды немесе дамытуды жоспарлаған шетел азаматтарына арналған виза. «Халықтың көші-қоны туралы» ҚР Заңына сәйкес, бизнес-иммигрант: - кәмелет жасқа толған болуы тиіс; - елге кірген күннен бастап 2 ай ішінде ЖШС (ТОО) немесе ЖК тіркеуі не қолданыстағы қазақстандық компанияның құрылтайшыларының қатарына кіруі тиіс; - жарғылық капитал енгізіп, қызметін бастауы қажет. Осы талаптар орындалғаннан кейін ғана шетелдік кәсіпкер C5 визасын ұзарту үшін әкімдіктен өтінішхат алуға жүгіне алады.
Әкімдік өтінішхатын алу үшін негізгі талаптар Өтінішхат бастапқы бір реттік C5 визаны көп реттік визаға ұзарту үшін қажет. Әкімдікке мынадай құжаттар тапсырылады: 1. Облыстың кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасы басшысының атына өтініш. 2. Шетел азаматының паспорты (салыстыру үшін түпнұсқасы). 3. Бастапқы C5 визасының немесе уақытша тұруға рұқсаттың (РВП) көшірмесі. 4. Бизнес-жоспар, оның ішінде: - қызметтің мақсаттары мен бағыттары, - жоспарланған инвестициялар, - даму перспективалары, - жоспарланған қызметкерлер саны. 5. Қазақстан Республикасында заңды тұлға ретінде тіркелгенін растайтын анықтама. 6. Өкілге сенімхат (егер құжаттарды ҚР азаматы тапсырса). Әкімдік жобаның шынайылығы мен экономикалық өміршеңдігін бағалайды. Оң шешім қабылданған жағдайда өтініш берушіге көші-қон қызметі үшін өтінішхат беріледі. Өтінішхат алынғаннан кейін не болады Одан кейін шетел азаматы ҚР ІІМ көші-қон қызметіне мына құжаттарды тапсырады: - өтініш-сауалнама; - паспорт және оның көшірмесі; - фотосурет; - әкімдіктің өтінішхаты; - медициналық сақтандыру; - соттылығы жоқ екені туралы анықтама (қажет болған жағдайда); - тұратын мекенжайын растау құжаты. Құжаттар 15 жұмыс күніне дейін қаралады. Оң шешім қабылданған жағдайда, әдетте 2 жылға дейінгі мерзімге көп реттік C5 визасы беріледі. Маңызды Егер бизнес-иммигрант міндеттемелерін орындамаса (компания тіркелмесе, капитал енгізілмесе, қызмет басталмаса), әкімдік бұл туралы көші-қон органдарына хабарлауға құқылы. Бұл визаны ұзартудан бас тартуға немесе елде болу мерзімін қысқартуға негіз болады.
Мысал Илья — шетел азаматы, 90 күнге бір реттік C5 визасын алып, Қазақстанға кірді. 2 ай ішінде ол: - ЖШС жауапкершілігі шектеулі серіктестігі (LLP) тіркеді; - жарғылық капиталды қазақстандық банктегі есепшотқа енгізді; - бизнес-жоспар дайындады (инвестиция көлемі, даму жоспары, қанша қызметкер алатыны). Осы құжаттарды Шығыс Қазақстан облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасына тапсырып, C5 визасын ұзарту үшін өтінішхат сұрады. Әкімдік бизнес-жоспарды қарап, оң қорытынды жасап, өтінішхат берді. Сол құжатпен Илья көші-қон қызметіне жүгініп, 10–15 жұмыс күнінен кейін 2 жылға дейінгі мерзімге көп реттік C5 визасын алды.
Назар аударатын жайттар - Құжаттарды визаның мерзімі аяқталмай тұрып алдын ала тапсыру қажет. - Компания қызметі нақты болуы тиіс: бухгалтерия, салық, есептілік жүргізілуі керек. - Әлсіз немесе толық емес бизнес-жоспар әкімдік тарапынан өтінішхат беруден бас тартуға негіз болуы мүмкін. |
әкімдік өтінішхатын алу
С5 санатындағы бастапқы визаны ұзарту
бизнес-иммигрант |
|
7 |
Шығыс Қазақстан облысы әкімдігінің қаулысына кен ізденушілік (старательдік) қызметке арналған жер учаскелерін енгізу қалай жүзеге асырылады? |
Толық жауап Өтініш қайда тапсырылады: Шығыс Қазақстан облысының Кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасына. Мекенжайы: Өскемен қаласы, М. Горький көшесі, 40. Өтініш беру тәсілдері: - жеке өзі немесе өкілі арқылы; - пошта байланысы арқылы; - электронды түрде e-Otinish порталы арқылы. Өтініште міндетті түрде көрсетілуге тиіс мәліметтер: - өтініш берушінің аты-жөні / заңды тұлғаның атауы, байланыс деректері; - жер учаскесінің координаттары (WGS-84 жүйесінде); - орналасқан жері (ауданы, бағдарлық нүктелері); - жер учаскесінің алаңы (500 м²-ден 5 гектарға дейін); - пайдалану мақсаты — кен ізденушілік (старательдік) қызмет жүргізу. Ұсынылатын қосымша құжат: координаттары көрсетілген жер учаскесінің схемасы. Өтінішті қарау кезеңдері: 1. Өтінішті тіркеу. 2. Өтініштің Кодекстің 25-бабы, 19-бабының 3-тармағы және 269-бабының талаптарына сәйкестігін тексеру. 3. Мемлекеттік органдармен ведомствоаралық келісімдер жүргізу (қажет болған жағдайда). Шығыс Қазжерқойнауының өңіраралық департаменті, ШҚО экология департаменті, ШҚО жер қатынастары басқармасы. 4. Облыс әкімдігі жер учаскесін қаулымен бекіту немесе заңнама талаптарына сәйкес келмеген жағдайда бас тарту шешімдердің бірін қабылдайды: Әкімдік қаулысы қабылданғаннан кейін жер учаскесі кен ізденушілік (старательдік) қызметке рұқсат етілген аумақтар тізбесіне енгізілген болып есептеледі.
Нормативтік талаптар Кодекстің 25-бабы — кен ізденушілікке тыйым салынған аумақтар Бұл бапта кен ізденушілік қызметке жол берілмейтін аумақтар көрсетілген. Атап айтқанда: - ерекше қорғалатын табиғи аумақтар (қорықтар, ұлттық парктер және т.б.); - қорғау аймақтары (тарихи-мәдени мұра объектілері, инженерлік құрылыстар маңы); - рекреациялық аумақтар (демалыс, курорт, туристік аймақтар); - санитариялық-қорғау аймақтары; - заңнамада тыйым салынған өзге де аумақтар. Егер жер учаскесі осы санаттардың біріне кірсе, онда кен ізденушілік қызметке жол берілмейді. Кодекстің 269-бабы — жер учаскесінің көлеміне қойылатын талаптар - ең аз көлемі — 500 м²; - ең көп көлемі — 5 гектар. Сонымен қатар жер учаскесінің шекаралары координаттар арқылы нақты белгіленуге және тыйым салынған аумақтармен қабаттаспауы тиіс.
Кодекстің 19-бабының 3-тармағы — жер учаскесінің шекараларын белгілеу тәртібі Жер қойнауын пайдалану учаскесінің шекаралары: - нақты әрі дәл белгіленуі; - координаттармен бекітілуі; - басқа учаскелермен және шектеу аймақтарымен қиылыспауы тиіс.
Мысал: Азамат Иванов Шығыс Қазақстан облысының Кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасына келесі мәліметтермен өтініш береді: - жер учаскесінің координаттарын (мысалы, 49.1234 N, 82.5678 E) және алаңы 3 гектар екенін көрсетеді; - учаскенің орналасу схемасын және россыпты бағалы металдарды қолмен өндіру жоспарланғаны туралы түсіндірме жазады; - тексеру нәтижесінде учаскенің ерекше қорғалатын табиғи аумақта орналаспағаны және рұқсат етілген ең жоғары көлемнен аспайтыны анықталады → бұл жағдайда жер учаскесі әкімдік қаулысымен бекітіледі. |
кен ізденушілік қызметі
Шығыс Қазақстан облысы әкімдігінің қаулысы
өтініш беру
құжаттар тізбесі
жер учаскесін тізбеге енгізу тәртібі |
|
8 |
Жаңадан бастаған кәсіпкерлер мен өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтар үшін қандай мемлекеттік қолдау қарастырылған? |
Ісін жаңа бастаған кәсіпкерлер мен өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтар үшін мемлекеттік қолдаудың қаржылық және қаржылық емес шаралары көзделген. Қаржылық емес қолдау
1. «Бастау Бизнес» жобасы бойынша тегін оқыту «Бастау Бизнес» жобасы ісін жаңа бастаған кәсіпкерлерді даярлаудың негізгі бағдарламаларының бірі болып табылады. Оқыту Skills.enbek.kz платформасында тегін жүргізіледі және мыналарды қамтиды: • кәсіпкерлік негіздері; • бизнес-жоспарды әзірлеу; • қаржылық жоспарлау; • маркетинг және сату; • бизнесті жүргізудің құқықтық негіздері. Оқыту қорытындысы бойынша тестілеу өткізіледі. Сәтті өткен жағдайда 3 жыл бойы жарамды сертификат беріледі. Сертификаттың болуы гранттар алуды қоса алғанда, мемлекеттік қолдаудың жекелеген шараларына қатысу үшін міндетті шарт болып табылады.
2. Консультациялық және менторлық қолдау Ісін жаңа бастаған кәсіпкерлер «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы арқылы бизнес ашу және жүргізу мәселелері бойынша кеңес ала алады. Менторлық практикалық ұсыныстарды алуға мүмкіндік береді: • бизнесті іске қосу; • клиенттерді іздеу; • сатуды ұйымдастыру; • бухгалтерлік есепті жүргізу; • бизнесті дамыту және масштабтау. Мысалы, «Атамекен» Кәсіпкерлер палатасы жанындағы Әйелдер кәсіпкерлігін дамыту орталықтарында ісін жаңа бастаған кәсіпкерлерге тәжірибелі тәлімгерлердің қолдауы ұсынылады.
3. Инфрақұрылымдық қолдау «Іскер аймақ» бағдарламасы аясында кәсіпкерлерге жеңілдікті шарттармен өндірістік үй-жайлар мен жұмыс алаңдарына кіруге мүмкіндік беріледі. Бұл үй-жайларды жалға алу және инженерлік коммуникацияларды қосу шығындарын азайтуға мүмкіндік береді. Қаржылық қолдау
1. Бизнесті іске қосуға арналған мемлекеттік гранттар Жекелеген әлеуметтік санаттарға жататын азаматтар өз ісін ашу немесе дамыту үшін қайтарымсыз мемлекеттік грант алуға үміткер бола алады. Қазіргі уақытта грант мөлшері 400 АЕК құрайды. Грант: • жабдықтарды сатып алу; • мүкәммал сатып алу; • ауыл шаруашылығы жануарларын сатып алу; • бизнес-жобаны іске асыру үшін қажетті тұқымдар мен өзге де ресурстарды сатып алу. Грант алу үшін «Бастау Бизнес» жобасы бойынша оқытудан өтіп, бизнес-жоспар дайындап, бағдарлама шарттарына сәйкес келу қажет.
2. Жеңілдікті кредит беру Шағын және шағын кәсiпкерлiк субъектiлерi үшiн жеңiлдiктi қаржыландыру бағдарламалары қол жетiмдi. Кредиттер екінші деңгейдегі банктер арқылы инвестициялық мақсаттарға және айналым қаражатын толықтыруға беріледі. Пайыздық мөлшерлеменің бір бөлігін мемлекет субсидиялайды.
3. Қарыздарға кепілдік беру Егер кәсіпкерде кредит алу үшін кепілдікті қамтамасыз ету жеткіліксіз болса, «Даму» қоры қарыз бойынша кепілдік бере алады. Ісін жаңа бастаған кәсіпкерлер үшін кепілдік мөлшері қолданыстағы қолдау бағдарламаларының шарттарына сәйкес кредит сомасының 85% дейін құрауы мүмкін.
4. Салық преференциялары Қызметтің жекелеген түрлері үшін арнайы салық режимдері көзделген. Өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтар қызметін салық заңнамасында белгіленген тәртіппен E-Salyq Business қосымшасы арқылы жүзеге асыра алады. Жеке кәсіпкерлер үшін салық салудың және есептіліктің оңайлатылған тәртібі бар оңайлатылған декларация негізінде арнайы салық режимі қолжетімді.
Қолдау алу үшін не істеу керек Егер Сіз өз ісіңізді ашуды жоспарласаңыз: 1. «Бастау Бизнес» бағдарламасы бойынша оқудан өту. 2. Бизнес-жоспар дайындау. 3. Портал арқылы қолдау бағдарламаларына қатысуға өтінім беру Business.enbek.kz. 4. Қажет болған жағдайда консультация алу үшін «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасына не «Даму» қорының өңірлік филиалына жүгіну. 5. Бизнестің қажеттіліктеріне байланысты тиісті қолдау шарасын таңдау.
Мысал Азамат тұрмыстық техниканы жөндейтін шеберхана ашуды жоспарлап отыр. «Бастау Бизнес» жобасы бойынша оқудан өткеннен кейін бизнес-жоспар дайындап, құрал-жабдықтар сатып алуға мемлекеттік грант алып, кәсіпкерлік қызметті тіркеді.
Терминдер Өзін-өзі жұмыспен қамтыған азамат - қызметін өз бетінше жүзеге асыратын және табыс алатын жеке тұлға. АЕК (айлық есептік көрсеткіш) - жәрдемақыларды, айыппұлдарды, салықтарды және басқа да міндетті төлемдерді есептеу үшін қолданылатын көрсеткіш. «Даму» қоры - кәсіпкерлікті қолдаудың мемлекеттік бағдарламаларын іске асыратын ұйым. ЭЦҚ (электрондық цифрлық қолтаңба) - электрондық форматта мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді алу үшін пайдаланылатын жеке қолтаңбаның электрондық аналогы. Тәлімгерлік - тәжірибелі кәсіпкер немесе маман ісін жаңа бастаған кәсіпкерге практикалық көмек көрсететін тәлімгерлік нысаны. |
Атамекен E-Salyq Business государственная помощь бизнесу самозанятость предпринимательство кәсіпкерлерді мемлекеттік қолдау өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтарды қолдау жеңілдетілген кредит беру Даму қоры қарыздарды кепілдендіру бизнеске мемлекеттік көмек , өзін-өзі жұмыспен қамту кәсіпкерлік
|
|
9 |
Бизнесті ашу, жүргізу және дамыту мәселелері бойынша кеңес алу үшін қайда жүгінуге болады? |
Кәсіпкерлер мен өз ісін бастауды жоспарлап отырған азаматтар бизнесті ашу, жүргізу және дамыту мәселелері бойынша кеңес алу үшін келесі ұйымдарға жүгіне алады:
ШҚО Кәсіпкерлер Палатасы Мекен-жайы: Өскемен қаласы, Әуезов даңғылы, 26/1 Телефон: 8 (7232) 74-21-22 Бизнесті ашу және жүргізу, мемлекеттік қолдау шараларын алу, кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау, оқыту бағдарламаларына қатысу және бизнес-жобаларды сүйемелдеу мәселелері бойынша кеңес береді.
"Шығыс Қазақстан облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасы" ММ Мекен-жайы: Өскемен қаласы, М. Горький көшесі, 40 Телефондар: 8 (7232) 71-32-64, 71-32-65, 71-32-41 Кәсіпкерлікті дамыту, бизнесті, әлеуметтік кәсіпкерлікті қолдаудың мемлекеттік бағдарламаларын іске асыру мәселелері бойынша консультациялар береді.
«Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ ШҚО бойынша филиалы Мекен-жайы: Өскемен қаласы, Жеңіс даңғылы, 6 Телефон: 8 (7232) 56-05-90 Кредиттер бойынша пайыздық мөлшерлемелерді субсидиялау, кредиттерге кепілдік беру және кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың басқа да құралдары мәселелері бойынша кеңес береді.
«Аграрлық несие корпорациясы» АҚ ШҚО бойынша филиалы Мекен-жайы: Өскемен қаласы, Оралхан Бөкей көшесі, 25/1 Телефон: 8 (775) 007-68-16 Агроөнеркәсіптік кешендегі жобаларды қаржыландыру және ауылдық кәсіпкерлікті дамыту мәселелері бойынша консультациялар береді.
Мемлекеттік кірістер органдары Қызметті тіркеу немесе жүзеге асыру орны бойынша. Жеке кәсіпкерді тіркеу, салық режимін таңдау, салық есептілігін ұсыну және салық міндеттемелерін орындау мәселелері бойынша кеңес береді.
Сондай-ақ, аталған ұйымдарда гранттар алу, жеңілдетілген кредит беру, мемлекеттік қолдау бағдарламаларына қатысу және жұмыс істеп тұрған бизнесті дамыту мәселелері бойынша консультациялар алуға болады.
Мысал Азамат азық-түлік өнімдерінің шағын өндірісін ашуды жоспарлап отыр. Мемлекеттік қолдау шаралары туралы ақпарат алу үшін ол ШҚО Кәсіпкерлер палатасына жүгінді, онда бизнесті тіркеу, қаржыландырудың ықтимал көздері және кәсіпкерлікті қолдаудың қолданыстағы бағдарламалары бойынша кеңес алды.
Терминдерді түсіндіру Әлеуметтік кәсіпкерлік - әлеуметтік мәселелерді шешуге бағытталған және әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізіліміне енгізілген кәсіпкерлік қызмет. Субсидиялау - мемлекет кәсіпкерге кредит бойынша сыйақы төлеу жөніндегі шығыстарды ішінара өтейтін мемлекеттік қолдау нысаны. Кепілдік беру - несие алу кезінде кәсіпкердің қаржы ұйымы алдындағы міндеттемелерінің бір бөлігі бойынша кепілдік беру. |
кәсіпкерлік бизнес ашу мемлекеттік қолдау шаралары субсидиялау кепілдік беру "Даму" қоры Аграрлық кредиттік корпорация жеңілдікті кредиттеу
|
|
10 |
"Ақ Ниет" бағдарламасына қалай қатысуға болады? |
"Ақ Ниет" бағдарламасына қатысу үшін екінші деңгейдегі банкке бизнес-жобамен және қажетті құжаттар топтамасымен жүгіну қажет. Банк өтініш берушінің кредит қабілеттілігін бағалауды жүргізеді және қаржыландыруды ұсыну мүмкіндігі туралы шешім қабылдайды. Жеңілдікті кредит беру жоба бағдарлама талаптарына және банктің оң шешіміне сәйкес болған кезде жүзеге асырылады. Кредит беру туралы оң шешім қабылданған жағдайда банк, "Даму" қоры және кәсіпкер арасында үш жақты шартқа қол қойылады.
Қайда бару керек Бағдарламаға қатысу мәселелері бойынша кеңес алу үшін жүгінуге болады:
"Шығыс Қазақстан облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасы" ММ Өскемен қаласы, М. Горький көшесі, 40 тел.: 8 (7232) 71-32-64, 71-32-65, 71-32-41
"Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры"АҚ Шығыс Қазақстан облысы бойынша филиалы" Өскемен қаласы, Жеңіс даңғылы, 6 тел.: 8 (7232) 56-05-90 Сондай-ақ, кеңес алу үшін кез-келген екінші деңгейдегі банкке хабарласуға болады.
Мысал Кәсіпкер жол бойындағы жолақта қонақ үй ашуды жоспарлап отыр және жабдық сатып алуға қаражат қажет. Ол үшін екінші деңгейдегі банкке бизнес-жобамен жүгінеді. Жобаның оң бағасынан кейін "Ақ Ниет" бағдарламасы бойынша 12,6% жеңілдікті несие алады.
Терминдерді түсіндіру Жеңілдетілген қаржыландыру - стандартты нарықтық шарттармен салыстырғанда тиімдірек шарттармен несие беру. Қаржы агенттігі - "Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" акционерлік қоғамы. Қаржы институты - екінші деңгейлі банк, ислам банкі, лизингтік компания, ислам лизингтік компаниясы, краудфандинг.
|
жеңілдікті қаржыландыру жеңілдікті несие "Даму" қоры бизнесті мемлекеттік қолдау кәсіпкерлік бизнесті дамыту кәсіпкерлерге несие беру
|
|
11 |
Несиелер бойынша субсидиялауды немесе кепілдендіруді қалай алуға болады? |
Субсидиялау немесе кепілдік алу үшін қажетті құжаттар топтамасымен Екінші деңгейдегі банкке жүгіну қажет. Банк өтініш берушінің кредит қабілеттілігін бағалауды жүргізеді және қаржыландыруды ұсыну мүмкіндігі туралы шешім қабылдайды. Жоба мақұлданған жағдайда кәсіпкерге мемлекеттік қолдаудың мынадай шаралары ұсынылуы мүмкін: * кредит бойынша пайыздық мөлшерлеменің бір бөлігін субсидиялау; * кепілмен қамтамасыз ету жеткіліксіз болған кезде кредит бойынша кепілдік. Субсидиялау кәсіпкердің несие бойынша пайыздарды төлеу жөніндегі шығыстарын олардың мемлекет тарапынан ішінара өтемақысы есебінен төмендетуге мүмкіндік береді. Кепілдік меншікті кепіл мүлкі несие алу үшін жеткіліксіз болған жағдайларда беріледі. Мемлекеттік қолдау шараларын ұсыну Банктің оң шешімі болған кезде жүзеге асырылады.
Қайда бару керек Бағдарламаға қатысу мәселелері бойынша кеңес алу үшін жүгінуге болады:
"Шығыс Қазақстан облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасы" ММ Өскемен қаласы, М. Горький көшесі, 40 тел.: 8 (7232) 71-32-64, 71-32-65, 71-32-41
"Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры"АҚ Шығыс Қазақстан облысы бойынша филиалы" Өскемен қаласы, Жеңіс даңғылы, 6 тел.: 8 (7232) 56-05-90 Сондай-ақ, кеңес алу үшін кез-келген екінші деңгейдегі банкке хабарласуға болады.
Мысал Кәсіпкер жиһаз өндірісін ашуды жоспарлап отыр және жабдық сатып алуға қаражат қажет. Ол үшін екінші деңгейдегі банкке бизнес-жобамен жүгінеді. Жоба оң бағаланғаннан кейін пайыздық мөлшерлеменің бір бөлігін субсидиялау немесе несие бойынша кепілдік түрінде мемлекеттік қолдау алады.
Терминдерді түсіндіру Субсидиялау - мемлекет кәсіпкерге кредит бойынша пайыздарды төлеу жөніндегі шығыстарды ішінара өтейтін мемлекеттік қолдау нысаны. Кепілдік - кәсіпкердің банк алдындағы міндеттемелерінің бір бөлігін кепілгер өзінің кепілмен қамтамасыз етілуі жеткіліксіз болған кезде қамтамасыз ететін мемлекеттік қолдау нысаны.
|
субсидиялау кепілдік "Даму" қоры бизнесті мемлекеттік қолдау кәсіпкерлік бизнесті дамыту кәсіпкерлерге кредит беру
|
|
12 |
«Бір ауыл - бір өнім» жобасына қалай қатысуға болады және ол қандай мүмкіндіктер береді? |
«Бір ауыл - бір өнім» жобасына қатысу үшін кәсіпкер жарияланған іріктеу шеңберінде өтінім беріп, сараптамалық бағалау үшін өз өнімін ұсынуы қажет. Өтінімдерді қабылдаудың басталғаны туралы ақпаратты Шығыс Қазақстан облысының Кәсіпкерлер палатасы Instagram (palatavko) әлеуметтік желісіндегі ресми интернет-ресурста және бетінде жариялайды.
Жоба жергілікті шикізаттан бәсекеге қабілетті өнім шығаратын жергілікті өндірушілерді анықтауға және қолдауға, сондай-ақ кәсіпкерлікті дамытуға және өңірлік брендтерді ілгерілетуге бағытталған.
Жобаға жергілікті шикізаттан тауарлар өндіретін кәсіпкерлер, қолөнершілер, ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілер және өңірдің бірегей өнімдерін шығаратын шағын және орта кәсіпкерліктің өзге де субъектілері қатыса алады.
Жобаға қатысу: • өнімнің сараптамалық бағасын алу; • бизнесті дамыту мәселелері бойынша консультациялық қолдау алу; • өңірлік және республикалық көрмелерге, жәрмеңкелерге және басқа да іс-шараларға қатысу; • өнімнің танымалдығын арттыру және өткізу нарығын кеңейту; • әлеуетті серіктестермен және сатып алушылармен іскерлік байланыстар орнату;
• бизнесті дамыту үшін мемлекеттік грант алуға үміткер болу.
Жобаның финалистері мемлекеттік грантты алуға арналған конкурстық іріктеуге қатыса алады. Гранттар беруге өтінімдерді қабылдаудың басталғаны туралы ақпаратты «Шығыс Қазақстан облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасы» ММ жариялайды. Конкурсқа қатысуға өтінім портал арқылы беріледі kezekte.kz.
Жобаға қатысу грантты автоматты түрде алуға негіз болып табылмайтынын ескеру қажет. Грант беру туралы шешімді конкурстық комиссия белгіленген талаптарға сәйкес қабылдайды.
Қайда жүгіну керек
Жобаға қатысу, кәсіпкерлерді консультациялық қолдау және сүйемелдеу мәселелері бойынша: Шығыс Қазақстан облысының кәсіпкерлер палатасы Өскемен қ., пр. Әуезов көшесі, 26/1 тел.: 8 (7232) 74-21-22
Конкурс өткізу және мемлекеттік гранттар беру мәселелері бойынша: «Шығыс Қазақстан облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасы» ММ Өскемен қаласы, М. Горький көшесі, 40 тел.: 8 (7232) 71-32-64, 71-32-65, 71-32-41
Мысал Ауданнан келген кәсіпкер жергілікті шикізаттан табиғи өнім өндірумен айналысады. Өтінім беріліп, «Бір ауыл - бір өнім» жобасы шеңберінде іріктеуден өткеннен кейін оның өнімін сараптау комиссиясы одан әрі ілгерілету үшін ұсынды. Кәсіпкер консультациялық қолдау алып, көрмелерге қатысып, кейіннен мемлекеттік грант беру жөніндегі конкурсқа қатысуға өтінім берді.
Терминдерді түсіндіру Мемлекеттік грант - кәсіпкерлік жобаны іске асыруға берілетін мемлекеттік қолдаудың өтеусіз және қайтарымсыз шарасы. «Бір ауыл - бір өнім» жобасының финалисті - өнімдері сараптамалық іріктеуден өткен және одан әрі ілгерілету және мемлекеттік қолдау шараларына қатысу үшін ұсынылған жобаға қатысушы.
|
Бір ауыл - бір өнім жергілікті өндіруші мемлекеттік грант кәсіпкерлерді қолдау өнімді ілгерілету бизнесті дамыту өңірлік бренд қолөнер шебері ауыл шаруашылығы тауарын өндіруші гранттар конкурсы |
|
13 |
Бизнес әлеуметтік жобаларға қалай қатыса алады? |
Бизнес әлеуметтік жобаларға бірнеше бағыт бойынша қатыса алады. 1. Қайырымдылық және демеушілік көмек
көмекке мұқтаж азаматтар мен отбасыларға қолдау көрсету; әлеуметтік мекемелерге тауарлар, жабдықтар немесе ақшалай қаражат беру; білім беру, медициналық және қайырымдылық ұйымдарының қызметін қолдау.
2. Жұмыс орындарын құру және оқыту
халықтың әлеуметтік осал топтарына жататын азаматтарды жұмысқа орналастыру; кәсіптік оқыту мен тағылымдамаларды ұйымдастыру; белгіленген талаптарды сақтай отырып, жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің мемлекеттік бағдарламаларына қатысу.
3. Жергілікті қоғамдастықты қолдау
қоғамдық кеңістіктерді абаттандыруға қатысу; экологиялық іс-шаралар өткізу; мәдени, спорттық және білім беру бастамаларын қолдау.
4. Әлеуметтік кәсіпкерлік Кәсіпкер әлеуметтік мәселелерді шешуге бағытталған бизнесті дамыта алады. Мысалы, мүгедектігі бар адамдарға арналған тауарлар мен қызметтерді өндіру немесе азаматтардың жекелеген санаттарының жұмыспен қамтылуын қамтамасыз ету. Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектісі мәртебесін алу үшін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген талаптарға сәйкес келу қажет. Неден бастау керек? 1. Шешуді жоспарлап отырған әлеуметтік мәселені анықтау. 2. Қатысу нысанын таңдау: көмек көрсету, жұмыс орындарын құру, тауарлар немесе қызметтер ұсыну не жеке жобаны іске асыру. 3. Қажет болған жағдайда әкімдікке, бейінді басқармаға, мансап орталығына немесе қоғамдық ұйымға жүгіну. 4. Жобаны іске асыру мерзімдерін, қажетті ресурстарды және күтілетін нәтижелерді айқындау. 5. Жоба іске асырылғаннан кейін оның нәтижелерін бағалау. Мысал Кәсіпкер ательенің қызметін кеңейтуді жоспарлап отыр, алайда жұмысшылардың жетіспеушілігіне тап болды. Ол кадрларды іріктеу және «Күміс жас» бағдарламасына қатысу мүмкіндігін нақтылау үшін мансап орталығына жүгіне алады. Нәтижесінде кәсіпорын қажетті жұмысшыларды тартуға, ал азаматтар жұмысқа орналасып, жалақы алуға мүмкіндік алады. Мемлекеттік қолдау алу мүмкіндігі бағдарламаның қолданыстағы талаптарына және белгіленген шарттардың сақталуына байланысты. Маңызды: гранттар, субсидиялар және мемлекеттік қолдаудың басқа да шаралары автоматты түрде берілмейді. Оларды алу үшін тиісті бағдарламалардың болуы және белгіленген талаптардың орындалуы қажет. Терминдер Әлеуметтік жоба — әлеуметтік мәселелерді шешуге және халықтың өмір сүру сапасын жақсартуға бағытталған бастама. Бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі — кәсіпкерлердің негізгі қызметін жүзеге асырумен қатар, қоғамдық маңызы бар мәселелерді шешуге қатысуы. Қайырымдылық — Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес азаматтар мен ұйымдарға көмек көрсету жөніндегі ерікті қызмет. Демеушілік көмек — белгілі бір іс-шараларды, ұйымдарды немесе жобаларды қолдау үшін ақшалай қаражат, мүлік немесе өзге де ресурстар беру. Әлеуметтік кәсіпкерлік — Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген талаптарға сәйкес әлеуметтік мәселелерді шешуге бағытталған кәсіпкерлік қызмет. Халықтың әлеуметтік осал топтары — Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес әлеуметтік қорғау мен қолдауды қажет ететін азаматтар санаттары. Мемлекеттік-жекешелік әріптестік (МЖӘ) — мемлекет пен жеке әріптестің заңнамада белгіленген талаптар негізінде жобаларды іске асыру мақсатындағы ынтымақтастық нысаны. |
әлеуметтік жобалар бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі қайырымдылық демеушілік көмек әлеуметтік кәсіпкерлік халықтың әлеуметтік осал топтары жұмысқа орналастыру бизнесті мемлекеттік қолдау мемлекеттік-жекешелік әріптестік |
6. Ауыл шаруашылығы және ветеринария (өсімдік шаруашылығы, мал шаруашылығы, ветеринария, балық шаруашылығы)
|
№ |
Жиі қойылатын сұрақ |
Негізгі сөздер және хештегтер |
|
|
1 |
Өскемен қаласында тұрғындардың өмірі мен қауіпсіздігіне қауіп төндіретін қаңғыбас иттер тобын көрген жағдайда қайда жүгіну керек?
Халықтың өміріне қауіп төндіретін қаңғыбас иттердің тобын байқағанда қайда жүгіну керек?
|
Өскемен қаласында агрессивті қаңғыбас иттер тобын байқасаңыз, сізге Шығыс Қазақстан облысының Ветеринария басқармасына қарасты «Өскемен-Вет» ШЖҚ КМК-не жүгіну қажет. Мекенжайы: ШҚО, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Максим Горький көшесі, 11А. Электрондық өтініш беру: eOtinish.kz порталы арқылы онлайн түрде.
Өтініште міндетті түрде келесілерді көрсетіңіз: 1. Иттердің нақты орналасқан жері (көше, аудан, бағдар); 2. Жануарлардың саны мен мінез-құлқы (агрессивті, адамдарға шабуыл жасады ма және т.б.); 3. Адамдарға төнетін қауіп бар-жоғын (мысалы, мектеп, балабақша, аула маңында); 4. Кері байланыс үшін өзіңіздің байланыс деректеріңізді жазу керек.
Мүмкін болса, фото немесе бейнематериалды қоса тіркеу ұсынылады. Егер белгіленген мерзімде шара қолданылмаса, азамат сол органның әрекетіне (немесе әрекетсіздігіне) шағымды «Өскемен-Вет» КМК-ге; не болмаса ШҚО Ветеринария басқармасына бере алады. Мәселе шешілмеген жағдайда, азамат әкімшілік сот тәртібімен сотқа жүгінуге құқылы.
Мысал: Өскемен қаласының тұрғыны №43 мектеп маңында иттер тобын байқады. Ол eOtinish порталы арқылы «Өскемен-Вет» мекемесіне өтініш жіберіп, мекенжай мен фотосуреттерді қоса тіркеді. Егер иттерді ұстау жұмыстары уақытында жүргізілмесе немесе жауапта нақты мерзім көрсетілмесе, азамат бұл әрекетсіздікке шағым беруге, ал қажет болса — сотқа жүгінуге құқылы.
Түсіндірме терминдер: Қаңғыбас (иесіз) жануарлар – иесі жоқ немесе иесінің бақылауынан тыс жүрген жануарлар. «Өскемен-Вет» ШЖҚ КММ – Шығыс Қазақстан облысының Ветеринария басқармасына қарасты коммуналдық кәсіпорын, Өскемен қаласы аумағында иесіз жануарларды ұстау және уақытша паналатумен айналысады. Шағым – азаматтың өз құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау мақсатында мемлекеттік органның әрекетіне немесе әрекетсіздігіне қарсы жазбаша өтініші.
|
қаңғыбас иттер тобы ұстап алу қайда жүгіну өмір мен қауіпсіздікке қатер |
|
2 |
Бруцеллезбен ауырған малдарды санитариялық союға жіберілуі міндетпе? |
Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 12 қарашадағы № ҚР ДСМ-114 бұйрығымен бекітілген санитариялық қағидаларға сәйкес, бруцеллезбен ауыратындығы зертханалық жолмен расталған жануарлар санитариялық союға жатады.
Сою мерзімі: – Диагноз қойылған сәттен бастап 15 күнтізбелік күннен кешіктірілмей жүзеге асырылады. Сою орны: – Санитариялық сою ет комбинатында немесе арнайы сою пунктінде, ветеринариялық бақылау жағдайында өткізіледі.
Ауру жануарларды сою үшін арнайы санитариялық күн белгіленеді. Бұл күні тек індет жұқтырған жануарлар сойылады, ал барлық процесс ветеринариялық қызметтің бақылауымен өтеді.
Әрекет тәртібі: 1. Бас мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық инспектор жануар иесіне санитариялық союға жіберу туралы нұсқама (бұйрық) береді. 2. Союдан кейін барлық үй-жайлар, құрал-жабдықтар, көлік және құрал-саймандар толық дезинфекцияланады. 3. Барлық жұмыстар ветеринариялық қызметтің бақылауымен орындалады.
Мысал: Егер ірі қара малының шаруашылығында бруцеллёз анықталса, ветеринария саласындағы уәкілетті орган оны оқшаулауға және санитарлық сойысқа жіберу туралы предписание береді. Иесі 15 күнтізбелік күн ішінде малды белгіленген күні санитарлық сойысқа өткізуге міндетті. Сойыс аяқталғаннан кейін үй-жайлар, құрал-жабдықтар және көлік міндетті түрде дезинфекциялануы тиіс.
Түсіндірме терминдер: Бруцеллез – Brucella бактериялары қоздыратын, адам мен жануар үшін қауіпті жұқпалы ауру. Санитариялық сою – жұқпалы аурумен ауырған немесе ауруға күдікті жануарларды індеттің таралуын болдырмау үшін мәжбүрлі түрде сою. Санитариялық күн – ауру жануарларды союға арналған арнайы белгіленген күн, ветеринариялық бақылау жүргізіледі.
|
Бруцелллезбен ауырған мал санитариялық сою міндетті ме |
|
3 |
Қаңғыбас иттерді аулауға рұқсат етілген бе? |
Қазақстанда қаңғыбас иттерді ұстау заңмен рұқсат етілген және реттелген. Негізгі ережелер 2021 жылғы 30 желтоқсандағы № 97-VII «Жануарларға жауапты қарау туралы» Қазақстан Республикасының Заңында және Шығыс Қазақстан облысының маслихаты бекіткен жануарларды ұстау, уақытша ұстау және өлтіру ережелерінде көрсетілген. Негізгі мақсаттары: халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, санитариялық және эпидемиологиялық қауіптің алдын алу, иесіз жануарлар санын реттеу.
Ұсталған иттер уақытша жануарларды паналату орталықтарына (приюттарға) жеткізіледі. Егер қаңғыбас жануар адам өмірі мен денсаулығына нақты қауіп төндірсе (мысалы, агрессивті мінез көрсетсе, шабуыл жасаса, құтыруға күдік болса), ветеринариялық қызмет шұғыл шаралар қабылдай алады. Мұндай жағдайда тек жануарға ауыртпалық түсірмейтін, жылдам және адамгершілікке сай әдіспен эвтаназия жасауға рұқсат етіледі. Ауыр азап келтіретін тәсілдерге (тұншықтыру, улау, суға батыру, бірден өлімге әкелмейтін ату және т.б.) қатаң тыйым салынады.
Мысал:
Өскемен қаласының тұрғындары қаңғыбас иттер туралы «Өскемен-Вет» ШЖҚ КММ-ге хабарласа алады. Сондай өтініш түскен жағдайда арнайы ит ұстау бригадасы шығып, иттерді қауіпсіз тәсілдермен ұстап, уақытша паналату орнына жеткізеді. Егер ветеринариялық тексеру кезінде иттің агрессивті екені немесе адам өміріне қауіп төндіретіні анықталса, ветеринардың қорытындысы негізінде жануарға гуманды эвтаназия жасалуы мүмкін. |
қаңғыбас иттерді аулау руқсат етілген бе |
|
4 |
«Ауыл Аманаты» бағдарламасы бойынша микрокредит берудің негізгі шарттары қандай? |
«Ауыл Аманаты» микрокредит алу үшін Қағидаларға № 1 қосымшаға сәйкес құжаттар тізбесімен сенім білдірілген өкілге (агентке) жүгіну қажет. Сенім білдірілген өкілдің (агенттің) микрокредит алуға үміткер ұсынған құжаттар мен мәліметтердің мазмұнын тексеру мерзімі құжаттар тіркелген күннен бастап 3 жұмыс күнін құрайды. Құжаттар мен олардағы мәліметтер микрокредит беру шарттарына сәйкес келмеген жағдайда сенім білдірілген өкіл (агент) қайтару себептерін көрсете отырып, микрокредит алуға арналған құжаттар топтамасын қайтарады. Құжаттар мен олардағы мәліметтер микрокредит беру шарттарына сәйкес келген жағдайда сенім білдірілген өкіл (агент) үміткердің құжаттары тіркелген күннен бастап 15 жұмыс күні ішінде ұсынылған жобаға бағалау жүргізеді және микрокредитті мақұлдау не беруден бас тарту туралы шешім қабылдайды. Қаржыландыру шартының талаптарына сәйкестігіне оң баға алған өтінімдер кредиттік комитеттің қарауына және шешіміне жіберіледі. Кредиттік комитеттің отырысы қарыз алушылардың құжаттарының дайындығына қарай өткізіледі. Кредиттік комитет микрокредит беру туралы шешім қабылдағаннан кейін микрокредит беру үшін іріктелген үміткер микрокредит беру туралы шартқа, Сенімгермен және сенім білдірілген өкілмен кепіл шартына қол қояды. Кепіл шартын уәкілетті органда тіркегеннен кейін сенім білдірілген өкіл 5 жұмыс күні ішінде микрокредит сомасын оның ағымдағы шотына аударады. Қарыз алушы қаражатты нысаналы мақсаты бойынша пайдалануға және сенім білдірілген өкілге микрокредитті алған күннен бастап 90 күнтізбелік күн ішінде микрокредиттің нысаналы пайдаланылғанын растайтын құжаттарды беруге міндетті. Микрокредитті нысаналы мақсаты бойынша пайдаланудың растайтын құжаттары мерзімінде ұсынылмаған жағдайда, микрокредит нысаналы мақсаты бойынша пайдаланылмаған болып есептеледі. Қарыз алушы қолма-қол ақшасыз есеп айырысу бойынша несие қаражатын пайдалануға міндетті. Толығырақ ақпаратты сенім білдірілген өкілдердің (агенттердің) ресми сайтында https://spkertis.kz/kz/auyl-amanaty, https://vkoppp.kz сілтемелері бойынша алуға болды.
Мысал: Егер өтініш беруші ауылшаруашылық өндірісімен айналысатын болса, онда құжаттар пакеті мен сатып алынатын құрал-жабдықтың міндетті түрде көрсетілуімен, сондай-ақ кепілзаттың тізімімен бірге өтінім берілуі керек. Микрокредитті алғаннан кейін Сенім білдірілген өкіл (агент) берілген микрокредиттің өтінішке сәйкес нысаналы мақсат бойынша пайдаланылуын растайды.
Терминдерді түсіндіру: Қағидалар – ҚР Премьер-Министрінің орынбасары - Ұлттық экономика министрінің 2025 жылғы 16 маусымдағы № 53 бұйрығымен бекітілген Ауылдық елді мекендер мен шағын қалаларда микрокредит беру және лизинг қағидалары. Сенім білдірілген өкілдер (агенттер) – «Ертіс» Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» акционерлік қоғамы, «Шығыс Қазақстан облысының Өңірлік мемлекеттік-жеке меншік әріптестік орталығы» АҚ. Микрокредит — қарыз алушыға белгілі бір мерзімге, қайтару, ақылы және мерзімділік шарттарымен берілетін ақшалай қаражат. Қарыз алушы — микрокредит алатын жеке тұлға немесе кәсіпкерлік субъектісі. Сыйақы мөлшерлемесі — микрокредитті пайдаланғаны үшін оның сомасынан пайызбен есептелетін төлем. Жеңілдікті кезең — шарт талаптарына сәйкес қарыз алушыға негізгі борышты немесе жекелеген төлемдерді өтеу бойынша кейінге қалдыру мүмкіндігі берілетін кезең. Кепілмен қамтамасыз ету — микрокредиттің қайтарылуына кепілдік ретінде қарыз алушы ұсынатын мүлік. Бизнес-жоба — микрокредит есебінен іске асырылуы жоспарланған кәсіпкерлік қызмет. |
Несиешарты
Ауыл Аманаты |
|
5 |
Көктемгі және күзгі дала жұмыстарына арналған дизель отынын алуға қалай өтінім беруге болады? |
1. Өтінім қайда беріледі? Өтінім gosagro.kz Дизель отынын бөлудің мемлекеттік цифрлық жүйесінде (бұдан әрі – ЦЖ) беріледі. ЦЖ — бұл мемлекеттің көктемгі егіс (КЕЖ) және егін жинау жұмыстары (ЕЖЖ) кезеңінде ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілер үшін отын көлемін қалыптастыратын және бөлетін онлайн-платформасы. 2. Өтінімді өалай беруге болады? Келесі жылғы дизель отынына өтінімдерді қабылдау ағымдағы жылғы 1 мен 30 желтоқсан аралығында жүзеге асырылады. 3. Өтінімде не көрсету керек? Отынның көлемін автоматты түрде есептеу үшін мыналарды көрсету керек: - танаптың кадастрлық нөмірін, - жер участкесінің алаңын, - егілуге/жинауға жоспарланатын дақылдың атауы немесе ауыл шаруашылығы жұмысының түрі (мысалы, жер жырту, алқаптарды өңдеу). 4. Дизель отынының көлемі қалай есептеледі? Көлемді есептеу: - танап туралы берілген мәліметтер, - учаскенің алаңы, - жұмыс немесе дақыл түрі, - ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі бекіткен 1 га үшін дизель отыны шығысының нормативтері негізінде жүргізіледі. Нормативтер өңірлердің топырақ-климаттық жағдайларын және аграрлық бейіндегі ғылыми ұйымдардың ұсынымдарын ескере отырып айқындалады. Олар өндірушілер есептік көрсеткіштерді көру үшін тікелей gosagro.kz жүйесінде орнастырылады.
Мысал: Егер сізде 50 га жаздық бидай егілген егістік болса, сіз мыналарды енгізесіз: - кадастрлық нөмірі → жүйе учаскені анықтайды, - алаңы → 50 га, - дақылы → жаздық бидай. Жүйе алаңды нормативке автоматты түрде көбейтеді, мысалы: 50 га × 80 л/га = 4000 литр дизель отыны. (Норматив шартты түрде берілген, мысал үшін.)
Терминдерге түсіндірме Дизель отынын бөлудің цифрлық жүйесі (ЦЖ) – ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілер үшін дизель отынын бөлуге арналған цифрлық технологиялардың, құжаттаманың және персоналдың кешені |
өтінімді қалай беруге болады
дизель отынын алу
көктемгі дала жұмыстары
күзгі дала жұмыстары |
|
6 |
Ауыл шаруашылық малын идентификациялау және есепке алу тәртібі қандай және қолданыстағы заңнамада қандай талаптар белгіленген? |
Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 30 қаңтардағы №7-1/68 бұйрығымен бекітілген «Ауыл шаруашылық малын идентификациялау ережелері» бойынша идентификация — заңмен белгіленген есепке алу рәсімі, оған кіреді: - әр малға арнайы құралдарды (білезік, чип, таңба және т.б.) пайдалана отырып жеке нөмір беру; - мал туралы ақпаратты мемлекеттік деректер базасына енгізу; - ветеринарлық төлқұжат рәсімдеу. 1) Жеке нөмір беру Идентификациялау тәсілі мал түріне байланысты болады. Ережелер: Білезік тағу Қолданылады: - Ірі қара мал (ІКС); - Ұсақ қара мал (ҰҚС); - Түйелер; - Маралдар; - Шошқалар мен өндірістік бағынышты шошқалар. Мысал: Фермадағы жаңа телеге жеке нөмір беріліп, пластикалық білезік іріктеледі. 2) Таңба қою немесе чиптеу (аттар мен біртұяқтыларға) - Таңба қою — 4 айдан бастап; - Чиптеу — туғаннан кейін 7 күннен бастап мүмкін. Мысал: Жеребеге электронды чип орнатылады, ол сканер арқылы оқылады. 3) Татуировка 9 айға дейін сатылатын шошқаларға қолданылады. 4) Электрондық идентификация Маралдар мен бізондарға, ауыл шаруашылық өндірісінде қолданылатындарға. 2. Деректерді мемлекеттік базаға енгізу Барлық ақпарат (түрі, жасы, жынысы, жеке нөмір, иесі және т.б.) Ауыл шаруашылық малын идентификациялау деректер базасына енгізіледі. Деректер базасын құру және жүргізу 2010 жылғы 2 маусымдағы №367 бұйрықпен бекітілген «Деректер базасын құру және жүргізу ережелерімен» реттеледі. 3. Ветеринарлық төлқұжат беру Ақпарат енгізілгеннен кейін мал иесіне ветеринарлық төлқұжат беріледі — малдың идентификацияланғанын растайтын ресми құжат. Мысал: Фермада жаңа телі туылды. Ережелерге сәйкес, телеге жеке нөмір беріледі (білезік тағу арқылы), деректер базаға енгізіледі, содан кейін иесіне бекітілген үлгідегі ветеринарлық төлқұжат беріледі. |
идентификациялау және есепке алу тәртібі
ауыл шаруашылық малдары
талаптар
қолданыстағы заңнама |
|
7 |
Қазақстан Республикасында ауыл шаруашылығы жануарларына ветеринариялық паспорт қалай ресімделеді және осы рәсімге қатысты заңнама қандай талаптар қояды? |
Ветеринариялық паспорт деген не? Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы» заңының 1-бабы 10) тармақшасына сәйкес, ветеринариялық паспорт — уәкілетті органмен белгіленген нысан бойынша электрондық түрде берілетін құжат. Паспортта мына деректер қамтылады: - жануар иесі туралы ақпарат; - жануардың түрі, жынысы, жүнінің түсі; - туған күні; - жануардың жеке нөмірі. Паспорт ауыл шаруашылығы жануарларын есепке алу және олардың идентификациясын растау үшін қолданылады. Ветеринариялық паспортты кім береді? Ауыл шаруашылығы жануарларын идентификациялау қағидаларының (АШМ-нің № 7-1/68 бұйрығы) 3-тарауына сәйкес: ветеринариялық паспорттарды беру мемлекеттік қызметін жергілікті атқарушы органдар құрған ветеринариялық ұйымдар көрсетеді. Өтініш беру тәртібі Өтінішті беруге болады: - ветеринариялық ұйымға тікелей; - электрондық үкімет порталы eGov.kz арқылы. Портал арқылы жүгінген кезде: - өтініш беруші электрондық нысанды толтырады; - жануар туралы деректер ИСЖ (ауыл шаруашылығы жануарларын идентификациялау жүйесі) базасынан автоматты түрде алынады; - өтініш ЭЦҚ арқылы расталады. Өтінішті қарау тәртібі Ветеринариялық ұйым қызметкері: - өтінішті түскен күні тіркейді; - оны басшыға жолдайды; - басшы жауапты қызметкерді тағайындайды. Жауапты қызметкер 1 жұмыс күні ішінде: - деректердің толықтығын тексереді; - жануардың жеке нөмірін база деректерімен салыстырады. Бас тарту негіздері Мыналар бас тартуға себеп болуы мүмкін: - деректердің толық болмауы; - құжаттардың Перечень талаптарына (Қағидалардың 6-1-қосымшасы) сәйкес келмеуі; - жеке нөмірдің болмауы немесе қате енгізілуі. Бас тарту 6-2-қосымша нысаны бойынша ресімделеді. Ветеринариялық паспортты ресімдеу Өтініш талаптарға сай болған жағдайда: - паспорт бекітілген нысан бойынша (2-қосымша) электрондық түрде ресімделеді; - ветеринариялық ұйымның ЭЦҚ-мен куәландырылады; - деректер ИСЖ базасына енгізіледі. Берудің тәртібі: - жеке жүгінгенде — басылған нұсқасы беріледі; - портал арқылы — құжат өтініш берушінің «жеке кабинетіне» жіберіледі. Ерекше жағдайлар Иесінің таңдауы бойынша топтық паспорт ресімделуі мүмкін: - ұсақ мал отарына (ҰМО); - шошқаларға. Мысал Шаруа қожалығында құлынға паспорт алу қажет. Иесі eGov порталы арқылы өтініш береді. Жүйе құлынға орнатылған чип нөмірін ИСЖ базасынан автоматты түрде табады. Ветеринариялық ұйым деректерді тексеріп, электрондық ветеринариялық паспортты ресімдейді. Құжат иесінің «жеке кабинетіне» жіберіледі. |
ветеринариялық паспорт
ауыл шаруашылығы жануарлары
заң талаптары
рәсім
ресімдеу тәртібі |
|
8 |
Қазақстан Республикасында қандай ауыл шаруашылық және үй жануарлары міндетті түрде идентификациялануға тиіс, қолданыстағы заңнамаға сәйкес? |
Нормативтік негіз: Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы» заңының 32-бабы, 1-тармағына сәйкес барлық ауыл шаруашылық малдары міндетті идентификацияға жатады. Идентификация Министрлік белгілеген тәртіппен жүргізіледі. Қай малдар ауыл шаруашылыққа жатады? Ауыл шаруашылық малын идентификациялау ережелеріне (Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 30 қаңтардағы №7-1/68 бұйрығы) сәйкес, міндетті идентификацияға мыналар жатады: - Ірі қара мал (қой, сиыр, бұқа, теленоктар); - Ұсақ қара мал (қой, ешкі); - Аттар және басқа біртұяқтылар; - Түйелер; - Шошқалар; - Маралдар, бұғы, бізондар, ауыл шаруашылық өндірісінде қолданылатын; - Барлық түрдегі племелік малдар. Бұл мал түрлері иеліктің формасына және пайдалану мақсатына қарамастан идентификация объектісі болып табылады (жеке қосалқы шаруашылық, фермерлік шаруашылық, ауыл шаруашылық кәсіпорындар). Үй жануарлары (жеке): Иттер мен мысықтар ауыл шаруашылық малдарына жатпайды, сондықтан «Ветеринария туралы» заң шеңберінде міндетті идентификацияға кірмейді. Міндетті идентификация не үшін жүргізіледі? - Малдың шығу тегін қадағалау; - Қозғалысын бақылау; - Аурулардан қорғау; - Мал басын есепке алу; - Ветеринарлық қадағалау және профилактика жүргізу. Мысал: Фермада бірнеше қозы туылды. Заңнамаға сәйкес иесі: - Әр малға жеке білезік тағады; - Деректерді мемлекеттік идентификация базасына енгізеді; - Ветеринарлық төлқұжат алады. Идентификациясыз малдарды қозғауға, сатуға немесе племелік мақсатта пайдалануға болмайды.
|
ауыл шаруашылық малдары
идентификация
міндетті
қолданыстағы заңнама |
|
9 |
Тұқым шаруашылығын дамытуға арналған субсидияларды, сондай-ақ пестицидтер, биологиялық агенттер және тыңайтқыштардың (органикалықтан басқа) құнын өтеуге арналған субсидияларды онлайн қалай алуға өтінім беруге болады? |
Нормативтік негіз (НҚА) Тұқым шаруашылығын дамыту, пестицидтер, биоагенттер және тыңайтқыштар құны бойынша субсидиялар Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 30 наурыздағы №107 бұйрығымен бекітілген Өсімдік шаруашылығы өнімінің шығымдылығын және сапасын арттыруды субсидиялау қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады. Осы ережелермен реттеледі: өтінімдерді беру тәртібі, құжаттар тізімі, субсидияларды алу мерзімдері мен шарттары. Субсидиялар қандай шығындарды өтейді Субсидиялар ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің келесі шығындарының бір бөлігін өтеуге бағытталған:
ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдарын (элита және репродукциялық) сатып алу; минералдық тыңайтқыштарды сатып алу (органикалық тыңайтқыштар субсидияланбайды); пестицидтер мен биоагенттерді (энтомофагтарды) сатып алу — егер егістікте зиянкестердің экономикалық зияндылық шегінен артуы расталса.
Өтінім қандай электрондық сервис арқылы беріледі Барлық өтінімдер тек онлайн түрде СМЦЖ – gosagro.kz порталы арқылы қабылданады. СМЦЖ құжаттарды автоматты түрде қабылдап, жергілікті атқарушы органға жолдайды. Өтінім беру мерзімдері Өтінімдер қабылдау кезеңі — ағымдағы жылдың 1 ақпанынан 1 желтоқсанына дейін. Тұқымдарды сатып алуға қатысты — ағымдағы жылы және өткен жылдың IV тоқсанында сатып алынған тұқымдар бойынша, жер учаскесі орналасқан жердегі органға өткізіледі. Онлайн өтінім беру тәртібі 1-қадам. СМЦЖ жүйесінде тіркелу (gosagro.kz) Ауыл шаруашылығы тауарын өндіруші жеке кабинет ашады және ЭЦҚ арқылы кіреді. 2-қадам. Құжаттарды тіркеу Жүйеге № 107 Қағидаларда белгіленген құжаттар жүктеледі: - тұқым, тыңайтқыш, пестицид сатып алуға арналған келісімшарттар; - шот-фактуралар; - накладнойлар; - қабылдау-тапсыру актілері; - төлем құжаттары; - зияндылық табалдырығынан асқанын растайтын құжаттар (пестицидтер мен биоагенттер үшін). 3-қадам. Электронды өтінімді толтыру Өтінімде төмендегі мәліметтер көрсетіледі: - сатып алынған өнім көлемі; - өнім түрлері; - шығындар сомасы; - шаруашылықтың реквизиттері. 4-қадам. Өтінімге ЭЦҚ қойып жіберу Өтінім ЭЦҚ арқылы расталған соң, ол жүйеде «Қарауда» статусымен тіркеледі. 5-қадам. Өтінімді қарау Ауыл шаруашылығы басқармасы 1 жұмыс күні ішінде өтінімді қабылдағанын растайды немесе уәжді бас тарту береді. Нәтижесі өтінім берушінің жеке кабинетіне жіберіледі.
Мысал: Фермер жаздық бидай тұқымы мен тыңайтқыш сатып алды. Портал арқылы gosagro.kz ол өтінім жасайды, шарттарды, жүкқұжаттар мен төлем құжаттарын тіркейді, электрондық нысанды толтырады және өтінімге ЭЦҚ-мен қол қояды және оны көрсетілетін қызметті берушінің мекен-жайына жібереді. 1 жұмыс күні ішінде жеке кабинетте өтінімді растау туралы хабарлама немесе себептері көрсетілген тарту пайда болады.
Терминдерге түсіндірме Субсидиялаудың мемлекеттік цифрлық жүйесі (СМЦЖ) – бұл субсидияларды алудың бүкіл процесін автоматтандыратын және «электрондық үкімет» веб-порталымен өзара іс-қимыл жасайтын біріңғай цифрлық платформа |
онлайн өтінім беру субсидия алу тұқым шаруашылығын дамыту пестицидтер құнын субсидиялау биоагенттер мен тыңайтқыштарға субсидия |
|
10 |
Мал шаруашылығын дамытуға арналған субсидияларға онлайн өтінімді қалай беруге болады және мұны қандай электрондық сервис арқылы жасауға болады? |
Асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытуға, мал шаруашылығы өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыруға арналған субсидияларды алуға мемлекеттік көрсетілетін қызмет нәтижелерін қабылдау және беру Субсидиялаудың мемлекеттік цифрлық жүйесі (СМЦЖ) арқылы жүзеге асырылады. Нормативтік негіз (НҚА) Өтінім беру тәртібі, құжаттар тізбесі және субсидия алу шарттары Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 15 наурыздағы № 108 бұйрығымен бекітілген Асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытуды, мал шаруашылығы өнімінің өнімділігін және сапасын арттыруды субсидиялау қағидаларымен белгіленген. Бұл Қағидалар қызмет алушыға қойылатын талаптарды, қоса берілуі тиіс құжаттарды және субсидия беру тетігін айқындайды. Өтінімдер қандай сервис арқылы беріледі Өтінімдер тек онлайн тәсілмен Субсидиялаудың мемлекеттік цифрлық жүйесі (СМЦЖ) – subsidy.plem.kz порталы арқылы беріледі. СМЦЖ — бұл өтінімдерді автоматты түрде қабылдайтын, тіркейтін және жергілікті атқарушы органға жолдайтын бірыңғай жүйе. СМЦЖ-да тіркелу Өтінім беру үшін ауыл шаруашылығы тауарын өндіруші порталдағы Жеке кабинетте электрондық цифрлық қолтаңбаны (ЭЦҚ) пайдалана отырып тіркеледі. Тіркелу кезінде көрсетіледі: Жеке тұлға / ЖК (Жеке кәсіпкер): ЖСН, Аты-жөні. Заңды тұлға: БСН, толық атауы, басшының Аты-жөні және ЖСН. Байланыс деректері: пошталық мекенжайы, телефон, электрондық пошта. Банктік деректемелер: ағымдағы шот нөмірі. Деректер өзгерген кезде оларды 1 жұмыс күні ішінде жаңарту қажет. Онлайн өтінім беру тәртібі 1-қадам. Порталда авторизациядан өту ЭЦҚ-ны пайдалана отырып СМЦЖ-ға (subsidy.plem.kz) кіру. 2-қадам. Қызмет түрін таңдау Жеке кабинетте субсидиялау түрін — асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытуды таңдау. 3-қадам. Өтінімнің электрондық нысанын толтыру Деректердің бір бөлігі автоматты түрде профильден қойылады. Қалған мәліметтер (көлемдер, шарттар, сомалар, күндер) қолмен енгізіледі. 4-қадам. Құжаттарды тіркеу № 108 Субсидиялау қағидаларымен белгіленген құжаттар, оның ішінде: - сатып алу-сату (сатып алу) шарттары, - шот-фактуралар, - қабылдау-тапсыру актілері, - төлем құжаттары, - мал басы, өнімділік туралы анықтамалар, ветеринариялық құжаттар (субсидия түріне байланысты) қоса беріледі. - СМЦЖ құжаттар топтамасының толықтығы мен дұрыстығын автоматты түрде тексереді. 5-қадам. Деректерді тексеру және өтінімге қол қою Барлық бөлімдер толтырылғаннан кейін өтінім ЭЦҚ арқылы расталады. 6-қадам. Өтінімді тіркеу Қол қойылғаннан кейін жүйе өтінімге бірегей нөмір береді. 7-қадам. Статусты бақылау Жеке кабинеттегі «Менің өтінімдерім» бөлімінде қарау барысын бақылауға болады. 8-қадам. Нәтиже алу Қараудан кейін ауыл шаруашылығы тауарын өндірушіге өтінімнің мақұлданғаны немесе дәлелді бас тарту туралы хабарлама жіберіледі.
Мысал Фермер Халыққа қызмет көрсету орталығында ЭЦҚ алады, subsidy.plem.kz порталына кіреді, СМЦЖ-да тіркеледі, «Асыл тұқымды мал шаруашылығын субсидиялау» қызметін таңдайды, электрондық өтінімді толтырады, шарттарды, шот-фактураларды және актілерді тіркейді. ЭЦҚ арқылы қол қойылғаннан кейін өтінім тіркеледі, ал мәртебені жеке кабинеттен бақылауға болады. Белгіленген мерзімде уәкілетті орган өтінімді мақұлдау туралы шешім қабылдайды.
Терминдерге түсіндірме Субсидиялаудың мемлекеттік цифрлық жүйесі (СМЦЖ) – бұл субсидияларды алудың бүкіл процесін автоматтандыратын және «электрондық үкімет» веб-порталымен өзара іс-қимыл жасайтын біріңғай цифрлық платформа |
онлайн өтінім беру
субсидия алу
мал шаруашылығын дамыту
электрондық сервис |
|
11 |
Агроөнеркәсіп кешенін инвестициялау үшін субсидияларды қалай алуға болады? |
Агроөнеркәсіп кешенін инвестициялауға субсидиялар gosagro.kz порталындағы Субсидиялаудың мемлекеттік цифрлық жүйесі (СМЦЖ) арқылы жүзеге асырылады. Рәсім Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің м.а. 2018 жылғы 23 шілдедегі № 317 бұйрығымен бекітілген Инвестициялық салымдар кезінде агроөнеркәсіптік кешен субъектісі шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеу бойынша субсидиялау қағидаларымен реттеледі. Өтінім беру мерзімдері 1. Өтінімдерді қабылдау ағымдағы жылдың 1 ақпанынан 15 желтоқсанына дейін жүзеге асырылады. 2. Жекелеген бағыттар бойынша (мысалы, жайылымдарды суландыру) – 1 сәуірден 1 қазанға дейін. Субсидия алуға өтінім беру тәртібі: 1. СМЦЖ жүйесінде (gosagro.kz) тіркелу. 2. Инвестициялық жоба негізінде субсидиялар санатын таңдау. 3. Жеке кабинетте онлайн өтінімді толтыру. 4. Шығындар мен талаптарға сәйкестігін растайтын құжаттарды қоса беру. 5. Өтінімді қарау үшін жұмыс органына жіберу. Қолданбаны шолу Жұмыс органы ұсынылған ақпараттың толықтығы мен дұрыстығын 2 жұмыс күні ішінде тексереді. Қызмет нәтижесі: Қарау қорытындысы бойынша өтінім беруші алады: - субсидия тағайындау туралы хабарлама; - немесе дәлелді бас тарту.
Мысал: Ауыл шаруашылығы тауарын өндіруші gosagro.kz порталы арқылы құрал-жабдық сатып алу шығындарын ішінара өтеу туралы өтініш берді. Құжаттарды тексергеннен кейін оған субсидия бар екендігі туралы хабарлама жіберілді.
Терминдерді түсіндіру СМЦЖ (Субсидиялаудың мемлекеттік цифрлық жүйесі) – агроөнеркәсіп кешенін субсидиялауға өтінімдерді беруге арналған электрондық жүйе. Жұмыс органы — өтінімдерді қарайтын ауыл шаруашылығы саласындағы жергілікті атқарушы орган. Инвестициялар — агроөнеркәсіптік кешендегі машиналарды, құрал-жабдықтарды сатып алуға, құрылысқа, объектілерді жаңартуға жұмсалатын шығындар. |
субсидиялар агроөнеркәсіп кешені инвестиция СМАЖ gosagro.kz өтінім мемлекеттік қолдау құжаттарды тексеру |
|
12 |
Ауылшаруашылық жануарының жағдайы туралы не істеу керек және қайда хабарлау керек? |
Ауыл шаруашылығы жануары өлген жағдайда иесі дереу ветеринариялық станцияға хабарлауға және ветеринариялық маманның нұсқауларын орындауға міндетті.
1.Қайда хабарлау керек Жануарларды ұстау орны бойынша ветеринариялық станцияға (мемлекеттік ветеринариялық ұйымға).
2. Бірден не істеу керек • адамдар мен басқа жануарлардың мәйітке кіруін шектеу; • ветеринардың нұсқауынсыз қаңқаны жылжытуға немесе ашуға болмайды. · 3. Не тыйым салынған • қаңқаны өздігінен көму, лақтыру немесе кесу; • құлаған жануардың мясо қолданыңыз.
4. Ветеринарлық дәрігердің әрекеті • жануарды тексереді; • қажет болған жағдайда сынама алады; • істің себебін анықтайды (соның ішінде қауіпті инфекцияларды болдырмайды).
5. Есепке алу және ресімдеу Іс туралы мәліметтер "Ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру" жүйесіне енгізіледі (жануар есептен шығарылады, себебі көрсетіледі).
6. Қайта өңдеу Ветеринариялық станцияның нұсқауы бойынша ғана жүргізіледі: • мал қорымына шығару; • жану; • мамандандырылған кәсіпорында қайта өңдеу.
7. Қосымша шаралар (қажет болған жағдайда) • орынды дезинфекциялау; • шектеулер немесе карантин енгізу; • қалған жануарларды тексеру және вакцинациялау.
Маңызды Істі уақтылы хабарламау және өзін-өзі жою заңнаманы бұзу болып табылады. Бұл жануарлардың ауруларының таралуына әкелуі мүмкін.
Нәтижесі Өлім фактісі ресми түрде тіркеледі, себебі анықталады, кәдеге жарату қауіпсіз және белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.
Мысал Фермер құлаған сиырды тапты. Ол дереу ветстанцияға хабарлап, сайтқа кіруді шектеп, ұшаға қол тигізбеді. Ветеринар тексеріс жүргізіп, құжаттарды рәсімдеп, мал қорымына шығаруды ұйымдастырды.
Терминдерді түсіндіру Іс-жануардың өлімі. Ветеринариялық станция-ветеринариялық бақылауды жүзеге асыратын мемлекеттік ұйым. Мал қорымы-құлаған жануарларды кәдеге жарату үшін арнайы жабдықталған орын. |
жануарлардың өлімі қайда хабарлау керек кәдеге жарату мал қорымы кәдеге жаратуға тыйым салу істі тіркеу
|
|
13 |
Ауыл шаруашылығы жануарларын тасымалдау, өткізу немесе сою кезінде ветеринариялық анықтаманы (ветеринариялық ілеспе құжат) қалай алуға болады? |
Ветеринариялық анықтама (ветеринариялық ілеспе құжат) жануарларды тексеріп, олардың ветеринариялық мәртебесін тексергеннен кейін ветеринариялық станциямен (мемлекеттік ветеринариялық ұйым) ресімделеді.
Қайда бару керек Жануарларды ұстау орны бойынша ветеринариялық станцияға (мемлекеттік ветеринариялық ұйымға).
Қандай құжаттар қажет • жануарларға меншік құқығын растайтын құжаттар; • сәйкестендіру деректері (тегтер, чиптер); • ветеринариялық паспорт (бар болса); • вакцинация және емдеу туралы мәліметтер; • қажет болған жағдайда-зертханалық зерттеулердің нәтижелері.
Ветеринарлық тексеру Мемлекеттік ветеринариялық дәрігер: • жануарларды тексереді; • олардың клиникалық жағдайын бағалайды; • қажет болған жағдайда қосымша зерттеулер тағайындайды.
Құжатты ресімдеу Тексеруден кейін ветеринариялық ілеспе құжат (мақсатына қарай — тасымалдау, өткізу немесе сою) ресімделеді, онда мыналар көрсетіледі: • жануарлардың иесі және шыққан жері; • жануарлардың түрлері мен саны; • пайдалану мақсаты; • баратын жер.
Қандай жағдайларда міндетті Ветеринариялық ілеспе құжат келесі жағдайларда міндетті болып табылады: • жануарларды тасымалдау (елді мекендер, аудандар, облыстар арасында); • жануарларды союға (союға)тапсыру; • жануарларды сату немесе басқа жолмен сату.
Жарамдылық мерзімі Құжаттың қолданылу мерзімі шектеулі және жануарлардың түріне және тасымалдау жағдайларына байланысты.
Маңызды Ветеринариялық ілеспе құжатсыз жануарларды тасымалдауға, сатуға және союға тыйым салынады. Союға ветеринарлық тексеруден өткен клиникалық сау жануарлар ғана қабылданады.
Нәтижесі Құжат ресімделгеннен кейін иесі жануарларды союға заңды түрде тасымалдау, өткізу немесе тапсыру құқығын алады.
Мысал Фермер мал сатуды жоспарлап отыр. Ол ветеринарлық станцияға жүгінеді, жануарларды тексеруге және құжаттармен қамтамасыз етеді. Тексеруден кейін ол жануарларды сата алатын ветеринариялық ілеспе құжат ресімделеді.
Терминдерді түсіндіру Ветеринариялық ілеспе құжат (ВСД) — жануарлардың денсаулығын растайтын және оларды жылжытуға немесе өткізуге мүмкіндік беретін ресми құжат. Жануарларды сәйкестендіру-жануарда жеке нөмірдің болуы (тег, чип). Ветеринариялық станция-ветеринариялық бақылауды жүзеге асыратын мемлекеттік ұйым.
|
ветеринариялық анықтама жануарларды тасымалдау жануарларды сату сою ветеринариялық станция жануарларға арналған құжаттар ветеринариялық тексеру, жануарларды сәйкестендіру
|
|
14 |
Жануардан кене табылса не істеу керек? |
Жануардан кене табылған жағдайда: 1. Жануарды мұқият қарап шығу Кенелер көбінесе мына жерлерде кездеседі: · құлақтарында; · мойнында; · қарын тұсында; · қолтық аумағында; · шап тұсында; · аяқтарында, оның ішінде саусақтарының арасында. 2. Кенені абайлап алып тастау Кенені алу үшін: · пинцет; · кенені алуға арналған арнайы құрал қолданған жөн. Кенені алған кезде: · кенені теріге барынша жақын жерден ұстаңыз; · оны жайлап, тегіс қозғалыспен шығарыңыз; · кенені жаншып алмауға тырысыңыз. 3. Шаққан жерді өңдеу Кенені алғаннан кейін шаққан жерді хлоргексидинмен, сутегі асқын тотығымен немесе басқа антисептикалық құралмен өңдеу ұсынылады. 4. Жануардың жағдайын бақылау Келесі бірнеше апта ішінде жануардың жағдайын бақылау қажет. Төмендегі белгілер байқалса, ветеринариялық маманға жүгіну ұсынылады: · әлсіздік; · жемнен бас тарту; · дене қызуының көтерілуі; · зәр түсінің өзгеруі; · құсу; · тыныс алудың қиындауы; · жағдайының нашарлағанын көрсететін басқа белгілер. Ұсынылмайды: · кенені алу үшін май, бензин, спирт және басқа сұйықтықтарды қолдану; · кенені күйдіру; · кенені күрт жұлып алу; · кенені қолмен жаншу. Кенені зертханаға тапсыру қажет пе? Ветеринариялық маман, әсіресе кене арқылы таралатын инфекциялар жиі кездесетін өңірлерде, кенені зерттеуге жіберуді ұсынуы мүмкін. Алдын алу Кене шағуының алдын алу үшін қолдану жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес жануарларды қорғайтын құралдарды тұрақты түрде пайдалану ұсынылады шоқтыққа тамызылатын тамшылар, кенеге қарсы қарғыбаулар, спрейлер кенеге қарсы таблеткалар. Қайда жүгінуге болады? Қажет болған жағдайда жануар иелері жануар орналасқан жердегі мемлекеттік немесе жеке ветеринариялық ұйымға жүгіне алады.
Мысал Серуеннен кейін иттің иесі жануардың мойын тұсынан кенені байқайды. Арнайы құралдың көмегімен кене абайлап алынып, шаққан жері антисептикпен өңделеді. Келесі екі апта бойы иесі үй жануарының жағдайын бақылап жүреді. Бірнеше күннен кейін жануарда әлсіздік пен тәбеттің төмендеуі байқалып, иесі тексеру және қажетті көмек алу үшін ветеринариялық клиникаға жүгінеді.
|
ветеринариялық көмек жануардағы кене кене табылды кенені алып тастау кенені қалай шығару керек кене шағуы кенеге қарсы қарғыбау кенеге қарсы тамшылар кенеге қарсы таблеткалар кене шаққаннан кейінгі жануар
|
|
15 |
Жануардың құтыру ауруына шалдыққанын қандай белгілер арқылы түсініп қоюға болады? |
Жануарда құтыру ауруы барын келесі белгілер бойынша түсінуге болады: 1. Міңез-құлқының өзгеруі · жануар ешқандай себепсіз агрессивті болуы мүмкін; · немесе керісінше әдеттен тыс тыныш, жуас немесе шамадан тыс мейірімді болады; · жабайы жануарлар адамдардан қорқуын тоқтатуы мүмкін. 2. Агрессивті міңез-құлық · адамдарға, жануарларға немесе заттарға шабуыл жасау; · мазасыздықтың және қозғыштықтың артуы. 3. Қатты сілекей ағу · сілекейдің шамадан тыс көп бөлінуі; · ауыз маңында көбіктің пайда болуы; · жұтынудың қиындауы. 4. Дауысының өзгеруі · қырылдаған немесе ерекше үрген дыбыс; · әдеттегіден тыс мияулау, ұлу немесе басқа дыбыстар шығару. 5. Қозғалыс үйлесімінің бұзылуы · теңселіп жүру; · аяқтарының әлсіреуі; · қозғалысты үйлестірудің нашарлауы; · салдану. 6. Сыртқы келбетінің өзгеруі · үрпиіп кеткен жүн; · арықтап кету; · әлсіз, жабырқау күй.
Қандай жануарларда құтыру кездеседі? Құтырумен үй жануарлары да, жабайы жануарлар да ауруы мүмкін, соның ішінде: · иттер; · мысықтар; · түлкілер; · қасқырлар; · жарқанаттар; · басқа да жабайы жануарлар.
Құтыру ауруын күдіктенген жағдайда не істеу керек · жануарға жақындамау; · оны өз бетіңізше ұстауға тырыспау; · жануардың адамдармен және басқа жануарлармен байланысуына жол бермеу; · жағдай туралы ветеринарлық қызметке хабарлау. Егер жануар тістеп алса · жараны дереу сабынды сумен жуу; · жара шеттерін антисептикпен өңдеу; · мүмкіндігінше тезірек медициналық көмекке жүгіну. Уақытында медициналық көмекке жүгіну аурудың дамуын болдырмауға мүмкіндік береді. Тістегеннен кейін тез арада вакцина салдыру өте маңызды. Қайда жүгіну керек Құтыруға күдік туған жағдайда тұрғылықты жердегі мемлекеттік ветеринарлық ұйымға хабарлау қажет.
Мысал Ауыл тұрғыны әдетте сақ жүретін түлкінің тұрғын үйлерге жақындап, адамдардан қорықпай, агрессия көрсетіп жүргенін және аузынан сілекей көп аққанын байқады. Мұндай жағдайда жануарға жақындауға немесе оны өз бетіңізше қууға болмайды. Бұл туралы ветеринарлық қызметке хабарлау қажет. Тағы бір мысал: бұрын жуас болған үй иті агрессивті бола бастады, тамақ ішпей қойды, аузынан сілекей көп ағып, жүрісі теңселіп кетті. Мұндай жағдайда жануарды адамдардан және басқа жануарлардан оқшаулап, дереу ветеринар маманға көрсету қажет.
|
құтыру құтыру белгілері жануарлардағы құтыру құтыруға күдік агрессивті жануар жануар тістеуі жануардың сілекей ағуы
|
|
16 |
Иттер мен мысықтарға қандай вакцинация жасау керек және оны қаншалықты жиі жасау қажет? |
Иттер мен мысықтарды қарақұрт пен негізгі жұқпалы ауруларға қарсы вакцинациялауды ұсынады. Егу тізімі мен кестесі жануардың түріне, жасына және денсаулығына байланысты.
Иттерге мына ауруларға қарсы вакцинация жасау ұсынылады: • қырын ауруы; • жыртқыш жануарлар септицемиясы; • парвовирусты энтерит; • аденовирусты инфекция; • парагрип; • лептоспироз.
Иттерді вакцинациялау кестесі: • бірінші вакцинация — 6–8 апталық кезінде; • қайта вакцинация — 3–4 аптадан кейін; • бешенствоға қарсы вакцинация — 3 айдан бастап; • одан әрі — әр жылы.
Мысықтарға келесі ауруларға қарсы вакцина салу ұсынылады: • қорқынышты жансақтағы ауру (құтыру); • панлейкопения; • вирустық ринит-трахеит; • калицивироз.
Мысықтарды вакциналау кестесі: • бірінші вакцинация — 8–9 апталық жаста; • ревакцинация — 3–4 аптадан кейін; • бешенствоға қарсы вакцинация — 3 айлық жастан бастап; • одан кейін — әр жыл сайын.
Кейбір жағдайларда ветеринар дәрігер жануардың жасын, тұру жағдайын және эпизоотиялық жағдайды ескере отырып қосымша вакцинацияларды ұсынуы мүмкін.
Маңызды Вакцинациядан бұрын жануар клиникалық тұрғыдан сау болуы керек. Егуге 10–14 күн қалғанда дегельминтизация жүргізу ұсынылады. Нақты егу кестесін ветеринарлық дәрігер анықтайды.
Нәтиже Уақытында егу жануарды қауіпті инфекциялық аурулардан қорғауға, олардың таралу қауіпін төмендетуге және қоршаған ортаның қауіпсіздігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Мысал Иесі екі айлық күшікті сатып алды. 8 апталығында оған алғашқы кешенді егу жүргізілді, бір айдан кейін қайта егу және қалампал ауруына қарсы екпе жасалды. Болашақта егу жыл сайын ветеринар дәрігердің ұсынымдарына сәйкес жүргізіледі.
Терминдерге түсініктеме • Вакцинация — инфекциялық ауруларға қарсы иммунитет қалыптастыру үшін вакцинаны енгізу. • Вакцина — белгілі бір аурулардан организмнің имундық қорғанысын қалыптастыруға арналған дәрі. • Ревакцинация — иммунитетті сақтау үшін вакцинаны қайталап енгізу. • Құтыру — жануарлар мен адамдарға өте қауіпті вирустық ауру. • Гельминтоздан тазарту — паразиттік (құрт) жұқпаларды алдын алу және емдеу. • Ветеринар дәрігер — жануарлардың ауруларын алдын алу, диагностикалау және емдеумен айналысатын маман. • Эпизоотиялық жағдай — белгілі бір аумақта жануарлардың инфекциялық ауруларының таралуы.
|
Жануарларды вакцинациялау жануарларға егулер иттерге егулер мысықтарға егулер иттерді вакцинациялау мысықтарды вакцинациялау бешенствоға қарсы егу вакцинация кестесі міндетті егулер |
|
17 |
Қаза болған (өлі) жануар табылса не істеу керек? |
Құрбан (өлген) жануар табылған жағдайда оны дереу табылған жердегі мемлекеттік ветеринарлық мекемеге немесе 109 қызметіне хабарлау қажет. Хабарлама түскеннен кейін мамандар жануар қалдығын тексеру, жинау, тасымалдау және ветеринарлық-санитарлық талаптарға сәйкес жою жұмыстарын ұйымдастырады. Өз бетінше жануарды жерден қозғалысқа салу, ашу немесе жою ұсынылмайды, себебі бұл инфекциялық аурулардың таралуы мен қоршаған ортаның ластану қаупін туғызуы мүмкін.
Қайда жүгіну керек • жануарды тапқан жердегі мемлекеттік ветеринарлық ұйымға (ветеринарлық станцияға); • 109 бірыңғай қызметі арқылы; • жергілікті атқарушы органға (әкімдікке).
Маңызды Жерге құлаған жануарға тікелей тимеңіз және оны өзіңіз тасымалдауға немесе жоюға тырыспаңыз. Осыған қатысты мамандарға хабарласып, оларды қауіпсіз алып шығу және белгіленген талаптарға сәйкес жою жұмыстарын қамтамасыз етеді.
Нәтиже Мамандар хабарланғаннан кейін жануардың өлігін жинауды, тасымалдауды және ветеринариялық-санитариялық талаптарға сәйкес жоюды ұйымдастырады.
Мысал Егер сіз көшеде, аулада немесе қоғамдық орында өлі ит, мысық немесе басқа жануарды тапсаңыз, бұл туралы 109 қызметіне немесе мемлекеттік ветеринариялық ұйымға хабарлау және нақты мекен-жайын көрсету қажет. Хабарлама түскеннен кейін мамандар жануарды тасымалдау және жоюды ұйымдастырады.
Терминдердің түсіндірмесі • Құлаған (өлген) жануар — ауру, жарақат, улану немесе басқа себептермен құрбан болған жануар. • Мемлекеттік ветеринариялық ұйым (ветеринариялық станция) — ветеринария саласында іс-шараларды жүзеге асыратын, оның ішінде биологиялық қалдықтармен жұмыс істейтін ұйым. • 109 қызметі — азаматтардың өмір сүру жағдайлары мен елді мекендердің жұмыс істеу мәселелері бойынша өтініштерін қабылдайтын біріңғай байланыс орталығы. • Ветеринариялық-санитариялық талаптар — жануарлардың ауруларын таралуының алдын алу және халық денсаулығын қорғауға бағытталған міндетті талаптар.
|
құлаған жануар өлген жануар жануардың мәйіті құлаған жануар табылған кезде не істеу керек өлген жануар туралы қайда хабарлау керек ветеринариялық станция ветеринариялық қызмет 109-қызмет әкімдік |
7. Денсаулық сақтау (емханалар, ауруханалар, санитария, ана мен бала)
|
№ |
Жиі қойылатын сұрақ |
Толық жауап |
Негізгі сөздер және хештегтер |
|
1 |
1 жасқа дейінгі балаларға тегін тамақ кімге және қандай көрсеткіштермен беріледі? |
1 жасқа дейінгі балаларға тегін тамақ беру бұйрыққа сәйкес қатаң түрде жүзеге асырылады. Абсолютті көрсеткіштер: жасанды тамақтандыру. Медициналық көрсеткіштер: - емізетін ананың аурулары: АИТВ-инфекциясы, туберкулездің белсенді түрі; - баланың аурулары: расталған туа біткен лактаза жеткіліксіздігі, галактоземия, фенилкетонурия, «үйеңкі сиропы» ауруы; Әлеуметтік көрсеткіштер: асырап алынған балалар. 1-мысал. Тегін тамақ берілетін жағдай Анасы баласын емшек сүтімен қоректендіреді, алайда онда туберкулездің белсенді түрі анықталған. Бұл жағдайда бала тегін балалар тағамын алуға медициналық көрсетілімдері бар балалар санатына жатады.
2-мысал. Тегін тамақ берілмейтін жағдай Бала емшек сүтімен қоректенеді, анасы сау, балада бұйрықта көрсетілген аурулар жоқ және ол асырап алынған балалар санатына жатпайды. Мұндай жағдайда жоғарыда көрсетілген негіздер бойынша тегін балалар тағамын алуға құқық беретін көрсетілімдер жоқ. |
Балаларға тегін тамағы |
|
2 |
Тегін дәрі-дәрмектер кімге алуға болады және оларды қайдан алуға болады? |
Медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі шеңберінде жекелеген созылмалы және әлеуметтік маңызы бар аурулары бар пациенттерге тегін дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету ұсынылады. Аурулар мен дәрілік заттардың тізбесі ҚР Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 5 тамыздағы № ҚР ДСМ-75 бұйрығымен бекітілген. Сіз онымен: учаскелік дәрігерде; тіркелген жері бойынша емханада; денсаулық сақтау саласындағы ресми ресурстарда таныса аласыз. Дәрі-дәрмектерді қалай алуға болады: 1. Дәрігерге бару Тіркелген жері бойынша емханада учаскелік дәрігерге (терапевт/педиатрға) жүгіну. 2. Рецепт алу Дәрігер тексеру жүргізеді және көрсетілімдер болған жағдайда ақпараттық жүйеде электрондық рецепт жазады. 3. Дәрі-дәрмек алу 1 нұсқа-емхананың дәріханасында: Жеке куәлікпен тіркелген дәріханаға хабарласыңыз. 2-нұсқа – «Әлеуметтік әмиян» (eGov Mobile) арқылы: 1. EGOV mobile қосымшасын ашыңыз. 2. «Әлеуметтік әмиян» бөліміне өтіңіз. 3. Дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету бойынша қызметті таңдау (жазылған рецепт болған жағдайда). 4. Тағайындалған препараттармен танысыңыз. 5. Дәріхананы таңдаңыз (егер таңдау болса). Дәріханада QR кодын немесе ЖСН көрсету арқылы дәрі алыңыз. 4. Бақылау Рецепттер мен қабылдау күйі туралы ақпарат eGov Mobile-да көрсетіледі.
Мысал: Созылмалы аурумен (мысалы, қант диабеті) есепте тұрған азамат тіркелген жері бойынша емханадағы учаскелік дәрігерге жүгінеді. Дәрігер тексеруден кейін қажетті дәрі-дәрмектерге электронды рецепт жазады. Әрі қарай науқас: жеке куәлікті көрсету арқылы емхананың жанындағы дәріханадан дәрі-дәрмек алуға; немесе eGov Mobile қосымшасын ашып, «Әлеуметтік әмиян» бөліміне өтіп, жазылған рецептті тауып, ЖСН немесе QR кодын көрсету арқылы қосылған дәріханадан дәрі-дәрмек алуға мүмкін.
Терминдер мен қысқартуларға түсіндірме · ТМККК (ГОБМП) — бюджет қаражаты есебінен азаматтарға көрсетілетін медициналық қызметтердің кепілдік берілген көлемі. · Электрондық рецепт — дәрігердің электрондық денсаулық сақтау жүйесінде рәсімдеген дәрілік препараттарды тағайындауы. · Учаскелік дәрігер — белгілі бір аумақ тұрғындарына қызмет көрсететін емхана дәрігері (терапевт немесе педиатр). · Әлеуметтік әмиян — eGov Mobile қосымшасындағы жекелеген мемлекеттік қызметтерді алуға, әлеуметтік төлемдер мен жеңілдіктерді пайдалануға мүмкіндік беретін цифрлық сервис. · ЖСН (ИИН) — жеке тұлғаны мемлекеттік ақпараттық жүйелерде сәйкестендіру үшін берілетін бірегей нөмір. · QR-код — ақпаратты растау немесе қызмет алу үшін сканерлеуге болатын екі өлшемді штрихкод. |
Тегін дәрі-дәрмектер |
|
3 |
Емханалар мен ауруханаларда медициналық қызмет көрсету сапасына шағыммен қайда жүгінуге болады? |
1. Неден бастау керек? Ең алдымен медициналық көмек көрсетілген емхананың немесе аурухананың Пациенттерді қолдау және ішкі сараптама қызметіне жүгіну ұсынылады. Бұл қызмет пациенттердің өтініштерін қарайды, медициналық көмектің сапасына ішкі сараптама жүргізеді және даулы мәселелерді тікелей медициналық ұйымның өзінде шешуге көмектеседі. Сондай-ақ бас дәрігерге немесе оның орынбасарына жүгінуге болады. Өтінішті мынадай тәсілдермен беруге болады: -Пациенттерді қолдау қызметіне жеке жүгіну; -медициналық ұйымның кеңсесі арқылы жазбаша өтініш беру; -медициналық ұйымның ресми сайты арқылы, егер мұндай мүмкіндік көзделсе; -медициналық ұйымның телефоны немесе Call-орталығы арқылы. Қызметтің өтінішті қарау мерзімі 15 жұмыс күнінен, ал шағымды қарау мерзімі тіркелген күнінен бастап 20 жұмыс күнінен аспайды. 2. Егер мәселе шешілмесе, қайда жүгіну керек? Шағымның сипатына қарай мынадай органдарға жүгінуге болады: Шығыс Қазақстан облысының денсаулық сақтау басқармасы — медициналық көмекті ұйымдастыру, медициналық қызметтердің қолжетімділігі, ведомстволық бағынысты медициналық ұйымдардың жұмысы, ауруханаға жатқызу және денсаулық сақтау саласын ұйымдастыруға қатысты басқа да мәселелер бойынша. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық бақылау комитетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша департаменті — медициналық көмектің сапасы мен қауіпсіздігі, медициналық стандарттардың сақталуы, медициналық қызмет көрсету тәртібі және мемлекеттік медициналық бақылау құзыретіне жататын басқа да мәселелер бойынша. Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың айналысына қатысты мәселелер бойынша жеке орган — Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Фармация комитетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша департаменті жұмыс істейді. Ол медициналық қызмет көрсету сапасына қатысты шағымдар бойынша негізгі жүгінетін орган болып табылмайды. 3. Өтінішті қалай беруге болады? Өтінішті мынадай тәсілдермен жолдауға болады: -e-Otinish порталы арқылы; -тиісті мемлекеттік органның кеңсесіне жеке жүгіну арқылы; -пошта арқылы. e-Otinish порталы арқылы өтініш беру үшін жүйеге авторизациядан өтіп, адресатты таңдау, өтініштің мән-жайын баяндау, оған электрондық цифрлық қолтаңба арқылы қол қою және жіберу қажет. Өтініштің қаралу барысын жеке кабинеттен бақылауға болады. 4. Шағымда нені көрсету керек? Өтінішті толық әрі объективті қарау үшін мынадай мәліметтерді көрсету ұсынылады: -тегі, аты, әкесінің аты және байланыс деректері; -медициналық ұйымның атауы мен мекенжайы; -медициналық көмекке жүгінген күні және мән-жайлары; -егер белгілі болса, медицина қызметкерінің тегі мен лауазымы; -медициналық қызмет көрсету сапасына қатысты наразылықтың немесе құқық бұзушылықтың мәні; -мәселені шешу үшін бұған дейін қандай әрекеттер жасалғаны және қандай жауап алынғаны; -нақты талаптар: тексеру жүргізу, медицина қызметкерлерінің әрекеттеріне баға беру, медициналық көмек көрсету тәртібін түсіндіру, анықталған бұзушылықтарды жою бойынша шаралар қабылдау. Мән-жайларды нақты фактілерді, күндерді және оқиғаларды көрсете отырып, ретімен баяндау маңызды. 5. Қандай құжаттарды қоса тіркеу керек? Бар болған жағдайда, көрсетілген мән-жайларды растайтын құжаттардың көшірмелерін қоса тіркеу ұсынылады: -медициналық картадан үзінді көшірмелер, медициналық қорытындылар мен эпикриздер; -зертханалық талдаулар мен аспаптық тексерулердің нәтижелері; -дәрігерлердің тағайындаулары мен ұсынымдары; -ақылы медициналық қызмет көрсету шарттары мен төлем құжаттары; -бұрын жолданған өтініштер мен алынған жауаптар; фотосуреттер, хат алмасу скриншоттары және жағдайға қатысты басқа да материалдар. Пациенттерді қолдау және ішкі сараптама қызметіне жүгінген кезде жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі және медициналық дербес деректерді жинауға және өңдеуге келісім де талап етілуі мүмкін. Медициналық құжаттардың түпнұсқаларын өзіңізде сақтаған жөн.
Мысал Егер пациент емхана дәрігері оны тексеруге немесе бейінді маманға жолдаудан негізсіз бас тартты деп есептесе, алдымен медициналық ұйымның Пациенттерді қолдау қызметіне жүгінуі қажет. Өтініште қабылдау күнін, дәрігердің тегін (егер белгілі болса), бас тарту мән-жайларын көрсетіп, қолда бар медициналық құжаттарды қоса тіркеу керек. Егер мәселе шешілмесе немесе пациент қарау нәтижесімен келіспесе, бұзушылықтың сипатына қарай Шығыс Қазақстан облысының денсаулық сақтау басқармасына немесе Медициналық бақылау комитетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша департаментіне өтініш жолдауға құқылы. Маңызды: егер жағдай шұғыл медициналық көмекті қажет етсе, шағымның қаралуын күтпей, медициналық көмекке дереу жүгіну қажет.
Терминдердің түсіндірмесі Пациенттерді қолдау және ішкі сараптама қызметі — пациенттердің өтініштерін қарайтын, медициналық көмектің сапасына ішкі сараптама жүргізетін және даулы мәселелерді шешуге көмектесетін медициналық ұйымның бөлімшесі. Денсаулық сақтау басқармасы — облыс аумағында денсаулық сақтау саласындағы қызметті басқаруды және үйлестіруді жүзеге асыратын жергілікті атқарушы орган. Медициналық бақылау комитеті — Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің медициналық қызметтерді (көмекті) көрсету саласында мемлекеттік бақылауды жүзеге асыратын ведомствосы. Фармация комитеті — Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың айналысы саласындағы функцияларды жүзеге асыратын ведомствосы. |
Медициналық қызмет көрсету сапасы
Емхана
Пациенттің құқықтары
Қолдау қызметі
Растайтын құжаттар |
|
4 |
Азаматтарды емханаға тіркеу тәртібі қандай және бұл процедурадан өту үшін қандай құжаттар қажет? |
Азамат тұрғылықты жері бойынша немесе таңдау бойынша емханаға тіркеле алады: жеке өзі емханада немесе портал арқылы онлайн eGov.kz. Емханаға тіркелу тәсілдері 1. Емханаға жеке өтініш Азамат тұрғылықты жері бойынша немесе өз таңдауы бойынша емханаға жүгіне алады. Жеке басын куәландыратын құжатты (жеке куәлік немесе паспорт) ұсыну қажет. Емхана қызметкерлері өтінімді ресімдейді және деректерді ақпараттық жүйеге енгізеді. 2. Портал арқылы Онлайн eGov.kz Азамат портал арқылы электрондық форматта өтініш бере алады eGov.kz. Іс-қимыл тәртібі: - Порталда кіру eGov.kz; - "МСАК көрсететін медициналық ұйымға тіркелу" қызметін таңдау; - Электрондық нысанды толтырып, өтінімді жолдау. Қызмет нәтижесі Өтінімді қарау қорытындысы бойынша азамат: бекіту туралы хабарлама (талон) немесе себептерін көрсете отырып, дәлелді бас тарту алады. Емхананы қаншалықты жиі ауыстыруға болады - Емхананы жоспарлы ауыстыру халықты тіркеу науқаны кезеңінде жылына бір рет жүзеге асырылады. Қазақстанда халықты тіркеу науқанының кезеңі жыл сайын 15 қыркүйектен 15 қарашаға дейін өткізіледі. - Науқаннан тыс уақытта тұрғылықты жерін ауыстыру, көшу, емхананы жабу кезінде не өзге де негізделген жағдайларда ауысуға жол беріледі. Бас тартудың ықтимал себептері Тіркеуден бас тарту мүмкін, оның ішінде: - бекітілген халықтың нормативтік санының артуы; - емхана аумағы бойынша қызмет көрсетілетін мекенжайдың болмауы; - өтінімде дұрыс емес немесе толық емес деректерді ұсыну. Бас тарту себебін міндетті түрде көрсете отырып, жазбаша немесе электрондық түрде беріледі. Емханаға тіркелу не береді Тіркелгеннен кейін азамат мыналарға құқық алады: - учаскелік дәрігердің (жалпы практика дәрігерінің)қызмет көрсетуі; - тар мамандарға жолдама алу; - ТМККК және МӘМС шеңберінде медициналық қызметтер алу. ТМККК-тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі; МӘМС-міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру. |
емханаға қалай тіркелуге болады
қандай құжаттар қажет |
|
5 |
Төлеуші қайтыс болған жағдайда МӘМС жарналары туыстарына берілуге (мұрагерлікке) жата ма? |
МӘМС дегеніміз не МӘМС (міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру) — бұл Қазақстан Республикасында жұмыс істейтін медициналық көмекті бірлесіп қаржыландырудың мемлекеттік жүйесі. МӘМС жарналары жинақ болып табыла ма МӘМС жарналары жинақ болып табылмайды. МӘМС жүйесі азаматтың Жеке шотында қаражат жинауды көздемейді. Барлық жарналар мен аударымдар әлеуметтік медициналық сақтандыру қорында (ӘМСҚ) жинақталады және халыққа медициналық қызметтерді төлеуге жіберіледі. Жарналарды туыстарына беруге немесе қайтаруға бола ма Жарналарды туыстарына беру немесе қайтару мүмкін емес. МӘМС ортақ қағидатқа негізделгендіктен, жарналар: - жеке есепке алынбайды; - қайтып келмейді; - мұраға берілмейді; - төлеуші қайтыс болған жағдайда туыстарына төленбейді. Мысал А.Азаматша МӘМС жарналарын ай сайын төлейді. Зейнеткер Б. жарналарды өзі төлемейді-ол үшін мемлекет төлейді. Осыған қарамастан, А. және Б. МӘМС шеңберінде медициналық көмек алуға бірдей құқықтарға ие: дәрігерді қабылдау, диагностика, емдеу. Егер А. қайтыс болса, оның жарналары туыстарына қайтарылмайды, бірақ басқа сақтандырылған азаматтарға медициналық көмекті қаржыландыру үшін қолданыла береді.
|
мұрагерлікке жата ма
МӘМС жарналары
төлеуші қайтыс болған жағдайда |
|
6 |
Мемлекет есебінен шетелде емделуге кімдер жіберіледі? |
Пациенттерді мемлекет есебінен шетелге емдеуге жіберу қажетті медициналық көмекті Қазақстан Республикасының медициналық ұйымдарында көрсету мүмкін болмаған жағдайларда жүзеге асырылады.
Кімдер жіберілуі мүмкін Мынадай пациенттер: • Қазақстанда қажетті емді алу мүмкіндігі жоқ;
Жіберу тәртібі Мәселені қарау үшін қажет:
Нәтиже
Мысал
Терминдерге түсіндірме Республикалық медициналық ұйымдар — пациенттің жағдайын бағалауға қажетті сараптамалық мүмкіндігі бар республикалық деңгейдегі мамандандырылған медициналық мекемелер. Денсаулық сақтау басқармасы (ДСБ) — өңірдегі денсаулық сақтау мәселелерін үйлестіретін және пациент құжаттарын жолдайтын жергілікті атқарушы орган. Денсаулық сақтау министрлігінің жұмыс органы — құжаттарды қарап, шетелге емдеуге жіберу туралы шешім қабылдайтын құрылымдық бөлімше.
|
шетелде емделу
емдеуге жолдау
медициналық көмек |
|
7 |
Үйде қызмет көрсету үшін қандай медициналық көрсеткіштер болуы тиіс? |
Үйде медициналық қызмет көрсету өздігінен қозғалу және медициналық ұйымдарға бару мүмкіндігі шектеулі пациенттерге жүзеге асырылады. Кімдер үйде қызмет көрсетуге жатады Ұйымдастыру тәртібі
Нәтиже Мысал Терминдерге түсіндірме
|
үйде қызмет көрсету
медициналық көмек
көрсеткіштер
емхана
пациент |
|
8 |
103 нөмірі бойынша қоңырау шалынғаннан кейін жедел жәрдем қанша уақыт ішінде келуі тиіс? |
Жедел медициналық жәрдемнің келу уақыты қоңырау шақыртуларының жеделдік санатына байланысты және 10-нан бастап 60 минутты құрайды.
103 нөміріне қоңырау келіп түскеннен кейін жедел медициналық жәрдем станциясының диспетчері қоңырауды қабылдап, науқастың жай-күйі туралы қажетті ақпаратты нақтылайды және 5 минут ішінде қоңырау шақырту жеделдігінің санатын айқындайды.
Науқастың жай-күйінің ауырлығына байланысты қоңырау шақыртулары төрт санатқа бөлінеді: · 1 жеделдік санаты - өмірге тікелей қауіп төндіретін жағдай. Бригаданың келу уақыты – 10 минутқа дейін. · 2 жеделдік санаты – өмірге әлеуетті қауіп төндіретін жағдай. Бригаданың келу уақыты – 15 минутқа дейін. · 3 жеделдік санаты – денсаулыққа әлеуетті қауіп төндіретін жағдай . Бригаданың келу уақыты – 30 минутқа дейін. · 4 жеделдік санаты – өмірге немесе денсаулыққа тікелей қауіп төндірмейтін жіті ауру немесе созылмалы аурудың өршуі. Бригаданың келу уақыты – 60 минутқа дейін.
1-3 санаттағы қоңыраулар шақыртуларға жедел медициналық жәрдем бригадалары қызмет көрсетеді. Медициналық-санитариялық алғашқы көмек көрсету ұйымымен 4-санаттағы қоңырау шақыртулар жұмыс уақытында емханалардың мобильді бригадаларына берілуі мүмкін, келу уақытының нормативі сол қалпында 60 минутқа дейінгі уақытты құрайды.
Келу уақытының нормативі 103 нөмірін терген сәттен бастап емес, бригадаға диспетчермен қоңырау шақыртулардың берілу сәтінен бастап есептелетіндігін ескеру қажет.
Мысал Адамда кенет инсульт белгілері біліне бастады: тілдің күрмеленуі, қолдың әлсіреуі және бет ассиметриясы. Бұндай қоңырау 1 жеделдік санатына жатқызылады, сондықтан жедел медициналық жәрдем бригадасы диспетчердің қоңырау шақыртуды берген сәтінен бастап 10 минут ішінде келуі тиіс.
Терминдерді түсіндіру Қоңырау шақырту жеделдігінің санаты – науқастың өмірі мен денсаулығына қауіп-қатер дәрежесі, ол медициналық көмектің көрсетілу тәртібі мен мерзімін қою үшін жедел медициналық жәрдем диспетчерімен айқындалады. Жедел медициналық жәрдем станциясы (ЖМЖС) – 103 нөмірі бойынша тәулік бойы қоңыраулардың қабылданылуын қамтамасыз ететін және халыққа жедел медициналық жәрдем көрсететін медициналық ұйым. |
жедел жәрдем жедел жәрдемнің келу уақыты жедел жәрдем шақыру қоңырау шақырту жеделдігінің санаттары жедел жәрдем келу нормативі жедел медициналық жәрдем |
|
9 |
Учаскелік медбике немесе фельдшер қандай медициналық қызметтерді көрсете алады? |
Учаскелік медбикелер мен фельдшерлер медициналық қызметтердің кең ауқымын көрсетеді; алайда фельдшер жоғары біліктілікке ие және ауруларға дербес диагноз қоюға әрі емдеуге құқылы. Олардың міндеттері мен көрсететін қызметтерінің толық тізімі төменде келтірілген.
Учаскелік медбике көрсететін қызметтер Учаскелік медбике жалпы тәжірибелі дәрігердің немесе педиатрдың жетекшілігімен жұмыс істейді және мынадай функцияларды орындайды: - Медициналық рәсімдер: талдауға қан алу, инъекциялар жасау (тері астына, бұлшықетке, көктамырға) және өлшеулер жүргізу (дене температурасы, бой, салмақ және қан қысымы). - Амбулаториялық қабылдауды қамтамасыз ету: консультациялық кабинет пен медициналық құжаттаманы дайындау, зерттеулер мен мамандардың консультациясына жолдамалар беру, сондай-ақ дәрігердің нұсқауы бойынша рецепттерді ресімдеу. - Үйдегі медициналық көмек: жаңа туған нәрестелерге өмірінің алғашқы апталарында бару, сондай-ақ ауыр науқастар мен қарт адамдардың жағдайын бақылау мақсатында оларға барып қызмет көрсету. - Алдын алу шаралары: халыққа жоспарлы түрде екпелерді ұйымдастыру және жүргізу, сонымен қатар иммундау жөніндегі деректерді жүргізу. - Денсаулық сақтау саласындағы ағарту және түсіндіру жұмыстары: науқастарға үйде күтім жасауды үйрету және салауатты өмір салтын насихаттау.
Фельдшер көрсететін қызметтер Фельдшер — бұл фельдшерлік-акушерлік пунктте (ФАП) немесе жедел жәрдем бригадасының құрамында жиі дәрігердің функцияларын орындайтын, тереңдетілген деңгейдегі орта медициналық білімі бар маман: - Өз бетінше қабылдау және диагностика жасау: пациентті қарап-тексеру, алдын ала немесе түпкілікті диагноз қою (аурудың асқынбаған түрлерінде), зертханалық және аспаптық зерттеулерді тағайындау. - Емдеу және медикаменттер тағайындау: дәрілік препараттарды жазып беру (соның ішінде жеңілдікті рецептілерді), физиотерапиялық процедураларды тағайындау және еңбекке жарамсыздық парақтарын (ауру демалысын) беру. - Шұғыл медициналық көмек: реанимациялық іс-шараларды жүргізу, қан кетуді тоқтату, сынықтар кезінде иммобилизация жасау (қозғалмайтын етіп таңу), улану кезінде асқазанды шаю, ауруханаға жатқызу мүмкін болмаған жағдайда босандырып алу. - Шағын хирургиялық манипуляциялар: жараларды өңдеу және таңу, тігістерді салу және алу. - Диспансерлік бақылау: бекітіліп берілген учаскедегі созылмалы аурулары бар пациенттердің денсаулық жағдайын бақылау.
1-мысал. Дене қызуы жоғары пациенттің үйіне шақырту бойынша бару Учаскелік медбикенің іс-әрекеті: - пациенттің үйіне тек дәрігердің тапсырмасы бойынша барады; - дене қызуын, тамыр соғысын (пульсін) және артериялық қысымын өлшейді; - дәрігерге беру үшін шағымдарды жазып алады; - егер дәрігер алдын ала тағайындаған болса, қызуды түсіретін екпе жасайды.
Фельдшердің іс-әрекеті: - шақыртуға өз бетінше барады (жедел жәрдем немесе ФАП қызметкері ретінде); - толық қарап-тексеру жүргізеді: өкпесін тыңдайды, тамағын тексереді, ішін пальпациялайды (қолмен басып көреді); - диагнозды өзі қояды (мысалы, «Жіті бронхит»); - антибиотиктерге рецепт жазып береді; - пациентке еңбекке жарамсыздық парағын (ауру демалысын) ашады.
2-мысал. Гипертониясы (жоғары қысымы) бар пациентті жоспарлы қабылдау
Учаскелік медбикенің іс-әрекеті; - пациентті кабинетте дәрігермен бірге қабылдайды; - қысымды өлшейді және көрсеткіштерді медициналық картаға енгізеді; - дәрігердің нұсқауы бойынша жоспарлы қан талдауына және ЭКГ-ға жолдама жазып береді; - қысымды өзіндік бақылау күнделігін қалай жүргізу керектігін түсіндіреді.
Фельдшердің іс-әрекеті: - Өз кабинетінде қабылдауды өз бетінше жүргізеді. - Өткен талдаулардың нәтижелерін бағалайды. - Егер бұрынғы схема көмектеспесе, гипотензивті (қысым түсіретін) препараттардың дозасын түзетеді. - Тек асқынулар болған жағдайда ғана кардиологтың консультациясына жібереді
Терминдер Учаскелік мейіргер — орта медициналық білімі бар, бекітілген учаскедегі пациенттерге медициналық көмек көрсетуді ұйымдастыруға, күтім жасауға және дәрігердің тағайындауларын орындауға қатысатын медицина қызметкері. Фельдшер — орта медициналық білімі және тиісті біліктілігі бар, өз құзыреті шегінде дәрігерге дейінгі медициналық көмек көрсететін медицина қызметкері. Медициналық қызметтер — аурулардың профилактикасына, диагностикасына, емдеуге және оңалтуға бағытталған медициналық іс-шаралар мен көрсетілетін қызметтердің жиынтығы. Біліктілік — медицина қызметкерінің кәсіби даярлық деңгейін және оның құзыретінің көлемін айқындайтын талаптар жиынтығы. Диагностика — пациенттің ауруын немесе денсаулық жағдайын анықтау және бағалау процесі. Емдеу — аурудың алдын алуға, белгілерін азайтуға және пациенттің денсаулығын қалпына келтіруге бағытталған медициналық іс-шаралар кешені. Өз бетінше қабылдау — медицина қызметкерінің өз құзыреті шегінде пациентті дәрігердің тікелей қатысуынсыз қабылдап, оның жағдайын бағалауы. Дәрігерге дейінгі медициналық көмек — дәрігердің қарауына дейін көрсетілетін, пациенттің өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін жағдайларда қажетті медициналық іс-шараларды қамтитын көмек.
|
учаскелік мейіргер біліктілідшер диагностика емдеу медицинк өз бетінше қабылдау дәрігерге дейінгі медициналық көмек |
|
10 |
Жастар денсаулық орталығында кім және қандай жаста психологиялық көмек ала алады? |
Жастар денсаулық орталықтарында (ЖДО) психологиялық көмек 10-нан 18 жасқа дейінгі жасөспірімдерге және 18-ден 29 жасқа дейінгі жастарға көрсетіледі. Мұнда психикалық денсаулықты сақтау мәселелері бойынша консультациялық және медициналық-психологиялық көмек, сондай-ақ қауіп факторларының алдын алу және психикалық саулықты сақтау бойынша жәрдем алуға болады. ЖДО-ға жүгіну үшін алғашқы медициналық-санитарлық көмек маманының (мысалы, терапевт немесе педиатрдың) жолдамасы қажет емес. Бұл «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР Кодексінің 92-бабында қарастырылған.
Ұсынылған ақпаратқа сәйкес, Өскемен қаласында ЖДО аясындағы көмек келесі медициналық ұйымдарда көрсетіледі: 1. «Өскемен қаласының №1 емханасы» ШЖҚ КМК, Өскемен қаласы, Әуезов даңғылы, 18-үй.телефон : +7 7719444636 2. «ВИТА-1» ЖШС, Өскемен қаласы, Шәкәрім даңғылы, 156-үй, телефон: +77054199386 3. «Менің отбасылық амбулаториясым» ЖШС, Өскемен қаласы, Грузинская көшесі, 7-үй. телефон: +7 (7232) 52-54-44
Маңызды ескерту: 10–16 жас аралығындағы жасөспірімдерге медициналық көмек тек ата-анасының немесе заңды өкілдерінің қатысуымен және олардың жазбаша келісімімен ғана беріледі. Ал 18–29 жас аралығындағы жастар медициналық көмекті өз келісімі бойынша алады. Егер Сізге шұғыл көмек қажет болса, Қазақстандағы бірыңғай тегін психологиялық қолдау нөмірлеріне хабарласа аласыз: 111 — балалар мен отбасыларға арналған қолдау қызметі, 150 — ұлттық сенім телефоны, міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесінің жұмысы бойынша сұрақтар туындаса, 1414 нөмірінен кеңес алуға болады.
Мысалы: 15 жастағы эмоционалдық қиындықтарды бастан өткеріп жүрген немесе психикалық денсаулық мәселелері бойынша кеңеске мұқтаж жасөспірім Жастар денсаулық орталығына жүгіне алады. Бұл жастағы тұлғалар үшін медициналық көмекті ата-анасының немесе заңды өкілінің қатысуымен алудың заңнамада қарастырылған ережелері қолданылады.
Терминдер: Жастар денсаулық орталығы (ЖДО) — жасөспірімдер мен жастар (әдетте 29 жасқа дейін) психологтардың, гинекологтардың және басқа да дәрігерлердің көмегін тегін әрі жиі жағдайда құпия түрде ала алатын емхана жанындағы арнайы бөлім немесе бөлек ұйым.
|
жастар денсаулық орталығы ЖДО психологиялық көмек психолог психологиялық кеңес беру психикалық денсаулық жасөспірімдерге көмек жасөспірімдер жастар 10–18 жас 18–29 жастағы жастар психолог кеңесі |
|
11 |
Дәріханадан сатып алынған дәрі-дәрмектерді қайтаруға бола ма? |
«Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» Заңның 30-бабы 1-тармағының 1-тармақшасына және Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 17 қыркүйектегі № ҚР ДСМ-104/2020 бұйрығымен бекітілген Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды көтерме және бөлшек саудада өткізу қағидаларының 16-1-тармағына сәйкес, дәрілік заттар мен медициналық бұйымдар айырбастауға және қайтаруға жатпайды.
Бұндай шектеу дәрі-дәрмектерді тұтынушыға өткізгеннен кейін олардың сапасын, қауіпсіздігін қамтамасыз ету және тиісті сақтау шарттарын сақтау қажеттілігімен байланысты.
Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың қайтаруға және айырбастауға жатпайтыны туралы ақпаратты дәріхана келушілерге көрінетін жерде немесе (ақпараттық стендте) орналастыруы тиіс.
Бұл қалай жүзеге асады: 1. Тиісті сапалы дәрілік зат. Егер препарат дәріханадан сатып алынса, оның сапасы мен жарамдылық мерзімі талаптарға сай болса, сатып алғаннан кейін тұтынушы өз шешімін өзгертсе де, оны қайтаруға немесе айырбастауға болмайды. 2. Кемшілік (ақау) анықталды. Егер сатып алғаннан кейін дәрілік заттың кемшіліктері анықталса немесе жарамдылық мерзімі өтіп кеткен препараттың сатылу фактісі белгілі болса, тұтынушы сапасыз дәрілік затты сату туралы өтініш беру үшін дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың айналысы саласындағы Мемлекеттік органның аумақтық бөлімшесіне (ҚР ДСМ Фармация комитетінің ШҚО бойынша департаменті, бұдан әрі – Уәкілетті орган) немесе «Naqty onim» мобильді қосымшасы арқылы жүгінуге құқылы. 3. Уәкілетті органға жүгіну. Жүгіну кезінде кассалық чекті немесе сатып алуды растайтын басқа құжатты өзіңізбен бірге алып жүру ұсынылады. Осы жүгінуге сәйкес Уәкілетті орган ҚР Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес жоспардан тыс тексеріс жүргізеді.
Мысал Азамат дәріханадан қымбат дәрі сатып алды, бірақ үйіне келгенде препараттың жарамдылық мерзімі екі апта бұрын өтіп кеткенін байқады. Дәріханадағы фармацевт дәрі-дәрмектерді айырбастауға және қайтаруға болмайтынын алға тартып, ақшаны қайтарудан бас тартты. Азамат дәрінің қорабы мен чекті суретке түсіріп, содан кейін бірден «Naqty onim» мобильді қосымшасы арқылы шағым жолдады. Жүйе бұл өтінішті ШҚО бойынша Фармация комитетінің департаментіне автоматты түрде жіберді. Осы сигнал негізінде уәкілетті орган дәріханаға шұғыл түрде жоспардан тыс тексеріс жүргізді.
Терминдерді түсіндіру • Дәрілік зат – аурулардың профилактикасына, диагностикасына және оларды емдеуге арналған, заңнамада белгіленген тәртіппен тіркелген құрал. • Кемшілік (ақау) – дәрілік заттың белгіленген талаптарға, шарт ережелеріне немесе тұтынушыға ұсынылған ақпаратқа сәйкес келмеуі. |
дәрілік заттар дәрі-дәрмектерді қайтару дәрілік заттарды айырбастау дәріхана дәрілік заттың кемшіліктері жарамдылық мерзімі тұтынушылардың құқықтары медициналық бұйымдар |
|
12 |
Туған уақыты, бойы, салмағы және басқа да деректер сияқты мұрағаттық медициналық ақпаратты қалай алуға болады және бұл ақпарат қандай кезеңге беріледі? |
Туған уақыты, бойы, салмағы және басқа да босану туралы мәліметтерді тиісті құжат сақталған жағдайда медициналық жазбалардан алуға болады. Бұл ақпаратты алу үшін сіз босану болған немесе медициналық жазбалар жасалған медициналық мекемеге хабарласуыңыз керек.
Өтініште келесі мәліметтер қамтылуы тиіс: • Аты-жөні; • Жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН); • Туған күні мен жері; • Медициналық ұйымның атауы (егер белгілі болса); • Қажетті нақты ақпарат (мысалы, туған уақыты, бойы, салмағы және басқа да деректер).
Егер медициналық ұйым әлі де жұмыс істеп тұрса, өтініш сол ұйымға жолданады. Егер құжаттар оның ішкі мұрағатына берілген болса, іздестіру жұмыстарын да сол медициналық ұйым жүргізеді. Егер медициналық ұйым қайта ұйымдастырылған болса, өтініш оның құқықтық мирасқорына берілуі тиіс. Егер ұйым таратылып, құжаттар мемлекеттік немесе арнайы мемлекеттік мұрағатқа берілген болса, өтініш құжаттар нақты сақталып тұрған мұрағатқа жолдануы қажет.
Ақпаратты қандай кезеңге алуға болады? Ақпаратты тиісті медициналық құжатты сақтау талап етілген және ол іс жүзінде сақталған кезең үшін алуға болады. Стационарлық науқастың медициналық картасы (№ 001/у нысаны) 25 жыл бойы сақталады. Босану тарихы (№ 020/у нысаны) да 25 жыл бойы сақталады. Егер құжат медициналық ұйымда, оның мұрағатында немесе құқық мирасқорында сақталған болса немесе мемлекеттік сақтауға берілген болса, ақпарат белгіленген тәртіппен ұсынылуы мүмкін. Егер құжат сақтаудың белгіленген мерзімі өткеннен кейін жойылған болса, ондағы ақпаратты ұсыну мүмкін емес.
Процесс келесідей жүзеге асырылады: 1. Босану өткен медициналық мекемеге хабарласыңыз. 2. Қажетті деректерді: босану уақытын, бойын, салмағын және басқа да мәліметтерді ұсыныңыз. 3. Құжаттарды іздеуді жеңілдету үшін босану күні мен орнын көрсетіңіз. 4. Медициналық мекеме медициналық құжаттардың бар-жоғын және олардың сақталу орнын тексереді. 5. Егер құжаттар сақталған болса, қолжетімді ақпарат белгіленген тәртіпке сәйкес беріледі.
Мысал: Жеке тұлға өзінің туған нақты уақытын, сондай-ақ туған кездегі бойы мен салмағын білгісі келеді. Ол босану жүзеге асқан медициналық мекемеге хабарласып, туған күні мен орнын көрсетеді және тиісті ақпаратты сұратады. Медициналық мекеме медициналық құжаттардың бар-жоғын тексереді. Егер қажетті құжаттар сақталған болса, ақпарат белгіленген тәртіпке сәйкес сол тұлғаға беріледі.
Терминдердің анықтамасы: Стационарлық науқастың медициналық картасы — пациент және оған көрсетілген медициналық көмек туралы ақпаратты қамтитын медициналық құжат. Медициналық ұйымның мұрағаты — мұрағаттық сақтауға берілген медициналық құжаттарды сақтау орны. Құқық мирасқоры — қайта ұйымдастырудан кейін құқықтар мен міндеттерді, сондай-ақ заңда көзделген жағдайларда мұрағаттық құжаттарды өз мойнына алатын ұйым. |
медициналық мұрағаттық деректер туған уақыты бойы салмағы медициналық жазба медициналық құжаттама медициналық ұйым мұрағаты сақтау мерзімі құқық мирасқоры мемлекеттік мұрағат |
8. Ішкі саясат, дін және әлеуметтік даму (ішкі саясат, дін, жастар, үкіметтік емес ұйымдар, коммуникациялар)
9. Құрылыс, сәулет және қала құрылысы (МСҚБ да осында; бақылауды қосалқы санат ретінде қалдыру керек)
|
№ |
Жиі қойылатын сұрақ |
Толық жауап |
Негізгі сөздер және хештегтер |
|
1 |
Салынған нысанды пайдалануға берусіз пайдалануға бола ма? |
Салынған нысанды пайдалануға бермей пайдалануға болмайды. Салынған объектіні пайдалануға берусіз пайдалануға жол берілмейді. ҚР «Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» Заңының 73-бабының 7-тармағына сәйкес ғимаратты пайдалануды бастау үшін объектіні қабылдау актісін бекіту қажет. Іске қосу-реттеу жұмыстары 3кезеңінде пайдалануға рұқсат етілетін арнайы экономикалық аймақтардағы өнеркәсіптік объектілер үшін ерекшелік жасалды, бірақ өнімді объектіні ресми пайдалануға бергеннен кейін ғана сатуға болады.
1-мысал Азамат жеке тұрғын үй салып, құрылыс жұмыстарын аяқтады, алайда объектіні пайдалануға қабылдау актісін рәсімдеген жоқ. Құрылыс жұмыстары аяқталғанына қарамастан, объект ресми түрде пайдалануға берілгенге дейін оған қоныстануға және оны пайдалануға құқығы жоқ. Ол үшін заңнама талаптарына сәйкес объектіні пайдалануға қабылдау актісін рәсімдеп, бекіту қажет.
2-мысал Кәсіпкер дүкен салып, бірақ оны пайдалануға беру рәсімін аяқтамады. Қабылдау актісі бекітілгенге дейін дүкенді ашуға және сатып алушыларға қызмет көрсетуге жол берілмейді. |
Құрылыс
Пайдалануға беру |
|
2 |
Құрылысты рұқсат құжаттарынсыз жүзеге асыруға бола ма? |
Қолданыстағы ғимараттардың үй – жайларын (жекелеген бөліктерін) салу немесе өзгерту жөніндегі ойды іске асыру үшін рұқсат беру құжаттары-өтініш берушіге мыналарды қамтитын құжаттар талап етіледі:
жергілікті атқарушы органның жерге тиісті құқық беру туралы шешімі;
жергілікті атқарушы органның қолданыстағы ғимараттардың (құрылыстардың) үй-жайларын (жекелеген бөліктерін) реконструкциялауды, қайта жоспарлауды, қайта жабдықтауды жүргізуге арналған шешімі. |
Құрылыс |
|
3 |
Жеке тұрғын үй мен шаруашылық-тұрмыстық құрылыстарды пайдалануға беруді қалай рәсімдеуге болады? |
Жеке тұрғын үй мен шаруашылық-тұрмыстық құрылыстарды пайдалануға беру құрылыс аяқталғаннан кейін және объектіні пайдалануға қабылдау актісі рәсімделген соң жүзеге асырылады. Ол үшін заңнамада көзделген кезеңдерден өту қажет: бастапқы материалдарды алу, эскиздік жобаны әзірлеу және келісу, құрылысты жүргізу, қабылдау актісін рәсімдеу, сондай-ақ оны есепке қою және жылжымайтын мүлікке құқықты мемлекеттік тіркеуді қамтамасыз ету. Рәсімдеу тәртібі мен шарттары объектінің түріне, жер учаскесінің нысаналы мақсатына және орналасқан жеріне байланысты болады. 1. Жеке тұрғын үй құрылысына арналған бастапқы материалдарды алу Жеке тұрғын үй салу үшін «Құрылыс және реконструкциялау (қайта жоспарлау және қайта жабдықтау) жобаларын әзірлеу кезінде бастапқы материалдарды ұсыну» мемлекеттік қызметі шеңберінде сәулет-жоспарлау тапсырмасын (СЖТ) алу қажет. Өтініш электрондық үкіметтің eGov.kz порталы немесе мемлекеттік қала құрылысы кадастрының автоматтандырылған цифрлық жүйесі арқылы жер учаскесі орналасқан жердегі жергілікті атқарушы органға беріледі. Объектінің сипаттамаларына қарай қажетті бастапқы материалдар ұсынылады. Егер инженерлік және коммуналдық желілерге қосылу немесе қосымша қосылу қажет болса, техникалық шарттарды алу қажет. Техникалық жағынан күрделі емес объектілер үшін мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі 9 жұмыс күнін құрайды. 2. Эскиздік жобаны әзірлеу және келісу Алынған бастапқы материалдардың негізінде жеке тұрғын үйдің эскиздік жобасы әзірленеді. Онда үйдің негізгі сәулеттік-жоспарлау шешімдері, сипаттамалары және жер учаскесінде орналасуы көрсетіледі. Эскиздік жоба eGov.kz порталы немесе мемлекеттік қала құрылысы кадастрының автоматтандырылған цифрлық жүйесі арқылы жергілікті атқарушы органмен келісуге жіберіледі. Келісу мерзімі 10 жұмыс күнін құрайды. Жобалау ұйымын тарту қажеттілігі заңнама талаптары мен объектінің сипаттамаларына қарай айқындалады. Барлық жеке тұрғын үйлердің эскизін әзірлеу үшін лицензиясы бар жобалау ұйымын міндетті түрде тарту талабы көзделмеген. 3. Жеке тұрғын үй мен шаруашылық-тұрмыстық құрылыстарды салу Эскиздік жоба келісілгеннен кейін құрылыс жұмыстарын бастауға болады. Қазақстан Республикасы Құрылыс кодексінің 98-бабы 4-тармағына сәйкес жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлемей, эскиздер (эскиздік жобалар) негізінде мынадай құрылыс объектілерін салуға жол беріледі: биіктігі екі қабаттан аспайтын жеке тұрғын үйлерді салу, бұған сейсмикалық қауіптілігі жоғары аудандар (аймақтар), сондай-ақ сел, көшкін және қар көшкіні қаупі мен тәуекелдері карталарында белгіленген аумақтар кірмейді; жеке қосалқы шаруашылыққа, бау-бақша және бақша өсіруге арналған жер учаскелерінде шаруашылық-тұрмыстық құрылыстар салу. Құрылыс жұмыстары құрылыс, санитариялық, өрт қауіпсіздігі және өзге де міндетті талаптарды, оның ішінде көршілес құрылыстар мен жер учаскесінің шекараларына дейінгі нормативтік арақашықтықтарды сақтай отырып жүргізілуі тиіс. Шығыс Қазақстан облысының тұрғындары үшін маңызды! Жеке тұрғын үйлерді жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлемей, эскиз негізінде салудың жеңілдетілген тәртібі сейсмикалық қауіптілігі жоғары аумақтарда, сондай-ақ сел, көшкін және қар көшкіні қаупі мен тәуекелдері бар аймақтарда қолданылмайды. Сондықтан құрылыс басталғанға дейін нақты жер учаскесінің осындай аймақтарға жататынын анықтау қажет. Жеңілдетілген тәртіпті қолдану мүмкіндігі учаскенің орналасқан жері мен тиісті қауіп-қатер карталарына сәйкес айқындалады. 4. Салынған объектіні пайдалануға өз бетінше қабылдау Құрылыс аяқталғаннан кейін, егер объект заңнама талаптарына сәйкес келсе және өз бетінше қабылдауға рұқсат етілген санатқа жатса, меншік иесі объектіні пайдалануға қабылдау актісін өз бетінше рәсімдей алады. Өз бетінше қабылдау Құрылыс кодексінің 98-бабының 4-тармағында көрсетілген жауапкершіліктің үшінші деңгейіндегі құрылыс объектілеріне қолданылады. Бұл ретте бірқатар шектеулерді ескеру қажет: мемлекеттік инвестициялар есебінен немесе олардың қатысуымен қаржыландырылатын объектілерге, сондай-ақ екі қабаттан жоғары жеке тұрғын үйлерге өз бетінше қабылдау тәртібі қолданылмайды. Бұдан басқа, құрылыс немесе объектіні пайдалану басқа азаматтардың құқықтарына нұқсан келтірген не мемлекеттік, қоғамдық немесе жеке мүдделерге қайшы келген жағдайда да мұндай тәртіпке жол берілмейді. Актіні рәсімдеу кезінде меншік иесі салынған объектінің келісілген эскиздік жобаға, бастапқы материалдарға және міндетті нормативтік талаптарға сәйкестігін тексереді. Өз бетінше қабылдау тәртібі мен актінің нысаны Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрінің 2026 жылғы 20 наурыздағы № 123 бұйрығымен бекітілген. 5. Қабылдау актісін есепке қою және меншік құқығын мемлекеттік тіркеу Рәсімделген қабылдау актісі қажетті құжаттармен бірге мемлекеттік қала құрылысы кадастрының автоматтандырылған цифрлық жүйесінде жергілікті атқарушы органның есебіне қою үшін «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы (ХҚКО) арқылы ұсынылады. Заңнамада көзделген жағдайларда актіге инженерлік желілердің және (немесе) ғимараттардың (құрылыстардың) нақты орналасқан жерінің атқарушылық геодезиялық түсірілімі қоса берілуі қажет. Осы мақалада қарастырылған жеке тұрғын үйлер мен шаруашылық-тұрмыстық құрылыстар үшін құжаттарды дайындау кезінде бұл талапты ескеру қажет. Актіні есепке қою жергілікті атқарушы органға Мемлекеттік корпорациядан келіп түскен күннен бастап бір жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады. Акт есепке қойылғаннан кейін жылжымайтын мүлікке құқықты мемлекеттік тіркеу заңнамада белгіленген тәртіппен жүргізіледі. Назар аударыңыз: қабылдау актісін мемлекеттік қала құрылысы кадастрында есепке қою және меншік құқығын мемлекеттік тіркеу – екі бөлек рәсім. Актіні есепке қою жылжымайтын мүлікке құқықты мемлекеттік тіркеуді алмастырмайды.
Мысалдар 1-мысал. Жеке тұрғын үй салу Азамат өзіне тиесілі жер учаскесіне бір қабатты тұрғын үй салуды жоспарлап отыр. Алдымен ол СЖТ мен қажетті бастапқы материалдарды, қажет болған жағдайда инженерлік желілерге қосылуға арналған техникалық шарттарды алады. Содан кейін эскиздік жобаны әзірлеп, оны жергілікті атқарушы органмен келіседі. Құрылыс басталғанға дейін жер учаскесінің сейсмикалық қауіптілігі жоғары аймақта немесе сел, көшкін не қар көшкіні қаупі мен тәуекелдері бар аумақта орналаспағанын анықтау қажет. Эскиз келісілгеннен кейін азамат белгіленген талаптарды сақтай отырып үй салады. Құрылыс аяқталған соң, егер объект өз бетінше қабылдау шарттарына сәйкес келсе, меншік иесі белгіленген нысан бойынша акт рәсімдейді. Одан кейін акт қажетті құжаттармен бірге жергілікті атқарушы органның есебіне қою үшін ХҚКО арқылы ұсынылады. Акт есепке қойылғаннан кейін азамат үйге меншік құқығын мемлекеттік тіркеуден өткізеді.
2-мысал. Шаруашылық-тұрмыстық құрылыс салу Азамат жеке қосалқы шаруашылыққа, бау-бақша немесе бақша өсіруге арналған жер учаскесіне гараж немесе шаруашылық сарайын салуды жоспарлап отыр. Бұл жағдайда заңнама жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлемей, эскиз негізінде шаруашылық-тұрмыстық құрылыстар салуға мүмкіндік береді. Құрылыс кезінде міндетті құрылыс, санитариялық және өрт қауіпсіздігі талаптарын, сондай-ақ көршілес құрылыстар мен жер учаскесінің шекараларына дейінгі нормативтік арақашықтықтарды сақтау қажет. Құрылыс аяқталғаннан кейін меншік иесі өз бетінше қабылдау шарттарын сақтай отырып, белгіленген нысан бойынша акт рәсімдейді және оның мемлекеттік қала құрылысы кадастрында есепке қойылуын қамтамасыз етеді. Егер салынған объектіге жеке меншік құқығын рәсімдеу қажет болса, акт есепке қойылғаннан кейін тиісті мемлекеттік тіркеу жүргізіледі.
Негізгі ұғымдар Сәулет-жоспарлау тапсырмасы (СЖТ) – объектіні жобалауға қойылатын сәулеттік және жоспарлау талаптарын белгілейтін құжат. Эскиздік жоба – объектінің негізгі сәулеттік-жоспарлау шешімдері, сипаттамалары және оның жер учаскесінде орналасуы көрсетілген құжат. Техникалық шарттар – объектіні инженерлік және коммуналдық желілерге қосуға қажетті талаптар. Құрылыс объектісін пайдалануға қабылдау актісі – құрылыс аяқталғаннан кейін рәсімделетін және объектінің пайдалануға қабылданғанын растайтын құжат. Атқарушылық геодезиялық түсірілім – салынған объектілер мен инженерлік желілердің нақты орналасқан жерін көрсететін түсірілім. |
Пайдалануға беру
Сәулет-жоспарлау тапсырмасы
Эскиздік жоба |
|
4 |
Жеке тұрғын үй мен шаруашылық-тұрмыстық құрылыстарды бұзуды қалай жүзеге асыруға болады? |
Жеке тұрғын үйді және шаруашылық-тұрмыстық ғимараттарды бұзуды жүзеге асыру үшін Сізге: 1. Құқық белгілейтін құжаттарды қоса бере отырып, «Объектілерді кейіннен кәдеге жарату (ғимараттар мен құрылыстарды бұзу) жөніндегі жұмыстар кешенін жүргізуге шешім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша «Электрондық үкімет» веб-порталы арқылы өтініш беру арқылы қала/аудан әкімдігінен бұзуға шешім алу; 2. Жеке тұрғын үй мен шаруашылық-тұрмыстық құрылыстарды өз бетінше бұзуды жүзеге асыру; 3. «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу» мемлекеттік қызметі шеңберінде есепке алу және тіркеу үшін бұзу актісін ХҚКО-ға тапсыру.
Мысал Азамат өзіне тиесілі жер учаскесінде орналасқан жеке тұрғын үй мен шаруашылық-тұрмыстық құрылыстарды бұзуды жоспарлап отыр. Ол үшін азамат «Электрондық үкімет» веб-порталы арқылы қала немесе аудан әкімдігіне жүгініп, бұзу туралы шешім алу үшін өтініш береді және жылжымайтын мүлікке құқық белгілейтін құжаттарды қоса ұсынады. Тиісті шешімді алғаннан кейін азамат үй мен шаруашылық құрылыстарын бұзуды өз бетінше ұйымдастырады. Жұмыстар аяқталған соң бұзу актісін рәсімдеп, оны есепке алу және тіркеу үшін ХҚКО-ға жүгінеді. |
Үйді бұзу Ғимараттарды бұзу Бұзу шешімі |
|
5 |
Тұрғын үй құрылысына үлескерлердің қаражатын құрылыс салушы қандай жағдайларда заңды түрде тарта алады? |
Құрылыс салушы үлескерлерден қаражат тартуды екі шарттың біреуі орындалған жағдайда ғана жүзеге асыра алады: 1) Жергілікті атқарушы органның (әкімдіктің) рұқсатын алған кезде. Әкімдік рұқсатты мына талаптар орындалған жағдайда береді: - құрылыс салушы тұрғын үй объектісінің іргетасын толық аяқтаған болса; - жобалық-сметалық құжаттама, жер учаскесіне құқықты растайтын құжаттар және өзге де қажетті құжаттар толық жинақталып тапсырылса; - құрылыс салушы қаржылық орнықтылық талаптарына сәйкес келсе. 2) Бірыңғай оператор – «Қазақстан тұрғын үй компаниясы» АҚ-ның (ҚТҮК) кепілдігін алған кезде. ҚТҮК үлестік қатысу саласындағы Бірыңғай оператор болып табылады. Кепілдік төмендегі жағдайларда беріледі: - жоба бойынша құрылыс салушының қаржылық орнықтылығы тексеріліп, оң қорытынды алынған болса; - құрылыс салушы нысанды тіркеп, барлық қажетті құжаттарды тапсырған болса; - ҚТҮК кепілдік беру туралы шешім қабылдаған болса (Заңның 8-бабы).
Мысал: Егер тұрғын үй құрылысы тоқтап қалса немесе созылса, ҚТҮК-ке көппәтерлі тұрғын үй құрылысын аяқтау міндеттемесі және кепілдік шарты бойынша үлескерлер алдындағы жауапкершілігі жүктеледі.
Рұқсат немесе кепілдіксіз қаражат тартуға тыйым салынады Заңның 3-бабы үлескерлердің ақшасын рұқсаттамалық құжаттар алынбай тұрып тартуға тікелей тыйым салады. Салдары: - жасалған шарттар жарамсыз деп танылады; - мұндай қызмет заңсыз болып есептеледі; - үлескерлер салынған қаражатты жоғалту қаупіне ұшырайды. Жобаның заңдылығын қалай тексеруге болады Барлық рұқсат алған нысандар ресми homeportal.kz порталына енгізілген. Порталдан тексеруге болады: - әкімдіктің рұқсатының бар-жоғын; - ҚТҮК кепілдігінің бар-жоғын;
Терминдердің түсіндірмесі: - Үлестік қатысу — көппәтерлі тұрғын үй құрылысының қаржыландырылуына азаматтардың қатысуы. - Бірыңғай оператор — үлескерлердің құқықтарын қорғауды қамтамасыз ететін ұлттық ұйым. Қазақстанда бұл — «Қазақстан тұрғын үй компаниясы» АҚ. - Әкімдіктің рұқсаты — құрылыс жобалық құжаттамаға сәйкес жүргізіліп жатқанын және құрылыс салушының халықтың қаражатын тартуға құқылы екенін растайтын құжат. - ҚТҮК кепілдігі — үлескерлердің инвестицияларының қауіпсіздігін қамтамасыз ететін қорғаныс тетігі. |
құрылыс салушы
үлескерлердің қаражатын тарту
тұрғын үй құрылысы |
|
6 |
Екі қабаттан аспайтын жеке тұрғын үй салу кезінде жобаны ведомстводан тыс сараптамадан өткізу талап етіле ме? |
Қазақстан Республикасының «Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» Заңының 60-бабының 2-тармағына сәйкес техникалық жағынан күрделі емес объектілер үшін жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлемей және жобаларды міндетті сараптамадан өткізбей құрылыс салуға жол беріледі. Екі қабаттан аспайтын жеке тұрғын үйлер белгіленген критерийлерге сәйкес болған жағдайда техникалық жағынан күрделі емес объектілерге жатады, оның ішінде «Ғимараттар мен құрылыстарды техникалық және (немесе) технологиялық жағынан күрделі объектілерге жатқызудың жалпы тәртібін айқындау қағидаларына» (Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 28 ақпандағы №165 бұйрығы) сәйкес.
Маңызды Егер объект өз сипаттамалары бойынша неғұрлым күрделі болып табылса (мысалы, қабаттылығы жоғары болса, күрделі конструктивтік шешімдері болса немесе жауапкершілік деңгейі жоғары болса), жобалық құжаттаманы әзірлеу және сараптамадан өткізу талап етіледі.
Мысал
Терминдерге түсіндірме Ведомстводан тыс сараптама — жобалық құжаттаманың заңнама талаптарына және құрылыс нормаларына сәйкестігін аккредиттелген ұйым жүргізетін сараптама.
|
жоба сараптамасы
жеке тұрғын үй
екі қабат
құрылыс
техникалық жағынан күрделі емес объект |
|
7 |
Қандай жағдайларда нысанға жоспардан тыс тексеру жүргізіледі? |
Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексінің 144-бабына сәйкес жоспардан тыс тексеру тек заңнамада белгіленген нақты негіздер болған кезде ғана жүргізіледі.
Жоспардан тыс тексеру жүргізудің негіздері Нысанға жоспардан тыс тексеру мынадай жағдайларда тағайындалуы мүмкін:
Маңызды
Мысал
Терминдерге түсіндірме Жоспардан тыс тексеру — заңда белгіленген негіздер болған кезде жүргізілетін тексеру. Нұсқама — анықталған бұзушылықтарды жою туралы мемлекеттік органның орындалуы міндетті талабы.
|
жоспардан тыс тексеру
тексеру негіздері
кәсіпкерлік кодекс нысанды тексеру
шағым, нұсқама. |
|
8 |
Нысанды пайдалануға беру үшін қандай құжаттар қажет? |
Нысанды пайдалануға беру құрылыс аяқталғаннан кейін және орындалған жұмыстардың жобалық құжаттамаға сәйкестігі расталған соң жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасының «Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» Заңының 75-бабына сәйкес нысанды пайдалануға берудің міндетті шарты – құрылыс сапасы мен белгіленген талаптарға сәйкестігін растайтын құжаттардың болуы.
Қажетті құжаттардың тізбесі Нысанды пайдалануға беру үшін мынадай құжаттар қажет:
Рәсімдеу тәртібі Барлық құжаттарды алғаннан кейін тапсырыс беруші:
Маңызды Аталған құжаттардың кемінде біреуінің болмауы нысанды пайдалануға беруден бас тартуға негіз болып табылады.
Мысал
Терминдерге түсіндірме Авторлық қадағалау — жобаны әзірлеуші тарапынан құрылыс жұмыстарының жобалық шешімдерге сәйкестігін бақылау. Техникалық қадағалау — құрылыс жұмыстарының сапасын бақылау. Сәйкестік туралы декларация — мердігердің жұмыстардың белгіленген талаптарға сәйкес орындалғанын растайтын құжаты.
|
пайдалануға беру
құжаттар
пайдалануға беру актісі
құрылыс нысаны
авторлық қадағалау
техникалық қадағалау
|
|
9 |
Су қоймасының жағасында пирстер, понтондар, көпірлер немесе басқа құрылыстар салуға бола ма және бұл үшін қандай келісімдер қажет? |
Су айдынының жағасында пирстер, понтондар, көпірлер және өзге де құрылыстар салуға заңнама талаптары сақталған және қажетті келісімдер алынған кезде жол беріледі. Қазақстан Республикасының Су кодексіне сәйкес су объектілеріне іргелес аумақ судың ластануы мен сарқылуын болдырмау үшін шаруашылық қызметтің арнайы режимі белгіленген су қорғау аймағы мен су қорғау белдеуіне жатады.
Не салуға болады Су қорғау аймақтары шегінде құрылысқа жол беріледі * пирстер, айлақтар, көпірлер; * су көлігі объектілері; * балық аулауға және аквамәдениетке арналған құрылыстар; * Су шаруашылығы құрылыстары.
Қандай келісімдер қажет Құрылыс үшін сізге қажет: * жобалық құжаттаманы әзірлеу; * су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі бассейндік инспекциядан келісім алу; * егер құрылыс жер учаскесін пайдаланумен немесе құрылыстар салумен байланысты болса, сәулет, қала құрылысы және жер қатынастары органдарынан келісімдер алу; * экологиялық заңнаманың талаптарын сақтау.
Маңызды Су қорғау аймағында және су қорғау белдеуінде өз бетінше құрылысқа тыйым салынады. Жағалау белдеуі (әдетте жағалаудан 35 метрге дейін) ерекше шектеулері бар аумаққа жатады, мұнда кез келген қызметке тиісті келісімдер болған кезде ғана жол беріледі. Нәтижесі Жоба және барлық қажетті келісімдер болған жағдайда Пирс, понтон немесе көпір салу заңды негізде жүзеге асырылады.
Мысал Азамат балық аулау үшін ағаш көпір орнатуды жоспарлап отыр. Ол үшін ол жобаға тапсырыс береді, оны бассейндік инспекциямен келіседі және қажет болған жағдайда жер учаскесін пайдалану кезінде сәулет және жер қатынастары органдарында келісім алады. Осыдан кейін Құрылыс белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.
Терминдерді түсіндіру Су қорғау аймағы - шаруашылық қызметі шектелген су объектісіне іргелес аумақ. Су қорғау белдеуі-қатаң шектеулері бар су қорғау аймағының бөлігі (әдетте жағадан 35 метрге дейін). Бассейндік инспекция-су ресурстарын пайдалануды және қорғауды реттейтін мемлекеттік орган. Су қоры-Қазақстан Республикасының барлық су объектілерінің жиынтығы.
|
Пирс, понтон, көпір, су қоймасының жағасында құрылыс салу су қорғау аймағы су қорғау белдеуі құрылысты келісу бассейн инспекциясы
|
|
10 |
Пәтерді, тұрғын үйді немесе тұрғын емес үй-жайды қайта жоспарлауды қалай заңдастыруға және жылжымайтын мүліктің техникалық паспортына өзгерістер енгізуге болады? |
Пәтерді, жеке тұрғын үйді немесе тұрғын емес үй-жайды қайта жоспарлауды және (немесе) қайта жабдықтауды заңдастыру үшін орындалған жұмыстардың көтергіш және қоршау конструкцияларына, инженерлік жүйелерге, ғимараттың қасбетіне, сондай-ақ көппәтерлі тұрғын үйдің ортақ мүлкіне әсер ету дәрежесін анықтау қажет.
Заңдастыруға жататын өзгерістерге мыналар жатады:
· пәтерді, жеке тұрғын үйді немесе тұрғын емес үй-жайды қайта жоспарлау; · ішкі қалқаларды ауыстыру, көшіру немесе бөлшектеу; · үй-жайлардың алаңын өзгерту; · бөлмелерді, балкондарды немесе лоджияларды біріктіру; · үй-жайларды қайта жабдықтау; · жылжымайтын мүлік объектісінің техникалық паспортында көрсетілмеген өзге де өзгерістер.
1. Қайта жоспарлауды ресімдеу тәртібін қалай анықтауға болады? Қайта жоспарлауды және (немесе) қайта жабдықтауды ресімдеу тәртібі орындалған немесе жоспарланып отырған жұмыстардың сипатына байланысты айқындалады. Егер қайта жоспарлау нәтижесінде: · көтергіш қабырғалар мен өзге де көтергіш конструкциялар; · сумен жабдықтау, жылыту, желдету жүйелері және басқа да инженерлік желілер; · ғимараттың қасбеті; · көппәтерлі тұрғын үйдің ортақ мүлкі өзгеріске ұшыраса немесе оларға әсер етсе, сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласындағы рұқсат беру рәсімдерінен өту қажет.
Егер жүргізілген өзгерістер жоғарыда көрсетілген элементтерге әсер етпесе, ресімдеу техникалық құжаттаманы дайындау және жылжымайтын мүлік объектісінің техникалық паспортына тиісті өзгерістер енгізу арқылы жүзеге асырылады.
2. Қайда жүгіну қажет? Рұқсат беру құжаттарын алу үшін «Құрылыс және реконструкциялау (қайта жоспарлау және қайта жабдықтау) жобаларын әзірлеу кезінде бастапқы материалдарды ұсыну» мемлекеттік қызметіне жүгіну қажет. Өтініш Мемлекеттік қала құрылысы кадастрының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі (МҚК ААЖ) https://gov.ggk.kz арқылы беріледі.
3. Қандай құжаттарды ұсыну қажет? Өтінішке келесі құжаттар қоса ұсынылады: · өзгерістер кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне әсер ететін жағдайда, тұрғын үйдегі пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің кемінде үштен екісінің жазбаша келісімінің электрондық көшірмесі немесе меншік иелері жиналысы хаттамасының электрондық көшірмесі; · өзгертілетін үй-жайдың техникалық паспортының электрондық көшірмесі (бар болған жағдайда); · инженерлік желілерге қосымша қосылу немесе қолданыстағы жүктемелерді ұлғайту қажет болған жағдайда сауалнама парағының электрондық көшірмесі; · егер жобада көршілес үй-жайлар иелерінің мүдделеріне әсер ететін өзгерістер көзделсе, олардың нотариат куәландырған келісімі. Көршілес меншік иелерінің мүдделері мынадай жағдайларда қозғалатын болып есептеледі: · ортақ қабырғаны немесе үй-жайлар арасындағы өзге де ортақ шекараны өзгерту; · санитариялық жағдайлардың нашарлауы; · экологиялық жағдайлардың нашарлауы; · өрт қауіпсіздігі талаптарының нашарлауы. Заңнамада көзделмеген өзге құжаттарды талап етуге жол берілмейді.
4. Өтініш қанша уақыт қаралады? Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі: 15 жұмыс күні. Өтінішті қарау нәтижесі бойынша өтініш берушіге: · қайта жоспарлауға (реконструкциялауға) рұқсат беру туралы шешім; · сәулет-жоспарлау тапсырмасы (СЖТ); · техникалық шарттар (қажет болған жағдайда) беріледі.
5. Рұқсат алғаннан кейін не істеу қажет? Бастапқы материалдарды алғаннан кейін: · лицензиясы бар жобалау ұйымына қайта жоспарлау немесе қайта жабдықтау жобасын әзірлеуге тапсырыс беру; · қажет болған жағдайда (егер көтергіш конструкцияларға әсер етсе) жобаны сараптамадан өткізу; · құрылыс жұмыстарын бекітілген жобаға сәйкес орындау; · жұмыстар аяқталғаннан кейін объектіні қабылдау актісін рәсімдеу; · жаңа техникалық паспортты арқылы немесе электрондық үкімет порталы арқылы алу; · жылжымайтын мүлік объектісінің тіркеу деректеріне өзгерістер енгізу үшін әділет органдарына жүгіну қажет.
6. Жүргізілген қайта жоспарлауды заңдастыруға бола ма? Егер қайта жоспарлау жұмыстары бұрын орындалған болса, меншік иесіне: · лицензиясы бар жобалау ұйымына жүгіну; · объектіні одан әрі пайдалануға болатындығы туралы техникалық қорытынды алу; · қажет болған жағдайда рұқсат беру құжаттарын рәсімдеу; · жаңа техникалық паспортқа тапсырыс беру; · жылжымайтын мүлік объектісі туралы мәліметтерге енгізілген өзгерістерді тіркеу қажет. Егер орындалған жұмыстар қауіпсіздік талаптарына немесе құрылыс нормаларына сәйкес келмесе, меншік иесіне анықталған бұзушылықтарды жою немесе үй-жайды бастапқы қалпына келтіру туралы нұсқама берілуі мүмкін.
7. Қандай жұмыстарды орындауға тыйым салынады? Ғимараттың қауіпсіздігін бұзуға немесе басқа адамдардың тұру жағдайларын нашарлатуға әкеп соғуы мүмкін қайта жоспарлау жұмыстарын жүргізуге жол берілмейді. Атап айтқанда, мыналарға тыйым салынады: · жобасыз және рұқсат беру құжаттарынсыз көтергіш қабырғаларды бұзу немесе зақымдау; · желдету арналарының құрылымын өзгерту немесе оларды жабу; · ғимарат қасбетін өз бетінше өзгерту; · инженерлік желілерге түсетін жүктемені белгіленген рұқсат етілген параметрлерден асыру; · құрылыс, санитариялық немесе өрт қауіпсіздігі талаптарын бұзатын өзге де жұмыстар жүргізу.
8. Қандай жауапкершілік көзделген? Жылжымайтын мүлік объектісін өз бетінше қайта жоспарлау немесе қайта жабдықтау Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне сәйкес әкімшілік жауапкершілікке әкеп соғуы мүмкін. Айыппұл салумен қатар, меншік иесіне: · анықталған бұзушылықтарды жою туралы; · үй-жайды бастапқы қалпына келтіру туралы; · орындалған жұмыстарды заңдастыру рәсімінен өткізу туралы нұсқама берілуі мүмкін.
Егер жүргізілген жұмыстар ғимараттың қауіпсіздігіне қауіп төндірсе немесе басқа меншік иелерінің құқықтарын бұзса, заңнамада көзделген қосымша шаралар қолданылуы мүмкін.
Мысалдар
Мысал 1 Пәтер иесі ас үй мен қонақ бөлменің арасындағы көтергіш емес қалқаны бөлшектеген. Жүргізілген жұмыстар көтергіш конструкцияларға, инженерлік желілерге немесе ғимараттың ортақ мүлкіне әсер етпеген.Жұмыстар аяқталғаннан кейін меншік иесі техникалық құжаттаманы ресімдеп, жаңартылған техникалық паспорт алған және жылжымайтын мүлік объектісіне қатысты құжаттарға тиісті өзгерістерді енгізуді тіркеген.
Мысал 2 Пәтер иесі көтергіш қабырғадағы есік ойығын кеңейткен. Мұндай өзгерістер көтергіш конструкцияларға әсер ететіндіктен, оларды ресімдеу үшін Мемлекеттік қала құрылысы кадастрының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі (АИС ГГК) арқылы бастапқы материалдарды алу, жобалау құжаттамасын әзірлеу, қажетті келісулер мен сараптамалардан өту, сондай-ақ сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы заңнама талаптарына сәйкес рұқсат беру құжаттарын ресімдеу талап етіледі.Жұмыстар аяқталғаннан кейін объект пайдалануға қабылданып, техникалық және құқық белгілейтін құжаттарға тиісті өзгерістер енгізіледі.
Терминдер Қайта жоспарлау — объектінің техникалық паспортына тиісті өзгерістер енгізе отырып, үй-жайдың конфигурациясын өзгерту. Қайта жабдықтау — үй-жайдың негізгі конструктивтік элементтерін сақтай отырып, оның инженерлік немесе функционалдық мақсатын өзгерту. Техникалық паспорт — жылжымайтын мүлік объектісінің сипаттамалары мен жоспарлануы туралы мәліметтерді қамтитын құжат. СЖТ (сәулет-жоспарлау тапсырмасы) — объектіні жобалауға қойылатын талаптарды қамтитын құжат. МҚК ААЖ (Мемлекеттік қала құрылысы кадастрының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі) — сәулет, қала құрылысы және құрылыс салаларындағы мемлекеттік қызметтерді көрсетуге арналған ақпараттық жүйе.
|
қайта жоспарлауды заңдастыру пәтерді қайта жоспарлау техникалық паспортқа өзгерістер енгізу үй-жайды қайта жабдықтау пәтерді реконструкциялау жылжымайтын мүліктің техникалық паспорты МҚК ААЖ сәулет-жоспарлау тапсырмасын (СЖТ) алу қайта жоспарлауды келісу рұқсатсыз қайта жоспарлау қайта жоспарлауды рәсімдеу
|
|
11 |
МСҚБ органдарының жоспардан тыс тексеру жүргізуіне негіз болатын өтінішті қалай рәсімдеу қажет? |
МСҚБ органдарының жоспардан тыс тексеру жүргізуіне негіз болуы үшін өтініште Қазақстан Республикасы заңнамасы талаптарының болжамды бұзылуы туралы мәліметтер және оларды растайтын дәлелдемелер қамтылуға тиіс. Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 144-бабы 5-тармағының 3) тармақшасына сәйкес, Қазақстан Республикасы заңнамасы талаптарының бұзылғаны туралы жеке немесе заңды тұлғаның жеткілікті негіздермен және растайтын дәлелдемелермен берілген өтініші жоспардан тыс тексеру жүргізуге негіз болып табылады. Осыған байланысты өтініште мынадай мәліметтерді көрсету ұсынылады: • құрылыс нысанының мекенжайы және (бар болған жағдайда) атауы; • құрылыс салушы, мердігер немесе құрылысты жүзеге асыратын өзге тұлға туралы мәліметтер (бар болған жағдайда); • заңнама талаптарының болжамды бұзылуының нақты мән-жайлары; • бұзушылық анықталған күн немесе кезең; МСҚБ органынан оның құзыреті шегінде жоспардан тыс тексеру жүргізуді және тиісті шаралар қабылдауды сұрау. Өтінішке баяндалған мән-жайларды растайтын құжаттарды және өзге де материалдарды, мысалы фотосуреттерді, бейнежазбаларды, схемаларды, жоспарларды немесе басқа да дәлелдемелерді қоса беру ұсынылады.
Маңызды Өтініште құрылыс нысанының және заңнама талаптарының болжамды бұзылуын айқындауға мүмкіндік беретін нақты мәліметтер болуы тиіс. Мұндай мәліметтер мен растайтын материалдар болмаған жағдайда, өтініш жоспардан тыс тексеру жүргізуге жеткілікті негіз болып табылмауы мүмкін.
Мысал Көппәтерлі тұрғын үйдің тұрғындары құрылыс қалдықтарының құрылыс алаңының сыртында жиналып жатқанын байқап, соның салдарынан іргелес аумақтың ластанып жатқанын және жаяу жүргіншілердің жүруіне кедергі келтіріліп отырғанын анықтады. Осыған байланысты олар «e-Otinish» ақпараттық жүйесі арқылы жоспардан тыс тексеру жүргізуді сұрап өтініш жолдады. Өтініште МСҚБ органына құрылыс нысанының мекенжайы көрсетіліп, анықталған мән-жайлар сипатталды, құрылыс алаңының фотосуреттері қоса берілді және құрылыс жүргізу кезінде заңнама талаптарының сақталуын тексеру сұралды. Өтініш қаралғаннан кейін мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау органы жоспардан тыс тексеру жүргізу туралы шешім қабылдады. Терминдер МСҚБ органы (мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау басқармасы) — Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген құзырет шегінде мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылауын жүзеге асыратын мемлекеттік орган. Өтініш — жеке немесе заңды тұлғаның мемлекеттік органға қарау және тиісті шаралар қабылдау үшін жолдайтын арызы, шағымы немесе хабарламасы. Жоспардан тыс тексеру — заңнамада көзделген негіздер болған кезде мемлекеттік бақылау органы жүргізетін тексеру. Тексеру жүргізуге негіз — мемлекеттік органға тексеру іс-шараларын жүргізуге құқық беретін заңнамада көзделген мән-жайлар. Растайтын дәлелдемелер — өтініште баяндалған фактілерді растайтын құжаттар, материалдар және өзге де мәліметтер. «e-Otinish» ақпараттық жүйесі — жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін беру және қарау үшін арналған Қазақстан Республикасының мемлекеттік ақпараттық жүйесі. |
МСҚБ, жоспардан тыс тексеру, өтініш, Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексі, құрылыс нысаны, заңнама талаптарының бұзылуы, құрылыс салушы, мердігер, дәлелдемелер, фотосуреттер, бейнежазба, құрылыс, e-Otinish. |
10. Халықты әлеуметтік қорғау және жұмыспен қамту (жәрдемақылар, әлеуметтік бағдарламалар, жұмыспен қамту, еңбек қатынастары)
|
№ |
Жиі қойылатын сұрақ |
Толық жауап |
Негізгі сөздер және хештегтер |
|
1 |
Мүгедектігі бар адамдарға санаторий-курорттық емдеуді қалай алуға болады? |
«Мүгедектігі бар адамдарды және мүгедектігі бар балаларды санаторий-курорттық емдеумен қамтамасыз етуге құжаттарды ресімдеу» мемлекеттік көрсетілетін қызметі өтініш негізінде ХҚКО, тұрғылықты жеріне жұмыспен қамту бөлімдері арқылы «Жеке басты куәландыратын құжаттар туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес ұсынылатын мүгедектігі бар адамның жеке басын куәландыратын құжатымен немесе мүгедектігі бар адамның жеке басын куәландыратын сандық құжаттар сервисі (сәйкестендіру үшін). |
Мүгедектігі бар адамдарға және мүгедектігі бар балаларға" санаторий-курорттық емдеу "
Санаторий-курорттық емдеуді ұсыну |
|
2 |
Шығыс Қазақстан облысында мүгедектігі бар адамдар «Инватакси» қызметін қалай алады? |
«Инватакси» Қызметін алу үшін мүгедектік туралы анықтаманы, №026/у нысаны бойынша дәрігерлік-консультациялық комиссияның (ДКК) қорытындысын қоса бере отырып, Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөліміне өтініш беру қажет:
Қызмет кімдерге көрсетіледі: 1. Өздігінен қозғала алмайтын мүгедектігі бар адамдарға; 2. Серіктес қажет ететін мүгедектігі бар балаларға; 3. Өзін-өзі күту қабілетін шектейтін ауыр психикалық бұзылыстары бар адамдарға. Қызмет тегін көрсетіледі және елді мекеннің шегінде немесе әлеуметтік маңызы бар нысандарға (аурухана, оңалту орталығы және т.б.) дейін жүзеге асырылады.
Мысал: Өскемен қаласының ІІ топтағы мүгедектігі бар тұрғыны жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөліміне өтініш пен құжаттарын тапсырады. Оны қызмет алушылар тізіміне енгізеді. Сапар қажет болған жағдайда ол инватакси диспетчерлік қызметіне бір тәулік бұрын хабарласады. Көлік үйіне келіп, оны емханаға және кері тегін жеткізеді.
|
инватакси
мүгедектігі бар адам
қызметті қалай алу |
|
3 |
Қазақстанда арнайы әлеуметтік қызметтер кімге ұсынылады? |
Қазақстанда қиын өмірлік жағдайды өз бетінше еңсере алмайтын азаматтарға арнаулы әлеуметтік қызметтер (ҚҚҚ) көрсетіледі. Бұл ҚР Әлеуметтік кодексінің 131-бабында көзделген. АӘҚ алушылары болуы мүмкін: 1. I–II топтағы мүгедектігі бар адамдар; 2. отбасының қолдауы жоқ қарт адамдар; 3. мүгедектігі бар немесе ауыр сырқаттары бар балалар; 4. тұрмыстық зорлық-зомбылық пен адам саудасының құрбандары; 5. үйсіз және баспанасыз қалғандар; 6. бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған адамдар.
Қызметтер адамның жағдайына байланысты үйде, жартылай стационарда, стационарда, уақытша болу жағдайында көрсетілуі мүмкін.
Мысал: Жалғыз тұратын және күтімді қажет ететін 82 жастағы қарт әйел үйде әлеуметтік қызмет ала алады - әлеуметтік қызметкердің келуі, тазалауға көмек, азық-түлік сатып алу, емханаға сүйемелдеу.
|
арнайы әлеуметтік қызметтер
кімге көрсетіледі |
|
4 |
Ауданында тіркелген мүгедектігі бар балаларды бюджеттік қаржыландыратын қалалық оңалту орталығына қабылдау тәртібі қандай? Баланы басқа елді мекендегі мекемеге орналастыруға бола ма? |
Қазіргі заңнамаға сәйкес, мемлекеттік оңалту орталықтарына тіркеу мүгедектігі бар баланың тіркелген жері бойынша жүзеге асырылады.
Заңнамалық база: Оңалту орталықтарына тіркеу тәртібі реттеледі: - Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 28 мамырдағы №197 бұйрығымен бекітілген «Медико-әлеуметтік мекемелерде арнайы әлеуметтік қызметтер көрсету құжаттарын рәсімдеу» мемлекеттік қызметін көрсету ережелерімен (әрі қарай – Ережелер); - МТСЗН РК 2023 жылғы 29 маусымдағы №263 бұйрығымен бекітілген жартылай стационарлық жағдайда арнайы әлеуметтік қызметтер көрсету стандарты. Қызметті кім ала алады? Қызмет алу құқығы 3-тен 18 жасқа дейінгі мүгедектігі бар балаларға беріледі, олардың: - психоневрологиялық бұзылыстары; - тірек-қимыл аппараты аурулары бар; - жарамды АОЖБ — жеке абилитация және оңалту бағдарламасы бар. Өтініш қалай тапсырылады? Мемлекеттік қызмет көрсетіледі: - тіркелген жердегі жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі арқылы; - ЦОН (Мемлекеттік корпорация) арқылы; - электрондық үкімет порталы eGov.kz арқылы. Өтініш заңды өкіл атынан бекітілген формада тапсырылады. Құжаттар пакеті: - жеке куәлік (немесе портал үшін ЭЦҚ); - Ережелердің Қосымшалары 5 және 6 бойынша медициналық карта; - АОЖБ (автоматты түрде «Е-Собес» ақпараттық жүйесі арқылы сұралады). Тіркелу орнының маңыздылығы: Ережелердің Қосымша 6-1, талаптар тізімінің 7-бабына сәйкес, өтініш тек қызмет алушының тіркелген жері бойынша қаралады. Бұл: - АОЖБ және арнайы әлеуметтік қызметтерге қажеттіліктер туралы деректер тек сол ауданның (немесе қаланың) мамандары үшін қолжетімді «Е-Собес» жүйесіне енгізіледі; - қызметтер белгілі бір аймақ бюджеті шеңберінде ұсынылады.
Мысал: Ата-ана мүгедек баланы қалалық оңалту орталығына жазғысы келеді. Бірақ бала облыстың басқа ауданында тіркелген. Өтініш берілгенде жүйе автоматты түрде оны тіркелген жердегі бөлімге бағыттайды, қала құжаттарды қабылдай алмайды. Қалалық орталықта орын алу үшін баланы қалаға тіркеу қажет. Осыдан кейін өтініш қала жұмыспен қамту бөлімі арқылы қаралып, орталықты таңдау үшін әлеуметтік қызметтер порталында (aleumet.egov.kz) бағытталады.
|
тәртіп
мүгедек бала
қалалық оңалту орталығы
баланы орналастыру
басқа елді мекен |
|
5 |
Мен III топтағы мүгедекпін. Бұрын техникалық құралдар мен жолдамалар алған. Өмір бойы мүгедектік анықталғаннан кейін сурдологтың тексеруі ғана қалды. Қазір маған қандай жеңілдіктер, техникалық оңалту құралдары мен қолдау шаралары қажет? |
Есту қабілеті бойынша мүгедектігі бар адамдарды қолдаудың жалпы жүйесі Есту қабілеті нашар адамдарды техникалық оңалту құралдарымен (ОТҚ) және әлеуметтік қызметтермен қамтамасыз ету АОЖБ (абилитациялау мен оңалтудың жеке бағдарламасы) негізінде жүргізіледі. АОЖБ-ны медициналық-әлеуметтік сараптама (МӘС) әзірлейді. Есту қабілеті төмен мүгедектігі бар азаматтар қандай көмек түрлерін ала алады Тізбесі АОЖБ-да әзірленген көмек түрлеріне байланысты. Әдетте, есту қабілеті нашар адамдарға келесі көмектер ұсынылады: Оңалтудың техникалық құралдары (ОТҚ) - есту аппараттары; - көп функциялы сигнал жүйесі; - МӘС ұсынымы бойынша мәтiндiк хабар беретін және хабарды қабылдайтын мобильді телефон және т.б. Мысал: Егер АОЖБ-да «есту аппаратымен қамтамасыз ету» көрсетілсе, онда ол ауыстыру мерзіміне сәйкес 4 жылдан ерте берілмейді. Әлеуметтік қызметтер (Әлеуметтік қызметтер порталы арқылы) 2021 жылдан бастап ОТҚ және әлеуметтік қызметтермен қамтамасыз ету Әлеуметтік қызметтер порталы https://aleumet.egov.kz/ арқылы жүзеге асырылады, онда қажетті жеткізушіні Өзіңіз таңдайсыз. Санаторий-курорттық емделу Тек дәрігер және ДКК (дәрігерлік-консультациялық комиссиясының) жолдамасында көрсетілген медициналық көрсетілімдер болған жағдайда беріледі. Санаторийлік-курорттық емделу күнтізбелік жылда бір реттен артық емес он төрт тәуліктен аспайтын мерзімге беріледі. Қажетті оңалту құралы мен қызметтерді қалай алуға болады 1) Медициналық-әлеуметтік сараптамадан (МӘС) өту Негіз — емханадағы дәрігерлік-консультациялық комиссиясының (ДКК) жолдамасы МӘС Сізге тиісті құралдар мен қызметтер көрсетілген АОЖБ әзірлейді. 2) Өтініш беру тәсілдері - ХҚКО (Халыққа қызмет көрсету орталығы) арқылы; - тұрғылықты мекен-жайы бойынша жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі арқылы; - eGov электрондық үкімет порталы арқылы; - ұялы байланыс абоненттік құрылғысы арқылы. Қажетті құжаттар: - жеке куәлік; - мүгедектік туралы анықтама; - АОЖБ Құжаттарды тапсырғаннан кейін - ХҚКО-да (Халыққа қызмет көрсету орталығы) қолхат беріледі - тұрғылықты мекен-жайы бойынша жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдерінде – тіркеу күні бар талон беріледі. Әрі қарай маман Сіздің өтінішіңізді Әлеуметтік қызметтер порталына жолдайды. Жергілікті атқарушы органдардың әлеуметтік көмегі Әлеуметтік көмек қалалар мен аудандар мәслихаттарының сессия шешімдерімен бекітілген «Әлеуметтік көмек көрсету, оның мөлшерлерін айқындау және мұқтаж азаматтардың жекелеген санаттарының тізбесін белгілеу қағидаларына» сәйкес көрсетіледі. Әлеуметтік көмектің мөлшерін әрбір нақты жағдайда арнайы комиссия айқындап, әлеуметтік көмек көрсету қажеттілігі туралы қорытындыда көрсетеді. Қағидаларға сәйкес әлеуметтік көмек қаржы жылы ішінде бір рет көрсетіледі. Құқықтық негізі: Әлеуметтік көмек көрсету қағидалары және мұқтаж азаматтардың жекелеген санаттарын айқындау Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 30 маусымдағы № 523 «Әлеуметтік көмек көрсету, оның мөлшерлерін айқындау және мұқтаж азаматтардың жекелеген санаттарының тізбесін белгілеудің үлгілік қағидаларын бекіту туралы» қаулысына сәйкес әзірленіп, облыстың қала және аудан мәслихаттарының сессия шешімдерімен бекітілген. Әлеуметтік көмек алу үшін қажет құжаттар: Мұқтаж азаматтардың жекелеген санаттарына әлеуметтік көмек алу мақсатында өтініш беруші өзі немесе отбасы атынан әлеуметтік көмек көрсету жөніндегі уәкілетті органға өтінішпен бірге келесі құжаттарды ұсынады: 1.Жеке басын куәландыратын құжат (дара тұлғаны сәйкестендіру үшін); 2.Тұлғаның (отбасы мүшелерінің) табыстары туралы мәліметтер; 3.Мұқтаждық санатына жататын негіздерді растайтын құжат: жергілікті өкілді органдар белгілеген, ең төменгі күнкөріс деңгейіне қатысты белгіленген шектен аспайтын орташа жан басына шаққандағы табыстың бар екендігін растайтын құжат. Өмір бойы мүгедектік белгіленгеннен кейін не өзгерді Өмір бойғы мүгедектік ОТҚ және қызметтермен қамтамасыз етуді жоймайды. Тек Сізге жыл сайын МӘС-дан өтудің қажеті жоқтығын білдіреді. Маңызды: қамтамасыз ету мүгедектік мерзіміне емес, сіздің АОЖБ-да көрсетілген көмек түрлеріне байланысты. Егер онда ешқандай құрал болмаса, сіз дәрігерге барып, ДКК-дан өтіп, АОЖБ-ны қайта қарау мәселесін көтересіз. |
Есту қабілеті бойынша мүгедектігі бар адамдар
есту аппараты
санаторийлік жолдамалар
есту қабілеті нашар адамдарға арналған құралдар
жеңілдік түрлері
оңалтудың техникалық құралдары
көмек түрлері |
|
6 |
Қазақстан Республикасының оңтүстік өңірлерінен азаматтарды ерікті түрде көшіру қалай жүзеге асырылады? |
Қазақстан Республикасының еңбек күші артық өңірлерінен азаматтарды ерікті түрде көшіру жұмысқа орналастыру мақсатында жүзеге асырылады және Ерікті көшіру қағидаларымен реттеледі. Бағдарламаға жұмыссыз азаматтар мен жұмыс іздеуші тұлғалар қатыса алады.
Көшу өңірлері (оңтүстік өңірлер) Алматы, Жамбыл, Маңғыстау, Түркістан, Қызылорда облыстары, Жетісу облысы, сондай-ақ Астана, Алматы және Шымкент қалалары.
Қатысуға басым құқық берілетін азаматтар санаттары
Мемлекеттік қолдау шаралары Қоныс аударушыларға:
Мысал Түркістан облысынан жұмыссыз азамат солтүстік өңірге қоныс аудару бағдарламасына қатысты. Оған көшуге материалдық көмек төленіп, тұрғын үйді жалдау шығындары өтелді және тұрғын үй сатып алуға сертификат берілді.
Терминдерге түсініктеме Еңбек күші артық өңірлер — жұмыс күші ұсынысы жоғары өңірлер. Экономикалық ұтқырлық сертификаты — қоныс аударушылардың тұрғын үй жағдайын жақсартуға арналған мемлекеттік қаржылай көмек. АЕК (айлық есептік көрсеткіш) — әлеуметтік төлемдер мен айыппұлдарды есептеу үшін қолданылатын көрсеткіш.
|
азаматтарды көшіру оңтүстік өңірлер еңбек күші артық өңірлер мемлекеттік қолдау төлемдер тұрғын үйді жалдау сертификат АЕК |
|
7 |
Халықтың әлеуметтік осал топтарына кімдер жатады? |
Халықтың әлеуметтiк жағынан осал топтарына: 1) Ұлы Отан соғысының ардагерлері; 1-1) жеңілдіктер бойынша Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне теңестірілген ардагерлер; 1-2) басқа мемлекеттердің аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлері; 2) бірінші және екінші топтардағы мүгедектігі бар адамдар; 3) мүгедектігі бар балалары бар немесе оларды тәрбиелеп отырған отбасылар; 4) денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган бекiтетiн аурулар тiзiмiнде аталған кейбiр созылмалы аурулардың ауыр түрлерiмен ауыратын адамдар; 5) жасына қарай зейнет демалысына шыққан зейнеткерлер; 6) кәмелетке толғанға дейiн ата-аналарынан айырылған жиырма тоғыз жасқа толмаған жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар жатады. Мұндай адамдардың жасы әскери қызметке шақырылған кезде мерзiмдi әскери қызметтен өту мерзiмiне ұзартылады; 7) қандастар; 8) экологиялық зiлзалалар, табиғи және техногендi сипаттағы төтенше жағдайлар салдарынан тұрғын үйiнен айырылған адамдар; 9) "Алтын алқа", "Күміс алқа" алқаларымен наградталған немесе бұрын "Батыр ана" атағын алған, сондай-ақ I және II дәрежелі "Ана даңқы" ордендерімен наградталған көпбалалы аналар, көпбалалы отбасылар; 10) мемлекеттiк немесе қоғамдық мiндеттерiн, әскери қызметiн орындау кезiнде, ғарыш кеңістігіне ұшуды дайындау немесе жүзеге асыру кезінде, адам өмiрiн құтқару кезiнде, құқық тәртiбiн қорғау кезiнде қаза тапқан (қайтыс болған) адамдардың отбасылары; 11) толық емес отбасылар; 12) асырауында кәмелетке толмаған балалары және жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында жалпы білім беретін немесе кәсіптік бағдарламалар бойынша күндізгі оқу нысаны бойынша білім алатын, бірақ жиырма үш жасқа толмаған балалары бар жесір әйелдер (тұл ер адамдар) жатады.
Мысал: Кәмелетке толмаған төрт баланы тәрбиелеп отырған көпбалалы отбасы халықтың әлеуметтік осал топтарына жатады. Сондай-ақ осы санатқа жасына байланысты зейнеткерлер, I және II топтағы мүгедектігі бар адамдар, толық емес отбасылар да жатады. |
Қолдауды қажет ететін азаматтар Әлеуметтік осал топтар |
|
8 |
Қандас мәртебесін қалай алуға болады және оған қандай құжаттар қажет? |
Қазақстан Республикасының азаматтығында болмаған және шетелде тұрақты тұратын этникалық қазаққа қандас мәртебесін алу үшін Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға арналған міндетті алдын ала бағалаудан өтіп, өтініш пен қажетті құжаттарды тапсыру қажет. Қандас мәртебесі Қазақстан Республикасына қоныс аударған этникалық қазақтарға және олардың отбасы мүшелеріне заңнамада белгіленген тәртіппен беріледі.
1-кезең. Алдын ала бағалаудан өту Өтініш берер алдында Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға арналған міндетті алдын ала бағалаудан (иммиграциялық әлеуетке критерийлік бағалау) өту қажет. Бағалау мыналарды қамтуы мүмкін: • тестілеу; • сауалнама жүргізу; • әңгімелесу. Бағалау нәтижесі бойынша өткені туралы хабарлама беріледі.
2-кезең. Өтініш беру Қандас мәртебесін алу туралы өтінішті төмендегі тәсілдер арқылы беруге болады: • migration.enbek.kz порталы арқылы; • eGov.kz порталы арқылы; • мемлекеттік қызметтердің мобильді қосымшалары арқылы; • Қазақстан Республикасының шетелдегі мекемелері арқылы; • «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы.
Қандай құжаттар қажет? Қандас мәртебесін алу үшін келесі құжаттарды ұсыну қажет: 1. Еркін нысандағы өмірбаян; 2. Өтініш берушінің және отбасы мүшелерінің (бар болса) жеке басын куәландыратын құжаттарының көшірмелері, қазақ немесе орыс тіліне нотариат куәландырған аудармасымен бірге; 3. Қазақ ұлтына тиесілігін растайтын құжаттар (туу туралы куәлік, паспорт, азаматтығы жоқ адамның куәлігі немесе өзге де ресми құжаттар); 4. Міндетті алдын ала бағалаудан өткені туралы хабарлама.
Өтініш қалай қаралады? • Өтінішті бастапқы тексеру — 1 жұмыс күні; • Ведомствоаралық тексеру — 20 жұмыс күніне дейін; • Комиссия ұсынымынан кейін түпкілікті шешім қабылдау — 1 жұмыс күні. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі жалпы алғанда 30 жұмыс күніне дейін созылады. Қызмет тегін көрсетіледі.
Қандай нәтиже беріледі? Оң шешім қабылданған жағдайда өтініш берушіге: • қандас мәртебесі беріледі; • қажет болған жағдайда ЖСН рәсімделеді; • растайтын құжат табысталады; • бейімдеу және кіріктірудің жеке жоспары бекітіледі; • өңірлік квотаға енгізілген жағдайда заңнамада көзделген тәртіппен әлеуметтік келісімшарт жасалады.
Мысал Моңғолия азаматы, қазақ ұлтының өкілі, Қазақстанға тұрақты тұру үшін көшіп келуді жоспарлайды. Ол міндетті алдын ала бағалаудан өтіп, тиісті хабарлама алады, кейін migration.enbek.kz порталы арқылы өтініш беріп, паспортын, өмірбаянын және ұлтын растайтын құжаттарын қоса тапсырады. Тексеру нәтижесінде оған қандас мәртебесі беріледі.
Терминдерге түсіндірме Қандас — бұрын Қазақстан Республикасының азаматтығында болмаған, тарихи отанына тұрақты тұру үшін қоныс аударған этникалық қазақ және оның отбасы мүшелері. Тұрақты тұруға арналған алдын ала бағалау — шетел азаматының немесе азаматтығы жоқ адамның Қазақстан Республикасына қоныс аударуға және тұруға дайындығын бағалау рәсімі (ресми атауы — иммиграциялық әлеуетке критерийлік бағалау). ЖСН (жеке сәйкестендіру нөмірі) — Қазақстан Республикасында жеке тұлғаны сәйкестендіру және мемлекеттік қызметтер алу үшін берілетін бірегей нөмір. «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы — Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік қызметтердің бірыңғай операторы. Қандастарды қабылдаудың өңірлік квотасы — мемлекет белгілеген, қандастарды белгілі бір өңірлерге қоныстандыруға арналған және мемлекеттік қолдау шаралары қарастырылған орындар саны.
|
қандас мәртебесі қандас мәртебесін алу қандасқа арналған құжаттар этникалық қазақ Қазақстанға қоныс аудару ЖСН алдын ала бағалау
|
|
9 |
«Уба» шипажайында мемлекет есебінен сауықтыру қызметін алуға кімдердің құқығы бар және оны қалай алуға болады? |
Мемлекет есебінен «Уба» шипажайында қысқа мерзімді демалыс және сауықтыру қызметін алуға келесі санаттағы азаматтардың құқығы бар: • Ұлы Отан соғысының ардагерлері; • басқа мемлекеттердің аумағындағы жауынгерлік іс-қимыл ардагерлері; • жеңілдіктері бойынша Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне теңестірілген ардагерлер; • еңбек ардагерлері; • жасына байланысты зейнеткерлер; • «Батыр ана» атағын алған аналар; • «Алтын алқа» және «Күміс алқа» алқаларымен наградталған аналар; • I, II және III топтағы мүгедектігі бар адамдар. Қысқа мерзімді демалыс және сауықтыру қызметі 12 тәуліктен аспайтын мерзімге ұсынылады.
Қызметті қалай алуға болады? Жолдама алу үшін азамат немесе оның өкілі тұрақты тіркелген жері бойынша жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөліміне жүгінуі қажет. Мүгедектігі бар адамдар өтінімді Әлеуметтік қызметтер порталы арқылы бере алады.
Қандай құжаттар қажет? Жолдама алу үшін келесі құжаттарды ұсыну қажет: · Өтініш; · Жеке басын куәландыратын құжат; · Медициналық анықтама немесе емдеуші дәрігердің ұсынымы; · Жеңілдік мәртебесін растайтын құжаттар.
Қызметті алу шарттары қандай? Шипажай-сауықтыру қызметтері келесі шарттар сақталған жағдайда ұсынылады: • Шығыс Қазақстан облысының аумағында тұрақты тіркеудің болуы; • жеңілдік санаттарының біріне жатуы; • медициналық қарсы көрсетілімдердің болмауы; • өздігінен жүріп-тұру және өзіне-өзі қызмет көрсету қабілетінің болуы.
Мысал Шығыс Қазақстан облысында тұрақты тұратын зейнеткер дәрігердің ұсынымы бойынша шипажай-курорттық емдеуді қажет етеді. Ол тіркелген жері бойынша жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөліміне жүгініп, жеке куәлігін, медициналық анықтамасын және зейнеткер куәлігін ұсынады. Өтініш кезектілік тәртібімен қаралғаннан кейін оған шипажай-сауықтыру еміне жолдама беріледі.
|
шипажай жолдама қысқа мерзімді демалыс сауықтыру әлеуметтік қызметтер порталы мүгедектігі бар адамдар ардагерлер
|
|
10 |
Жұмыс іздеуші тұлға (ЖІТ) ретінде қалай тіркелуге және жұмыссыз мәртебесін алуға болады? |
Жұмыс іздеуші тұлға (ЖІТ) ретінде тіркелу мемлекеттік цифрлық сервистер арқылы онлайн түрде жүзеге асырылады және кейін тиісті мәртебе беріледі.
Өтініш беру тәсілдері • Enbek.kz порталы арқылы; • eGov.kz порталы арқылы; • мобильді қосымшалар арқылы (мысалы, Kaspi.kz).
Тіркелу тәртібі 1. Жүйеде авторизациядан өту (ЭЦҚ немесе SMS арқылы); 2. Түйіндемені толтыру (жеке деректер, білімі, жұмыс тәжірибесі, дағдылары); 3. Электрондық өтініш беру; 4. Өтінішке қол қою (ЭЦҚ немесе растау арқылы).
Мерзімі Жұмыс іздеуші тұлға (ЖІТ) мәртебесі 1–3 жұмыс күні ішінде беріледі.
Бұдан кейін не болады • халықты жұмыспен қамту орталығы ұсынылған деректерді тексереді; • лайықты бос жұмыс орындарын ұсынады; • лайықты жұмыс болмаған жағдайда жұмыссыз мәртебесі берілуі мүмкін; • мемлекеттік қолдау шаралары ұсынылады (оқыту, субсидияланатын жұмыс орындары және т.б.).
Кімдер тіркеле алады • Қазақстан Республикасының азаматтары; • қандастар; • Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар; • жұмысы мен табысы жоқ және жұмыс іздеп жүрген тұлғалар.
Қажетті құжаттар • жеке куәлік (оның ішінде цифрлық форматта).
Нәтиже Жұмыс іздеуші тұлға мәртебесін беру және кейіннен бос жұмыс орындарын ұсыну немесе жұмыссыз ретінде тіркеу жүзеге асырылады.
Мысал Азамат Enbek.kz порталында тіркеліп, түйіндемесін толтырып, өтініш береді. Бірнеше күн ішінде оған ЖІТ мәртебесі беріледі және бос жұмыс орындары ұсынылады. Егер жұмыс табылмаса, оған жұмыссыз мәртебесі тағайындалады.
Терминдерге түсіндірме ЖІТ (жұмыс іздеуші тұлға) — жұмыспен қамту жүйесінде жұмыс іздеу мақсатында тіркелген азамат. Жұмыссыз — ресми түрде жұмысы жоқ деп танылған және мемлекеттен қолдау шараларын алатын тұлға.
|
ЖІТ жұмыссыз тіркелу жұмыс іздеу жұмыспен қамту орталығы жұмыссыз мәртебесі жұмысқа орналастыру
|
|
11 |
Өзін-өзі күту қабілетінен айырылған қарт адамды тәулік бойы тұратын арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталығына қалай рәсімдеуге болады? |
Егер қарт адам өзіне-өзі қызмет көрсету қабілетінен айырылып, тұрақты күтімді қажет етсе, оны тәулік бойы тұратын арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталығына орналастыру үшін «Арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталықтарында арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсетуге құжаттарды ресімдеу» мемлекеттік қызметіне жүгіну қажет. Мемлекеттік қызметті алу үшін: • тұрғылықты жері бойынша жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөліміне; • «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясына (ХҚКО); • eGov.kz электрондық үкімет порталы арқылы жүгінуге болады. Өтінішке Арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету стандартына сәйкес мынадай құжаттар (мәліметтер) қоса беріледі: • өтініш (әрекетке қабілетсіз деп танылған адам үшін – заңды өкілінің өтініші); • жеке басын куәландыратын құжат; • амбулаториялық картадан немесе ауру тарихынан үзінді көшірмесі бар медициналық карта; • мүгедектіктің белгіленгенін растайтын құжаттар (мәліметтер) және оңалтудың және абилитациялаудың жеке бағдарламасы (ОАЖБ) – мүгедектігі белгіленген жағдайда; • адамды әрекетке қабілетсіз деп тану туралы сот шешімі – азамат әрекетке қабілетсіз деп танылған жағдайда; • зейнеткерлік жасқа жеткенін растайтын құжаттар (мәліметтер) – зейнеткерлік жастағы азаматтар үшін; • Ұлы Отан соғысының ардагері, жауынгерлік іс-қимылдар ардагері, жеңілдіктері бойынша Ұлы Отан соғысы ардагерлеріне теңестірілген ардагер немесе қаза тапқан әскери қызметшінің отбасы мүшесі мәртебесін растайтын құжаттар (мәліметтер) – тиісті мәртебесі болған жағдайда. Құжаттар қағаз түрінде тапсырылған кезде олардың көшірмелері түпнұсқаларымен бірге салыстырып тексеру үшін ұсынылады. Тексерілгеннен кейін медициналық картаны қоспағанда, түпнұсқалар өтініш берушіге қайтарылады. Құжаттар қабылданғаннан кейін арнаулы әлеуметтік қызметтерге қажеттілікті бағалау жүргізіледі. Бағалау нәтижелері ойынша азаматты тәулік бойы тұратын стационарлық үлгідегі арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталығына жіберу туралы шешім қабылданады. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі – 14 жұмыс күніне дейін. Мысал Жасына және денсаулық жағдайына байланысты қарт адам өзіне-өзі қызмет көрсету қабілетін толық жоғалтқан және тұрақты күтімді қажет етеді. Оның қызы жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөліміне өтінішпен және қажетті құжаттармен жүгінеді. Арнаулы әлеуметтік қызметтерге қажеттілікті бағалау жүргізілгеннен кейін азаматты тәулік бойы тұратын стационарлық үлгідегі арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталығына жіберу туралы шешім қабылданады. Терминдер Арнаулы әлеуметтік қызметтер – өмірлік қиын жағдайда жүрген адамдарға (отбасыларға) көрсетілетін, әлеуметтік мәселелерді еңсеруге, олардың өздігінен өмір сүру қабілетін арттыруға және қоғамға бейімделуіне бағытталған қызметтер кешені. ОАЖБ – мүгедектігі бар адамды оңалтудың және абилитациялаудың жеке бағдарламасы, онда қажетті оңалту іс-шараларының түрлері, көлемі және мерзімдері айқындалады. |
қарт адам; арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталығы; тәулік бойы тұру; арнаулы әлеуметтік қызметтер; ресімдеу; жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі; ХҚКО; eGov.kz; мемлекеттік қызмет |
|
12 |
Жұмыс берушіге Enbek.kz сайтында бос жұмыс орнын орналастыру міндетті ме? |
Иә, жұмыс беруші бос жұмыс орындарының бар екендігі туралы мәліметтерді олар пайда болған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде Электрондық еңбек биржасында (Enbek.kz) орналастыруға міндетті. Бұл ретте еңбек жағдайлары мен оған ақы төлеу шарттары көрсетілуге тиіс. Мұндай міндет Қазақстан Республикасы Әлеуметтік кодексінің 103-бабы 2-тармағының 1) тармақшасында белгіленген. Аталған талап, атап айтқанда, мемлекеттік қызметшілердің, сайланбалы мемлекеттік лауазымдардың, Құрылтай мен мәслихаттар депутаттарының, Қазақстан Республикасы судьяларының, әскери қызметтегі адамдардың, арнаулы мемлекеттік, құқық қорғау органдары, азаматтық қорғау органдары және мемлекеттік фельдъегерлік қызмет қызметкерлерінің, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және оның ведомстволарының, қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның қызметкерлерінің бос лауазымдарына қолданылмайды.
Осылайша, егер бос жұмыс орны заңнамада белгіленген ерекшеліктерге жатпайтын болса, жұмыс беруші ол туралы мәліметтерді бос жұмыс орны пайда болған күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей Enbek.kz сайтында орналастыруға тиіс.
Бұл қалай жүзеге асырылады?
1. Бос жұмыс орнының пайда болуы. Жұмыс берушіде бос жұмыс орны немесе бос лауазым пайда болады.
2. Бос жұмыс орнын орналастыру. Бес жұмыс күні ішінде жұмыс беруші бос жұмыс орны туралы мәліметтерді Электрондық еңбек биржасы — Enbek.kz арқылы орналастырады.
3. Жағдайларды көрсету. Бос жұмыс орнын орналастыру кезінде еңбек жағдайлары мен оған ақы төлеу шарттары көрсетіледі.
4. Қызметкерді іріктеу. Бос жұмыс орны орналастырылғаннан кейін жұмыс беруші кандидаттарды іздеуді және іріктеуді жүзеге асырады.
Мысал Ұйымда 2026 жылғы 1 қазанда маман лауазымы бойынша бос жұмыс орны пайда болды. Егер аталған бос жұмыс орны заңнамада көзделген ерекшеліктерге жатпайтын болса, жұмыс беруші ол туралы мәліметтерді бос жұмыс орны пайда болған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде Enbek.kz сайтында орналастыруға тиіс.
Терминдерге түсіндірме Бос жұмыс орны (вакансия) — жұмыс беруші қызметкерді жұмысқа қабылдай алатын бос жұмыс орны немесе бос лауазым. Электрондық еңбек биржасы (Enbek.kz) — жұмыс іздеушілер мен жұмыс берушілерге арналған, жұмыс іздеуді және қызметкерлерді іріктеуді қамтамасыз ететін жұмыспен қамтудың бірыңғай цифрлық платформасы.
|
бос жұмыс орны Enbek.kz Электрондық еңбек биржасы жұмыс беруші жұмысқа орналастыру бос жұмыс орны бос лауазым бос жұмыс орнын орналастыру қызметкерді іздеу қызметкерді іріктеу |
|
13 |
Зейнеткерлік жастағы қызметкерді жұмыстан шығаруға бола ма? |
Иә, зейнеткерлік жасқа дейінгі қызметкер жұмыстан шығарылуы мүмкін, бірақ жекелеген негіздерде заңнама қосымша кепілдіктер белгілейді. Егер қызметкер зейнеткерлік жасқа толғанға дейін екі жылдан аз уақыт қалса, комиссияның оң шешімінсіз жұмыс берушінің бастамасы бойынша келесі негіздер бойынша еңбек шартын бұзуға жол берілмейді: 1. жұмысшылар санын немесе штатын қысқарту; 2. аттестаттау нәтижелерімен расталған Біліктіліктің жеткіліксіздігі салдарынан қызметкердің атқаратын лауазымына немесе орындайтын жұмысына сәйкес келмеуі.
Комиссия жұмыс беруші мен қызметкерлер өкілдерінің тең санынан құрылады. Басқа негіздер бойынша, егер заңнамада тиісті негіз үшін қосымша кепілдіктер немесе шектеулер белгіленбесе, еңбек шартын бұзу жалпы тәртіппен жүзеге асырылады. Бұл қалай болады
1. Жұмыстан шығарудың негізін анықтау. Жұмыс беруші еңбек шартын бұзу үшін негізді анықтайды және қызметкерге арнайы кепілдіктің қолданылуын тексереді.
2. Зейнеткерлік жасқа жеткенге дейінгі мерзімді тексеру. Егер қызметкер зейнеткерлік жасқа толғанға дейін екі жылдан аз уақыт қалса және жұмыстан босату санның немесе штаттың қысқаруы бойынша немесе біліктілігінің жеткіліксіздігіне байланысты жүргізілсе, комиссияның шешімі қажет.
3. Комиссия құру. Комиссия жұмыс беруші мен қызметкерлер өкілдерінің тең санынан құрылады.
4. Шешім қабылдау. Көрсетілген негіздер бойынша қызметкерді жұмыстан шығару үшін комиссияның оң шешімі қажет.
5. Жұмыстан шығаруды рәсімдеу. Белгіленген рәсім сақталғаннан кейін жұмыс беруші Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне сәйкес еңбек шартын бұзуды ресімдейді.
Мысал Қызметкер белгіленген зейнеткерлік жасқа жеткенге дейін екі жылдан аз уақыт қалды. Жұмыс беруші штаттың қысқаруына байланысты оның лауазымын қысқартуды жоспарлап отыр. Бұл жағдайда жұмыстан босату жұмыс беруші мен жұмысшылар өкілдерінің тең санынан құрылған комиссияның оң шешімі болған жағдайда ғана мүмкін болады.
Терминдерді түсіндіру Еңбек шартын бұзу-Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген негіздер бойынша қызметкер мен жұмыс беруші арасындағы еңбек қатынастарын тоқтату. Зейнетақы жасы-Қазақстан Республикасының әлеуметтік кодексіне сәйкес жеткен кезде жасына байланысты зейнетақы төлемдеріне құқық туындайтын жас. |
зейнеткерлікке дейінгі жас жұмыстан босату еңбек шарты Еңбек кодексі зейнеткерлік жас Штаттың қысқаруы санның қысқаруы Біліктіліктің жеткіліксіздігі аттестаттау комиссия, қызметкер жұмыс беруші |
|
14 |
Мүгедектігі бар адамға жеке көмекшінің қызметін қалай рәсімдеуге болады? |
Жеке көмекшінің қызметін рәсімдеу үшін мемлекеттік қызметке жүгініп, қызметті алғаннан кейін Әлеуметтік қызметтер порталы арқылы жеке көмекшіні таңдау қажет. Арнаулы қызмет жүріп-тұруы қиын, бірінші топтағы мүгедектігі бар адамдарға АОЖБ-ның әлеуметтік бөлігіне сәйкес көрсетіледі. Қызмет көрсету қажеттілігі медициналық көрсетілімдер мен қарсы көрсетілімдерді ескере отырып айқындалады.
1-кезең. Мемлекеттік қызметті рәсімдеу Өтінішті «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы, сондай-ақ «Азаматтарға арналған үкімет» Мемлекеттік корпорациясы немесе жұмыспен қамту саласындағы жергілікті атқарушы орган арқылы беруге болады. Портал арқылы өтініш электрондық нысанда беріледі. Мемлекеттік корпорацияға немесе жергілікті атқарушы органға жүгінген кезде мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларында көзделген құжаттар мен мәліметтер ұсынылады. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі - құжаттар тіркелген күннен бастап бес жұмыс күннің ішінде тегін қызмет көрсетіледі.
2-кезең. Жеке көмекшіні таңдау Өтініш тіркелгеннен кейін АОЖБ туралы мәліметтер Әлеуметтік қызметтер порталына жіберіледі. АОЖБ-на сәйкес порталда жеке көмекші қызметі көрсетіледі. Мүгедектігі бар адам Әлеуметтік қызметтер порталы арқылы тіркелген қызмет көрсетушілердің арасынан жеке көмекшіні өзі таңдайды.
3-кезең. Шарт жасасу және қызмет көрсету Жеке көмекші қызметтерді азаматтық заңнамаға сәйкес Әлеуметтік қызметтер порталы арқылы жасалған шарт негізінде көрсетеді. Қызметтердің көлемі АОЖБ-мен айқындалады. Қызметтер күніне екі қызметтен аспайтын көлемде көрсетіледі. Төлемді жергілікті атқарушы орган нақты көрсетілген қызметтер үшін кепілдік берілген сома шегінде жүзеге асырады.
Маңызды: • жеке көмекші қағидаларда белгіленген талаптарға сәйкес болуы тиіс; • қызмет АОЖБ-ның әлеуметтік бөлігінде тиісті ұсыным болған жағдайда ғана көрсетіледі; • бірінші топтағы мүгедектігі бар адамға күтім жасауды жүзеге асыратын адамға мемлекеттік жәрдемақы тағайындалып, төленген жағдайда, жеке көмекші қызметі көрсетілмейді; • жеке көмекшінің қызметтерімен қамтамасыз ету медициналық ұйымда, оңалту орталығында, санаторийлік-курорттық ұйымда стационарлық емдеу, мемлекеттің толық қамтамасыз етуінде болған кезеңіне тоқтатылады.
Мысал: Әлияның бірінші топ мүгедектігі бар, жүріп-тұруы қиын және оның АОЖБ-да жеке көмекші қызметі қарастырылған. 1. Әлия «электрондық үкімет» порталы немесе Мемлекеттік корпорация арқылы мемлекеттік қызметті рәсімдеуге жүгінеді. 2. Қызмет рәсімделгеннен кейін АОЖБ туралы мәліметтер Әлеуметтік қызметтер порталына беріледі. 3. Әлия портал арқылы тіркелген жеке көмекшіні таңдайды. 4. Әлеуметтік қызметтер порталы арқылы қызмет алушы, жеке көмекші және қала/аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі арасында үш жақты шарт жасалады. 5. Жеке көмекші АОЖБ-да көзделген көлемде қызмет көрсетеді, ал көрсетілген қызметтердің құны жергілікті атқарушы орган тарапынан кепілдік берілген сома шегінде өтеледі.
Терминдерге түсіндірме: Жеке көмекші - жүріп-тұруы қиын бірінші топтағы мүгедектігі бар адамды бірге алып жүру және объектілерге барған кезде көмек көрсету бойынша қызметтер көрсететін адам. АОЖБ - мүгедектігі бар адамды абилитациядан және оңалтудан өткізудің нақты көлемін, түрлері мен мерзімдерін оның жеке қажеттіліктері негізінде белгілейтін құжат. Әлеуметтік қызметтер порталы - мүгедектігі бар адамдардың қызмет көрсетушілер ұсынатын тауарлар мен қызметтерді, оның ішінде жеке көмекші қызметін, өз бетінше таңдауын қамтамасыз ететін цифрлық жүйе.
|
жеке көмекші бірінші топ мүгедектігі бар адамдар жүріп-тұрудың қиындығы АОЖБ әлеуметтік қызмет Әлеуметтік қызметтер порталы мемлекеттік қызмет әлеуметтік қорғау |
|
15 |
Жұмыс тәжірибесі жоқ түлек «Жастар практикасы» бағдарламасына жолдаманы қалай ала алады? |
Жұмыс тәжірибесі жоқ түлек «Жастар практикасы» бағдарламасына қатысу үшін тұрғылықты жері бойынша Мансап орталығына жүгініп, жұмыссыз ретінде тіркелуі қажет. Бағдарламаға 35 жасқа дейінгі, оқуын соңғы 5 жыл ішінде аяқтаған және алған кәсібі (мамандығы) бойынша жұмыс тәжірибесі жоқ түлек қатыса алады. Мансап орталығының маманы үміткердің бағдарлама талаптарына сәйкестігін тексеріп, алған мамандығына сәйкес жастар практикасы өтетін орынды таңдауға көмектеседі. Практика өтетін орын келісілгеннен кейін түлекке тиісті жолдама беріледі. Жастар практикасының ұзақтығы 12 айдан аспайды.
Қалай жүзеге асырылады?
1. Мансап орталығына жүгіну. Түлек тұрғылықты жері бойынша Мансап орталығына барып, жұмыссыз ретінде тіркеледі.
2. Қатысу құқығын тексеру. Маман түлектің бағдарлама талаптарына сәйкестігін тексереді: жасы — 35 жасқа дейін; оқуын соңғы 5 жыл ішінде аяқтаған; алған кәсібі (мамандығы) бойынша жұмыс тәжірибесі жоқ.
3. Практика өтетін орынды таңдау. Мансап орталығы түлектің алған кәсібіне (мамандығына) сәйкес жұмыс берушіні таңдауға көмектеседі.
4. Жолдама алу. Практика өтетін орын келісілгеннен кейін түлекке «Жастар практикасына» қатысу үшін жолдама беріледі.
5. Жастар практикасынан өту. Бағдарлама бойынша қатысу мерзімі 12 айға дейін.
Мысал: Колледж немесе ЖОО-ны бітірген, жасы 35-тен аспайтын, оқуын 5 жылдан аз уақыт бұрын аяқтаған және алған мамандығы бойынша жұмыс тәжірибесі жоқ түлек өз біліктілігіне сәйкес жұмыс іздейді. Ол Мансап орталығына жүгініп, жұмыссыз ретінде тіркеледі. Мансап орталығы түлекке мамандығына сәйкес бос жұмыс орнын таңдауға көмектеседі және жұмыс берушімен келісілгеннен кейін «Жастар практикасы» бойынша жолдама береді.
Терминдер түсіндірмесі Жастар практикасы — түлектерге алған мамандығы бойынша алғашқы жұмыс тәжірибесін алуға мүмкіндік беретін бағдарлама. Мансап орталығы — азаматтарға жұмыспен қамту және жұмысқа орналасу мәселелері бойынша қызмет көрсететін ұйым.
|
жастар практикасы түлек жұмысқа орналасу жұмыссыз Мансап орталығы алғашқы жұмыс орны жұмыс тәжірибесі мамандық |
|
16 |
Зейнеталды жастағы жұмыссыз адамды қандай жоба шеңберінде жұмысқа орналастыруға болады? |
Зейнеталды жастағы жұмыссыз адамды «Күміс жас» жобасы шеңберінде жұмысқа орналастыруға болады. Жобаға зейнеткерлік жасқа толмаған, 50 жастан асқан және жұмыссыз ретінде тіркелген азаматтар қатыса алады. Жобаға қатысу үшін тұрғылықты жері бойынша Мансап орталығына жүгіну қажет. Жұмыссыз ретінде тіркелген азаматтар сондай-ақ Электрондық еңбек биржасы – Enbek.kz арқылы өзіне қолайлы бос жұмыс орнын таңдай алады. Жоба шеңберінде жұмыс беруші субсидияланатын жұмыс орнын құрып, азаматпен еңбек шартын жасасады. Жалақыны жұмыс беруші төлейді, ал мемлекет оның бір бөлігін субсидиялайды.
Субсидия мөлшері:
· алғашқы 12 айда – жалақының 70%-ы, бірақ 30 АЕК-тен аспайды;
· 13-айдан 24-айға дейін – жалақының 65%-ы, бірақ 30 АЕК-тен аспайды;
· 25-айдан 36-айға дейін – жалақының 60%-ы, бірақ 30 АЕК-тен аспайды.
Субсидиялау мерзімі 36 айға дейін созылады. Қатысу мерзімі аяқталғаннан кейін қатысушы зейнеткерлік жасқа толғанға дейін тұрақты жұмыс орнымен қамтамасыз етіледі. Осылайша, «Күміс жас» жобасы 50 жастан асқан жұмыссыз азаматқа жұмыс берушінің жалақысына ішінара субсидия беру арқылы жұмысқа орналасуға және субсидиялау мерзімі аяқталғаннан кейін тұрақты жұмыс орнына орналасуға мүмкіндік береді.
Бұл қалай жүзеге асырылады?
1.Жүгіну. 50 жастан асқан жұмыссыз азамат тұрғылықты жері бойынша Мансап орталығына жүгінеді.
2. Жұмыс орнын таңдау. Мансап орталығы «Күміс жас» жобасы шеңберінде субсидияланатын жұмыс орнын ұсынады. Жұмыссыз ретінде тіркелген азамат Enbek.kz арқылы бос жұмыс орнын өз бетінше таңдай алады.
3. Жұмысқа орналасу. Жұмыссыз азамат жұмыс берушімен еңбек шартын жасасып, жұмысқа кіріседі.
4. Субсидиялау. Жұмыс беруші жалақыны төлейді, оның бір бөлігі белгіленген мөлшерде мемлекет тарапынан субсидияланады.
5. Тұрақты жұмысқа орналасу. Субсидиялау мерзімі аяқталғаннан кейін қатысушы зейнеткерлік жасқа толғанға дейін тұрақты жұмыс орнымен қамтамасыз етіледі.
Мысал 58 жастағы жұмыссыз азаматқа жұмыс табу қажет. Ол тұрғылықты жері бойынша Мансап орталығына жүгініп, «Күміс жас» жобасы шеңберінде жұмысқа орналасуға жолдама алады. Еңбек шарты жасалғаннан кейін азамат жұмысқа кіріседі, ал мемлекет жұмыс берушіге оның жалақысының бір бөлігін субсидиялайды. Бірінші жылы субсидия мөлшері жалақының 70%-ын, екінші жылы – 65%-ын, үшінші жылы – 60%-ын құрайды, бірақ айына 30 айлық есептік көрсеткіштен аспайды. Субсидиялау мерзімі аяқталғаннан кейін азамат зейнеткерлік жасқа толғанға дейін тұрақты жұмыс орнымен қамтамасыз етіледі.
Терминдерге түсіндірме «Күміс жас» – зейнеткерлік жасқа толмаған, 50 жастан асқан жұмыссыз адамдарды жұмысқа орналастыру үшін жұмыс беруші субсидияланатын жұмыс орнын құруды көздейтін жоба. Зейнеталды жас – белгіленген зейнеткерлік жасқа толғанға дейінгі кезең. Жалақыны субсидиялау – жобаға қатысушының еңбегіне ақы төлеуге байланысты жұмыс берушінің шығыстарының бір бөлігін мемлекет тарапынан өтеу. Мансап орталығы – жұмыссыздарға жұмыс іздеуге және жұмыспен қамту саласындағы мемлекеттік қолдау шараларына қатысуға жәрдем көрсететін ұйым.
|
50 жастан асқан азаматтар жалақыны субсидиялау Мансап орталығы субсидияланатын жұмыс орны тұрақты жұмысқа орналасу айлық есептік көрсеткіш халықты жұмыспен қамту күміс жас жұмысқа орналастыру зейнеталды жас жұмыссыздар |
11. Экономика, қаржы және мемлекеттік сатып алу (өңірлік экономика, бюджет, аналитика, қаржы, конкурстар, тендерлер, тапсырыс берушілер сұраулары)
|
№ |
Жиі қойылатын сұрақ |
Толық жауап |
Негізгі сөздер және хештегтер |
|
1 |
Қандай жағдайларда ауданның бірыңғай ұйымдастырушысы (құрылысқа байланысты емес) жұмыстар бойынша Мемлекеттік сатып алуды өз бетінше жүргізе алады? |
Ауданның бірыңғай ұйымдастырушысы құрылысқа байланысты емес жұмыстарды мемлекеттік сатып алуды дербес жүргізуге құқылы, егер: 1. лоттың сомасы республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген 40 000 АЕК-тен аспайды; 2. мұндай жұмыстар көрсетілген Тізбенің 2.2 және 2.3-тармақтарына енгізілмеген (мұнда облыс деңгейінде немесе одан жоғары орталықтандырылған сатып алуға жататын жұмыс түрлері айқындалған). Мысал: Егер 2025 жылы 1 АЕК 3 932 теңгеге тең болса, онда 40 000 АЕК 157 280 000 теңгені құрайды. Бұл жағдайда ауданның бірыңғай ұйымдастырушысы, мысалы, инженерлік желілерге қызмет көрсету жұмыстарында, егер олардың құны осы шектен аспаса, сатып алуды дербес жүргізе алады. |
Заң
Мемлекеттік сатып алу
Бұйрық, сатып алу |
|
2 |
Егер әлеуетті өнім беруші конкурс қорытындысына шағым берсе, осы шағымды кім қарайды? |
Егер мемлекеттік сатып алу қорытындыларына шағым берілген жағдайда, оны өтініш берілген талаптар (дәлелдер) шегінде шағымдарды қарауға жауапты Тапсырыс берушінің, ұйымдастырушының, бірыңғай ұйымдастырушының құрылымдық бөлімшесі не лауазымды тұлғасы қарайды. Бұл құқық Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларының 590-тармағына сәйкес регламенттелген.
Мысал Мемлекеттік сатып алу конкурсының қорытындысы бойынша әлеуетті өнім беруші тапсырыс беруші оның өтінімін негізсіз қабылдамады деп есептеп, шағым береді. Шағым тапсырыс берушінің қарауына түседі. Оны шағымдарды қарауға жауапты арнайы құрылымдық бөлімше немесе лауазымды тұлға қарайды. Бұл ретте шағымда көрсетілген дәлелдер мен мән-жайлар тексеріледі. Қарау нәтижелері бойынша шағымда келтірілген уәждерге қатысты тиісті шешім қабылданады.. |
Конкурс Мемлекеттік сатып алу Сатып алу Тендер Шағым Қорытындылар Өтініш |
|
3 |
Қате төленген сомаларды облыстық бюджеттен қалай қайтаруға болады? |
Қате төленген сомаларды облыстық бюджеттен қайтару келесі тәртіппен жүзеге асырылады: Қайда өтініш беру керек Өтінішті облыстық Қаржы басқармасына (төлемнің қабылданған орны бойынша) тапсыру қажет. Өтініште не көрсету керек Өтініште келесі мәліметтер болуы тиіс: - Қайтару себебі (қате төлем); - Қате төленген қаражаттың бюджет классификациясының коды (КБК); - Қайтарылатын соманы алу үшін банк шотының реквизиттері (IBAN); - Өтініш берушінің байланыс деректері. Қандай құжаттарды қоса беру керек - Төлемді растайтын түбіртек немесе төлем тапсырмасының көшірмесі; - Өтініш берушінің жеке куәлігінің көшірмесі; - Қажет болса — қате төлемді растайтын құжат (мысалы, мемлекеттік органнан хат). Қайтару қалай жүзеге асырылады Құжаттар тексерілгеннен кейін Қаржы басқармасы қорытынды дайындап, оны Мемлекеттік қазынашылық қызметке жібереді, ал қаражат қайтарымын жүзеге асырады. Қайтару Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2025 жылғы 30 мамырдағы № 272 бұйрығымен бекітілген 2025 қаржы жылының бюджетін орындау және оның кассалық қызмет көрсету ережелеріне сәйкес жүзеге асырылады. Мысал: Егер сіз әкімшілік айыппұлды дұрыс емес КБК бойынша немесе қажетсіз қызметті төледіңіз деп ойласаңыз, көрсетілген тәртіпке сәйкес қайтару рәсімін өтініш беріп, орындауға болады. |
қате төленген сомаларды қайтару
облыстық бюджет
қате төленген сомалар |
|
4 |
Аурухана ғимаратын ағымдағы жөндеуге қатысты мемлекеттік сатып алуға өтінім берген кезде лицензияны қоса беру қажет пе? |
Иә, кейбір жағдайларда талап етіледі. Қазақстан Республикасы Қаржы Министрінің 2024 жылғы 9 қазандағы № 687 бұйрығымен бекітілген мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларының 71-тармағына сәйкес, құрылысқа жатпайтын жұмыстарды, соның ішінде аурухана ғимаратын ағымдағы жөндеуді орындауға арналған сатып алуға қатысатын әлеуетті жеткізушілер материалдық және еңбек ресурстарының бар екенін растауы тиіс. Егер жеткізушінің құрылыс-монтаж жұмыстарына арналған лицензиясы болса, ол осы құжатты ресурстардың жеткіліктілігін растайтын құжат ретінде пайдалана алады. Бұл ретте лицензияның түрлері мен кіші түрлері орындалатын жұмыстардың сипатына сәйкес келуі қажет. Егер лицензия болмаса, мемлекеттік сатып алу қағидаларында көзделген басқа құжаттармен (мысалы, техника, персонал, машиналар мен механизмдер жалдау шарттары туралы мәліметтер және т.б.) ресурстарды растауға жол беріледі. Осылайша, лицензияны қоса беру барлық жеткізушілер үшін міндетті емес, бірақ мұндай лицензиясы бар және ресурс қамтамасыз етілуін дәл осы құжат арқылы растағысы келетіндер үшін міндетті болып табылады.
Мысал: Егер жеткізушінің құрылыс-монтаждау жұмыстарына арналған лицензиясы болса (мысалы, металл конструкцияларды монтаждау), онда аурухана ғимаратын ағымдағы жөндеу жөніндегі сатып алуға қатысқанда бұл лицензия материалдық және еңбек ресурстарының бар екенін растай алады. Егер лицензия болмаса, бірақ персонал, жабдық және құралдарды жалға алу шарттары болса, өнім беруші осы ресурстарды растайтын құжаттарды ұсынып, сатып алуға қатысуға құқылы. |
лицензия
мемлекеттік сатып алуға өтінім беру
аурухана ғимаратын ағымдағы жөндеу |
|
5 |
Мен орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша білім алғанмын. Қаладан аудан орталығына көшіп келдім. Мен жас маман ретінде тұрғын үй алу үшін несие рәсімдей аламын ба? Қандай шарттармен? Ал егер ала алмасам, оның себебі неде? |
Иә, ауылдық елді мекендерге жұмыс істеуге келген педагогтер «Дипломмен – ауылға!» мемлекеттік бағдарламасы аясында тұрғын үй несиесін ала алады. Бұл мақсатта аудан орталықтарында тұрғын үй сатып алуға 2 500 АЕК (2025 жылы – 9 830 000 теңге) және ауылдық елді мекендерде 2 000 АЕК (2025 жылы – 7 864 000 теңге) көлемінде бюджет несиесі 15 жыл мерзімге жылдық 1% сыйақы мөлшерлемесімен беріледі. Бюджеттік несие мен көтерме жәрдемақыны алу үшін негізгі шарт – ауылдық елді мекенде орналасқан ұйымдарда кемінде 3 жыл жұмыс істеу жөніндегі міндеттемені қабылдау болып табылады. «Дипломмен – ауылға!» жобасы аясында мемлекеттік қолдаудың осы түрлерін алу үшін үміткер қалаған ауылдық елді мекендегі сұранысқа ие мамандықтар тізбесіне сәйкес бос жұмыс орнына орналасуы қажет. Жұмысқа орналасқаннан кейін «Отбасы банк» АҚ порталы (https://otbasybank.kz/) арқылы келесі құжаттарды электрондық форматта тапсыру керек: Ережелердің 2-қосымшасына сәйкес нысан бойынша өтініш; Жеке басын куәландыратын құжат; Білім туралы дипломның көшірмесі; Жұмыс орнындағы кадр бөлімі растаған еңбек қызметін растайтын құжаттың көшірмесі; Некеде тұрған жағдайда неке қию туралы куәлік; Кредиттік бюродан алынған есеп. Әлеуметтік қолдау шараларын аудандық экономика және қаржы бөлімдері (немесе экономика және бюджет жоспарлау бөлімдері) жүзеге асырады. Тіркеу мекенжайы жұмыс орны орналасқан елді мекенмен сәйкес болуы тиіс. Әлеуметтік қолдау шараларын ұсынудан бас тарту келесі жағдайларда мүмкін: 1. Сіз ұсынған құжаттар мен олардағы мәліметтердің жалғандығы анықталған жағдайда; 2. Жақын туыстардан тұрғын үй сатып алу кезінде; 3. Соттың заңды күшіне енген шешімі (үкімі) негізінде белгілі бір қызмет түрлерін атқаруға тыйым салынған немесе мемлекеттік қызмет алу құқығынан айырылған жағдайда; 4. «Агроөнеркәсіптік кешенді және ауылдық аумақтарды мемлекеттік реттеу туралы» ҚР Заңының 18-бабының 8-тармағына сай келмеу жағдайында; 5. «Жеке деректер және оларды қорғау туралы» ҚР Заңының 8-бабына сәйкес жеке деректерге қол жеткізуге келісім берілмеген жағдайда; 6. Бұрын берілген несиелер бойынша өтелмеген мерзімі өткен берешек болған немесе соңғы 2 жылда 90 күннен астам кешіктірілген төлемдері бар жағдайда. Мемлекеттік қолдау шараларын алу шарттары жөнінде қосымша кеңес алу үшін жұмыс орны бойынша қалалық немесе аудандық экономика және қаржы бөліміне (немесе экономика және бюджет жоспарлау бөліміне) жүгінуге болады. Мысал: Орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі жоғары оқу орнын аяқтаған соң Өскемен қаласынан аудан орталығы – Қайсенов кентіне көшіп келіп, жергілікті мектепке жұмысқа орналасты. Еңбек шартын жасасқаннан және Қайсенов кентінде тұрғылықты мекенжай бойынша тіркелгеннен кейін ол «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасы бойынша тұрғын үй несиесін алу үшін «Отбасы банк» порталы арқылы өтініш берді. Аудан әкімдігінің экономика және қаржы бөлімі арқылы оған 15 жыл мерзімге жылдық 1% мөлшерлемемен 9,83 млн теңге көлемінде несие мақұлданып, 100 АЕК көлемінде көтерме жәрдемақы төленді. |
тұрғын үй несиесі
жас маман
тұрғын үй несиесін алу шарттары |
|
6 |
Тапсырыс берушінің не мемлекеттік сатып алу кезінде конкурстық комиссияның әрекеттеріне немесе шешімдеріне шағымдануға бола ма? |
Тапсырыс берушінің не конкурстық комиссияның әрекеттеріне немесе шешімдеріне, егер олар «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының талаптарын және өнім берушінің құқығын бұзса, шағымдануға болады. Шағымдану құқығы «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 25-бабында бекітілген. Шағым беріледі: - Мемлекеттік сатып алу веб-порталы арқылы; - Мемлекеттік сатып алу саласындағы уәкілетті органға. Шағым Қағидаларда белгіленген мерзімдерде, әдетте веб-порталда тиісті хаттама орналастырылған күннен бастап 3 жұмыс күні ішінде беріледі. Шағымдануға жатады, оның ішінде: - өтінімді заңды негізсіз қабылдамау; - басқа қатысушыны заңсыз қабылдау; - конкурстық құжаттама шарттарын бұзу. Шағымда мыналар болуы керек: - Тапсырыс беруші және (немесе) комиссия туралы мәліметтер; - сатып алу туралы ақпарат (нөмірі, заты); - бұзушылықтың нақты фактілері; - заңнама нормаларына сілтемелер; - растайтын құжаттар (бар болса). Маңызды: Уәкілетті органға шағым берген кезде шарт жасасу оны қарау аяқталғанға дейін тоқтатыла тұрады
Мысал: Комиссия конкурстық құжаттамада көзделмеген талаптарды көрсете отырып, өнім берушінің өтінімін қабылдамады. Бұл жағдайда өнім беруші Комиссияның заңсыз шешімі ретінде мемлекеттік сатып алу веб-порталы арқылы шағым беруге құқылы.
Негізгі терминдер: Әлеуетті өнім беруші - Мемлекеттік сатып алуға қатысуға үміткер тұлға. Тапсырыс беруші - тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алуды жүзеге асыратын мемлекеттік орган, мемлекеттік мекемелер, сондай-ақ мемлекеттік кәсіпорындар, заңды тұлғалар. Комиссия - өтінімдерге рұқсат беру және бағалау жөнінде шешім қабылдайтын алқалы орган. Мемлекеттік сатып алу Веб-порталы - сатып алуды жүргізудің және шағым берудің ақпараттық жүйесі. |
тапсырыс берушінің әрекеттеріне немесе шешімдеріне шағымдану
мемлекеттік сатып алу |
|
7 |
Мемлекеттік сатып алуларда әлеуетті өнім берушінің өтінімі қандай жағдайларда қабылданбайды? |
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларының 206-тармағына сәйкес, әлеуетті өнім берушінің өтінімі, егер оның өзі немесе тартылған қосалқы мердігерлері (бірлесіп орындаушылары) белгіленген талаптарға сәйкес келмесе немесе конкурсқа қатысу шарттары бұзылса, қабылданбайды.
Өтінімді қабылдамау негіздері Әлеуетті өнім берушінің өтінімі келесі жағдайларда қабылданбауы мүмкін: • міндетті құжаттар ұсынылмаған; • жалған мәліметтер ұсынылған; • біліктілік талаптарына сәйкес келмеу; • техникалық ерекшелікке сәйкес келмеу; • өтінімдегі мазмұнына әсер ететін қателер; • мемлекеттік сатып алу туралы заңнама талаптарын бұзу.
Конкурс комиссиясының міндеттері Өтінімді қабылдамаған кезде комиссия: • қабылдамаудың нақты себептерін көрсетуге; • конкурс құжаттамасы мен заңнама нормаларына сілтеме жасауға міндетті.
Маңызды Өтінімді негізсіз немесе құжаттамада көзделмеген себептермен қабылдамау – заң бұзушылық болып табылады және оған шағым жасауға болады.
Мысал Әлеуетті өнім беруші конкурс құжаттамасында талап етілген жұмыс тәжірибесін растайтын құжатты қоса тіркемеген. Мұндай жағдайда өтінім заңды түрде қабылданбайды.
Терминдерге түсініктеме Әлеуетті өнім беруші — мемлекеттік сатып алуға қатысуға үміткер тұлға. Конкурс құжаттамасы — сатып алуға қатысушыларға қойылатын талаптар мен шарттар. Конкурс комиссиясы — өтінімдерді қарайтын және бағалайтын орган.
|
мемлекеттік сатып алу
өтінімді қабылдамау
әлеуетті өнім беруші
конкурс
конкурс құжаттамасы
біліктілік талаптары |
|
8 |
Өскемен қаласының бюджетін қай жерден көруге болады? |
Өскемен қаласының 2026–2028 жылдарға арналған бюджетімен Өскемен қаласы әкімдігінің ресми сайтындағы «Бюджет» бөлімінен танысуға болады.
Ақпаратты қолжетімді әрі түсінікті нысанда алу үшін азаматтар жергілікті бюджеттің негізгі параметрлері, оның ішінде кірістер, шығыстар және бюджет қаражатын пайдаланудың негізгі бағыттары туралы ақпарат қамтылған «Азаматтық бюджетпен» де таныса алады. Бұдан басқа, «Өскемен қаласының 2026–2028 жылдарға арналған бюджеті туралы» Өскемен қалалық мәслихатының шешімі Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі «Әділетте» орналастырылған. Енгізілген өзгерістерді ескере отырып, шешімнің қолданыстағы редакциясымен мына сілтеме арқылы танысуға болады https://adilet.zan.kz/kaz/docs/G25VA00403M?utm_source Қосымша ақпарат алу үшін қайда жүгінуге болады
Егер азаматқа бюджеттің кірістері немесе шығыстарының нақты бағыты бойынша неғұрлым толық ақпарат қажет болса, тиісті мемлекеттік органға жүгінуге болады.
1. Өскемен қаласының экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі Бюджетті жалпы жоспарлау, сондай-ақ бюджет кірістері мен шығыстарының жекелеген баптары бойынша толық ақпарат алу мәселелері бойынша. Мекенжайы: Қазақстан көшесі, 27, 3-кіреберіс, 4-қабат.
2. Өскемен қаласының тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі Қаржыландыру мәселелері бойынша: көшелерді жарықтандыру; қаланың санитариялық жай-күйі; абаттандыру және көгалдандыру; жол қозғалысының қауіпсіздігі; автомобиль жолдарын жөндеу; аялдама павильондарын орнату және жөндеу; қаңғыбас иттерді аулау; тұрақты жолаушылар тасымалын ұйымдастыру; газдандыру; сумен жабдықтау; су бұру; жылумен жабдықтау. Мекенжайы: Қазақстан көшесі, 27, 3-кіреберіс, 2–3-қабат.
3. Өскемен қаласының тұрғын үй қатынастары бөлімі Тұрғын үйлердің қасбеттерін жөндеуді, көппәтерлі тұрғын үйлердегі лифтілерді жөндеуді, халықтың әлеуметтік осал топтары үшін тұрғын үй сатып алуды, сондай-ақ азаматтарды авариялық және тозығы жеткен тұрғын үйден көшіруді қаржыландыру мәселелері бойынша. Мекенжайы: Шәкәрім даңғылы, 180.
4. Өскемен қаласының құрылыс бөлімі Мемлекеттік коммуналдық тұрғын үй қорының тұрғын үйлерін, инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылым желілерін және әлеуметтік маңызы бар объектілерді салуды қаржыландыру мәселелері бойынша. Мекенжайы: Қазақстан көшесі, 27, 1-кіреберіс, 1-қабат.
5. Өскемен қаласының жер қатынастары, сәулет және қала құрылысы бөлімі Жер қатынастары, сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы мәселелер бойынша. Мекенжайы: Чехов көшесі, 33.
6. Өскемен қаласының қаржы бөлімі Бюджеттік бағдарламалар әкімшілері бөлінісінде бюджет қаражатын игеру, қала әкімінің резерв қаражатын пайдалану және қаланың коммуналдық мүлкін басқару мәселелері бойынша. Мекенжайы: Пермитин көшесі, 29.
7. Өскемен қаласының жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі Қаржыландыру мәселелері бойынша: атаулы әлеуметтік көмек; халықтың әлеуметтік осал топтарына тұрғын үй көмегін көрсету; қиын өмірлік жағдайға тап болған адамдарға әлеуметтік көмек көрсету; көпбалалы аналарды, тыл еңбеккерлерін, саяси қуғын-сүргін құрбандарын және азаматтардың басқа да санаттарын әлеуметтік қолдау; мүгедектігі бар адамдарды қолдау; мүгедектігі бар адамдарға және мүгедектігі бар балаларға жеке оңалту бағдарламасына сәйкес санаторийлік-курорттық емделуді қамтамасыз ету; мүгедектігі бар адамдарды жеке оңалту бағдарламасына сәйкес техникалық қосалқы және жүріп-тұрудың арнайы құралдарымен қамтамасыз ету; тұрғылықты жері белгіленбеген адамдарға әлеуметтік, медициналық және өзге де көмек көрсету; қарт және жалғыз тұратын зейнеткерлерді әлеуметтік қолдау; мүмкіндігі шектеулі балаларды әлеуметтік бейімдеу және оңалту; зорлық-зомбылық құрбандарына әлеуметтік-психологиялық көмек көрсетілуіне жәрдемдесу; жүріп-тұруы қиындаған бірінші топтағы мүгедектігі бар адамдарға жеке көмекші қызметін көрсету; есту қабілеті бойынша мүгедектігі бар адамдарға ымдау тілі маманының қызметін көрсету; инватакси қызметін көрсету; тұрғын үй сертификаттарын беру; әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектелген кәмелетке толған адамдарға қатысты қорғаншылық және қамқоршылық мәселелері. Мекенжайы: Шәкәрім көшесі, 149/10.
8. Өскемен қаласының мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі Музыка өнерін, кітапхана ісін дамыту және мәдени-демалыс жұмысын қаржыландыру мәселелері бойынша. Мекенжайы: Пермитин көшесі, 29.
9. Өскемен қаласының дене шынықтыру, спорт және туризм бөлімі Дене шынықтыру мен спортты дамыту, оның ішінде мүгедектігі бар адамдар арасындағы спортты дамыту, спорт объектілерінің қолжетімділігін қамтамасыз ету, арнайы спорттық құрал-жабдықтарды сатып алу және спорт инфрақұрылымын дамыту мәселелерін қаржыландыру бойынша. Мекенжайы: Қ. Қайсенов көшесі, 10А.
10. Өскемен қаласының ішкі саясат бөлімі Мынадай салалардағы іс-шараларды қаржыландыру және іске асыру мәселелері бойынша: ішкі саясат; мемлекеттік ақпараттық саясат; білім беру және әлеуметтік саясат; жұмыспен қамту; этносаралық және конфессияаралық келісім; патриоттық тәрбие; жастар саясаты; мемлекеттік рәміздерді насихаттау; тіл және мәдениет саясаты; гендерлік және отбасы-демографиялық саясат. Мекенжайы: Антон Чехов көшесі, 33.
11. Өскемен қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі Мынадай салалардағы іс-шараларды қаржыландыру және іске асыру мәселелері бойынша: кәсіпкерлік қызметті дамыту; инвестициялық ахуалды жақсарту; көрме-жәрмеңке қызметі; стационарлық емес сауда объектілерін орналастыру орындарын және (немесе) маршруттарын айқындау және бекіту; аграрлық секторды дамыту; кәсіпкерлікті қолдау бағдарламаларын әзірлеу. Мекенжайы: Антон Чехов көшесі, 33.
Сондай-ақ «Е-Өтініш» арқылы жүгінуге болады
Ресми ақпарат немесе түсіндірме алуды талап ететін мәселелер бойынша азамат «Е-Өтініш» порталы арқылы тиісті мемлекеттік органды таңдап, өтініштің электрондық нысанын толтыру арқылы жібере алады.
Мысал
Азамат қаланың тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығына қанша бюджет қаражаты қарастырылғанын және осы бағыт бойынша қандай шығыстар көзделгенін білгісі келеді. Бірінші кезекте ол Өскемен қаласы әкімдігінің ресми сайтында орналастырылған қала бюджетін және «Азаматтық бюджетті» қарай алады. Егер нақты бюджеттік бағдарламалар мен шығыстар бағыттары бойынша толық ақпарат қажет болса, азамат Өскемен қаласының тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөліміне жүгіне алады. Сондай-ақ ол «Е-Өтініш» арқылы ресми сұрау жолдай алады.
Терминдер Бюджет — мемлекеттің міндеттері мен функцияларын іске асыруды қаржылық қамтамасыз етуге арналған орталықтандырылған ақша қоры; Бюджеттік бағдарламалар әкімшісі — бюджеттік бағдарламаларды жоспарлауға, негіздеуге, іске асыруға және олардың нәтижелеріне қол жеткізуге жауапты мемлекеттік орган. Азаматтық бюджет — республикалық және жергілікті бюджеттердің негізгі параметрлері туралы көпшілікке түсінікті түрде бейімделген ақпарат.
|
азаматтық бюджет Бюджет кодексі мәслихат сессиясының шешімі қаржыландыру игеру бюджет |
12. Цифрландыру, ақпараттандыру және мемлекеттік қызметтерді көрсету (цифрлық қызметтер, мемлекеттік қызметтер, мұрағаттар, байланыс, электрондық қызметтер)
|
№ |
Жиі қойылатын сұрақ |
Толық жауап |
Негізгі сөздер және хештегтер |
|
1 |
Байланыс операторы абоненттің келісімінсіз интернет немесе ұялы байланыс үшін абоненттік төлемді көтере ала ма? |
Байланыс операторы интернет немесе ұялы байланыс үшін абоненттік төлемді арттыра алады, егер: 1. абонентті 30 күнтізбелік күн бұрын хабардар етсе (СМС, e-mail, сайт және т.б. арқылы); 2, Көтерілу тариф шарттарын өзгертпей, тек бағаға ғана қатысты (мысалы, минуттар, гигабайт, қызметтер саны); 3. шартта немесе жария офертада оператор тарифтерді өзгерте алады деп көрсетілген. Егер абонент жаңа талаптармен келіспесе, ол тарифтен бас тартуға немесе шартты бұзуға құқылы.
Егер оператор: 1. 30 күн бұрын хабарламаса; 2. бір мезгілде тарифтің мазмұнын өзгертсе (мысалы, интернет-пакетті азайтып, бағаны көтерді); 3. шартта немесе жария офертта тарифті өзгерту құқығын көрсетпесе.
Мұндай жағдайда абонент: ҚР Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне (ҚР ЖИжЦДМ); Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі (БҚжДА) шағымдана алады;
Мысалы: Сіз «Лимитсіз 50 ГБ» тарифін айына 5 000 пайдаланасыз. Оператор бағаны 5 500-ге дейін көтеруді шешті. Заңды, егер: Сізге 30 күн бұрын хабарланған болса; тариф шарттары (50 ГБ, минут, СМС) өзгерген жоқ. Заңсыз, егер: хабарлама болмаса; баға көтерілген кезде интернет-пакетті немесе басқа да қызметтерді азайтты. |
абоненттік төлем
интернет
байланыс
тарифті көтеру
хабарлама
байланыс операторы |
|
2 |
Интернет немесе ұялы байланыс қызметтері сапасыз көрсетілсе, қайда жүгінуге және қалай әрекет етуге болады? |
Егер байланыс және интернет желісіне қол жеткізу қызметтері сапасы бұзылған жағдайда (мысалы, төмен жылдамдық, байланыстың жиі үзілуі, желінің нашар жабылуы), азамат «Шығыс Қазақстан облысының цифрландыру және архивтер басқармасы» ММ шағымдануға құқылы. Өтініш мемлекеттік платформа арқылы электрондық түрде беріледі «e-Өтініш» (https://eotinish.kz). Өтінішті ресімдеу кезінде: 1. проблеманың сипаты (мысалы: интернеттің төмен жылдамдығы, байланыстың жиі үзілуі); 2. проблема байқалатын мекенжай (қала, елді мекен, көше, үй); 3. байланыс операторының атауы және абоненттік нөмірі; 4. проблеманың дәлелі (мысалы: Speedtest немесе ұқсас сервис арқылы интернет жылдамдығын өлшеу скриншоты); 4, Нөмірдің өтініш берушіге тіркелгенін растайтын құжаттар - бұл оператормен жасалған шарттың көшірмесі немесе жеке кабинеттен скриншот болуы мүмкін. Өтініш Қазақстан Республикасы Әкімшілік іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі - ҚР АІЖК) 63-бабында белгіленген тәртіппен қаралады. Егер баяндалған фактілер расталса, «Шығыс Қазақстан облысының цифрландыру және архивтер басқармасы» ММ байланыс операторына сұраныс жібереді, сондай-ақ құжаттардың толық пакеті болған жағдайда техникалық тапсырманы заңнамаға сәйкес оператордың қызметін жоспардан тыс тексеруге бастамашылық ету үшін «Мемлекеттік радиожиілік қызметі» ШЖҚ РМК мекенжайына жібереді.
Мысалы: Өскемен қаласының тұрғыны «е-Өтініш» арқылы «Шығыс Қазақстан облысының цифрландыру және архивтер басқармасы» ММ атына өтініш беріп, Назарбаева көшесі 120 мекенжайында «Қазақтелеком» АҚ операторынан интернеттің төмен жылдамдығы байқалатынын көрсетті. Өтінішке мыналар қоса берілген: қосылу жылдамдығын өлшеумен скриншот; роутердің абонент деректері бар фотосуреті; байланыс мекенжайы мен контактілері. Өтініш қарауға қабылданды, операторға сұрау салу жіберілді. Фактілер тексерілгеннен кейін өтініш берушіге түсініктемелермен және олқылықтарды жою үшін қабылданған шаралармен ресми жауап жіберілді. |
сапасыз интернет
нашар байланыс
өтініш
шағым
байланыс операторы |
|
3 |
Еңбек өтілін растау үшін архивтік анықтаманы қалай алуға болады?
|
Еңбек өтілін растайтын архивтік анықтама алу үшін мемлекеттік архивке тиісті өтінішпен жүгіну қажет.
Өтініш беруге болады: * ХҚКО арқылы; * «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы; * мемлекеттік архивке жеке жүгінген кезде; * пошта байланысы арқылы.
Өтініште растауға жататын жұмыс орны мен еңбек қызметі кезеңі туралы белгілі мәліметтерді көрсету қажет. Бар болған жағдайда, өтінішке еңбек қызметі туралы мәліметтерді қамтитын құжаттар қоса берілуі мүмкін, мысалы, еңбек кітапшасының, еңбек шартының, жұмысқа қабылдау немесе жұмыстан босату туралы бұйрықтың көшірмесі, жұмыс орнынан анықтама немесе архивтік мәліметтерді іздеуге көмектесетін өзге де құжаттар.
Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі 11 жұмыс күніне дейін. Өтінішті қарау нәтижесінде өтініш берушіге еңбек қызметі туралы мәліметтерді растайтын архивтік анықтама немесе архивтік құжаттарда тиісті мәліметтердің жоқтығы туралы хабарлама беріледі. Егер өтініш беруші жұмыс істеген ұйымның құжаттары мемлекеттік сақтауға берілмесе немесе сақталмаса, архив тиісті мәліметтердің жоқтығы туралы хабарлама бере алады.
Мысал ретінде Азаматқа зейнетақы тағайындау үшін еңбек өтілін растау қажет болды. Ол үшін ол ХҚКО арқылы архивтік анықтама алу үшін жүгінді және өтінішті қарау нәтижелері бойынша оның еңбек қызметін растайтын құжатты алды.
Терминдерді түсіндіру Архивтік анықтама - мемлекеттік архив архивтік құжаттардың негізінде беретін және олардағы мәліметтерді растайтын ресми құжат. Мемлекеттік архив - архивтік құжаттарды сақтауды, есепке алуды және пайдалануды жүзеге асыратын ұйым.
|
архивтік анықтама еңбек өтілі еңбек өтілін растау жұмыс өтілі мемлекеттік архив ХҚКО зейнетақы |
|
4 |
Ата-бабаларыңыз бен отбасы тарихыңыз туралы ақпаратты қалай алуға болады? |
Өз бабаларыңыз бен отбасы тарихы туралы ақпаратты шежірелік сұраныс жіберу арқылы алуға болады. Ол үшін мемлекеттік архивке өтініш жолдау қажет, онда нақты қандай ақпаратты табу керек екенін көрсетіп, туысыңыз туралы өзіңізге мәлім мәліметтерді хабарлауыңыз тиіс. Сұраныс беру тәсілдері: Сұранысты келесі жолдармен беруге болады:
мемлекеттік архивке өзіңіз барып жолыққанда; «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ Шығыс Қазақстан облысы бойынша филиалы (ХҚКО) арқылы; пошта жөнелтілімімен, соның ішінде электрондық пошта арқылы; шетелдік азаматтар үшін — пошта жөнелтілімімен немесе электрондық пошта арқылы.
Қажетті құжаттар Қызметті алу үшін келесі құжаттарды ұсыну қажет: • жеке куәлік немесе цифрлық құжат; • іздеудің мақсаты мен мазмұны көрсетілген өтініш; • туыстық қатынастарды растайтын құжаттар немесе олардың көшірмелері (бар болса); • нотариалды куәландырылған сенімхат — егер сұранысты өкіл білдіруші тапсырса. Сұраныста келесі мәліметтерді көрсету қажет: • тегі, аты және әкесінің аты (бар болса); • жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН); • жауапты алуға арналған пошталық және/немесе электрондық мекенжай; • сұраныстың тақырыбы және мәліметтерді табу қажет болатын кезең; • өтініш берушінің қолы. Іздеуді жеңілдету үшін қосымша ретінде туысының туған күні мен жерін немесе тұрған жерін, ата-анасының есімдерін және басқа да мәлім мәліметтерді көрсету ұсынылады. Бар болған жағдайда туыстық қатынастарды растайтын құжаттардың көшірмелерін қоса беруге болады. Қосымша ақпарат Қызмет көрсету кезінде: • азаматтық-құқықтық шарт жасалады, онда төлем нысаны мен тәртібі, орындалатын жұмыстардың мерзімдері мен көлемі көрсетіледі; • төлем шартта көрсетілген деректемелер (реквизиттер) бойынша қолма-қол ақшасыз нысанда жүргізіледі. Қызмет көрсету нәтижесі Сұранысты қарау нәтижелері бойынша өтініш берушіге келесілер ұсынылады: • архивтік анықтама; архивтік көшірме; архивтік үзінді; • архивтік құжаттарда сұратылған мәліметтердің жоқтығы туралы хабарлама; • сақтауда тиісті құжаттардың жоқтығы туралы хабарлама; • қызмет көрсетуден дәлелді бас тарту. Қызмет көрсету құны мен мерзімдері Төлем қолданыстағы қағидалар мен шарт талаптарында көзделген тәртіппен жүргізіледі. Орындау мерзімі іздеудің көлемі мен күрделілігіне, сондай-ақ архивтік құжаттардың бар болуына және жай-күйіне байланысты болады.
Мысал ретінде Азамат мемлекеттік архивке электрондық пошта арқылы әжесінің тууы туралы мәліметтерді алу туралы сұраныспен жүгінді. Сұраныста ол өзіне мәлім әжесінің тегін, атын және әкесінің атын, сондай-ақ оның ата-анасының тегі мен атын көрсетіп, бұл мәліметтер отбасы тарихын қалпына келтіру үшін қажет екенін атап өтті. Метрикалық кітаптар бойынша жүргізілген іздеу нәтижесінде архив туған және шоқындырылған күні, ата-анасының тегі, аты және әкесінің аты, сондай-ақ олардың тұрған жері туралы мәліметтерді қамтитын архивтік көшірмені дайындады.
Терминдерді түсіндіру Мемлекеттік архив — Ұлттық архив қорының құжаттарын жинау, сатып алу, толықтыру, ретке келтіру, тұрақты сақтау, мемлекеттік есепке алу және пайдалану құқығы берілген мемлекеттік мекеме. Архивтік анықтама — жасалуына негіз болған архивтік құжаттардың архивтік шифрлары мен парақтарының нөмірлері көрсетілген, жеке және заңды тұлғаларға қажетті мәліметтерді қамтитын және түпнұсқаның заңды күші бар құжат. Шежірелік сұраныс — туыстықты, екі немесе одан да көп адамның туыстық қатынастарын, сондай-ақ отбасы немесе әулет тарихын анықтау үшін қажетті ақпаратты ұсыну туралы сұраныс. Ақылы қызмет — мемлекеттік архив ақылы негізде көрсететін қызмет. |
шежірелік сипаттағы ақпарат мемлекеттік архив ақылы қызмет архивтік анықтама архивтік көшірме |
13. Жер қатынастары және жерді пайдалану (жер учаскелеріне, заңдастыруға, кадастрлық тіркеуге, билік етуге, жалға беруге байланысты барлық мәселелер)
|
№ |
Жиі қойылатын сұрақ |
Толық жауап |
Негізгі сөздер және хештегтер |
|
1 |
Бос жер учаскелерін қайдан көруге болады? |
Мемлекеттік меншіктегі бос жер учаскелері туралы ақпаратты электрондық ресурстар арқылы ашық қолжетімділікте алуға болады. Жер учаскелерінің мәртебесі («берілген» немесе «бос») көрсетілген орналасу схемалары https://map.gov4c.kz/egkn / «Жылжымайтын мүліктің бірыңғай мемлекеттік кадастры» («ЖМБМК» АЖ) ақпараттық жүйесінде және https://vkomap.kz/ Шығыс Қазақстан облысының геопорталында орналастырылған. Жергілікті атқарушы органдар бос жер учаскелері және алдағы сауда-саттықтар (аукциондар) туралы мәліметтерді тоқсанына кемінде бір рет жариялауға және үнемі жаңартып отыруға міндетті. Мұндай ақпарат мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында, әкімдіктердің ресми интернет-ресурстарында, сондай-ақ халыққа қолжетімді жерлерде ақпараттық стенділерде орналастырылады. Бұл ресурстар азаматтар мен кәсіпкерлерге қол жетімді учаскелермен, олардың орналасқан жерімен, ауданымен және жер санатымен алдын-ала танысуға мүмкіндік береді, бұл жер беру рәсімдерінің ашықтығы мен ашықтығына ықпал етеді. Мысал: |
Бос жер учаскелері |
|
2 |
Неліктен киоскіге жер уаскесін беруден бас тарта алады? |
Киоскіні орналастыруға жер учаскесін беруден бас тарту коммерциялық мақсатта жер берудің заңнамада белгіленген тәртібімен байланысты болуы мүмкін. Заңнама талаптарына сәйкес киоскілерді, павильондарды және басқа да шағын бизнес объектілерін орналастыруға арналған жер учаскелері тек сауда-саттық (аукцион) арқылы беріледі. Аукциондар «Мемлекеттік тізілім» веб-порталында (https://gosreestr.kz) электрондық форматта өткізіледі және барлық өтініш берушілердің ашықтығы мен тең қолжетімділігін қамтамасыз ететін автоматтандырылған рәсім болып табылады. Сондықтан аукционға қатысусыз учаске беру туралы өтініш белгіленген тәртіпке сәйкес келмейтін ретінде қабылданбауға жатады. Сонымен қатар, егер: таңдалған учаске қазірдің өзінде басқа адамның пайдалануында болса; учаске коммерциялық құрылысқа арналмаған жер санатына жататын болса; нысаналы мақсаты, санитарлық және қала құрылысы нормалары бойынша талаптар сақталмаған жағдайда бас тартуға болады, Мысал: Өтініш беруші әкімдікке қаланың орталық бөлігінде киоск орнатуға учаске беру туралы өтінішпен жүгінді. Қарау барысында бұл учаске тек аукцион арқылы өткізілетіні анықталды, өйткені ол коммерциялық мақсаттағы жерлерге жатады. Өтініш берушіге «Мемлекеттік тізілім» порталында алдағы электрондық сауда-саттыққа қатысу ұсынылды. |
Дүңгіршекке арналған жер учаскесі
Неліктен олар бас тартуы мүмкін |
|
3 |
Жайылым мен шөп шабу үшін жерді қалай алуға болады? |
Жайылымдар мен шөп шабуға арналған жер учаскелері өтініш берушінің пайдалану мақсаты мен санатына қарай беріледі. Ауыл шаруашылығы құрылымдары (шаруа және фермер қожалықтары) үшін жайылымға арналған жер учаскелері конкурстық негізде ұзақ мерзімді өтеулі жер пайдалануға беріледі. Конкурсқа қатысу үшін өтініш беруші учаскенің орналасқан жері бойынша әкімдікке оны конкурсқа шығару туралы өтініш береді немесе жарияланған конкурсқа қатысады. Конкурстар жер комиссиясымен өтінімдерді міндетті түрде қараумен, жер заңнамасында белгіленген тәртіппен өткізіледі. Жеке қосалқы шаруашылықтың малын жаю үшін жекелеген жайылымдық учаскелер жеке жер пайдалануға берілмейді. Мал жаю жергілікті атқарушы органдар әзірлейтін және халықтың жайылымдық жерлерді пайдалану тәртібі мен шекарасын айқындайтын Жайылымдарды басқару жөніндегі жоспарларға сәйкес жүзеге асырылады. Азаматтарға шөп шабу үшін жер учаскелері өтеусіз уақытша жер пайдалану құқығымен 5 жылға дейінгі мерзімге конкурс өткізбей беріледі. Шөп дайындау үшін учаске алу үшін азамат учаскенің орналасқан жері бойынша әкімдікке оның орналасу схемасын қоса бере отырып өтініш береді. Өтініш «Сауда-саттықты (аукциондарды) өткізуді талап етпейтін, мемлекет меншігіндегі жер учаскелеріне құқықтар алу» мемлекеттік қызмет көрсетілетін шеңберінде «Электрондық үкімет» порталы арқылы беріледі. Мысал:
|
Жайылымға жер алу
Шөп шабу үшін жер алу |
|
4 |
Шаруа қожалығын жүргізу үшін жер учаскесін қалай алуға болады? |
Шаруа (фермер) қожалығын жүргізу үшін жер учаскелері конкурстық негізде ұзақ мерзімді өтеулі жер пайдалануға беріледі. Учаске алу үшін жарияланған конкурстарға қатысу не жердің орналасқан жері бойынша әкімдікке мүдделі учаскені конкурсқа шығару туралы өтініш (өтінішхат) беру қажет. Жер учаскелерін беру жөніндегі конкурстар Қазақстан Республикасының жер заңнамасында белгіленген тәртіппен өткізіледі. Өтініш берушілердің материалдарын жер комиссиясы қарайды, ол ұсынылған құжаттарды бағалайды және қатысушыларға жұмыс тәжірибесіне, ауыл шаруашылығы техникасының, өндірістік жоспардың, еңбек ресурстарының және басқа да өлшемшарттардың болуына байланысты балл береді. Жер комиссиясының отырыстары хаттамамен ресімделеді, оның негізінде конкурс жеңімпазына жер учаскесін беру туралы шешім қабылданады. Егер бірнеше қатысушы бірдей балл жинаған жағдайда, жеңімпаз комиссия мүшелерінің дауыс беруі арқылы анықталады. Мысал: Өтініш беруші әкімдікке шаруа қожалығын жүргізу үшін ауданы 200 гектар жер учаскесін беру туралы өтініш береді. Комиссия барлық қатысушылардың құжаттарын қарайды, олардың өндірістік мүмкіндіктері мен ауыл шаруашылығындағы жұмыс тәжірибесін бағалайды. Қарау қорытындысы бойынша ең көп балл жинаған өтініш берушіге 49 жыл мерзімге ұзақ мерзімді өтеулі жер пайдалануға учаске беріледі. |
Земельный участок для крестьянского хозяйства
Қалай алуға болады |
|
5 |
Жеке тұрғын үй салу үшін жалға берілген жер учаскесін жеке меншікке қалай алуға болады? |
Бұрын жеке тұрғын үй салу үшін жалға берілген жер учаскесі құрылыс аяқталғаннан және объект пайдалануға берілгеннен кейін жеке меншікке ресімделуі мүмкін. Ол үшін жалға алушы жер учаскесінің орналасқан жері бойынша әкімдікке учаскені жеке меншікке беру туралы өтінішпен жүгінеді. Өтінішке: тұрғын үйге құқық белгілейтін құжаттар (пайдалануға беру актісі, меншік құқығы туралы куәлік); жер учаскесін жалдау шарты немесе жер пайдалану құқығын растайтын өзге де құжат; жер учаскесінің кадастрлық жоспары (бар болса) қоса беріледі. Ұсынылған материалдарды тексергеннен кейін және жалдау шарттарын бұзушылық болмаса әкімдік учаскені жеке меншікке беру туралы шешім қабылдайды. Шешім негізінде жер учаскесіне жеке меншік құқығы туралы акт беріледі. Мысал: Өтініш беруші жеке тұрғын үй салу үшін 0,10 га жер учаскесін жалға алды. Құрылыс аяқталғаннан кейін және үйді пайдалануға беру актісі алынғаннан кейін ол «e-Otinish» жүйесі арқылы учаскені жеке меншікке беру туралы өтініш берді. Құжаттарды қарағаннан кейін әкімдік учаскені өтініш берушінің меншігіне беру туралы шешім қабылдады және оған жерге жеке меншік құқығына мемлекеттік акт берілді.
|
Жалға берілген жер учаскесі
Жеке меншікке алу
Жеке тұрғын үй салу үшін |
|
6 |
Бизнеске павильон орнату үшін жер учаскесін қалай жалға алуға болады? |
Павильондар, кискілер және өзге де шағын бизнес объектілерін орнатуды қоса алғанда, коммерциялық мақсаттар үшін жер учаскелерін беру сауда-саттықта (аукциондарда) жүзеге асырылады. Бұл Қазақстан Республикасының жер заңнамасында белгіленген негізгі және міндетті тәртіп. Аукциондар «Мемлекеттік тізілім» веб-порталында (https://gosreestr.kz) электрондық форматта өткізіледі және барлық өтініш берушілердің ашықтығы мен тең қолжетімділігін қамтамасыз ететін автоматтандырылған рәсім болып табылады. Жер учаскесін сауда-саттыққа шығару үшін өтініш беруші учаскенің орналасқан жері бойынша әкімдікке мүдделі аумақты аукционға шығарылатын учаскелер тізбесіне енгізу туралы өтініш береді. Бұл ретте өтініш беруші елді мекен шекаралары шегінде жария кадастрлық картада жер учаскесін бөлу схемасын дербес қалыптастыра алады. Аукционға қатысу үшін «Мемлекеттік тізілім» порталында тіркелу, лотты таңдау, электрондық өтінім беру және оған электрондық цифрлық қолтаңбамен (ЭЦҚ) қол қою қажет. Сауда-саттық қорытындысы бойынша жеңімпазға мәлімделген коммерциялық мақсаттарды іске асыру үшін жер учаскесі ұзақ мерзімді жалға беріледі. Жекелеген жағдайларда, егер өтініш беруші уәкілетті орган таныған инвестициялық жобаны іске асырса немесе учаске инвестициялық келісімшарт негізінде мемлекеттік заттай грант ретінде берілсе, жер учаскесі аукцион өткізбей берілуі мүмкін. Мұндай жағдайларда өтініш «Сауда-саттықты (аукциондарды) өткізуді талап етпейтін, мемлекет меншігіндегі жер учаскелеріне құқықтар алу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет шеңберінде «Электрондық үкімет» порталы арқылы беріледі Мысал: Өтініш беруші тұрмыстық қызмет көрсету үшін павильон орнатуды жоспарлап отыр. Ол әкімдікке аукционға арналған учаскелер тізбесіне ауданы 0,03 га жер учаскесін қосу туралы өтінішпен жүгінеді. Сауда-саттық туралы ақпарат жарияланғаннан кейін өтініш беруші «Мемлекеттік тізілім» порталында тіркеледі, өтінім береді және электрондық аукционды ұтып алады. Әкімдік шешімінің негізінде оған учаске 5 жыл мерзімге ұзақ мерзімді жалға беріледі.
|
Жалға берілетін жер учаскесі
Павильон орнату үшін
Бизнеске павильон орнату |
|
7 |
Жария сервитут-ты қандай мақсатта орнатуға болады |
Жария сервитут жер учаскесін пайдалану халықтың қажеттіліктерін қанағаттандыру немесе инфрақұрылымның жұмыс істеуі үшін қажет болған кезде қоғамдық және мемлекеттік мүдделерді қамтамасыз ету мақсатында белгіленеді, бұл ретте меншік немесе жер пайдалану құқығы учаске иесінде сақталады. Қауымдық сервитуттар: ортақ пайдаланудағы объектiлерге, зираттарға, ғибадат объектiлерiне; коммуналдық, инженерлiк, электр және басқа да желiлерді салу, пайдалану және қызмет көрсету; магистральдық құбырларды орналастыру және пайдалану; байланыс желілерін салу және пайдалану; жер учаскесiнде межелік белгілер мен геодезиялық пункттерді және оларға кірме жолдарды орналастыру; су алу және суат; жер учаскесi арқылы мал айдап өту; аң аулау, балық аулау, жабайы өсiмдiктердi жинау; жағалау белдеуiне еркiн өту; мемлекеттiк органдардың шешiмiмен жер учаскесiн мәдени-көпшiлiк iс-шаралар өткiзу; қоғамдық және мемлекеттiк мүдделерге байланысты өзге де жағдайлар үшiн белгiленуi мүмкiн. Жария сервитут белгілеу туралы шешімді жергілікті атқарушы орган (әкімдік) немесе уәкілетті мемлекеттік орган учаскенің меншік иесін (жер пайдаланушысын) міндетті түрде хабардар ете отырып және мәліметтерді мемлекеттік жер кадастрына енгізе отырып қабылдайды. Мысал: Аудан әкімдігі көрші елді мекенді қосу үшін қажетті электр беру желісін тарту үшін ауыл шаруашылығы кәсіпорнының жер учаскесінің бір бөлігіне жария сервитут белгілеу туралы шешім қабылдады. Учаскенің меншік иесіне жер пайдалану құқығы сақталды, бұл ретте сервитут белдеуінде жерді алып қоймай ЭБЖ орналастыруға және пайдалануға жол беріледі. |
Жария сервитут
Қандай мақсаттар үшін орнатуға болады |
|
8 |
Қазақстанда қоныс аударушыларға ауыл шаруашылығын жүргізу үшін жер учаскелері беріледі ме және қандай шарттармен? |
Қазақстан Республикасының жер заңнамасына сәйкес ішкі көші-қон жөніндегі мемлекеттік бағдарлама шеңберінде Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған өңірлерге қоныс аударушыларға шаруа немесе фермер қожалығын жүргізу үшін жер учаскелері беріледі. Мұндай учаскелер уақытша қысқа мерзімді өтеулі жер пайдалану (жалға алу) құқығымен бес жылға дейінгі мерзімге және конкурстан тыс тәртіппен беріледі, бұл қоныс аударушыларға аукциондарға немесе конкурстарға қатыспай ауыл шаруашылығы қызметіне кірісуге мүмкіндік береді. Берілетін жер учаскелерінің мөлшері өңірдің ерекшеліктерін ескере отырып белгіленеді. Мысалы, Шығыс Қазақстан облысында учаскелердің ауданы 0,9-дан 6,3 гектарға дейін болуы мүмкін. Жер учаскелері қоныс аударушыларға заңнамада көзделген бірқатар шектеулермен беріледі. Атап айтқанда, мұндай учаскелер: иеліктен шығаруға (сатуға немесе сыйға беруге); шаруашылық серіктестіктің жарғылық капиталына салым ретінде беруге; акционерлік қоғамның акцияларын төлеуге беруге; өндірістік кооперативке жарна ретінде беруге жатпайды. Көрсетілген шаралар қоныс аударушылардың өздері жерді тек ауыл шаруашылығын жүргізу үшін мақсатты пайдалануды қамтамасыз етуге және жер ресурстарының алыпсатарлығын болдырмауға бағытталған. Мысал: Қазақстанның оңтүстік өңірінен қоныс аударушылар отбасы қоныс аударудың мемлекеттік бағдарламасы бойынша Шығыс Қазақстан облысына қоныс аударды. Жаңа тұрғылықты жері бойынша тіркелгеннен кейін отбасы басшысы әкімдікке шаруа қожалығын жүргізу үшін ауданы 5 гектар жер учаскесін беру туралы өтінішпен жүгінді. Жер комиссиясының шешімі негізінде учаске тиімді пайдаланылған кезде одан әрі ұзарту құқығымен 5 жыл мерзімге уақытша өтеулі пайдалануға берілді.
|
Қоныс аударушылар
Ауыл шаруашылығын жүргізуге арналған жер учаскелері
Қандай шарттарда |
|
9 |
Қандай жағдайларда егістікті аз құнды ауылшаруашылық жерлеріне ауыстыруға болады? |
Егер: топырақ құнарлылығын жоғалтса, батпақты, тұзды немесе тасты; учаске төмен өнім береді және оны тиімді пайдалану мүмкін емес; жер улы заттармен ластанған және дақылдарды өсіруге жарамсыз болса егістікті аз құнды ауылшаруашылық жерлеріне (мысалы, жайылымға немесе тыңайған жерге) ауыстыруға болады. Ауыстыруды жүргізу үшін жер пайдаланушы аудан немесе қала әкімдігіне өтініш береді: негіздемесі бар түсіндірме жазба; учаскенің сипаттамасы және схемасы; жерді зерттеу актісі; топырақ пен суару жүйелерінің жай-күйі туралы деректер.
Құжаттар тексергеннен және мамандардың қорытындыларын кейін әкімдік жерді ауыстыру туралы шешім қабылдайды.
Мысал: Егер егістік жер тасты немесе батпақты аумақта болса және онда өнім өспесе, оны жайылымға ауыстыруға болады. |
Алқаптарды ауыстыру |
|
10 |
Ауылшаруашылық жерлерін қосалқы жалға беруге рұқсат етілген бе және қолданыстағы заңнамада қандай шарттар мен талаптар қарастырылған? |
Қолданыстағы заңнамамен ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерін қосалқы жалға беруге тыйым салынады. Басқаша айтқанда, ауыл шаруашылығы өндірісінің мақсаттары үшін уақытша жер пайдалану құқығындағы жеке және заңды тұлғалардың жер учаскелері кейінгі жер пайдалануға (қосалқы жалға) берілмейді. Мұндай тәртіп Ауыл шаруашылығы жерлерін нысаналы және тиімді пайдалануды қамтамасыз етуге, олардың тиімсіз берілуіне жол бермеуге және белгіленген талаптар мен шектеулердің сақталуын бақылауды сақтауға бағытталған.
Мысал Фермер А мемлекеттен 500 гектар егістік жерді жалға алады. Ол учаскенің жартысын осы жерді пайдалану үшін фермер В-ға бергісі келеді. Алайда, мұны қосалқы жалдау шарты бойынша жасауға болмайды, өйткені қолданыстағы заңнама ауылшаруашылық жерлерін қосалқы жалға беруге тікелей тыйым салады. Мұндай жағдайда жалғыз заңды нұсқа – бұл учаскені мемлекетке қайтару, содан кейін фермер Б конкурсқа жер учаскесін алу үшін өз бетінше қатыса алады. Не фермер А азаматтық-құқықтық мәміле (сатып алу-сату, сыйға тарту) негізінде жерді пайдалану құқығын иеліктен шығара алады. |
ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді қосалқы жалдау
шарттары мен талаптары
қолданыстағы заңнама |
|
11 |
Жер пайдаланушы уақытша өтеулі жер пайдалану құқығын ұзартуға қашан өтініш беруі керек? |
Жер пайдаланушы уақытша өтеулі жер пайдалану құқығын ұзартуға өтінішті жалдау шартында белгіленген мерзімде, ал мұндай мерзім болмаған кезде — жалдау шартының қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін үш айдан кешіктірмей беруге тиіс. Өтініш жер учаскесінің орналасқан жері бойынша әкімдікке беріледі. Шартты ұзартудың міндетті шарты жер учаскесі шекараларының өзгермеуі болып табылады. Шаруа немесе фермер қожалығын, сондай-ақ ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін берілген ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерге қатысты жерді пайдалану мониторингінің оң нәтижелерінің болуы қосымша талап етіледі.
Мысал: Жер пайдаланушы жалдау шартының қолданылу кезеңінде өз міндеттемелерін тиісінше орындады, оның ішінде жер учаскесін нысаналы мақсаты бойынша пайдаланды және Қазақстан Республикасы Жер заңнамасының талаптарын сақтады. Бұл жағдайда жалдау шартын ұзарту үшін ол жалдау мерзімі аяқталғанға дейін үш айдан кешіктірмей жер учаскесінің орналасқан жері бойынша әкімдікке жазбаша өтініш беруге құқылы. |
Жер пайдаланушы
өтінішті жалдау
уақытша өтеулі жер пайдалану құқығын ұзарту |
|
12 |
Егер мен ауыл шаруашылығы жерлерін беруге арналған конкурстың қорытындысы бойынша жер комиссиясының шешімімен келіспесем, қайда жүгінуге болады? |
Уақытша өтеулі жер пайдалану (жалға алу) құқығын беруге арналған конкурстың қорытындылары бойынша жер комиссиясының шешімімен келіспеген жағдайда, Сіз осы шешімге сот тәртібімен шағымдануға құқылысыз. Жер комиссиясының шешімі хаттамамен ресімделеді және тиісті мемлекеттік органның орналасқан жері бойынша әкімшілік сотта дау айтуға болады. Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 43-1-бабына сәйкес:
Іс-қимыл тәртібі
Мысал Азамат ауыл шаруашылығы жерін алуға арналған конкурстың нәтижелерімен келіспеді (мысалы, бейнежазбаның болмауына немесе ұпайларды бағалауға келіспеушілікке байланысты) және комиссияның шешіміне шағымдану үшін әкімшілік сотқа жүгінді.
Терминдерді түсіндіру Жер комиссиясы — әкімдік жанындағы жер учаскелерін беру жөнінде шешім қабылдайтын орган. Әкімшілік сот — азаматтар мен мемлекеттік органдар арасындағы дауларды қарайтын сот.
|
жер комиссиясы
шағымдану
конкурс
әкімшілік сот
жерді жалға алу |
|
13 |
Жер учаскесінің меншік иесі азаматтардың өзенге, көлге немесе басқа жалпы су объектісіне кіруін шектеуге құқылы ма? |
Қазақстан Республикасының Су кодексіне (ҚР СК) сәйкес азаматтардың ортақ су пайдалануға — өзендерді, көлдерді және басқа да ортақ пайдаланылатын су объектілерін жеке қажеттіліктері үшін еркін және тегін пайдалануға құқығы бар. Осыған байланысты ортақ пайдаланылатын су объектісінің жанында орналасқан жер учаскесінің меншік иесінің құқығы жоқ: * суға өтуге кедергі келтіретін қоршаулар, шлагбаумдар және өзге де қоршаулар орнату; * «өтуге тыйым салынған» тақтайшаларын заңды негізсіз орналастырыңыз; * азаматтардың өтуіне кедергі келтіретін күзет ұйымдастыру; * жағалау сызығына өту үшін ақы алыңыз. Ортақ су пайдалануды шектеуге немесе тыйым салуға мемлекеттік органдардың шешімі бойынша ғана мынадай жағдайларда жол беріледі: * мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігі мен қорғанысын қамтамасыз ету; * халықтың денсаулығын сақтау; * қоршаған ортаны қорғау; * тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау; * су аз жылдар; * табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар. Енгізілген шектеулер немесе тыйымдар туралы ақпарат: * БАҚ-та жарияланған (бұқаралық ақпарат құралдары); * мемлекеттік органдардың ресми интернет-ресурстарында орналастырылған; * су объектілерінің жағасында арнайы ақпараттық белгілермен белгіленген. Ресми белгіленген шектеулер болмаған кезде азаматтарға ортақ пайдаланылатын су объектілеріне еркін қол жеткізу қамтамасыз етіледі.
Мысал Көлдің жанындағы жер учаскесінің иесі қоршау орнатып, «Өтуге тыйым салынады» деген белгі қойып, жағаға өтуді жауып тастады. Уәкілетті мемлекеттік органның шешімі болмаған кезде мұндай әрекеттер су заңнамасының талаптарына қайшы келеді және азаматтар әкімдікке немесе уәкілетті органдарға жүгінуге құқылы.
Терминдерді түсіндіру ҚР СК - Қазақстан Республикасының Су кодексі. Жалпы су пайдалану - азаматтардың су объектілерін жеке қажеттіліктері үшін тегін пайдалану құқығы. БАҚ - бұқаралық ақпарат құралдары.
|
өзенге қол жеткізу көлге қол жеткізу су айдынына кіруді шектеу жер учаскесінің меншік иесі жалпы пайдаланылатын су объектісі жалпы су пайдалану
|
|
14 |
2022 жылы әкімшілік өзгерістер мен елді мекендердің атаулары өзгергеннен кейін жер учаскелерінің мекенжай деректері өзгерді. Жер учаскесіне арналған актіні қайта рәсімдеу қажет пе?
|
Елді мекендердің, аудандардың атаулары немесе әкімшілік аумақтардың шекаралары өзгерген жағдайда бұрын берілген актілер өз күшін сақтайды және меншік иелері оларды ешқандай шектеусіз пайдалана алады. Жер учаскесіне арналған актіні қайта рәсімдеу, әдетте, мынадай жағдайларда талап етіледі: • жер учаскесін сату, сыйға тарту, айырбастау немесе кепілге қою кезінде; • жер учаскесіне құқықтарды қайта рәсімдеу кезінде; • жер учаскесінің шекараларын сәйкестендіру және ретке келтіру кезінде. Аталған жағдайлар туындағанға дейін бұрын берілген құжаттар заңды күшін сақтайды. Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 43-бабының 11-1-тармағына сәйкес, елді мекендердің әкімшілік-аумақтық құрылысы, атауы немесе шекарасы өзгерген жағдайда жер учаскелеріне сәйкестендіру құжаттарын ауыстыру бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады.
Іс-қимыл тәртібі Жер учаскесіне арналған актіні қайта рәсімдеу үшін «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ-на өтініш беру қажет. Жер учаскесіне арналған актіні алғаннан кейін оны құқықтық кадастрда тіркеу қажет.
Мысал Самар ауданының Самар ауылының (бұрынғы — Көкпекті ауданы) тұрғыны тұрғын үйді сатып алу-сату мәмілесін рәсімдеу үшін нотариусқа жүгінді. Нотариус әкімшілік-аумақтық өзгерістерден кейін туындаған мекенжай деректерінің сәйкессіздігіне байланысты мәмілені рәсімдеуден бас тартты. Жер учаскесінің құжаттары өзекті деректерге сәйкестендірілгеннен кейін мәмілені рәсімдеу мүмкін болды.
Терминдерге түсіндірме жер учаскесіне сәйкестендіру құжаты – жер, құқықтық және қала құрылысы кадастрларын жүргізу мақсаттары үшін қажетті жер учаскесінің сәйкестендіру сипаттамаларын қамтитын құжат.
|
жер актісі жер учаскесін қайта рәсімдеу әкімшілік-аумақтық өзгерістер сәйкестендіру құжаты жер учаскесінің мекенжайының өзгеруі
|
|
15 |
Жер учаскесінің нысаналы мақсатын қалай өзгертуге болады? |
Жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгерту үшін меншік иесі немесе жер пайдаланушы ХҚКО не eGov.kz. порталы арқылы өтінішпен жүгінуі қажет.
Нысаналы мақсатын өзгертуге тек жер учаскесін болжамды пайдалануы елді мекеннің бас жоспарына, егжей-тегжейлі жоспарлау жобасына, құрылыс салу қағидаларына және заңнаманың басқа да талаптарына сәйкес келген кезде ғана жол беріледі.
Өтінішті қарау кезінде уәкілетті органдар: • жаңа нысаналы мақсаттың қала құрылысы құжаттамасына сәйкестігін; • жер учаскесіне қойылған шектеулер мен ауыртпалықтардың болуын; • санитариялық, экологиялық және өзге де нормалардың сақталуын; • жер учаскесін сұратылған мақсат бойынша пайдалану мүмкіндігін тексереді.
Жекелеген жағдайларда жер учаскесінің кадастрлық (бағалау) құнын өзгерту және заңнамаға сәйкес жер учаскесі құнының айырмасын төлеу талап етілуі мүмкін.
Әкімдіктің оң шешімі қабылданғаннан кейін жер учаскесінің жаңа нысаналы мақсаты туралы мәліметтер мемлекеттік жер кадастрына және құқықтық кадастрға енгізіледі.
Іс-қимыл тәртібі 1. Жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгертуге өтініш беру. 2. Қажетті құжаттарды ұсыну (жеке куәлік, жер учаскесіне құқық белгілейтін құжаттар және талап бойынша өзге де құжаттар). Құжаттардың өзекті тізбесін ХҚКО-да немесе eGov.kz. порталы арқылы өтініш берген кезде нақтылауға болады. 3. Өтініштің қаралуын күту. 4. Әкімдіктің шешімін алу. 5. Өзгерістерді құқықтық кадастрда тіркеу.
Мысал Азамат жеке тұрғын үй құрылысы үшін жер учаскесіне иелік етеді және оны кәсіпкерлік қызмет объектісін орналастыру үшін пайдалануды жоспарлап отыр. Ол үшін ол учаскенің нысаналы мақсатын өзгерту туралы өтінішпен жүгінеді. Әкімдіктің оң шешімін алғаннан кейін жаңа нысаналы мақсаты туралы мәліметтер мемлекеттік кадастрларға енгізіледі.
Терминдерге түсіндірме Жер учаскесінің нысаналы мақсаты – жер учаскесін пайдалану мақсаты мен шарттарын айқындайтын, заңнамада белгіленген рұқсат етілген пайдалану түрі.
|
жер учаскесінің нысаналы мақсаты жердің нысаналы мақсатын өзгерту әкімдік жер учаскесі мемлекеттік жер кадастры құқықтық кадастр |
|
16 |
Қандай жағдайларда жер учаскесі бөлінбейтін болып танылады? |
Жер учаскесінің бөлінуі немесе бөлінбеуі нысаналы мақсатын өзгертпей және заңнама талаптарын бұзбай оны бөлу мүмкіндігіне қарай айқындалады. Жер учаскесінің бөлінуін немесе бөлінбейтіндігін жер учаскесінің орналасқан жері бойынша қала немесе аудан әкімдігіне хабарласу арқылы анықтауға болады.
Толық жауап Жер учаскесінің бөлінуі немесе бөлінбеуі нысаналы мақсатын өзгертпей және заңнама талаптарын бұзбай оны бөлу мүмкіндігіне қарай айқындалады. Жер учаскесінің бөлінуін немесе бөлінбейтіндігін жер учаскесінің орналасқан жері бойынша қала немесе аудан әкімдігіне хабарласу арқылы анықтауға болады. Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 51-бабына сәйкес жер учаскесі бөлінетін және бөлінбейтін болуы мүмкін. Өзiнiң нысаналы мақсатын өзгертпей және өртке қарсы, санитарлық, экологиялық, құрылыстық және өзге де мiндеттi нормалар мен ережелердi бұзбай бөлiктерге бөлуге болатын, бөлiнгеннен кейiн әрқайсысы дербес жер учаскесiн құрайтын жер учаскесi бөлiнетiн жер учаскесi болады, бұлай болмаған жағдайда ол бөлiнбейтiн болып табылады. Егер жер учаскесін нысаналы мақсатын өзгертпей немесе көрсетілген талаптарды бұзбай бөлу мүмкін болмаса, жер учаскесі бөлінбейтін болып танылады. Жер учаскесiнiң бөлінетіндігі және бөлiнбейтiндiгi сәйкестендіру құжатында көрсетiледi. Егер жер учаскесінің бөлінуін анықтау немесе өзгерту қажет болса, мемлекеттік қызметті алу үшін жер учаскесінің орналасқан жері бойынша қала немесе аудан әкімдігіне жүгіну қажет. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі 15 жұмыс күнін құрайды.
Маңызды
Мемлекеттік көрсетілетін қызметті алу үшін: ● «Жер учаскелерінің бөлінетіндігін және бөлінбейтіндігін айқындау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет қағидаларымен белгіленген нысан бойынша өтініш; ● жер учаскесінің бөлінетін бөліктерінің және қолданыстағы құрылыстардың мөлшерін көрсете отырып, жер учаскесін бөлу схемасын; ● жер учаскесіне сәйкестендіру құжатының көшірмесін ұсыну қажет. Қарау нәтижелері бойынша учаскені бөлінетін деп айқындау туралы шешім немесе уәжді бас тарту беріледі.
Мысал Жауапкершілігі шектеулі серіктестікке (ЖШС) қойма үй-жайларын орналастыруға арналған жер учаскесін бөлу мүмкіндігін анықтау қажет. Бұл үшін ЖШС жер учаскесі орналасқан орын бойынша әкімдікке өтініш және қажетті құжаттармен жүгінеді. Егер бөлгеннен кейін әрбір құрылған бөлік заңнама талаптарына сәйкес келсе, өзінің нысаналы мақсатын сақтап қалса және дербес жер учаскесі ретінде пайдаланылуы мүмкін болса, жер учаскесі бөлінеді деп тану туралы шешім қабылданады. Олай болмаған жағдайда, уәжді бас тарту беріледі. Жер учаскесі бөлінеді деп танылған жағдайда меншік иесі/жер пайдаланушы жобалау және іздестіру жұмыстарымен айналысатын, сондай-ақ жерге орналастыру жобаларын орындауды жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлғаға жерге орналастыру жобасын орындау үшін, бөлу жобасын орындау үшін жүгінуге құқылы.
Терминдердің түсіндірмесі Бөлінетін жер учаскесі – нысаналы мақсатын өзгертпей және заңнама талаптарын бұзбай дербес жер учаскелеріне бөлуге болатын жер учаскесі. Бөлінбейтін жер учаскесі – нысаналы мақсатын өзгертпей немесе заңнама талаптарын бұзбай бөлінуі мүмкін емес жер учаскесі. Жер учаскесіне сәйкестендіру құжаты – жер, құқықтық және қала құрылысы кадастрларын жүргізу мақсаттары үшін қажетті жер учаскесінің сәйкестендіру сипаттамаларын қамтитын құжат. |
Жер учаскесі, бөлінетін жер учасксі, бөлінбейтін жер учаскесі, жер учаскесін бөлу, сәйкестендіру құжаты |
14. Білім беру, қорғаншылық және тәрбиелеу (мектептер, балабақшалар, колледждер, қорғаншылық, интернаттар)
|
№ |
Жиі қойылатын сұрақ |
Толық жауап |
Негізгі сөздер және хештегтер |
|
1 |
Толық емес ай үшін балабақшаға барған кезде төлемді қайта есептеу жүргізіле ме? |
Ата-аналық төлем сомасын қайта есептеу Мемлекеттік мектепке дейінгі ұйымдарға және мемлекеттік білім беру тапсырысы орналастырылған жекеше мектепке дейінгі ұйымдарға дәлелді себептермен бармаған кезде жүргізілуге тиіс: - аурулар; - емдеу; - денсаулық сақтау ұйымдарында және өзге де ұйымдарда баланы сауықтыру, түзету және оңалту (көрсетілім, қорытынды бойынша анықтама беру кезінде). Жалпы кезең жылына екі айдан аспауы керек. Қайта есептеу үшін ата-анасының біреуінің немесе баланың заңды өкілінің жазбаша өтініші қажет. |
Төлемді қайта есептеу
Балабақшаға бармау |
|
2 |
Мектеп асханаларында фаст-фуд пен газдалған сусындарды сатуға рұқсат етіле ме? |
Газдалған сусындар мен фаст-фуд (гамбургерлер, хот-догтар, пиццалар, наггетстер, чипсылар (чипсондар), дәмдеуіштер қосылған тұздалған сухариктерді мектеп асханаларында сатуға арналған тыйым салынады. |
Фаст-фуд
Мектеп асханасы
Тыйым салу. |
|
3 |
Мектептер 1-сыныпқа қабылданған кезде тестілеуді өткізе ала ма? |
Заңнамаға сәйкес тестілеуді өткізуге, 1 сыныпқа қабылдау кезінде әңгімелесуге тыйым салынады. |
Тестілеу
1 сынып. |
|
4 |
Мен көпбалалы ана ретінде балабақшадағы тамақты төлеуге міндеттімін бе? |
2021 жылдан бастап жеңілдік санатындағы балаларға тегін тамақтандыру қамтамасыз етіледі. Бұл санатқа мыналар жатады: - жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар; - ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар және мүгедек балалар; - көпбалалы отбасылардан шыққан балалар; - атаулы әлеуметтік көмек (АӘК) алатын отбасылардан шыққан балалар; -табысы күнкөріс деңгейінен төмен отбасылардан шыққан балалар. 2025 жылдың шілде айында 2012 жылғы 12 наурыздағы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулысында № 320 өзгерістер енгізілді, ол көпбалалы отбасылардың балаларына арналған балабақшадағы тамақтандыру шығындарын өтеу мәселесіне қатысты. Енді тегін тамақтандыру құқығына ие көпбалалы отбасылардан шыққан балалар: - атаулы әлеуметтік көмек (АӘК) алатын балалар; - АӘК алмайтын, бірақ жан басына шаққандағы табысы күнкөріс деңгейінен төмен балалар. |
Балалардың балалар бақшасындағы тамағы
Жеңілдіктер
Көпбалалы отбасы |
|
5 |
Неліктен менің көп балалы отбасым мектеп формасына көмек ала алмады? |
«Көпбалалы отбасының» мәртебесі өзі бойынша көмек алу үшін негіз болмайды. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 25 қаңтардағы № 64 қаулысына және Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 24 сәуірдегі № 158 бұйрығына сәйкес мектеп киімі (киім, аяқ киім және жазу құралдары) бойынша көмек келесі санаттағы балаларға беріледі: 1. Адресаттық әлеуметтік көмек (АӘК) алатын отбасылардың балалары; 2. АӘК алмайтын, бірақ жан басына шаққандағы табысы тұрмыс деңгейінен төмен отбасылардың балалары; 3. Жетім балалар және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар; 4. Төтенше жағдайлардан зардап шеккен отбасылардың балалары; 5. Мектептің қамқоршылық кеңесінің шешімімен мұқтаж деп танылған отбасылардың балалары (отбасының материалдық жағдайы бойынша акт негізінде). |
Мектеп формасына көмек
Көпбалалы отбасы
Атаулы әлеуметтік көмек
Артықшылықтар |
|
6 |
Егер отбасы АӘК алмаса, бірақ мектеп формасына көмек қажет болса? |
Егер сіздің отбасыңыз атаулы әлеуметтік көмек алмаса (АӘК), бірақ іс жүзінде өмірлік қиын жағдайда болса (табысы төмен, көп балалы, баспанасыз, науқас және т.б.), сіз мектеп формасына көмек сұрай аласыз. Ол үшін қажет: 1. Білім беру ұйымына (мектепке) өтінішпен жүгіну. 2. Отбасының тұрғын үй-тұрмыстық жағдайларын тексеруден өту (мектеп жүзеге асырады). 3. Сіздің отбасыңызды мұқтаж деп тану туралы шешім қабылдайтын қамқоршылар кеңесінде істің қаралуын күтіңіз. Қажетті құжаттар: - Өтініш; - Жеке куәлік (немесе электрондық құжат); - Балалардың туу туралы куәліктері; - Отбасы құрамы мен табысын растайтын құжаттар (табыс, жәрдемақы, табыстың жоқтығы туралы анықтамалар және т.б.); - Қажет болған жағдайда-мектептің сұранысы бойынша өзге де құжаттар (мысалы, актілер, анықтамалар, қорытындылар). Қарау мерзімі: 1. 3 жұмыс күніне дейін - тұрғын үй-тұрмыстық жағдайларды тексеру; 2. 2 жұмыс күніне дейін - қамқоршылық кеңестің отырысы; 3. 3 жұмыс күніне дейін - көмек көрсету туралы хабарламаны немесе дәлелді бас тартуды ресімдеу. Бас тарту келесі жағдайларда мүмкін: - Құжаттардың толық емес немесе жарамсыз пакеті; - Дұрыс емес мәліметтер; - Отбасы белгіленген критерийлер бойынша мұқтаж деп танылмаған; - Дербес деректерді өңдеуге келісімнің болмауы. |
Мектеп формасына көмек
Көпбалалы отбасы
Атаулы әлеуметтік көмек
Артықшылықтар |
|
7 |
Неліктен балабақшаларда тегін тамақтану үшін отбасының жан басына шаққандағы орташа табысын есептеген кезде әскери қызметшінің жұбайына берілетін тұрғын үй төлемдері есепке алынады, бірақ несие және ипотекалық шығындар есептен шығарылмайды? |
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 12 наурыздағы № 320 қаулысының 6 - тармағына сәйкес-балабақшаларда тегін тамақ беру үшін отбасының жан басына шаққандағы орташа табысын есептеу кезінде Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасымен отбасы мүшелері алатын табыстың барлық түрлері ескеріледі. Кірістердің құрамына: жұмыс орны бойынша жалақы және өзге де төлемдер; зейнетақылар, жәрдемақылар және өзге де әлеуметтік төлемдер; әскери қызметшілер мен олардың отбасыларына төлемдер, оның ішінде тұрғын үй өтемақылары кіреді, өйткені олар ақшалай қаражаттың бір бөлігі болып табылады және тұрақты сипатта болады. Отбасы шығыстары, оның ішінде: кредиттер, ипотека және өзге де борыштық міндеттемелер бойынша төлемдер; Коммуналдық төлемдер, жалдау ақысы және Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 26 мамырдағы № 181 бұйрығының 16-тармағына сәйкес басқа да ағымдағы шығыстар есепке алынбайды. Бұл кірістерді есептеу әдістемесі оларды бөлу немесе жұмсау емес, нақты алынған ақша негізінде отбасының жалпы материалдық жағдайын бағалауға бағытталғандығына байланысты. |
Отбасының жан басына шаққандағы орташа табысын есептеу
Тегін тамақ беру
Тұрғын үй төлемдері
Несиелер мен ипотека бойынша шығыстар |
|
8 |
Қорғаншылық және қамқоршылық органдары ата-ананың немесе туысының баламен қарым-қатынас тәртібін қалай анықтайды? |
Баладан бөлек тұратын ата-ананың, сондай-ақ атасының, әжесінің, бауырларының немесе әпкелерінің баламен қарым-қатынас жасау тәртібін Қазақстан Республикасы Ағарту министрінің 2025 жылғы 31 наурыздағы № 53 бұйрығымен бекітілген Қағидаларға сәйкес қорғаншылық және қамқоршылық органы айқындайды. Дауды қарау үшін мүдделі тұлға баланың тұрғылықты жері бойынша қорғаншылық органына өтініш береді. Өтінішке: жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі, өтініш берушінің тұрғылықты жерін растайтын құжаттар, психоневрологиялық және наркологиялық ұйымдардан анықтамалар, сондай-ақ соттылығының жоқтығы туралы анықтама қоса беріледі. Өтініш тіркелгеннен кейін қорғаншылық органы өтініш берушімен және бала нақты тұратын ата-анасымен әңгімелесу жүргізеді, қажет болған жағдайда баланың тұрғылықты жеріне барады, мамандардың қосымша мәліметтерін немесе қорытындыларын сұратады және қарым-қатынас жоспарланатын жағдайларды бағалайды. Қарым-қатынас тәртібін анықтаудағы негізгі критерий-баланың құқықтары мен мүдделерін қорғау. Қорғаншылық органы қарым-қатынастың нақты тәртібін белгілей отырып, шешім қабылдайды: кездесулердің жиілігі, қарым-қатынас күндері мен уақыты, Өткізілетін орны, басқа ата-ананың не үшінші тұлғалардың болу қажеттілігі, сондай-ақ баланың өтініш берушіде уақытша болу мүмкіндігі. Осылайша, қарым-қатынас тәртібін қамқоршылық органы әрбір жағдайда баланың өтініш берушімен шарттарын, қарым-қатынасын бағалау және № 53 бұйрықта көзделгендей баланың мүдделерін ең жақсы қамтамасыз ету қағидатын сақтау негізінде жеке айқындайды.
Мысал: Бөлек тұратын әке қамқоршылық органына өтініш берді, өйткені анасы кездесулерге кедергі келтірді. Қамқоршылық органы екі тараппен де әңгімелесті, шарттарды бағалады, баланың жасы мен режимін ескеріп, кестені белгіледі: әр сенбі сайын сағат 10.00-ден 17.00-ге дейін әкесінің тұрғылықты жерінде. |
тәртіпті айқындау
қорғаншылық және қамқоршылық органдары
ата-анасының немесе туысының баламен қарым-қатынас жасау тәртібі |
|
9 |
Қазақстанда балабақшаға қалай тіркеу керек және баланы кезекке қалай қою керек? |
Баланы кезекке қою және оны балабақшаға қабылдау үшін порталда онлайн-өтініш беру қажет balabaqsha.snation.kz.
Ата-анаға қажет: порталға кіру және ЭЦҚ көмегімен немесе eGov арқылы авторлану; қаланы немесе ауданды таңдаңыз; бала мен ата-ана туралы мәліметтерді толтырыңыз; таңдаулы балабақшаларды таңдаңыз; өтініш жіберу. Өтініш бергеннен кейін жүйе автоматты түрде балаға жас санаты бойынша кезек нөмірін береді. Таңдалған балабақшада бос орын пайда болған кезде, жүйе автоматты түрде қабылдау бағытын қалыптастырады. Ата-ана Жеке кабинетте немесе SMS арқылы хабарлама алады.
Қабылдау үшін сізге қажет: бағытты жүктеу; көрсетілген мерзімде балабақшаға хабарласыңыз қажетті құжаттарды ұсыну (туу туралы куәлік, ата-ана куәлігі, 065/Е медициналық нысаны және т.б.). Құжаттарды тексергеннен кейін балабақшамен келісім-шарт жасалады және бала ресми түрде топқа қабылданады.
Мысал: 2 жасқа толған баланың анасы оны Өскемен қаласындағы балабақшаға кезекке тұрғысы келеді. Ол порталға кіреді balabaqsha.snation.kz, ЭЦҚ арқылы авторизацияланады және үйдің жанында орналасқан бірнеше балабақшаны таңдайды. Өтініш жіберілгеннен кейін жүйе балаға автоматты түрде кезек нөмірін береді — мысалы, "2 жастан 3 жасқа дейінгі"жас санатындағы 152. Бірнеше айдан кейін таңдалған балабақшалардың бірінде бос орын пайда болады және жүйе бағытты қалыптастырады. Анасы хабарлама алады, жолдаманы жүктейді және оны балабақшаға туу туралы куәлікпен және 065/Е медициналық формасымен бірге әкеледі.
Терминдер мен қысқартуларға түсіндірме · ЭЦҚ — электрондық цифрлық қолтаңба, өтініш берушінің жеке басын растауға және өтінішке электрондық түрде қол қоюға мүмкіндік береді. · eGov — мемлекеттік қызметтерді онлайн алуға арналған Қазақстан Республикасының электрондық үкімет порталы. · SMS — ұялы телефонға жіберілетін қысқа мәтіндік хабарлама. · Балабақшаға кезек — баланы мектепке дейінгі ұйымға орналастыру үшін ата-аналар берген өтініштердің баланың жас ерекшелігі ескеріле отырып тіркелген реті. · Балабақшаға жолдама — баланы таңдалған балабақшаға қабылдау үшін берілетін электрондық құжат. · 065/у медициналық нысаны — баланың профилактикалық екпелері туралы мәліметтер қамтылған медициналық құжат. |
балабақша кезек қалай тіркеуге болады |
|
10 |
Баланы білім беру ұйымының 1-сыныбына қалай тіркеуге болады? |
Баланы білім беру ұйымының 1-сыныбына қабылдау үшін сізге: Ата-анасынан немесе заңды өкілінен "Электрондық үкімет" порталы арқылы өтініш беру egov.kz немесе мектепте жеке. Келесі құжаттарды қоса беріңіз: - №052-2/у нысаны бойынша баланың денсаулық жағдайы туралы анықтама ("баланың денсаулық паспорты" деп те аталады) - №065/у нысаны бойынша профилактикалық егулер картасы - 3×4 см баланың сандық түсті фотосуреті Баланың таңдалған мектептің қызмет көрсету аймағына жататындығына немесе қабылдау ережелері шеңберінде өтініш берілгеніне көз жеткізіңіз. Қабылдау туралы шешім күтіңіз-мектеп бұйрық немесе қорытынды туралы хабарлама береді. Бұл ретте мектептер нормативтік актілерде көзделмеген қосымша құжаттарды талап етуге құқылы емес.
Мысал: Егер бала 6 жасқа толса және бір мектеп аймағына жататын мекен-жайда тұрса, сіз: 1) кіріңіз egov.kz → "құжаттарды қабылдау және білім беру ұйымдарына қабылдау" бөлімі; 2) онлайн-өтінімді толтырыңыз, № 052-2/у анықтамасының және № 065/у картасының сканер-көшірмелерін тіркеңіз, 3×4 фотосуретті жүктеңіз. Мектеп құжаттарды қарайды және қабылдау туралы хабарлама жібереді. |
1-сыныбына қалай тіркеуге болады |
|
11 |
Балалардың қай санаттары үшін жазғы лагерьлерде демалу тегін немесе жеңілдікпен беріледі? |
Қала сыртындағы жазғы сауықтыру лагерлеріне тегін немесе Жеңілдікпен жолдамалар әлеуметтік осал санаттағы балаларға беріледі. Мұндай қолдау басым тәртіппен жетім балаларға, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға, сондай-ақ аз қамтылған және көп балалы отбасылардан шыққан балаларға көрсетіледі. Жолдамаларды қаржыландыру Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңына және ҚР Білім Министрінің бұйрығымен бекітілген балалардың демалысы мен сауығуын ұйымдастыру қағидаларына сәйкес жергілікті бюджет есебінен жүзеге асырылады. Тегін жолдама алу үшін ата-аналар бала оқитын мектеп әкімшілігіне жүгінуі керек. Сауықтыру ауысымдарының тізімдерін мектептер қалыптастырады және жазғы маусым басталар алдында бекіту үшін қалалық және аудандық білім бөлімдеріне жіберіледі. Жеңілдікке құқықты растау үшін отбасының әлеуметтік мәртебесі туралы құжаттарды ұсыну қажет: көп балалы болу туралы куәлік, атаулы әлеуметтік көмек алу туралы анықтама немесе қорғаншылық органдарының құжаттары.
Мысал: Егер отбасы атаулы әлеуметтік көмек алып, үш баланы тәрбиелеп отырса, ата-аналар балалардың біріне тегін жолдама беру үшін мектепке өтініш бере алады. Мектеп баланы сауықтыру лагерінің тізіміне енгізеді және бұл тізімді білім бөліміне жібереді. Тізім бекітілгеннен кейін, бала жазғы ауысымға арналған лагерьде тегін орын алады. |
балалар санаттары
тегін немесе жеңілдікпен
жазғы лагерьлерде демалу |
|
12 |
Егер бұрын колледжді басқа мамандық бойынша бітірген болса, колледжде қайтадан тегін білім алуға бола ма? |
Колледжде басқа мамандық бойынша тегін білім алу мүмкін емес. "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабының 2-тармағына сәйкес әрбір азамат әр деңгейдегі тегін білім алуға бір рет қана құқылы. Бұл дегеніміз, егер адам колледжде тегін техникалық және кәсіптік білім алған болса және оған біліктілік берілген болса, онда заңнама басқа мамандық бойынша колледжде тегін қайта оқуға жол бермейді. Мемлекет осы деңгейдегі білім алған кезде ғана оқу ақысын төлейді. Ерекшеліктерді тек Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы әскери, арнаулы оқу орындары мен білім беру ұйымдары құрайды, мұнда алдыңғы біліміне қарамастан тегін оқыту мүмкін болады.
Мысал: Егер адам колледжді "Слесарь" мамандығы бойынша бітіріп, содан кейін "бағдарламашы" жаңа мамандығын алуға шешім қабылдаса, онда ол қайтадан тегін оқи алмайды. Алайда, егер ол бұрын колледжде ақылы негізде оқыған болса, онда тегін білім алу құқығы сақталады, өйткені ол әлі осы деңгейдегі тегін білім алған жоқ. |
колледжде басқа мамандық бойынша тегін білім беру |
|
13 |
"Әлеуметтік әмиян" жобасында 1-4 және 5-11 сынып оқушыларына тегін тамақтану ваучерлерін қалай алуға болады? |
1-4 сынып оқушыларына ваучерлер алу Ұсыну тәртібі Мемлекеттік мектептердің 1-4 сынып оқушыларына (отбасының табысына қарамастан) тегін ыстық тамақ беріледі. Ваучерлер автоматты түрде, өтініштерсіз және SMS-сіз жасалады. Деректерді кім қалыптастырады Мектеп оқушылардың тізімін қалыптастырады және оларды "Әлеуметтік әмиян" жүйесіне береді. Ата-ана eGov mobile қолданбасын → әлеуметтік әмиянды ашып, баласының ваучерін көре алады. Мысал: Бала 3-сыныпта оқиды-ваучер қосымшада автоматты түрде пайда болады, ата-ананың қатысуы қажет емес.
5-11 сынып оқушыларына ваучерлер алу Кімге тамақ беріледі ҚР БҒМ 31.10.2018 № 598 бұйрығымен бекітілген Білім алушыларды тамақпен қамтамасыз ету қағидаларының 5-тармағына сәйкес оқушылардың келесі санаттарына тегін тамақ беріледі: Жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар. Ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды тәрбиелеп отырған отбасылардан шыққан балалар. Мүгедек балалар. Өмірлік қиын жағдайға тап болған балалар, соның ішінде: аз қамтылған отбасыларда тұратын (жан басына шаққандағы орташа табыс кедейлік шегінен төмен), көмекке мұқтаж ретінде Балалардың құқықтарын қорғау органдарында есепте тұрған. Құжатпен расталған мәртебесі бар көп балалы отбасылардан шыққан балалар. Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алуға құқығы бар отбасылардан шыққан балалар (АӘК). Орта білім беру ұйымдарында уақытша тұратын балалар (мысалы, мектеп жанындағы интернаттарда).
Ваучерді алу тәртібі 1. Ата — анаға дербес деректерді өңдеуге келісім сұратумен 1414 нөмірінен бір SMS келеді (бір SMS-барлық балаларға). 2. Келісімді растау үшін жауап жіберу керек: 2 * 1-келісім, 2 * 5-бас тарту (немесе хабарламаны елемеу). 3. Келісім расталғаннан кейін ваучерлер EGOV mobile-да "Әлеуметтік әмиян" бөлімінде "Іске қосу"күйінде пайда болады. 4. Ата-ана қандай ваучерді іске қосу керектігін өзі таңдайды.
Мысал: Ата-ананың екі баласы бар (5 және 8 сыныптар). Бір SMS расталғаннан кейін жүйеде екі Ваучер де пайда болады және ата-ана қайсысын іске қосу керектігін шешеді.
Терминдер: Ваучер-баланың тегін тамақтану құқығын растайтын электрондық сертификат. Әлеуметтік әмиян-әлеуметтік төлемдер мен ваучерлер көрсетілетін eGov Mobile қызметі. |
тегін тамақтану ваучерлерін қалай алуға болады
әлеуметтік әмиян жобасы |
|
14 |
Колледждерге қабылдау қалай жүзеге асырылады? |
Колледждерге (техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдары — ТжКБ) қабылдау белгіленген қағидаларға сәйкес конкурстық негізде жүзеге асырылады.
Өтінішті қалай тапсыруға болады Оқуға түсу жүзеге асырылады: • eGov порталы арқылы; • таңдалған колледждің қабылдау комиссиясы арқылы.
Қабылдау шарттары • 9 сынып базасында — аттестаттың орташа балы бойынша конкурс арқылы; • 11 сынып базасында — аттестаттың орташа балы бойынша конкурс арқылы; • жекелеген мамандықтар бойынша әңгімелесу немесе шығармашылық/кәсіби емтихандар өткізілуі мүмкін; • оқу мемлекеттік білім беру тапсырысы бойынша немесе ақылы негізде жүзеге асырылады. • конкурсқа өтініш беру кезінде талапкер төрт колледжге дейін және төрт мамандық пен біліктілікті (қажет болған жағдайда) таңдауға құқылы. • конкурс Бірыңғай республикалық жүйе арқылы жүзеге асырылады.
Қабылдау мерзімдері Құжаттарды қабылдау Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің № 578 бұйрығына сәйкес 25 маусымнан бастап жүзеге асырылады.
Қажетті құжаттар Оқуға түсу үшін келесі құжаттарды ұсыну қажет: • қабылдау туралы өтініш; • білімі туралы құжаттың түпнұсқасы (аттестат); • 3×4 көлеміндегі фотосурет; • № 075-У нысанындағы медициналық анықтама; • жеке басын сәйкестендіру үшін жеке басын куәландыратын құжат (оның ішінде цифрлық форматта); • бар болған жағдайда — жеңілдік санатын растайтын құжаттар(Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2023 жылғы 15 тамыздағы № 261 бұйрығына сәйкес) ; • жекелеген санаттар үшін — қосымша құжаттар (мысалы, медициналық-әлеуметтік сараптама қорытындысы).
Нәтиже Конкурс қорытындысы бойынша талапкер колледжге мемлекеттік білім беру тапсырысы бойынша немесе ақылы негізде оқуға қабылданады.
Мысал 9-сынып түлегі eGov порталы арқылы өтініш береді, 4 колледжді және 4 мамандықты таңдайды, аттестаттың орташа балы бойынша конкурсқа қатысады және мемлекеттік білім беру тапсырысы бойынша колледжге қабылданады.
Терминдерге түсіндірме ТжКБ — техникалық және кәсіптік білім беру. Мемлекеттік білім беру тапсырысы — бюджет қаражаты есебінен оқыту.
|
колледждерге қабылдау
ТжКБ
оқуға түсу
eGov
конкурс
аттестат
грант |
|
15 |
Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған баланың үстінен қорғаншылық немесе қамқоршылықты қалай рәсімдеуге болады? |
Балаға қорғаншылықты немесе қамқоршылықты ресімдеу мемлекеттік көрсетілетін қызмет шеңберінде өтініш берушінің тұрғылықты жері бойынша қорғаншылық және қамқоршылық органдары арқылы жүзеге асырылады. Өтініш беру тәсілдері:
Қорғаншылық немесе қамқоршылықты рәсімдеу шарттары Өтініш беруші:
Рәсім қалай жүргізіледі 1. Өтініш пен құжаттарды тапсыру; 2. Қорғаншылық және қамқоршылық органдарының тұрғын үй-тұрмыс жағдайларын тексеруі; 3. Қорғаншыны немесе қамқоршыны тағайындау туралы шешім қабылдау.
Мерзімі Өтінішті қарау мерзімі - 19 жұмыс күніне дейін.
Қажетті құжаттар ХҚКО («Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы) арқылы өтініш берген кезде:
• өтініш; • жеке басын куәландыратын құжат (немесе цифрлық құжат); • жұбайының нотариат куәландырған келісімі (неке болған жағдайда); • өтініш берушінің және жұбайының (неке болған жағдайда) қарсы көрсетілімдердің жоқтығын растайтын медициналық анықтамалары (№ 692 бұйрық); • неке қию туралы куәлік (АХАТ АЖ-да мәліметтер болмаған жағдайда); • баланың туу туралы куәлігі (АХАТ АЖ-да мәліметтер болмаған жағдайда); • ата-анасының қамқорлығының жоқтығын растайтын құжаттар (қайтыс болуы, құқықтарынан айырылуы, іздеуде болуы, бас тартуы және т.б.); • өтініш берушінің және (немесе) жұбайының табыстары туралы мәліметтер; • туыстықты растайтын құжаттар (болған жағдайда); • даярлықтан өткені туралы сертификат (жақын туыстарды қоспағанда); • тұрғын үйді пайдалану құқығын растайтын құжаттар (меншік болмаған жағдайда). Құжаттар салыстырып тексеру үшін түпнұсқада ұсынылады.
eGov порталы арқылы өтініш берген кезде:
• электрондық өтініш (ЭЦҚ арқылы қол қойылады немесе бір реттік парольмен расталады); • жұбайының келісімінің электрондық көшірмесі (неке болған жағдайда); • электрондық медициналық анықтамалар (оның ішінде психиатриялық және наркологиялық есепте тұру туралы); • неке қию және баланың тууы туралы құжаттардың электрондық көшірмелері (жүйеде мәліметтер болмаған жағдайда); • табыстар туралы электрондық мәліметтер; • ата-анасының қамқорлығының жоқтығын растайтын электрондық құжаттар; • тұрғын үйге қатысты электрондық құжаттар; • туыстықты растайтын электрондық құжаттар (болған жағдайда); • даярлықтан өткені туралы сертификаттың электрондық көшірмесі (жақын туыстарды қоспағанда).
Нәтижесі Қорытынды бойынша келесі шешімдердің бірі қабылданады: • қорғаншылықты немесе қамқоршылықты белгілеу туралы шешім (бұйрық); немесе • негізделген бас тарту.
Мысалы: Азамат eGov арқылы өтініш береді, құжаттарды ұсынады және тұрғын үй-тұрмыс жағдайларын тексеруден өтеді. Қарау нәтижесі бойынша қорғаншылық және қамқоршылық органы оны баланың қорғаншысы етіп тағайындау туралы шешім қабылдайды.
Терминдерге түсіндірме Қорғаншылық - 14 жасқа дейінгі балаларды орналастыру нысаны. Қамқоршылық - 14 жастан 18 жасқа дейінгі балаларды орналастыру нысаны. Қорғаншылық және қамқоршылық органдары - баланы отбасына беру туралы шешім қабылдайтын мемлекеттік органдар.
|
қорғаншылық қамқоршылық ата-анасының қамқорлығынсыз қалған бала қорғаншылық және қамқоршылық органдары қорғаншылықты рәсімдеу қорғаншылыққа арналған құжаттар қорғаншы
|
|
16 |
Бала ұзақ уақыт балабақшаға келмеген жағдайда орнын уақытша сақтауға бола ма? |
Бала ұзақ уақыт балабақшаға келмеген жағдайда, дәлелді себептер болған әрі белгіленген талаптар сақталған кезде, оның орнын уақытша сақтауға болады.
Қандай жағдайларда баланың орны сақталады Мектепке дейінгі ұйымдағы орын мынадай жағдайларда сақталады: * баланың ауруы, емделуі, сауықтырылуы, түзету немесе оңалту шараларынан денсаулық сақтау ұйымдарында не өзге ұйымдарда өтуі — медициналық анықтама немесе медициналық қорытынды ұсынылған жағдайда; * ата-аналардың бірінің (заңды өкілдің) еңбек демалысы немесе баланы сауықтыру — жыл ішінде 60 (алпыс) күнтізбелік күнге дейін жазбаша өтініш ұсынылған жағдайда; * елді мекенде төтенше жағдай, төтенше ахуал немесе карантин енгізілген кезде.
Қандай құжаттар қажет Балабақшадағы орынды уақытша сақтау үшін мынадай құжаттар ұсынылады: * дәрігердің қолымен және медициналық ұйымның мөрімен расталған медициналық анықтама немесе медициналық қорытынды — баланың ауруы, емделуі, оңалтылуы немесе сауықтырылуы жағдайында; * ата-ананың (заңды өкілдің) жазбаша өтініші — еңбек демалысы немесе баланы сауықтыру жағдайында.
Маңызды Егер бала күнтізбелік жыл ішінде дәлелді себептерсіз балабақшаға жиынтық түрде 40 (қырық) күннен артық келмесе, ол мектепке дейінгі ұйымнан шығарылуы, ал ваучердің күші жойылуы мүмкін.
Нәтиже Дәлелді себептер мен растайтын құжаттар болған жағдайда, баланың балабақшадағы орны заңнамада белгіленген мерзімге сақталады.
Мысал Бала медициналық ұйымда ұзақ уақыт ем қабылдап жатыр. Ата-ана балабақшаға медициналық анықтама ұсынады. Емделу кезеңінде баланың орны сақталады және сауығып шыққаннан кейін ол балабақшаға қайта қатысады.
Терминдерге түсіндірме Мектепке дейінгі ұйым — балабақша немесе мектепке дейінгі тәрбие мен оқытуды жүзеге асыратын өзге де ұйым. Ваучер — баланың мектепке дейінгі ұйымдағы орны бекітілгенін растайтын электрондық құжат. Заңды өкіл — ата-ана, қорғаншы, қамқоршы немесе заңнамаға сәйкес баланың мүддесін білдіретін өзге тұлға. Төтенше жағдай (ТЖ) — авариялар, табиғи құбылыстар, індеттер немесе халықтың өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін өзге де жағдайлар салдарынан қалыптасқан ахуал.
|
балабақшадағы орынды сақтау баланың ұзақ уақыт болмауы балабақшаға келмеу орынды уақытша сақтау балабақшадан шығару дәлелді себептер мектепке дейінгі ұйым
|
|
17 |
Баланы кезектілікті жоғалтпай бір балабақшадан екіншісіне ауыстыруға бола ма? |
Баланы кезектілікті жоғалтпай бір балабақшадан екіншісіне ауыстыру ваучерлік қаржыландыру тетігі шеңберінде, таңдалған мектепке дейінгі ұйымда бос орын болған жағдайда жүзеге асырылады.
Ауыстыруға өтінішті қалай беру керек Баланы ауыстыру үшін ата-анаға (заңды өкілге) «Balabaqsha SmartNation» ақпараттық жүйесі арқылы өтініш беру қажет.
Баланы басқа балабақшаға ауыстыру шарттары Ауыстыру келесі талаптар сақталған жағдайда жүзеге асырылады: * таңдалған балабақшада бос орынның болуы; * баланың қазіргі мектепке дейінгі ұйымнан шығарылғанын растау; * ауыстыру баланың кезекте тұрған елді мекені, ауданы немесе қаласы шегінде жүзеге асырылуы. Баланың шығарылуы келесі жолдармен расталады: * ата-ана (заңды өкіл) қатысу табеліне қол қойған кезде; * не оған қол қоюдан дәлелді түрде бас тарту ұсынылған жағдайда.
Өтінішті қарау мерзімі Баланың қазіргі мектепке дейінгі ұйымнан шығарылғаны расталғаннан кейін таңдалған балабақша ауыстыру туралы өтінішті 1 (бір) жұмыс күні ішінде қарауға міндетті.
Ауыстыру үшін қандай құжаттар қажет Басқа балабақшаға қабылдау үшін төмендегі құжаттар ұсынылады: * № 065/у нысанындағы профилактикалық екпелер картасы; * № 052-2/у нысанындағы «Бала денсаулығы паспорты»; * № 027/у нысанындағы медициналық анықтама; * ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар үшін ПМПК (психологиялық-медициналық-педагогикалық кеңес) қорытындысы (болған жағдайда).
Егер бос орын болмаса Таңдалған мектепке дейінгі ұйымда бос орын болмаған жағдайда бала өтінім негізінде «Balabaqsha SmartNation» жүйесінде қалыптастырылған күту парағына енгізілуі мүмкін.
Нәтиже Бос орын болған, баланың шығуы расталған және қажетті құжаттар ұсынылған жағдайда бала кезектілікті жоғалтпай таңдалған мектепке дейінгі ұйымға қабылданады.
Мысал Ата-ана баласын тұрғылықты жеріне жақын орналасқан балабақшаға ауыстырғысы келеді. «Balabaqsha SmartNation» жүйесі арқылы ауыстыруға өтініш беріледі, қазіргі балабақшадан шығуы расталады және бос орын болған жағдайда бала белгіленген мерзім ішінде жаңа мектепке дейінгі ұйымға кезектілікті жоғалтпай қабылданады.
Терминдерге түсіндірме Ваучерлік тетік — мектепке дейінгі ұйымдарға орындарды кезектілікті сақтай отырып электрондық түрде бөлу жүйесі. Balabaqsha SmartNation — балаларды мектепке дейінгі ұйымдарға кезекке қою, бөлу және ауыстыруға арналған ақпараттық жүйе. ПМПК — психологиялық-медициналық-педагогикалық консультация. Мектепке дейінгі ұйым — балабақша немесе мектепке дейінгі тәрбие мен оқытуды жүзеге асыратын өзге де ұйым.
|
баланы басқа балабақшаға ауыстыру кезекті жоғалтпай ауыстыру балабақша кезегі ваучерлік тетік мектепке дейінгі ұйымға ауыстыру бос орындар баланы ауыстыру балабақша
|
|
18 |
«Білікті маман» өңірлік жобасы шеңберінде мемлекеттік білім беру гранты бойынша білім алған жоғары оқу орнының түлегі оқуын аяқтағаннан кейін міндетті түрде жұмыс істеуге тиіс пе? |
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңының 47-бабының 17 және 17-2-тармақтарына сәйкес, жергілікті бюджет қаражаты есебінен мемлекеттік білім беру тапсырысы шеңберінде, оның ішінде «Білікті маман» өңірлік жобасы бойынша білім алған түлектер алған мамандығы бойынша кемінде үш жыл жұмыс істеуге міндетті. 17-2. Осы баптың 17-тармағында көзделген жұмысты өтеу жөніндегі міндеттен босату жас мамандарды жеке-жеке бөлу жөніндегі комиссияның шешімімен мынадай санаттағы жас мамандарға: 1) жұбайы (зайыбы) тұратын, жұмыс істейтін немесе қызметін өткеретін елді мекенде бос орын болмаған жағдайдағы адамдарға; 2) бірінші немесе екінші топтағы мүгедектігі бар адамдарға; 3) резидентураға мемлекеттік білім беру тапсырысы негізінде, магистратураға, докторантураға түскен және оқуын аяқтаған адамдарға; 4) жүкті әйелдерге, үш жасқа дейінгі баласы (балалары) бар, сондай-ақ үш жасқа дейінгі баланы (балаларды) өзі тәрбиелеп жатқан адамдарға; 5) әскерге шақыру бойынша әскери қызметтің (әскери жиындарды қоспағанда) белгіленген мерзімін өткерген жағдайда азаматтарға; 6) әскери қызмет өткеру туралы келісімшарт жасасқан және оның талаптарын сақтаған жағдайларда азаматтарға; 7) мүгедектігі бар баланы (мүгедектігі бар балаларды) тәрбиелеп отырған анаға немесе әкеге, бала асырап алушыға, қорғаншыға (қамқоршыға) тағайындалатын және төленетін мемлекеттік жәрдемақыны алушылар болып табылатын адамдарға; 8) бірінші топтағы мүгедектігі бар адамға күтім жасауды жүзеге асыратын мемлекеттік жәрдемақыны алушылар болып табылатын адамдарға беріледі.
Мысал «Білікті маман» бағдарламасы бойынша білім алған түлек мемлекеттік білім беру тапсырысы негізінде магистратураға түсті. Ол тиісті өтініш пен растайтын құжаттарды ұсына отырып, жас мамандарды дербес бөлу жөніндегі комиссияға міндетті жұмыспен өтеуден босату мәселесін қарау үшін жүгіне алады. Терминдерге түсіндірме ЖОО — жоғары оқу орны. Мемлекеттік білім беру тапсырысы — бюджет қаражаты есебінен мамандар даярлау. Жас мамандарды дербес бөлу жөніндегі комиссия — түлектерді бөлу және заңнамада көзделген жағдайларда міндетті жұмыспен өтеуден босату мәселелері бойынша шешім қабылдайтын комиссия |
міндетті жұмыспен өтеу; бюджет қаражаты есебінен білім алу; міндетті жұмыспен өтеуден босату; I–II топтағы мүгедектік; резидентура; магистратура; докторантура; жүктілік; үш жасқа дейінгі бала; мерзімді әскери қызмет; келісімшарт бойынша әскери қызмет; мүгедектігі бар балаға күтім жасау; I топтағы мүгедектігі бар адамға күтім жасау |
|
19 |
Шығыс Қазақстан облысы әкімінің білім беру грантын қалай алуға болады? |
Әкімнің білім беру грантын алу үшін қабылдау кезеңінде 5-10 тамыз аралығында — таңдалған өңірлік жоғары оқу орнының қабылдау комиссиясына өтініш пен қажетті құжаттардың толық топтамасын тапсыру қажет. Бұл ретте білім беру бағдарламаларының тиісті тобы бойынша ҰБТ-дан шекті балл жинау қажет (педагогикалық бағыттар бойынша - кемінде 75 балл; денсаулық сақтау саласындағы бағыттар бойынша - кемінде 70 балл; «Құқық» даярлау бағыты үшін кемінде - 75 балл, даярлықтың басқа бағыттары бойынша - кемінде 50 балл). Гранттар Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің міндетін атқарушының 2023 жылғы 25 тамыздағы № 443 бұйрығымен бекітілген жоғары немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім алуға ақы төлеу үшін білім беру грантын тағайындау қағидаларына сәйкес конкурс нәтижелері бойынша тағайындалады. Негізгі критерий — ҰБТ нәтижесі: балл неғұрлым жоғары болса, грант алу ықтималдығы соғұрлым жоғары болады. Баллдар тең болған жағдайда «Алтын белгі» иегерлеріне, олимпиадалар мен конкурстардың жеңімпаздарына, біліктілігі мен жұмыс өтілі расталған колледж түлектеріне, сондай-ақ жеңілдіктер қарастырылған санаттарға жататын тұлғаларға басымдық беріледі. ҰБТ баллдары бірдей болған жағдайда аттестаттың немесе дипломның орташа балы ескеріледі. Осы көрсеткіштер де тең болған жағдайда бейіндік пәндер бойынша балдар есепке алынады. Гранттарды бөлу кезінде азаматтардың жекелеген санаттарына арналған мемлекеттік квоталар да ескеріледі.
Мысал 5-10 тамыз аралығында талапкер ақпараттық жүйе арқылы немесе таңдалған өңірлік жоғары оқу орнының қабылдау комиссиясына өтініш пен қажетті құжаттардың толық топтамасын тапсырады: өтініш; жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі немесе жоғары білім туралы құжаттың түпнұсқасы; жеке басын куәландыратын құжат немесе жеке басын сәйкестендіру үшін цифрлық құжаттар сервисінен алынған электрондық құжат; өлшемі 3×4 см болатын 6 фотосурет; 075/у нысаны бойынша медициналық анықтама; ҰБТ сертификаты. Өтініш берген кезде талапкер білім беру бағдарламаларының 4 тобына дейін көрсете алады. Гранттар Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің міндетін атқарушының 2023 жылғы 25 тамыздағы № 443 бұйрығымен бекітілген жоғары немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім алуға ақы төлеу үшін білім беру грантын тағайындау қағидаларына сәйкес конкурс нәтижелері бойынша тағайындалады. Негізгі критерий — ҰБТ нәтижесі: балл неғұрлым жоғары болса, грант алу ықтималдығы соғұрлым жоғары болады.
Терминдерге түсіндірме ЖОО — жоғары оқу орны. ҰБТ — ұлттық бірыңғай тестілеу. |
әкімнің білім беру гранты; Шығыс Қазақстан облысы әкімінің гранты; жергілікті бюджет қаражаты есебінен берілетін грант; 2026 жылғы білім беру гранты; ҰБТ; шекті балл |
|
20 |
Бастапқы бөлу кезінде білім беру грантын алмаған студенттер оқу жылы ішінде бос орындар болған жағдайда жергілікті бюджет қаражаты есебінен білім беру грантын алуға үміткер бола ала ма? |
Ақылы негізде білім алатын студенттер жоғары білім алу барысында босап қалған жағдайда, жергілікті бюджет қаражаты есебінен берілетін бос білім беру гранттарын алуға үміткер бола алады.
Бос білім беру гранттарын беру тәртібі Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің міндетін атқарушының 2023 жылғы 25 тамыздағы № 443 бұйрығымен бекітілген «Бакалавр» немесе «магистр» дәрежесін бере отырып, жоғары немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім алуға ақы төлеу үшін білім беру грантын тағайындау қағидаларымен реттеледі.
Қағидалардың 23-тармағына сәйкес, жоғары білім алу барысында босаған бос білім беру гранттары білім беру бағдарламаларының топтары бойынша ақылы негізде білім алушыларға конкурстық негізде тағайындалады.
Бос гранттарды тағайындау жазғы және қысқы каникул кезеңдерінде жүзеге асырылады.
Конкурс өткізу үшін жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымы өзінің ресми интернет-ресурсында немесе білім беру порталында бос білім беру гранттарының санын көрсете отырып, ашық конкурс өткізу туралы хабарландыру орналастырады.
Ақылы негізде білім алушы білім беру гранты бойынша одан әрі оқу үшін конкурсқа қатысуға жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымының басшысының атына өтініш береді.
Конкурс білім алудың бүкіл кезеңіндегі үлгерімнің орташа балы (GPA) ескеріле отырып, аралық аттестаттау нәтижелері бойынша Қағидаларға сәйкес өткізіледі.
Конкурс қорытындысы бойынша бос білім беру грантын тағайындау туралы шешім қабылданады. Білім алушыға білім беру грантын тағайындау туралы куәлік беріледі және оның грант қаражаты есебінен одан әрі білім алуы белгіленген тәртіппен ресімделеді.
Осылайша, бастапқы бөлу кезінде білім беру грантын алмау студенттің оқу кезеңінде, егер бос білім беру гранттары болған жағдайда және студент белгіленген талаптарға сәйкес келсе, бос грантқа үміткер болу мүмкіндігінен айырмайды.
Бұл қалай жүзеге асырылады?
1. Грант босайды. Оқу барысында білім алушының оқудан шығарылуына байланысты, мысалы, білім беру гранты босап қалуы мүмкін.
2. Конкурс жарияланады. Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымы бос білім беру гранттарының бар екендігі туралы ақпаратты орналастырады.
3. Өтініш беріледі. Тиісті білім беру бағдарламаларының тобы бойынша ақылы негізде білім алатын студенттер конкурсқа қатысу үшін өтініш береді.
4. Конкурс нәтижелері айқындалады. Аралық аттестаттау нәтижелері және білім алудың бүкіл кезеңіндегі үлгерімнің орташа балы (GPA) ескеріледі.
5. Грант ресімделеді. Конкурс қорытындысы бойынша бос білім беру гранты белгіленген тәртіппен тағайындалады, одан кейін студенттің грант қаражаты есебінен одан әрі білім алуы ресімделеді.
Мысал Студент белгілі бір білім беру бағдарламаларының тобы бойынша ақылы негізде білім алуда. Оқу барысында білім алушының оқудан шығарылуына байланысты гранттық орындардың бірі босайды. Жазғы немесе қысқы каникул кезеңінде жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымы өзінің ресми интернет-ресурсында бос білім беру грантына конкурс өткізілетіні туралы ақпаратты орналастырады. Студент конкурсқа қатысу үшін өтініш береді. Конкурс өткізу барысында аралық аттестаттау нәтижелері және білім алудың бүкіл кезеңіндегі үлгерімнің орташа балы (GPA) ескеріледі. Конкурс қорытындысы бойынша белгіленген талаптарға сәйкес келген жағдайда, студентке бос білім беру гранты тағайындалады, одан кейін оның грант қаражаты есебінен одан әрі білім алуы ресімделеді.
Терминдер ЖОО – жоғары оқу орны. GPA (Grade Point Average) – білім алушының үлгерімінің орташа балы. |
білім беру гранты бос білім беру гранттары жергілікті бюджет қаражаты есебінен берілетін гранттар ақылы оқыту аралық аттестаттау жоғары білім жазғы каникул қысқы каникул гранттарды қайта бөлу конкурс GPA |
15. Көлік, инфрақұрылым және жолаушылар тасымалы (автомобиль жолдары, қоғамдық көлік, байланыс)
|
№ |
Жиі қойылатын сұрақ |
Толық жауап |
Негізгі сөздер және хештегтер |
|
1 |
Ауданаралық автомобиль көлігімен қатынағанда мүгедектігі бар адамдарға қандай жеңілдіктер қарастырылған? |
Мүмкіндігі шектеулі тұлғаларға ауданаралық сапар кезінде берілетін жеңілдіктер Қазақстан Республикасының «Автомобиль көлігі туралы» 2003 жылғы 4 шілдедегі Заңымен, сондай-ақ 2022 жылғы 29 желтоқсандағы №174-VII Заңымен енгізілген өзгерістерді ескере отырып реттеледі. Осы заңның 20-бабының 1-тармағына енгізілген толықтыруларға сәйкес, I топтағы мүмкіндігі шектеулі тұлғалар әлеуметтік маңызды ауданаралық маршруттарда тегін жүріп өту құқығына ие. Әлеуметтік маңызды маршруттар деп мемлекет тарапынан бекітіліп, субсидияланатын, халыққа тасымалдауды қамтамасыз етуге арналған маршруттар түсініледі.
2025 жылғы 20 қараша жағдайы бойынша облыста келесі әлеуметтік маңызды ауданаралық маршруттар жұмыс істейді: 30 қалааралық/ауданаралық автобус маршруты: «Өскемен-Риддер», «Өскемен-Бірінші Май», «Өскемен-Предгорное», «Өскемен- Предгорное арқылы Уварово», «Өскемен-Күршім», «Өскемен-Үлкен Нарын», «Өскемен-Алтай кенті», «Өскемен-Касым Қайсенов кенті», «Өскемен-Белоусовка», «Өскемен-Зайсан», «Өскемен-Бобровка», «Өскемен-Шемонаиха арқылы Жоғарғы Убу», «Өскемен-Тарханка», «Өскемен-Көгілдір Бұғаз-Айна», «Өскемен-Украинка», «Өскемен-Катонқарағай-Берел», «Өскемен-Саратовка-Отрадное», «Өскемен-Жаңа Қанайка», «Өскемен-Самарское», «Өскемен-Тройницкое», «Өскемен-Глубокое», «Өскемен-Алтай», «Өскемен-Асу-Бұлақ», «Өскемен-Октябрьск», «Өскемен-Күмістау», «Өскемен-Шемонаиха арқылы Біріншімай», «Өскемен-Жаңа-Үлбі», «Өскемен-Ақжар», «Өскемен-Бозанбай-Сібі көлі», «Өскемен-Марқакөл», «Марқакөл-Зайсан».
Мысал: Егер «Өскемен – Семей» ауданаралық маршруты әлеуметтік маңызы бар бағыт ретінде бекітілсе, I топтағы мүгедектігі бар адам бұл маршрутпен бос орын болған жағдайда және мүгедектік мәртебесін растау арқылы күн сайын тегін сапар жасай алады. |
ауданаралық автомобиль көлігімен қатынау
мүгедектігі бар адамдарға жеңілдіктер
|
|
2 |
Өскемен қаласында жеңілдікті көлік картасын қалай алуға болады? |
Жеңілдікті көлік картасын алу үшін келесі қадамдарды орындау қажет: 1. Ең жақын ONAY! қызмет көрсету орталығына бару. 2. Құжаттарды ұсыну: – жеке куәлік; – жеңілдікке құқығын растайтын құжат (мүгедектік куәлігі, зейнеткер куәлігі, оқу орнынан анықтама және т.б.). 3. Картаны алу үшін өтініш толтыру. 4. Картаны алу: жеңілдік санатындағы азаматтарға карта тегін беріледі.
Мысал: I топтағы мүгедек «ONAY!» орталығына Шәкәрім даңғылы, 171 мекенжайы бойынша жүгінеді. Жеке куәлігін және мүгедектік анықтамасын көрсеткеннен кейін, ол қалалық қоғамдық көлікте тегін жүруге мүмкіндік беретін жеңілдік көлік картасын алады. |
жеңілдік көлік картасы
Өскемен
ONAY
қалай алу |
|
3 |
Қоғамдық көлік салонының жағдайына кім жауап береді? |
Қоғамдық көлік салонының тазалығы мен санитариялық жағдайына тасымалдаушы жауап береді, яғни көлік құралын иеленетін немесе оны пайдаланатын ұйым немесе жеке кәсіпкер. Бұл талап Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 5 сәуірдегі № 60 бұйрығымен бекітілген «Жолаушылар мен жүктерді тасымалдауға арналған көлік құралдарына қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидаларында белгіленген. Тасымалдаушы көлік салонын таза ұстауға, тұрақты түрде жинау мен дезинфекция жүргізуге, желдетудің, жылытудың және жарықтандырудың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етуге, сондай-ақ жолаушылар үшін жайлы жағдай қалыптастыруға міндетті. Салон таза болуы тиіс, қоқыс, жағымсыз иіс немесе ластану болмауы керек. Қажет болған жағдайда тасымалдаушы қоқыс жәшіктерін немесе пакеттерді қамтамасыз етеді және орындықтардың, сабау-ұстағыштардың және еденнің жағдайын бақылап отырады. Санитариялық нормалардың сақталуын санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменттері, сондай-ақ жергілікті атқарушы органдар (әкімдіктер) қадағалайды. Санитариялық талаптарды бұзған жағдайда тасымалдаушы Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне сәйкес әкімшілік жауапкершілікке тартылуы мүмкін — мысалы, айыппұл салу немесе бұзушылықтарды жою туралы нұсқама беру.
Мысал: Егер автобус маршрутқа қоқыспен, ластанған орындықтармен немесе бензин иісімен шықса, оған тасымалдаушы жауап береді, ал шағымды Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментіне жолдауға болады. |
қоғамдық көлік салонының жағдайы
кім жауап береді |
|
4 |
Жолаушыны хабардар етпестен қалааралық рейстің уақытын кейінге шегеру заңды ма? |
Жолаушыға алдын ала хабар бермей қалааралық рейстің уақытын өзгерту заңсыз болып табылады. Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 4 шілдедегі № 476-II «Автомобиль көлігі туралы» Заңына және ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2020 жылғы 26 қарашадағы № 753 бұйрығымен бекітілген «Жолаушыларды, багажды және жүкді автомобиль көлігімен тасымалдау қағидаларына» сәйкес, тасымалдаушы бекітілген қозғалыс кестесін сақтауға міндетті. Егер рейстің жөнелту уақыты өзгерсе, рейс кешіктірілсе немесе толықтай тоқтатылса, тасымалдаушы бұл туралы жолаушыны алдын ала кез келген қолжетімді тәсілмен хабардар етуге тиіс: телефон арқылы, SMS, электрондық пошта, касса арқылы немесе мобильдік қосымша арқылы. Жолаушыға хабар бермеу — тасымалдау қағидаларын бұзу болып саналады. Мұндай жағдайда жолаушы: – билетті толық құны бойынша қайтарып алуға; – немесе бос орындар болған жағдайда басқа рейспен жүруге құқылы.
Мысал: Жолаушы «Алматы – Талдықорған» рейсіне 10:00-ге билет сатып алды, бірақ автобус 12:00-ге ауыстырылды және жолаушыға алдын ала хабар берілмеді. Бұл жағдайда ол толық ақшасын қайтаруды немесе өзіне қолайлы басқа рейсті таңдауды талап етуге құқылы.
|
жолаушыны хабардар ету
уақытты ауыстыру
қалааралық рейс |
|
5 |
Жолаушыға тек оның итпен бірге жол жүруіне байланысты сапардан бас тартуға бола ма? |
Жолаушыға тек оның итпен бірге келе жатқаны үшін сапардан бас тартуға құқық берілмейді. Жануарларды қоғамдық және қалааралық көлікте тасымалдау тәртібі Қазақстан Республикасының «Автомобиль көлігі туралы» № 476-II Заңы, ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2020 жылғы 26 қарашадағы № 753 бұйрығымен бекітілген «Жолаушыларды, багажды және жүкді автомобиль көлігімен тасымалдау қағидалары», сондай-ақ санитариялық талаптармен реттеледі. Осы нормаларға сәйкес, жолаушы жануарды тасымалдау ережелерін сақтаған жағдайда итпен бірге сапарға шығуға құқылы. – Ұсақ иттер переноскада немесе жабық торда тасымалданады, бұл шу, иіс және салонды ластауды болдырмайды. – Ірі иттер тұмылдырықта, қысқа қарғыбауда және иесінің бақылауында, басқа жолаушыларға кедергі келтірмейтін жерде тасымалданады. Тасымалдаушы сапардан бас тарта алады тек мына жағдайларда: – ит агрессивті болып, жолаушыларға немесе жүргізушіге қауіп төндірсе; – иесі қауіпсіздік шараларын (тұмылдырық, переноска, қарғыбау) қамтамасыз етпесе; – санитариялық талаптар бұзылса (қатты иіс шығару, салонды ластау). Егер барлық талаптар орындалса, жануар тыныш және қауіпсіз болса, тасымалдаушының бас тартуы заңсыз болып табылады.
Мысал: Жолаушы қалааралық автобусқа кішкентай итін жабық переноскада алып кірді. Жануар тыныш, санитариялық нормалар бұзылған жоқ. Жүргізушінің жолаушыны түсіруді талап етуі – заңсыз.
|
сапардан бас тарту
итпен келген жолаушы
жолаушыны тасымалдаудан бас тартуға бола ма |
|
6 |
Тасымалдаушы жолаушыны оның келісімінсіз басқа орынға ауыстыруға құқылы ма? |
Тасымалдаушы жолаушыны оның келісімінсіз басқа орынға ауыстыруға құқылы емес, себебі билетте көрсетілген орын – тасымалдау шартының бөлігі болып табылады. Бұл Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 4 шілдедегі № 476-II «Автомобиль көлігі туралы» Заңында және ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2020 жылғы 26 қарашадағы № 753 бұйрығымен бекітілген «Жолаушыларды, багажды және жүкді автомобиль көлігімен тасымалдау қағидаларында» көзделген. Тасымалдаушы жолаушыға билетте көрсетілген орынды беруге міндетті. Жолаушының келісімінсіз орын ауыстыру – тасымалдау шартын бұзу болып саналады. Ерекше жағдайлар тек заңда көрсетілген кезде ғана мүмкін. Мысалы, автобуста техникалық ақау пайда болып, жолаушыларды басқа көлікке көшіру қажет болғанда немесе қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында (осьтің артық жүктелуі, апаттық жағдай туындауы) орындарды қайта бөлу талап етілсе. Сондай-ақ жолаушы өзі келісім берген жағдайда орын ауыстыруға болады. Осының сыртында жолаушы орын ауыстырудан бас тартуға толық құқылы.
Мысал: Жолаушы №5 орынға билет сатып алды. Водитель себеп түсіндірместен оны №20 орынға көшуін талап етеді. Жолаушы бас тартуға құқылы, өйткені келісімінсіз орын ауыстыру – тасымалдау шартын бұзу болып табылады. |
тасымалдаушы
келісімсіз орын ауыстыру
басқа орынға көшіру
құқығы бар ма |
|
7 |
Автобус билеттерін қайтару ережелері қандай, қанша пайыз ұсталады және билетті қандай мерзімде қайтаруға болады? |
Автобус немесе шағын автобус жолға шықпай тұрып билетті кассаға қайтарған жағдайда, билет құнынан 3 пайыздан аспайтын сома ұсталып, қалған ақшасы жолаушыға қайтарылады. Мысал: билет бағасы 2 000 теңге болса, 60 теңгеге дейін ұсталады, жолаушыға 1 940 теңге қайтарылады. Егер билет сатып алынғаннан басқа кассада қайтарылса, билет құнынан 5 пайыздан аспайтын комиссия ұсталады. Мысал: билет бағасы 2 000 теңге болса, 100 теңгеге дейін ұсталады, жолаушыға 1 900 теңге қайтарылады. Автобусқа кешіккен жағдайда билет 3 тәуліктен кешіктірілмей қайтарылуы тиіс. Бұл жағдайда билет құнының 70%-ы өтеледі. Мысал: билет бағасы 2 000 теңге болса, жолаушы 1 400 теңге алады. 3 тәуліктен кейін билет қайтарылмайды. |
Автобус билеттерін қайтару
Қайтару мерзімдері
Билетті қайтару |
|
8 |
Автобус, шағын автобус немесе троллейбус маршрут кезінде бұзылған жағдайда жолаушыныңбилеті жарамды болып қала ма? |
Иә, қоғамдық көлік бұзылған жағдайда жолаушының билеті жарамды болып қала береді. Егер көлік техникалық себептерге байланысты бұзылса Тасымалдаушы міндетті: - істен шыққан көліктің орнына жарамды автобус, шағын автобус немесе троллейбус беруге; - немесе осы маршрут бойынша жүретін басқа көлікке жолаушыларды отырғызуды ұйымдастыруға. Осы жағдайда: - билет жарамды болып қалады; - қосымша төлем талап етілмейді; - тасымалдау шарты күшінде қалады, және тасымалдаушы жолаушыны межелі жерге жеткізуге міндетті. Егер маршрутта бірнеше тасымалдаушы жұмыс істесе - Билет оны сатқан тасымалдаушының көлігінде ғана жарамды. - Басқа тасымалдаушылар өзге компаниялардың билеттерін қабылдауға міндетті емес, өйткені олар бөлек шарттар және бөлек есеп жүйелері бойынша жұмыс істейді. Сондықтан билет бойынша ауысып отыру тек сол тасымалдаушының көлігінде мүмкін, немесе тасымалдаушылар арасында арнайы келісім болса ғана (бұл өте сирек кездеседі және міндетті талап болып саналмайды). Егер тасымалдаушы ауыстырылған көлік бермесе: Жолаушының құқығы бар: - билеттің құнын қайтаруға, немесе - орындалмаған тасымалдауға өтемақы алуға (тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы заңнама аясында).
Мысал: Сіз «ГородТранс» компаниясының автобусымен бара жатырсыз. Маршрутта сондай-ақ «АвтоЛайн» компаниясы да жұмыс істейді. «ГородТранс» автобусы бұзылса, компания резервтік автобус жіберуге немесе сізді өздерінің басқа автобусына отырғызуға міндетті. «АвтоЛайн» автобусы басқа тасымалдаушының билетін қабылдауға міндетті емес. Сіздің билетіңіз сапар аяқталғанға дейін жарамды болып қалады. |
Билет
автобус бұзылды
не істеу керек
маршрут
бірнеше тасымалдаушы |
|
9 |
Жолаушыларды тасымалдау қызметін көрсету кезінде жүргізуші дұрыс емес (әдепсіз/некорректті) мінез-құлық танытса, қандай шаралар қабылдауға болады? |
Қазақстан Республикасының автомобиль көлігімен жолаушылар мен багажды тасымалдау қағидаларына сәйкес тасымалдаушы жолаушылардың қауіпсіздігін және тиісті деңгейде қызмет көрсетілуін қамтамасыз етуге міндетті. Егер жүргізуші дұрыс емес мінез-құлық танытса (әдепсіздік, міндеттерін орындаудан бас тарту, қызмет көрсету ережелерін бұзу), жолаушы келесі шараларды қолдана алады: 1. Бұзушылықты тіркеу Ұсынылады: • автобус нөмірін/маршрутын жазып алу; • күні, уақыты және орнын көрсету; • мүмкін болса фото немесе видео түсіру. 2. Тасымалдаушыға жүгіну Шағымды тасымалдаушы ұйымға беру (байланыс деректері әдетте көлікте немесе компания сайтында көрсетіледі). 3. Уәкілетті органдарға жүгіну • Егер жауап болмаса, өтініш беруге болады: • eGov порталы арқылы (e-Otinish сервисі); • әкімдікке ("Шығыс Қазақстан облысының Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы"); • Азаматтарды қабылдау орталығы арқылы. Нәтиже: Шағымды қарау қорытындысы бойынша тасымалдаушыға немесе жүргізушіге қатысты шаралар қолданылады (тексеру жүргізу, тәртіптік жауапкершілік), өтініш берушіге жауап жіберіледі. Мысал: Жолаушы автобуста жүргізушінің дөрекі мінез-құлқына және аялдамада тоқтатудан бас тартуына тап болды. Ол автобус нөмірін тіркеп, eGov арқылы шағым жіберді. Тексеру нәтижесінде тасымалдаушыға ескерту берілді. Терминдерді түсіндіру: Тасымалдаушы — жолаушыларды тасымалдауды жүзеге асыратын заңды немесе жеке тұлға. Уәкілетті органдар — жергілікті атқарушы орган ("Шығыс Қазақстан облысының Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы").
|
жүргізушінің некорректті мінез-құлқы
шағым
жолаушы
тасымалдаушы
автобус
бұзушылық |
|
10 |
Шығыс Қазақстан облысында қысқы уақытта қар тазалау және жолдарды күтіп ұстау үшін кім жауапты? |
Мақала мәтіні
Шығыс Қазақстан облысында автомобиль жолдарын қысқы уақытта күтіп ұстау (қардан тазалау, тайғаққа қарсы өңдеу, жол жүрісінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету, мұзды кетіру) жолдардың санатына байланысты жүзеге асырылады.
1. Елді мекендер ішіндегі көшелер мен жолдар Жауапкершілікті қалалар мен аудандардың әкімдіктері тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімдері арқылы көтереді. Қысқы уақытта қар тазалау және тайғаққа қарсы өңдеу жұмыстарын арнайы ұйымдар орындайды. Мысал: егер үйдің алдындағы көше, тротуар, қоғамдық көлік аялдамасы тазаланбаса, ішкі аумақтағы жолды ішкі аула ішінде тазалау үшін қала/аудан әкімдігінің ТКШ бөліміне немесе 109 қызметіне жүгіну керек.
2. Облыстық және аудандық маңызы бар автомобиль жолдары Облыстық маңызы бар жолдарды күтіп ұстауға Шығыс Қазақстан облысының Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы жауап береді, ал аудандық маңызы бар жолдар үшін — аудандар мен қалалардың тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімдері жауап береді. Қысқы күтіп ұстау жұмыстарын арнайы жол ұйымдары жүргізеді. Мысал: егер елді мекендерді немесе аудан орталығы мен ауылды байланыстыратын жол тазаланбаса, жолдарды күтіп ұстау жөніндегі тиісті органға хабарласу керек.
3. Республикалық маңызы бар автомобиль жолдары Жол жүрісінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және күтіп ұстауға «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ жауап береді. Бұл санатқа автомобиль жолдары, халықаралық және республикааралық көлікті қамтамасыз ететін жолдар жатады. Мысал: егер республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының учаскесі бойынша жүру қиын болса, «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ байланыс орталығына 1403 нөмірі бойынша жүгіну қажет. |
қар тазалау қысқы жолдарды күтіп ұстау жолдарды тазарту ҚазАвтоЖол 109 қызметі жолдарды күтіп ұстау |
16. Абаттандыру, көгалдандыру және санитарлық қамтамасыз ету (көгалдандыру, абаттандыру, санитарлық тазарту, дезинфекциялау)
|
№ |
Жиі қойылатын сұрақ |
Толық жауап |
Негізгі сөздер және хештегтер |
|
|
1 |
Тұрғын үй ғимараттарының аулаларында ағаштарды кесуге рұқсат алу қажет пе және оны қайдан алуға болады? |
Тұрғын үй ауласында ағаштарды кесуге қатысты кез келген жұмыс (ПМИ/МИБ, басқару компаниясы, тұрғындардың өтініші бойынша) тек жергілікті атқарушы орган (әкімдік) берген рұқсатпен ғана жүргізілуі мүмкін. Заң және оған бағынышты нормативтік актілер төтенше немесе санитарлық ағаш кесу жағдайларында алдын ала рұқсатсыз ағаш кесуге шектеулі жағдайларда рұқсат береді, атап айтқанда: - апаттар мен төтенше жағдайларды жою кезінде, соның ішінде қоғамдық инфрақұрылымдар мен инженерлік желілерде; - адамның өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін; ғимараттарға, құрылыстарға, көлікке, жеке және заңды тұлғалардың мүлкіне зиян келтіруі мүмкін немесе зиян келтірген; апатты жағдайда (құрғақ бұтақтар, аурудан қатты зақымдалған және т.б.) ағаштарды санитарлық кесу.
Мұндай жағдайларда мәжбүрлі ағаш кесу (қауіпті ағашты оперативті кесу) рұқсат етіледі, алайда: уәкілетті орган немесе мамандандырылған ұйым жасыл желектерге тексеру (зерттеу) актісін жасауы тиіс; Қосымша өтемақы ретінде ағаш отырғызу талап етілуі мүмкін, оның шығындары мүдделі тараптың (ПМИ/МИБ, меншік иесі, тапсырыс беруші және т.б.) есебінен жүргізіледі. Рұқсат алу үшін қайда және қалай жүгіну керек Уәкілетті орган: жергілікті атқарушы орган (қала немесе аудан әкімдігі), әдетте өңір құрылымына байланысты экология, тұрғын үй және коммуналдық қызметтер немесе табиғатты басқару бөлімі.
Қоғамдық қызмет «Ағаштарды кесуге рұқсат беру» деп аталады және көрсетіледі: - онлайн режимде eGov порталында – www.egov.kz , eLicense порталында – www.elicense.kz - офлайн – Қоғамдық қызмет көрсету орталығы арқылы немесе әкімдік кеңсесіне тікелей (егер қоғамдық қызмет көрсету стандартымен қарастырылған болса).
Мысал 1. Аулада ескі тал ағашы бар, оның бұтақтары ойын алаңына түсіп жатыр 1. Үй тұрғындары ПМИ/МИБ-ге немесе тікелей әкімдікке арыз-шағым түсіріп, ағашты тексеруді сұрайды. 2. Өкілетті органның маманы жергілікті жерге барып, ағашты тексереді және қауіп расталған жағдайда акті жасайды. 3. Жағдайына қарай ағаштың бұтақтарын қырқу (құрғақ бұтақтарды алу) немесе оны толығымен кесу шаралары қабылданады, рұқсат беріліп, кейінгі өтемақы отырғызуы жүргізіледі.
2-мысал. Басқару компаниясы автотұраққа орын босатуды қалайды 1. Басқару компаниясы пәтер үйінің ауласында автотұрақ орындарын жасау үшін бірнеше сау ағашты алуды жоспарлап отыр. 2. Мұндай ағаштарды кесу үшін «Ағаштарды кесуге рұқсат беру» мемлекеттік қызметі арқылы уәкілетті органнан рұқсат алу қажет. 3. Рұқсатсыз мұндай әрекеттер заңсыз кесу болып саналады, әкімшілік жауапкершілікке және өтемақы отырғызу міндеттемесіне әкеледі.
Терминдер мен қысқартуларға түсіндірме · ПИК (КСК) — пәтер иелерінің кооперативі, кондоминиум объектісін басқаруды жүзеге асыратын ұйым. · ММИ (ОСИ) — мүлік иелерінің бірлестігі, көппәтерлі тұрғын үйді басқару нысаны. · Жергілікті атқарушы орган (ЖАО) — қала немесе аудан әкімдігі. · Санитарлық мақсатта ағаштарды кесу — қанағаттанарлықсыз немесе апатты жағдайда тұрған, ауруға шалдыққан, қураған не адамдар мен мүлікке қауіп төндіретін ағаштарды алып тастау. · Апаттық ағаштарды кесу — адамдардың өмірі мен денсаулығына немесе мүліктің сақталуына тікелей қауіп төндіретін ағашты мәжбүрлі түрде алып тастау, сондай-ақ аварияны жою үшін жүргізілетін ағаш кесу. · Өтемдік отырғызу — уәкілетті орган белгілеген тәртіп пен көлемде кесілген жасыл желектердің орнына жаңа ағаштар отырғызу. · Жасыл желектерді тексеру (куәландыру) актісі — ағашты қарап-тексеру нәтижелерін, оның жай-күйін және тиісті жұмыстарды жүргізу негіздерін тіркейтін құжат. |
рұқсат қажет пе
ағаштарды кесуге рұқсат
қайда өтініш беру |
|
|
2 |
«Халық қатысатын бюджет» бағдарламасы бойынша салынған балалар алаңын немесе спорт алаңын ұстауға кім жауап береді? |
«Халық қатысатын бюджет» бағдарламасы бойынша салынған балалар алаңын немесе спорт алаңын ұстау объектінің кімнің теңгеріміне немесе пайдалануына берілгеніне байланысты. Халық қатысатын бюджет бағдарламасы бойынша салынған балалар алаңдары мен спорт алаңдары құрылысы аяқталғаннан кейін: •жергілікті атқарушы органның немесе коммуналдық ұйымның балансында қалуға; • не мүлік иелерінің бірлестігіне (МИБ), жай серіктестікке немесе көп пәтерлі тұрғын үйді басқарудың өзге де нысанына пайдалануға берілуге тиіс. Кімнің жауап беретініне байланысты: • аумақты тазалау; • санитарлық жағдайы; • ағымдағы жөндеу; • жабдықты ұстау; • мүліктің сақталуы.
Егер алаң МИБ немесе жай серіктестікке берілсе Егер алаң көп пәтерлі тұрғын үйдің басқару органына пайдалануға берілсе, оны күтіп ұстау пәтер иелерінің қаражаты есебінен жүзеге асырылады. Мұндай жағдайларда тұрғындар өз бетінше: • аумақты тазалау; • жабдықтарды жөндеу және қызмет көрсету; • вандализм салдарын жою; • алаңның қауіпсіз жай-күйін қамтамасыз етуді ұйымдастырады.
Егер алаң пайдалануға берілмесе Егер объект МИБ-тың немесе жай серіктестіктің пайдалануына берілмесе және әкімдіктің немесе коммуналдық ұйымның балансында қалса, алаңды ұстауды тиісті қызмет көрсетуші ұйым өз құзыреті шегінде жүзеге асырады.
Қайда жүгіну керек Балалар алаңын немесе спорт алаңын ұстау мәселелері бойынша: • МИБ немесе жай серіктестік; • аудан немесе қала әкімдігіне; • тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөліміне; • аумаққа қызмет көрсететін коммуналдық ұйымға жүгінуге болады.
Мысалы Көппәтерлі үйдің ауласында «Халық қатысатын бюджет» бағдарламасы бойынша балалар алаңы орнатылған. Жұмыстар аяқталғаннан кейін алаң МИБ-тің пайдалануына берілді. Алдағы уақытта үй тұрғындары ай сайынғы жарналар есебінен аумақты жинауды және ойын жабдықтарын жөндеуді қамтамасыз етеді. Басқа аулада алаң коммуналдық кәсіпорынның балансында қалды. Мұндай жағдайда объектіні күтіп ұстауды және қызмет көрсетуді қызмет көрсетуші ұйым қамтамасыз етеді.
Терминдерді түсіндіру Халық қатысатын бюджет - тұрғындарға бюджет есебінен қаржыландырылатын абаттандыру жобаларын ұсынуға мүмкіндік беретін бағдарлама. Мүлiк иелерiнiң бiрлестiгi (МИБ) - пәтер иелерi құрған көп пәтерлi тұрғын үйдi басқару нысаны. Жай серіктестік (ЖТ) - тұрғын үй иелерінің көп пәтерлі тұрғын үйді бірлесіп басқару нысаны. Баланс ұстаушы - мүлiктi ұстауға және пайдалануға жауап беретiн ұйым немесе тұлға.
|
халық қатысатын бюджет ХҚБ балалар алаңын спорт алаңын жай серіктестік баланс ұстаушы алаңды жөндеу алаңға қызмет көрсету көп пәтерлі тұрғын үй ауланы абаттандыру
|
|
|
3 |
«Халық қатысатын бюджет» бағдарламасы бойынша салынған балалар алаңына кіруді шектеуге бола ма? |
«Халық қатысатын бюджет» бағдарламасы бойынша салынған балалар алаңына кіруді шектеуге болмайды, өйткені мұндай алаңдар жалпы пайдалануға арналған. Сонымен бiрге жекелеген жағдайларда алаң орналасқан жер учаскесi мүлiк меншiк иелерiнiң бiрлестiгiне (МИБ), жай серiктестiкке немесе көп пәтерлi тұрғын үйдi басқарудың өзге де нысанына пайдалануға берiлуi мүмкiн. Егер үйдің тұрғындары: • аумақты тазалау; • жабдықтарды ағымдағы жөндеу; • алаңды күтіп ұстау; • мүліктің сақталуы, олар алаңды пайдаланудың ақылға қонымды ережелерін белгілеуге құқылы: • балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету; • қоғамдық тәртіпті сақтау; • мүліктің бүлінуін болдырмау; • тыныштық пен санитарлық нормаларды сақтауды, алаңды күтіп ұстауды және шығыстарды қамтамасыз етсе. Мысалы, мынадай ережелер белгіленуі мүмкін: • жануарларды серуендетуге тыйым салу туралы; • тазалықты сақтау туралы; • алаңды түнгі уақытта пайдалануды шектеу туралы; • ойын жабдықтарын ұқыпты пайдалану туралы. Бұл ретте басқа үйлердің тұрғындарына заңды негізсіз кіруге толық тыйым салу заңсыз деп танылуы мүмкін. Қазақстан Республикасының Жер кодексiнiң 64-бабына сәйкес жер пайдаланушылар жер учаскесiн оның нысаналы мақсатына сәйкес пайдалануға құқылы. Бұл ретте Қазақстан Республикасының Жер кодексінің 65-бабы жер учаскесін мақсаты бойынша пайдалануға және заңнама талаптарын сақтауға міндеттейді. Кіруді шектеу қашан заңсыз болуы мүмкін Кіруді шектеу заңсыз деп есептелуі мүмкін, егер: • алаң жалпы пайдалану аумағында орналасқан; • жер учаскесін пайдалану құқығын растайтын құжаттар жоқ; • қол жеткізу заңды негіздерсіз шектелсе; • қоғамдық объектіні басқа тұрғындардың пайдалануына кедергілер жасалса. Қайда жүгіну керек Егер балалар алаңына кіру заңсыз шектелген болса, төмендегідей хабарласуға болады: • аудан немесе қала әкімдігіне; • тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөліміне; • жер қатынастары бөліміне; • полицияға - қақтығыс жағдайлары туындаған кезде. Мысалы Көппәтерлі үйдің ауласында «Халық қатысатын бюджет» бағдарламасы бойынша балалар алаңы орнатылды. Егер алаң ортақ пайдаланылатын аумақта болса, үй тұрғындарының көрші ауладағы балаларға оны пайдалануға тыйым салуға құқығы жоқ. Егер жер учаскесi МИБ-тың пайдалануына немесе үйдi басқарудың өзге де нысанына берiлсе, тұрғындар тәртiптi, қауiпсiздiктi және мүлiктiң сақталуын қамтамасыз ету үшiн алаңды пайдалану ережелерiн белгiлеуге құқылы.
Терминдерді түсіндіру Халық қатысатын бюджет - тұрғындарға бюджет есебінен қаржыландырылатын абаттандыру жобаларын ұсынуға мүмкіндік беретін бағдарлама. Мүлiк иелерiнiң бiрлестiгi (МИБ) - пәтер иелерi құрған көп пәтерлi тұрғын үйдi басқару нысаны. Ортақ пайдалану аумағы - тұрғындардың еркін пайдалануына арналған аумақ. Жер пайдаланушы - жер учаскесiн пайдалану құқығымен берiлген тұлға немесе ұйым.
|
халық қатысатын бюджет ХҚБ балалар алаңы қолжетімділікті шектеу ауладағы алаң алаңды пайдалану ережесі МИБ жалпы пайдалану ауланы абаттандыру үй тұрғындары жер учаскесі көппәтерлі тұрғын үй
|
|
17 Төтенше жағдайлар, азаматтық қорғаныс және жұмылдыру дайындығы
|
№ |
Жиі қойылатын сұрақ |
Толық жауап |
Негізгі сөздер және хештегтер |
|
1 |
Тұрғын үйді, ауланы немесе шаруашылық құрылыстарды тасқын сулармен су басу қаупі төнген кезде қайда жүгінуге болады? |
Тұрғын үйді, ауланы немесе шаруашылық құрылыстарды тасқын сулармен су басу қаупі төнген кезде шұғыл қызметтердің бірыңғай нөмірі — 112-ге дереу қоңырау шалып, диспетчерге нақты мекенжайын, қауіптің сипатын, судың көтерілу деңгейін, балалардың, қарттардың, мүгедектігі бар адамдардың болуын және эвакуациялау қажеттілігін хабарлау қажет. 112 нөмірі Төтенше жағдайлар, азаматтардың өмірі мен денсаулығына төнетін қатер, авариялық-құтқару және эвакуациялық іс-шараларды жүргізу қажеттілігі туралы хабарламаларды қабылдауға және өңдеуге арналған. Шұғыл ден қою жүйесінің жұмыс істеуі "азаматтық қорғау туралы"Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жүзеге асырылады.
Өтініш бергеннен кейін не болады? Хабарлама келіп түскеннен кейін ақпарат жағдайды бағалау, құтқару бөлімшелерінің кетуін ұйымдастыру, халықты эвакуациялауды жүргізу, су айдау не өзге де қорғау шараларын қабылдау үшін тиісті шұғыл қызметтерге беріледі.
Нені білу маңызды? 112 нөміріне қоңырау шалу тегін және тәулік бойы, оның ішінде ұялы телефон шотында ақша қаражаты болмаған кезде жүзеге асырылуы мүмкін.
Мысалы: Егер қатты жаңбырдың салдарынан су тез көтеріліп, үйге келе бастаса, тұрғын дереу 112 нөміріне қоңырау шалып, шұғыл қызметтер көмек пен қажет болған жағдайда эвакуациялауды ұйымдастыруы үшін ауланы немесе тұрғын үйді су басу мүмкіндігі туралы хабарлауы керек.
Терминдерді түсіндіру: Су басу қаупі-аумақты сумен толтыру мүмкіндігі. Тұрғын үй-бұл адамдарға арналған ғимарат. Аула - үйге іргелес аумақ. Шаруашылық құрылыстар-қосалқы құрылыстар (сарай, гараж және т.б.). Тасқын сулар-өзендердің төгілуі немесе қатты жауын-шашын кезінде пайда болатын су. Жедел қызметтердің бірыңғай нөмірі 112-төтенше жағдайларда көмек шақыруға арналған телефон. Жеке және заңды тұлғалардан хабарламаларды қабылдауды және өңдеуді қамтамасыз ету мақсатында әрекет етеді.
|
112 су басу тұрғын үй аула шаруашылық құрылыстар тасқын сулар шұғыл қызметтер |
|
2 |
Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй беруден бас тартуға не негіз болып табылады? |
Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрінің міндетін атқарушының 2025 жылғы 4 қарашадағы № 473 бұйрығымен бекітілген төтенше жағдай салдарынан тұрғын үйсіз қалған азаматтарға тұрғын үй беру қағидаларына сәйкес мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй беруден бас тартуға негіз болып табылады: 1) осы Қағидалардың 4-тармағында көрсетілген құжаттардың болмауы; 2) ұсынылған құжаттардың дұрыс еместігінің анықталуы негіз болып табылады.
Шешім қалай қабылданады? Бас тарту туралы шешімді ұсынылған құжаттарды қарау нәтижелері бойынша тұрғын үймен қамтамасыз ету жөніндегі комиссия қабылдайды және себептерін көрсете отырып, дәлелді жазбаша бас тарту түрінде ресімделеді.
Мысалы: Егер өрттен зардап шеккен азамат тұрғын үй алуға өтініш берсе, бірақ басқа жылжымайтын мүліктің жоқтығы туралы анықтама бермесе немесе үйге ұсынылған құжаттардың жалған екендігі анықталса, онда комиссия оған мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй беруден бас тартуы мүмкін.
Терминдерді түсіндіру: Тұрғын үй-белгіленген құрылыс, санитарлық, экологиялық, өртке қарсы және басқа да міндетті нормалар мен ережелерге сәйкес келетін, тұрақты тұруға арналған және пайдаланылатын жеке тұрғын үй бірлігі (жеке тұрғын үй, пәтер, жатақхана бөлмесі, модульдік (жылжымалы) тұрғын үй). Мемлекеттік тұрғын үй қоры-Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда және тәртіппен мемлекеттік меншіктегі және азаматтарға берілетін тұрғын үй-жайлар. Дұрыс емес мәліметтер-жалған, бұрмаланған, толық емес не шындыққа сәйкес келмейтін деректерді қамтитын құжаттар немесе ақпарат. Тұрғын үймен қамтамасыз ету жөніндегі Комиссия — зардап шеккен азаматтардың құжаттарын қарау және тұрғын үй беру не бас тарту туралы шешім қабылдау үшін жергілікті атқарушы орган құратын комиссия. Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрінің міндетін атқарушының 2025 жылғы 4 қарашадағы № 473 бұйрығымен бекітілген төтенше жағдай салдарынан тұрғын үйсіз қалған азаматтарға тұрғын үй беру ережесі.
|
тұрғын үй мемлекеттік тұрғын үй қоры бас тартуға негіз тұрғын үй беру зардап шеккен адам төтенше жағдай
|
|
3 |
Төтенше жағдай салдарынан тұрғын үйсіз қалған жағдайда не істеу керек? |
Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрінің міндетін атқарушының 2025 жылғы 4 қарашадағы № 473 бұйрығымен бекітілген төтенше жағдай нәтижесінде тұрғын үйсіз қалған азаматтарға тұрғын үй беру қағидаларына сәйкес төтенше жағдай туындағаннан кейін тұрғын үйсіз қалған азаматтар аумағында төтенше жағдай орын алған жергілікті атқарушы органға жүгінеді.
Қандай құжаттарды ұсыну керек? 1) зардап шеккен азаматтың жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі; 2) бекітілген нысан бойынша жылжымайтын мүлік иесінен (не сенімхат бойынша оның өкілінен) өтініш; 3) жылжымайтын мүлік объектісінің (тұрғын үйдің) кадастрлық паспорты; 4) жер учаскесіне сәйкестендіру құжаты (жер учаскесіне жеке меншік құқығын беретін акт); 5) жылжымайтын мүліктің жоқ (бар) екендігі туралы «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы берген анықтама. 6) зардап шеккен азаматтарда тұрғын үйге құқық белгілейтін құжаттар болмаған жағдайда «Қазақстан ғарыш сапары» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамының мәліметтері, сондай-ақ мына: әлеуметтік қорғау органдары; ішкі істер органдары, «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы; денсаулық сақтау және білім беру мекемелері мәліметтерінің; коммуналдық төлемдерді төлеу туралы мәліметтердің бірі көрсетілген тұрғын үйге иелік етуді растау болып табылады.
Құжаттарды тапсырғаннан кейін не болады? Тұрғын үйсіз қалған және оны алуға мұқтаж азаматтардың тізімдерін қалыптастыру аяқталғаннан кейін күнтізбелік екі күн өткен соң аумағында табиғи және/немесе техногендік сипаттағы төтенше жағдай болған жергілікті атқарушы орган төтенше жағдай салдарынан тұрғын үйсіз қалған азаматтарды тұрғын үймен қамтамасыз ету жөнінде комиссия (бұдан әрі – тұрғын үймен қамтамасыз ету жөніндегі комиссия) құрады.
Мәселе қандай мерзімде қаралады? Жергілікті атқарушы орган зардап шеккендердің тізімін қалыптастыру аяқталғаннан кейін 2 күнтізбелік күн ішінде комиссия құрайды. Тұрғын үймен қамтамасыз ету жөніндегі комиссия осы Қағидалардың 4-тармағында көрсетілген, ұсынылған құжаттардың және жергілікті атқарушы орган қоса берген төтенше жағдайдан зардап шеккен тұрғынжайдың жай-күйі туралы зерттеп-қарау жөніндегі қорытындының негізінде оларды одан әрі пайдаланудың мүмкін еместігі туралы ұсынымдарды көрсете отырып, 5 жұмыс күні ішінде мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй беру туралы шешім қабылдайды немесе жазбаша түрде дәлелді бас тартуды ұсынады.
Қандай шешім қабылданады? Қарау қорытындысы бойынша комиссия мынадай шешімдердің бірін қабылдайды: * мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй беру туралы; * дәлелді жазбаша бас тарту туралы.
Ережелер қандай объектілерге қолданылмайды? Ережелердің күші мыналарға қолданылмайды: * уақытша құрылыстар; * шаруашылық-тұрмыстық ғимараттар; * жылжымайтын мүлікке жатпайтын объектілер; * өз бетінше тұрғызылған (заңсыз) Нысандар.
Мысалы: Егер су тасқыны салдарынан Өскемен қаласындағы Отбасы үйі қираған болса, онда тұрғын үй иесі қала әкімдігіне жеке куәлікпен және үйге қолжетімді құжаттармен (немесе оларды алмастыратын растаулармен) жүгінеді, содан кейін ол зардап шеккендер тізіміне енгізіледі, комиссия үйдің жай-күйін тексереді және мемлекеттік тұрғын үйден уақытша немесе жаңа тұрғын үй беру туралы шешім қабылдайды. себептерін түсіндіре отырып, тұрғын үй қорының немесе бас тарту туралы. Терминдерді түсіндіру: Төтенше жағдай-белгілі бір аумақтағы авария, өрт, қауіпті өндірістік факторлардың зиянды әсері, қауіпті табиғи құбылыс, апат, табиғи немесе өзге де зілзала нәтижесінде қалыптасқан, адам шығынына, адамдардың денсаулығына немесе қоршаған ортаға зиян келтіруге, елеулі материалдық залалға және адамдардың өмір сүру жағдайларының бұзылуына әкеп соғуы немесе әкеп соқтыруы мүмкін жағдай. Тұрғын үй-белгіленген құрылыс, санитарлық, экологиялық, өртке қарсы және басқа да міндетті нормалар мен ережелерге сәйкес келетін, тұрақты тұруға арналған және пайдаланылатын жеке тұрғын үй бірлігі (жеке тұрғын үй, пәтер, жатақхана бөлмесі, модульдік (жылжымалы) тұрғын үй). Жергілікті атқарушы орган (әкімдік) – өз құзыреті шегінде тиісті аумақта жергілікті мемлекеттік басқаруды және өзін-өзі басқаруды жүзеге асыратын, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және астананың, ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) әкімі басқаратын алқалы атқарушы орган. "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы-мемлекеттік қызметтердің бірыңғай провайдері. "Қазақстан ғарыш сапары "ұлттық компаниясы" акционерлік қоғамы-ғарыш қызметі саласындағы салааралық бағдарламаларды іске асыратын жетекші қазақстандық компания. "Қазақстан ғарыш сапары" АҚ мәліметтері ТЖ басталғанға дейін нақты учаскеде тұрғын үйдің болуын және болуын визуалды және географиялық растау үшін пайдаланылады.
|
зардап шеккен адам төтенше жағдай тұрғын үйсіз қалған азамат мемлекеттік тұрғын үй қоры тұрғын үймен қамтамасыз ету жөніндегі комиссия
|
|
4 |
Төтенше жағдай (ТЖ) режимін енгізу туралы хабарлау қалай жүзеге асырылады? |
Төтенше жағдай режимін енгізу туралы хабарлау «Барлығыңыздың назарыңызға!» бірыңғай сигналы — сиреналардың үзік дыбысы арқылы жүзеге асырылады. Сигнал берілгеннен кейін бұқаралық ақпарат құралдары (радио, теледидар), сондай-ақ сиреналық-сөйлеу құрылғылары арқылы дауыстық ақпарат таратылады. Қосымша халыққа ақпарат мәтіндік форматта MassAlert халықты жедел құлақтандыру жүйесі арқылы жеткізіледі.
Терминдерге түсіндірме Төтенше жағдай (ТЖ) - авария, өрт, қауіпті табиғи құбылыс, апат, дүлей зілзала немесе өзге де оқиға салдарынан белгілі бір аумақта туындаған, адам шығынына, адамдардың денсаулығына, қоршаған ортаға залал келтіруге, елеулі материалдық шығынға немесе халықтың тіршілік жағдайының бұзылуына әкеп соққан немесе әкеп соғуы мүмкін жағдай. Халықты құлақтандыру - халыққа төтенше жағдайлардың туындау қаупі немесе туындауы туралы сигналдар мен ақпаратты, сондай-ақ қалыптасқан жағдайда іс-қимыл тәртібін жеткізу. Сирена - төтенше жағдайлар кезінде халыққа ескерту сигналдарын беруге арналған техникалық дыбыстық құрылғы. Радио (радиохабар тарату) - радиотолқындар арқылы дыбыстық бағдарламалар мен өзге де ақпаратты бұқаралық қабылдауға тарату. Теледидар- бағдарламалар мен хабарламаларды бұқаралық таратуға арналған аудиовизуалды ақпаратты беру және қабылдау жүйесі. Қауіпсіздік шаралары - адамдардың өмірі мен денсаулығын қорғауға, төтенше жағдайлардың алдын алуға немесе олардың салдарын азайтуға бағытталған іс-қимылдар мен талаптардың жиынтығы. Халықты ақпараттандыру - азаматтарға төтенше жағдайлар, олардың туындау қаупі және қажетті қорғану шаралары туралы мәліметтер жеткізу.
Хабар алғаннан кейін қандай әрекеттер жасау қажет? «Барлығыңыздың назарыңызға!» сигналы мен өзге де хабарламаларды алғаннан кейін: 1. Сабыр сақтап, дүрбелеңге берілмеу. 2. Ресми ақпарат пен нұсқаулар алу үшін радио, теледидарды қосу немесе MassAlert жүйесіндегі хабарламаларды тексеру. 3. Төтенше қызметтер мен жергілікті атқарушы органдардың нұсқауларын орындау. 4. Құжаттарды, дәрі-дәрмектерді, қажетті заттарды және су қорын дайындау. 5. Қажет болған жағдайда газды, электр қуатын және суды өшіру. 6. Эвакуацияға дайын болып, көрсетілген бағыттар бойынша қауіпсіз жерге бару. 7. Көршілерді, қарт адамдарды және көмек қажет ететін азаматтарды ескерту.
Мысал Мысалы, елді мекенде қатты су тасқыны қаупі туындаған кезде «Барлығыңыздың назарыңызға!» сигналы беріліп, сиреналар қосылады. Одан кейін теледидар мен радио арқылы ықтимал су басу, эвакуация тәртібі және уақытша орналастыру пункттері туралы хабар таратылады. Сонымен қатар тұрғындарға қажетті іс-қимылдар мен қауіпсіздік шаралары көрсетілген мәтіндік хабарламалар MassAlert жүйесі арқылы жіберіледі.
|
төтенше жағдай халықты құлақтандыру сиреналар бұқаралық ақпарат құралдары теледидар сиреналық-сөйлеу құрылғылары жедел құлақтандыру қауіпсіздік шаралары халықты ақпараттандыру
|
|
5 |
Су тасқыны кезінде қауіпсіздік шаралары мен іс-қимылдар туралы жергілікті халықты ақпараттандыру қалай жүргізіледі? |
Су тасқыны жағдайында қауіпсіздік шаралары мен іс-қимылдар туралы жергілікті халықты ақпараттандыру әртүрлі ақпарат жеткізу арналары арқылы жүйелі негізде жүзеге асырылады. Осы мақсатта бұқаралық ақпарат құралдарында (теледидар, радио, баспа басылымдары) сөз сөйлеулер ұйымдастырылады, сондай-ақ LED-экрандарда ақпараттық материалдар көрсетіледі. Интернет-ресурстар мен әлеуметтік желілер белсенді қолданылады. Қосымша халықты дауыс күшейткіш құрылғылар және «Darmen» мобильді қосымшасы арқылы құлақтандыру жүргізіледі. Аулаларды аралау және рейдтік іс-шаралар ұйымдастырылып, су тасқыны кезеңіндегі іс-қимылдар бойынша жадынамалар мен ұсынымдар таратылады. Сонымен қатар облыс аумағында MassAlert халықты жедел құлақтандыру жүйесі жұмыс істейді.
Мысал Мысалы, су тасқыны қаупі туындаған кезде елді мекен тұрғындарына Darmen мобильді қосымшасы және MassAlert жүйесі арқылы алдын ала хабарламалар жіберіледі, теледидар мен радио арқылы ықтимал су басу туралы ақпарат таратылады, ал қызмет өкілдері аулаларды аралап, жадынамалар таратып, дауыс күшейткіштер арқылы эвакуация тәртібі мен қауіпсіздік шараларын түсіндіреді.
Терминдерге түсіндірме Су тасқыны - өзендегі су деңгейі мен су шығынының қысқа мерзімді көтерілуі. Бұқаралық ақпарат құралдары (БАҚ ) - мерзімді баспасөз басылымы, теле-, радиоарна, кинодокументалистика, аудиовизуалды жазба және бұқаралық ақпаратты мерзімді немесе үздіксіз жария таратудың өзге де нысаны. LED-экран - мәтіндерді, бейнелерді және бейнематериалдарды көрсетуге арналған жарықдиодтар (LED — Light Emitting Diode) негізінде жұмыс істейтін электрондық ақпарат көрсету құрылғысы. Интернет-ресурс - интернет желісінде жұмыс істейтін электрондық ақпараттық ресурс, оны жүргізу және (немесе) пайдалану технологиясы. «Darmen» мобильді қосымшасы - халықты төтенше жағдайлар (соның ішінде су тасқындары, дауылды ескертулер және өзге де қауіптер) туралы ескертуге және Қазақстан Республикасы ТЖМ уәкілетті қызметтерінен жедел ақпарат жеткізуге арналған ақпараттық-хабарлау мобильді қосымшасы. MassAlert - төтенше жағдайлар (соның ішінде су тасқындары, өрттер, қауіптер және эвакуация) туралы шұғыл хабарламаларды әртүрлі байланыс арналары (сиреналар, SMS, мобильді желілер, цифрлық және өзге де ақпараттандыру құралдары) арқылы жедел жеткізуге арналған халықты жаппай құлақтандырудың автоматтандырылған жүйесі.
|
қауіпсіздік шаралары су тасқыны бұқаралық ақпарат құралдары мобильді қосымша жедел құлақтандыру жүйесі
|
|
6 |
Қандай жағдайларда мерзімді әскери қызметке шақыруды кейінге қалдыруға болады? |
Мерзімді әскери қызметке шақыруды кейінге қалдыру мынадай негіздер бойынша беріледі:
1. Отбасылық жағдайлар бойынша: Кейінге қалдыру көмекке мұқтаж жақын туыстарына оларды күтіп-бағуға міндетті басқа адамдар болмаған кезде, сондай-ақ заңнамада көзделген басқа да жағдайларда күтімді тұрақты жүзеге асыратын әскерге шақырылушыларға беріледі. · ата-анасы, әйелі, атасы мен әжесі (ата-анасы болмаған жағдайда), егер олар әскерге шақырылушының асырауында болса, I–II топтағы зейнеткерлер немесе мүгедектер болып табылады; · I — II топтағы мүгедек бауырлар немесе кәмелетке толмағандар, ата–анасы болмаған кезде; · жақын туыстары қатарынан еңбекке жарамсыз адамдарды не I–II топтағы мүгедектерді ұстайтын жалғызбасты ана немесе жалғыз басты әке; · жақын туыстары қатарынан еңбекке жарамсыз адамдарды не I–II топтағы мүгедектерді ұстайтын жалғызбасты ана немесе жалғыз басты әке; · I-II топтағы мүгедек жұбайы бар және 18 жасқа дейінгі балаларды тәрбиелеп отырған ата–ана; · егер әскерге шақырылушы жалғыз ұлы болса, мүгедектігі бар отбасы мүшесі. Сондай-ақ, кейінге қалдыру олардың асырауындағы азаматтарға беріледі:
· анасыз тәрбиеленетін бала (балалар); · ата-анасының қайтыс болуы, ата-ана құқықтарынан айырылуы немесе бас бостандығынан айыруға сотталуы салдарынан олардың тәрбиесінде және күтімінде кемінде екі жыл болған адамдар;некеде тұрған және бір және одан да көп баласы бар азаматтарға. · некеде тұрған кезде бір және одан да көп бала.
2. Білім беруді жалғастыру үшін: Кейінге қалдыру білім алудың әр деңгейінде бір рет қана беріледі: · Жалпы орта білім беру ұйымдарында (мектептерде) оқыту үшін; · техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарында (колледждерде); • жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында (жоғары оқу орындарында); • жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында (магистратура, докторантура).
3. Денсаулық жағдайы бойынша: Денсаулық жағдайы бойынша әскери қызметке уақытша жарамсыз деп танылған азаматтарға емдеу және қалпына келтіру үшін шақыру комиссиясының шешімімен бір жылға дейінгі мерзімге кейінге қалдыру беріледі.
4. Басқа себептер бойынша: Кейінге қалдыру да беріледі: • кәсіби қызметті жүзеге асыратын педагогтерге — бүкіл жұмыс кезеңіне;кәсіби қызметті жүзеге асыратын педагогтерге — бүкіл жұмыс кезеңіне; • тиісті білімі бар және ауылдық жерде мамандығы бойынша тұрақты жұмыс істейтін дәрігерлерге — денсаулық сақтау ұйымдарында жұмыс істеудің барлық кезеңіне; • Қазақстан Республикасы Парламентінің немесе жергілікті өкілді органдардың депутаттарына - олардың депутаттық өкілеттігі мерзіміне; • өздеріне қатысты анықтау немесе алдын ала тергеу жүргізілетін не қылмыстық істерді соттар қарайтын адамдарға-анықтау, тергеу аяқталғанға немесе сот үкімі күшіне енгенге дейін; • азаматтық әуе кемелерінің ұшу экипаждарының мүшелеріне, сондай — ақ тиісті білімі бар азаматтық авиация инженерлеріне, механиктері мен техниктеріне-азаматтық авиация ұйымдарында жұмыс істеудің барлық кезеңіне; • тиісті білімі бар Кемелер экипаждарының мүшелеріне-су көлігі ұйымдарында жұмыс істеудің барлық кезеңіне; • құқық қорғау органдарының білім беру ұйымдарында бастапқы кәсіптік даярлықтан өтетін адамдарға.
Әскери жиындарға шақыруды кейінге қалдыру берілмейді. Азаматтарды жұмылдыру бойынша әскери қызметке шақыру кезінде, соғыс жағдайы кезінде және соғыс уақытында кейінге қалдыру, денсаулық жағдайы бойынша кейінге қалдыруды қоспағанда, тоқтатыла тұрады. Азамат денсаулығына байланысты кейінге қалдыруды қоспағанда, кейінге қалдырудан бас тартуға және әскери қызметке шақырылуға құқылы. Ол үшін тиісті өтініш беріп, заңнамада көзделген құжаттарды ұсыну қажет. Кейінге қалдыру үшін негіздерін жоғалтқан азаматтар заңнамада белгіленген тәртіппен шақырылуға жатады.
Мысал Азамат білім беру ұйымында оқуын жалғастырады және шақыру кезінде оқуға байланысты кейінге қалдыру үшін заңда көзделген негізге ие болады. Бұл жағдайда ол тиісті жергілікті әскери басқару органына хабарласып, оқу фактісін растайтын құжаттарды ұсына алады. Кейінге қалдыру туралы мәселені шақыру комиссиясы заңнамада белгіленген тәртіппен қарайды.
Терминдер: Әскери қызметке шақыруды кейінге қалдыру-Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген негіздер болған кезде азаматты әскери қызметке шақыру мерзімін ауыстыру. Әскерге шақырылушы-әскери қызметке шақырылуға жататын Қазақстан Республикасының азаматы. Шақыру комиссиясы-азаматтарды әскери қызметке шақыру, заңнамаға сәйкес әскерге шақыруды кейінге қалдыру және босату мәселелерін қарайтын комиссия. Жергілікті әскери басқару органы-өз құзыреті шегінде әскери есепке алуды, азаматтарды әскери қызметке шақыруды және әскери қызмет саласындағы басқа да өкілеттіктерді ұйымдастыруды және қамтамасыз етуді жүзеге асыратын мемлекеттік орган. Әскери есепке алу-Қарулы Күштер мен басқа да әскери құралымдарды жасақтау үшін қолда бар ресурстарды айқындау мақсатында әскери есепте тұрған азаматтарды есепке алу жүйесі. |
әскерге шақыруды кейінге қалдыру әскери қызметтен кейінге қалдыру мерзімді әскери қызмет әскери қызметке шақыру кейінге қалдыру үшін негіздер әскерге шақырылушы әскерге шақыру комиссиясы оқуды кейінге қалдыру денсаулық жағдайы бойынша кейінге қалдыру оқыту медициналық негіздер әскери есепке алу жергілікті әскери ботбасылық жағдайларасқару органы |
18 Жалпы сұрақтар және әртүрлі
|
№ |
Жиі қойылатын сұрақ |
Толық жауап |
Негізгі сөздер және хештегтер |
|
1 |
Өтінішімнің жауабына әкім неге қол қоймады? |
Егер мәселені қарау оның құзыретіне жататын болса немесе мемлекеттік органның ішкі актілерінде тиісті өкілеттіктер берілсе, өтінішке мемлекеттік органның уәкілетті лауазымды адамы қол қоюы мүмкін.
Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өтiнiштердi мемлекеттiк орган өз құзыретi шегiнде қарайды және жауаптарға қол қою мыналарға жүктеле алады: • мемлекеттік орган басшысының орынбасары; • аппарат басшысы; • дербес құрылымдық бөлімшенің басшысы; • тиісті өкілеттігі бар басқа лауазымды тұлға.
Бұл жағдайда заңды күшіне қол қоюшының ұстанымы емес, жауапқа қол қоюға құқығы бар. Жауапқа уәкілетті лауазымды тұлғаның қол қоюы шешімнің заңдылығына немесе міндеттілігіне әсер етпейді.
Нәтиже Өтініш беруші мемлекеттік органның уәкілетті лауазымды адамы қол қойған ресми жауап алады.
Мысал Аула аумағын абаттандыру мәселесі бойынша әкімдікке азамат хабарласты. Бұл мәселе тиісті басқарманың құзырына жатады және жауапқа өз құзыреті шегінде әкімдіктің тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын қадағалайтын орынбасары қол қойды.
Шарттарды түсіндіру Өтініштерді қарауға және жауаптарға қол қоюға уәкілетті лауазымды тұлға уәкілетті лауазымды тұлға болып табылады. Құзырет – бұл мемлекеттік органның немесе лауазымды тұлғаның заңмен бекітілген өкілеттік аясы. ҚР ӘПРК — Қазақстан Республикасының Әкімшілік Рәсімдік-Процестік Кодексі.
|
жауапқа әкім қол қойған жоқ жауапқа кім қол қояды уәкілетті тұлға өтініштерді қарау әкімдік ҚР ӘПРК |
|
2 |
Менің өтінішімді қарау мерзімі неге ұзартылды? |
Өтінішті қарау мерзімі заңды және дәлелді шешім қабылдау үшін өтініштің мән-жайын зерделеу үшін қосымша уақыт қажет болған жағдайларда ұзартылады.
ҚР ӘРПК сәйкес өтінішті қарау мерзімі келесі жағдайларда қажет болған жағдайда ұзартылуы мүмкін: • қосымша құжаттарды немесе ақпаратты сұрату; • басқа мемлекеттік органдардан немесе ұйымдардан ақпарат алу; • көрсетілген фактілерді тексеру; • орынға баруды ұйымдастыру; • қосымша материалдар мен жағдайларды зерттеу.
Мемлекеттік орган өтініш берушіні ұзарту себептерін көрсете отырып, қарау мерзімін ұзарту туралы хабарлайды. Ұзарту өтінішті қараудан бас тарту болып табылмайды, бірақ мәселені толық және объективті қарауды қамтамасыз ету үшін қажет.
Нәтиже Өтініш барлық қажетті құжаттарды, мәліметтерді және нақты жағдайларды ескере отырып қаралады.
Мысал Тұрғын үйдің апатты жағдайына байланысты азамат арызданған. Шағымды тексеру үшін техникалық байқаудан өту және учаскеге бару қажет болды, тиісінше, шағымды қарау мерзімі ұзартылды, бұл туралы арыз берушіге хабарланды.
Терминдерге түсінік беру ҚР ӘРПК — Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі. Мерзімді ұзарту — заңда көзделген жағдайларда шағымды қарау мерзімін ұзарту.
|
өтініштің мерзімін ұзартты өтініштің қарау мерзімі мерзімін ұзарту ҚР ӘПРК
|
|
3 |
Неліктен менің өтінішім басқа мемлекеттік органға жіберілді? |
Өтініште көрсетілген мәселелер ол берілген мемлекеттік органның құзыретіне кірмейтін болса, өтініш басқа мемлекеттік органға жіберіледі.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексіне (ҚР ӘРПК) сәйкес мемлекеттік орган өзінің құзыретіне жататын мәселелерді ғана қарауға міндетті. Тіркеу немесе қарау кезінде мәселенің басқа мемлекеттік органның құзыретіне жататыны анықталса, шағым: • құзыретті мемлекеттік органға жіберіледі; • өтініш берушіге жолдама туралы хабарланады; • қосымша тексеруді уәкілетті орган жүргізеді. Өтінішті жолдау оны қараудан бас тарту болып табылмайды, керісінше мәселені уәкілетті органның қарауын қамтамасыз етеді.
Нәтиже Өтініш мәселенің мәні бойынша шешім қабылдауға уәкілетті мемлекеттік органға беріледі.
Мысал Азамат әкімдікке зейнетақыны қайта есептеуге байланысты өтініш білдірді. Бұл мәселе халықты әлеуметтік қорғау саласындағы уәкілетті органның құзыретіне жататындықтан, сұрау салу тиісті органға жолданды, бұл туралы өтініш берушіге хабарланды.
Шарттарды түсіндіру Құзырет – мемлекеттік органның заңмен бекітілген өкілеттік аясы. ҚР ӘПРК — Қазақстан Республикасының Әкімшілік Рәсімдік-Процестік Кодексі.
|
басқа мемлекеттік орган құзыреті ҚР ӘПРК Өтінішті қайта бағыттау құзыреті шегінде жолдау |
1
18 қараша 2026 10:46
18 қараша 2026