Түркістан облыстық мәслихаты

2020 жылғы «30» қазандағы

№53/544-VI шешімімен бекітілген

Түркістан облысының 2016-2020 жылдарға арналған

даму бағдарламасы

Түркістан 2020ж.

МАЗМҰНЫ

1. Бағдарлама паспорты

2. АҒЫМДАҒЫ ЖАҒДАЙҒА ТАЛДАУ

БАҒЫТ: Экономика ...............................................................................

Өңірлік макроэкономика...........................................................................

Өнеркәсіп....................................................................................................

Аграрлық-өнеркәсіптік кешені.................................................................

Шағын және орта кәсіпкерлік, сауда.......................................................

Өңіраралық ынтымақтастық.....................................................................

Туризм.........................................................................................................

Инновациялар мен инвестициялар...........................................................

Сыртқы сауда..............................................................................................

Экономикалық өсім орталықтарын дамыту ..........................................

БАҒЫТ: Әлеуметтік сала.......................................................................

Демографиялық әлеует...............................................................................

Білім беру.....................................................................................................

Мектепке дейінгі білім беру.......................................................................

Орта білім беру............................................................................................

Техникалық және кәсіби білім беру..........................................................

Жоғары білім................................................................................................

Денсаулық сақтау.........................................................................................

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау....................................................

Мәдениет.......................................................................................................

Үш тілді дамыту...........................................................................................

Дене шынықтыру және спорт.....................................................................

БАҒЫТ: Қоғамдық қауіпсіздік және құқықтық тәртіп.....................

БАҒЫТ: Инфрақұрылым.........................................................................

Байланыс және коммуникациялар..............................................................

Құрылыс ........................................................................................................

Жолдар мен көліктер ....................................................................................

Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық......................................................

БАҒЫТ: Экология және жер ресурсы.....................................................

БАҒЫТ: Мемлекеттік қызметтер...........................................................

3. НЕГІЗГІ БАҒЫТТАР, МАҚСАТТАР, МАҚСАТТЫҚ

ИНДИКАТОРЛАР ЖӘНЕ ҚОЛ ЖЕТКІЗУ ЖОЛДАРЫ.........................

4. ҚАЖЕТТІ РЕСУРСТАР........................................................................

120

1.БАҒДАРЛАМАНЫҢ ПАСПОРТЫ

Атауы	Түркістан облысының 2016-2020 жылдарға арналған даму бағдарламасы
Құжатты әзірлеуге негіздеме	Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 29 қарашадағы№790 «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жоспарлау жүйесін бекіту туралы» қаулысы.
Өңірдің негізгі сипаттамалары	Қазақстан Республикасы Президентінің 2018 жылғы 19 маусымдағы №702 Жарлығына сәйкес Оңтүстік Қазақстан облысы Түркістан облысы болып қайта аталды, әкімшілік орталығы - Түркістан қаласы. Түркістан облысының аумағы 116,3 мың шаршы шақырымды немесе республика аумағының 4,3% құрап, батыста Қызылорда облысы, солтүстікте Қарағанды облысы, шығыста Жамбыл облысы және оңтүстікте Өзбекстан арасында Тұран ойпатының шығыс бөлігі маңында және Тянь-Шань тау тарамында орналасқан. Облыста 13 аудан,3 облыстық маңызы бар қала, 4 аудандық маңызы бар қалалар, 177 ауылдық әкімшіліктер, 836 елді мекендер бар. Облыс халқының саны 2033,1 мың адам, халықтың тығыздығы 1 шаршы шақырымға орташа 17 адамды құрайды. Әкімшілік орталығы Түркістан қаласы болып табылады. Түркістан облысы аграрлық және туристік бағыттағы өңір болып табылады.
Бағыттар	- Экономика - Әлеуметтік сала - Инфрақұрылым
Бағдарламаның мақсаттары	Өңір экономикасын тұрақты дамытуды қамтамасыз ету; Экономиканы әртараптандыру және оның базалық секторларының бәсекеге қабілеттілігін арттыру; Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту және бәсекеге қабілеттілігін арттыру; Шағын және орта бизнесті дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасау және шағын орта кәсіпкерліктіңжалпы өңірлік өнімдегі үлесін арттыру; Өңіраралық экономикалық байланыстарды белсендіру, басқа өңірлерге артылған өндірілген өнімнің көлемін арттыру; Өңірдегі инвестициялық ахуалды жақсарту; Облыстың білім беру сапасын және қолжетімділігін жақсарту; Облыс халқының денсаулығын жақсарту және өмір сүру ұзақтығын ұлғайту; Жұмыспен қамтуды және халықты әлеуметтік қорғаудың нәтижелі жүйесін қамтамасыз ету; Мәдениет саласында қызметтер сапасын және қолжетімділігін арттыру; Денешынықтыру және бұқаралық спортты дамыту; Өңірдің туристтік саласының дамуы үшін жағдайлар жасау; Үш тілді меңгерген ересектер үлесін арттыру; Халықтың тіршілік әрекетінің қауіпсіздігін арттыру; Байланыс инфрақұрылымын дамыту және халықтың цифрлік сауаттылығы деңгейін арттыру; Баспананың қолжетімділігін арттыру және құрылысты дамыту; Облыс халқын сапалы көлік инфрақұрылымымен қамтамасыз ету; Тұтынушыларды сапалы коммуналдық қызметтермен қамтамасыз ету; Қоршаған ортаны сақтау, қалпына келтіру және сапасын жақсарту бойынша жағдайлар жасау; Жер ресурстарын тиімді және нәтижелі пайдалану; Мемлекеттік қызметтерді дамыту және жетілдіру.
Негізгі мақсаттыиндикаторлар	Экономика Өңірлік макроэкономика: Жалпы өңірлік өнімнің нақты көлемінің индексі, %; Халықтың жан басына шаққандағы жалпы өңірлік өнiм, адамға/мың теңге; Жергілікті бюджетке салықтық және салықтық емес түсімдердің өсу қарқыны, %. Өнеркәсіп Өңдеу өнеркәсібіндегі өнім шығарудың нақты көлемінің индексі, %; Өңдеу өнеркәсібіндегіеңбек өнімділігі, адам/ мың АҚШ доллары; Өңір экспортының жалпы көлеміндегі шикізат емес тауарлардың көлемін экспорттау үлесі, %; Өндірілген электр энергиясының жалпы көлеміндегі энергияның жаңартылған көздерінен өндірілген электр энергиясының үлесі, %. Агроөнеркәсіптік кешен: Ауыл шаруашылығының негізгі капиталына тартылған инвестициялардың нақты көлемінің индексі, %; Тамақ өнімдері өндірісінің негізгі капиталына тартылған нақты көлемінің индексі, %; Ұйымдастырылған шаруашылықтардағы ірі қара мүйізді және ұсақ қара мүйізді малбасының үлесі, %; Тұқымды өзгерістерге қатысатын ірі қара мүйізді және ұсақ қара мүйізді мал үлесі, %; Мерзімі бұзылып берілген субсидиялар үлесінің төмендеуі, %. Шағын және орта бизнес, сауда: Тіркелген жалпы көлемдегі шағын және орта кәсіпкерліктің қолданыстағы субъектілерінің үлесі, %; Бөлшек сауданың нақты көлемінің индексі, %; Сауда алаңы 2000 шаршы метрден кем емес сауда нысандарының санын ұлғайту(«Бөлшек сауда» қызметі түрімен), бірлік,2015 жылға; Өңіраралық ынтымақтастық: Басқа өңірлерге жөнелтілген өндірілген өнім көлемі (жұмыскерлер саны 50 адамнан астам өнеркәсіптік кәсіпорындар бойынша), мың теңге; Резиденттерден сатып алынған тауарлардың жалпы қарағанда басқа өңірлерде сатып алынған тауарлардың үлес салмағы (жұмыскерлер саны 50 адамнанастам көтерме кәсіпорындар бойынша), %. Инновациялар мен инвестициялар: Халықтың жан басына шаққандағы негізгі капиталға инвестициялардың өсу қарқыны, %; Негізгі капиталға инвестициялардың жалпы көлеміндегі сыртқы инвестициялардың үлесі, %; Шикізаттық емес секторының негізгі капиталына салынған инвестицияның 2015 жылға өсуі (мемлекеттік бюджеттен инвестицияларды қоспағанда), %; Жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың ішіндегі инновациялық белсенді кәсіпорындардың үлесі, %; Жалпы өңірлік өнімнің жалпы көлеміндегі инновациялық өнімнің үлесін ұлғайту,%; Әлеуметтік сала Білім беру: Жұмыс істеп тұрған апатты және үш ауысымдық мектептер саны, бірлік; Мүмкіндіктері шектеулі балалардың жалпы санының ішінде балалардың инклюзивтік біліммен қамтылуы, %; Балаларды (3-6 жас) мектепке дейінгі тәрбиемен және оқытумен қамту, %оның ішінде жеке меншік мектепке дейінгі ұйымдар желілерін дамыту есебінен, %; тапсырыс бойынша техникалық және кәсіптік білім беретін оқу орындары түлектері мен оқуды аяқтағаннан кейінгі бірінші жылы жұмысқа орналастырылғандарының үлесі, %; Мемлекеттік желілер нормативіне сәйкес жалпы орта білім беру ұйымдарының жұмыс істеуін қамтамасыз ету, %. Денсаулық сақтау: 100 мың тірі туылғандарға шаққандағы аналар өлім-жітімін төмендету, %; 1000 тірі туылғандарға шаққандағы балалар өлім-жітімін төмендету, %; 100 мың тұрғынға шаққандағы жаңадан пайда болған қатерлі ісік аурулардан болатын өлім-жітімді төмендету, %; Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау: Жұмыссыздық деңгейі, %; - Жұмысқа орналастыру мәселелер бойынша жүгінген адамдардың ішінен жұмысқа орналастырылғандардың үлесі, %; Жүгінген нысаналы топтардың ішінен тұрақты жұмысқа орналасқандардың үлесі, %; Өндірістік жарақаттану деңгейі (1000 адамға шаққандағы жазатайым оқиғалардың жиілік коэффициенті), адам; - Жергілікті атқарушы органдармен берілген орналастырулар бойынша тартылатын шетелдік жұмыс күшінің құрамындағы білікті мамандардың үлес салмағы (шетелдікжұмыскүшінтартуға арналған квота бойынша (ШЖК), %; Атаулы әлеуметтік көмек алушылар ішіндегі еңбекке жарамды адамдардың үлесі, %; Арнайы әлеуметтік қызметтерді көрсете отырып қамтылған адамдардың үлес салмағы (оларды алуға мұқтаж адамдардың жалпы санының ішінде), %; Жеке сектор субъектілері (оның ішінде, үкіметтік емес ұйымдар)ұсынатын арнайы әлеуметтік көрсетілетін қызметтермен қамтылған адамдардың үлесі, %; Мәдениет: 1000 адамға шаққандағы мәдениет ұйымдарына келушілердің (келу) орташа саны, адам: кітапханаға келушілер театрға келушілер концерттік ұйымдарға келушілер мұражайларға келушілер Дене шынықтыру және спорт: Дене шынықтырумен және спортпен шұғылданатын азаматтарды қамту, %; Балалар мен жас өспірімдер жалпы санына қатысты7 мен 18 жас аралығында балалар-жас өспірімдер спорт мектептерінде және спорт клубында дене шынықтырумен және спортпен шұғылданатын балалар мен жас өспірімдерді қамту, %; Туризм: Өткен жылмен салыстырғанда ішкі туризм бойынша орналастыру орындарымен қызмет көрсетілген келушілер санының өсуі (резиденттер), %; Өткен жылмен салыстырғанда сырттан келу туризмі бойынша орналастыру орындарымен қызмет көрсетілген келушілер санының өсуі (резиденттер емес), %; Өткен жылмен салыстырғанда ұсынылған төсек-тәулік санының өсуі, %; Үш тілді дамыту: Мемлекеттік тілді меңгерген ересек тұрғындардың үлесі, %; Ағылшын тілді меңгерген ересек тұрғындардың үлесі, %; Үш тілді (мемлекеттік, орыс және ағылшын) меңгерген ересек тұрғындардың үлесі, %; Қоғамдық қауіпсіздік және құқықтық тәртіп: 10 000 халыққа шаққанда жасалған қылмыстардың үлес салмағы, %; Көшелерде жасалған қылмыстардың үлес салмағы, %; Төтенше жағдайларға қарсы іс-қимыл инфрақұрылымының қамтамасыз етілу деңгейі, %; Инфрақұрылым Байланыс және коммуникация: 100 тұрғынға телефон байланысының тіркелген желісінің тығыздығы, бірлік; Интернетті пайдаланушылардың үлесі, %; Халықтың цифрлықсауаттылығының деңгейі, %; Құрылыс: Құрылыс жұмыстарының нақты көлемінің индексі, %; Пайдалануға берілген тұрғын үйлердің жалпы ауданы, мың шаршы метр; Әлеуметтік, көліктік инфрақұрылымның паспортталған объектілерінің жалпы санының ішіндегі мүгедектер үшін қолжетімділікпен қамтамасыз етілген әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінің үлесі, %; Жолдар мен көлік: Жақсы және қанағаттанарлық жағдайдағы облыстық және аудандық маңызы бар автомобиль жолдарының үлесі, %; Жолаушылар автокөлігі қатынасымен қамтылмаған елді мекендер үлесі, %; Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы: Күрделі жөндеуді талап ететін кондоминиум объектілерінің үлесін төмендету, %; Қалаларда орталықтандырылған қолжетімділік: сумен жабдықтау, %; су бұрумен жабдықтау, %; Ауылдық елді мекендерде орталықтандырылған қолжетімділік: сумен жабдықтау, %; су бұрумен жабдықтау, %; Жалпы ұзақтықтан жаңғыртылған желілердің үлесі: жылумен жабдықтау, %; газбен жабдықтау, %; электрмен жабдықтау, %; Экология және жер ресурстары: Су шаруашылығының (су шаруашылығының объектілері) және гидромелиоративті жүйелермен жабдықтардың негізгі капиталына мемлекеттік емес инвестициялардыңнақты көлемі индексі, %; Орман шаруашылығының негізгі капиталына инвестициялардың нақты көлемі индексі, %; Ағаш егу шаруашылығы плантациясының негізгі капиталына мемлекеттік емес инвестициялардың нақты көлемі индексі, %; Жануарлар дүниесін қайта өндірудің негізгі капиталына тартылған мемлекеттік емес инвестициялардыңнақты көлемі индексі, %; Пайда болған тұрмыстық қатты қалдықтарды кәдеге жарату үлесі, %; Облыстардың, республикалық маңызы бар калалардың, астананың халқын қалдықтарды жинау және тасымалдау бойынша көрсетілетін қызметтермен қамту, %; Экологиялық және санитариялық қағидалар талаптарына сәйкес келетін тұрмыстық қатты қалдықтарды орналастыру объектілерінің үлесі (орналастыру орындарының жалпы санынан), %; Ластаушы заттардың нормативті көлемі:атмосфераға шығарындылар,млн. тоннасу объектілеріне төгінділер, млн. тонна; Жергілікті атқарушы органдардың қарамағында орналасқан мемлекеттік орман қоры аумағында орманмен жабылған алқап ауданы, мың га; Жергілікті атқарушы органдардың қарамағында орналасқан мемлекеттік орман қоры ауданында 1 орман өртінің орташа ауданы, мың га; Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жердің ауыл шаруашылығы айналымына тартылған үлесін ұлғайту, %; Жыртылған жер құрамындағы ауыспалы егіс үлесі (ауыспалы егіс алқабы), %; Табиғи жайылымдық жерлердің құрамындағы жайылымдық ауыспалы егістің үлесі (азықтық ауыспалы егіс), %; Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер: Жергілікті атқарушы органдар көрсететін мемлекеттік қызметтердің көрсетілу сапасына қанағаттанушылық деңгейін арттыру, %.
Қажет ресурстар	Қаржыландыру көздері: республикалық және жергілікті бюджет, инвесторлардың меншік қаражаттары, қарызға алынған қаражаттар. Қаржыландыру көлемі, млрд. теңге: 2020 жыл – 503,9 Барлығы (5 жылға): 55 474,5

АҒЫМДАҒЫ ЖАҒДАЙҒА ТАЛДАУ

БАҒЫТ: Экономика

Өңірлік макроэкономика

Қазақстан Республикасы Президентінің 2018 жылғы 19 маусымдағы №702 Жарлығына сәйкес, Оңтүстік Қазақстан облысы Түркістан облысы болып қайта атанды, әкімшілік ортылығы– Түркістан қаласы.

Түркістан облысы (ТО) мемлекетіміздің аграрлық және туристік аймақтарының бірі болып табылады. Облыс ауыл шаруашылығына, уранды өндіруге, машина жасау және туризмның барлық түрлерін дамытуғамаманданған.

Оң жағының бірі - өңірдің транзиттік әлеуетін дамыту және шекара маңы аймақтарының көліктік бағыттарды, көліктік-логистикалық қызметтерді және шекаралық сауда орталықтарының инфрақұрылымын дамыту арқылы халықаралық экономикалық ынтымақтастықтың маңызды бағыттары ретінде рөлін күшейту.

Облысымыз Қазақстанның оңтүстігінде Тұран ойпатының шығыс бөлігі және Тянь-Шаньның батыс тау сілемдерімен шектескен жерінде орналасқан. Аумақтың көп бөлігі аздап адырлы жазық дала болып келеді (биіктігі 200-300 м.). Қиыр Оңтүстігінде – Бетпақ дала,ал Солтүстігінде – Бетпақ дала шөлі. Облыстың орталық бөлігінде Қаратау тау жотасы (Бессаз қ. – 2176 м.) созылып жатыр, Оңтүстік Шығысында – Талас Алатауының батыс атырабы, Қаржантау (биіктігі 2824 м. дейін) және Өгем (биіктігі 4238 м. дейін) жоталары жатыр.

Айтарлықтай ірі өзендері – Сырдария (Келес, Құрықкелес, Арыс, Бөген және т.б. келіп құяды) облыс аумағын оңтүстіктен солтүстік-батысқа қарай кесіп өтеді және де солтүстігінде ағып Мойынқұм құмында жоғалып кететін Шу өзені (төменгі ағысы) бар. Түркістан облысы шығысында Жамбыл облысымен, солтүстігінде Қарағанды облысымен, Батысында Қызылорда облысымен, ал оңтүстігінде Өзбекстанмен шектесіп жатыр.

Облыс орталығы –Түркістан қаласы, 1500 жылдан асатын республикадағы ең көне қалаларының бірі. Ең солтүстік және оңтүстік бөліктер арасындағы тікелей қашықтық – 600 шқ. Облыстың аумағы – 116,3 мың шаршы шақырым, немесе республика аумағының 4,3%. Облыс тұрғындары–1999,1мың адам немесе Республика халқының11,0%-ын құрайды.

Табиғи-ресурстық әлеуеті.

Облыстың бірегей бәсекелестік артықшылықтар әлеуетін құрайтын маңызды ресурстары бар. Оның ішінде жалпы халық санының 77,5%-ын құрайтын еңбекке қабілетті тұрғындар да кіреді. Табиғи пайдалы қазба қорлары барит, көмір, темір және полиметалл рудасы, уран, фосфор, бентонит балшығы, вермикулит, тальк, асбесті тас, гранит, мрамор, гипс және кварц құмдары кен орындарына бай.

Табиғи және рекреациялық ресурстар (Қаратау жотасы, оңтүстік-шығысында - Талас Алатауының батыс шеткері, Қаржантау жоталары, Шардара су қоймасы, Сарыағаш, Манкент, емдік балшық көздері және т.б.) тарихи-мәдени және археологиялық нысандар туризмді дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасайды.

Көлік-транзит:

- өңір көршілес Өзбекстан нарығына шығатын шекаралас өңір (Атакент және Гагарин кеден блок-посттары арқылы), сондай-ақ, Жамбыл мен Қызылорда облыстарын өзара байланыстыратын транс шекаралық өңір болып табылады;

- қазіргі таңда, облыс аумағы арқылы халықаралық маңызы бар екі негізгі жол өтеді: М-32 «РФ шек. (Самара) – Түркістан арқылы» а/ж және А-2 «Өзбекстан шек. (Ташкент)-Түркістан-Тараз-Алматы-Хоргос» а/ж;

- сондай-ақ облыс аумағында «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» транзиттік дәлізінің құрылысы жүргізілуде (бұл аталмыш ауданды Ақтөбе, Қызылорда, Жамбыл және Алматы облыстарымен айтарлықтай заманауи әрі халықаралық стандарт талаптарына сай жолмен байланыстырады);

- Сонымен қатар, Қызылорда-Түркістан-Тараз маңызды темір жол желілері бар, олар Жамбыл және Қызылорда облыстарын біріктіреді, Ресей мен Өзбекстанды байланыстыратын Мәскеу-Түркістан-Ташкент халықаралық бағдары;

- дамыған көлік-логистикалық инфрақұрылымы бар бұл облыс Қазақстанның өзге өңірлерін шетел (Өзбекстан) өндірген өніммен қамтамасыз етуге, сондай-ақ жергілікті өнімдерді өз аумағы арқылы Өзбекстан нарығына шығуға мүмкіндік береді:

- Экономикалық әлеуеті:

Бірегей минералды шикізат, еңбек және рекреациялық ресурстарға ие облыс Қазақстан Республикасының өзге өңірлерімен мына салалар бойынша өзара әрекеттеседі:

- машина жасау. «Кентау трансформатор зауыты» АҚ кәсіпорны өзінің өнімдерін Орталық Азия елдеріне жеткізеді (Тәжікстан, Өзбекстан, Қырғызстан)

- тоқыма өнеркәсібі. Облыс еліміздегі 100% мақтаны өндіреді. «Қазақстан Мақтасы» АҚ ҚР барлық өңірлерін өз өнімімен қамтамасыз етеді.

Алдын ала дерктер бойынша, 2019 жылы Түркістан облысы бойынша ЖӨӨ көлемі 2016,2 млрд. теңге құрап, жан басына шаққанда 1008,1 мың теңгені құрады (ҚР бойынша 17 орын алды).

2019 жыдың қорытындысы бойынша өңірлік теңсіздіктер жан басына шаққандағы ЖӨӨ өндірісінде де байқалды.

1-кесте – Оңтүстік макроөңірінің бір адамға шаққандағы ЖӨӨ орташа

республикалық деңгейге қатынасы, %

Өңірлер	2018 жыл	2019 жыл	2020 жыл (І тоқсан)
Алматы	48,1	42,4	40,4
Жамбыл	30,0	40,2	39,4
Қызылорда	30,1	61,6	56,8
Түркістан облысы	27,8	24,4	27,6

Дерек көзі: Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің мәліметтері негізінде есептелінген

Оңтүстік макроөңірдегі бір адамға шаққандағыЖӨӨ орташа республикалық көрсеткішке қатынасы бойынша ең төмен деңгейі Түркістаноблысына тиесілі болған, 2019жылы оның үлесі 26,8%-ды құрады. Түркістаноблысындағы бір адамға шаққандағы ЖӨӨ төменгі үлесі халық санының көптігі салдарынан болып отыр, 2019 жылы республикалық деңгейге шаққандағы халық саны 10,8%-ды құрады (республика бойынша 2 орын).2020 жылдың 1 шілдесіне Түркістан облысы халқының саны 2033,1 мың адамды құрады (2019 жылдың 1 шілдесіне облыс халқының саны 34 мың адамға немесе 1,7% - ға артты) немесе республиканың жалпы халқының 10,8% - ын құрады, жан басына шаққандағы ЖӨӨ 223,8 мың теңгені құрады (ҚР бойынша 17-орынды алады), республикалық деңгейге қатысты үлесі 27,6% - ды құрады.

Түркістан облысының ЖӨӨ құрылымында 2019 жылы негізгі үлесті өнеркәсіп – 19,8%, ауыл шаруашылығы – 19,7%, өзге де қызметтер – 42,6% алды.

2 - кесте - ТҚК бойынша 2018-2020 жылдардағы ЖӨӨ өзгеру серпіні

Атауы	2018 ж.		2019ж.		2020ж. (қаңтар-наурыз)
Атауы	млрд. теңге	құрылым %	млрд. теңге	құрылым %	млрд. теңге	құрылым %
ЖӨӨ көлемі	1659,9	100	2016,2	100	452,0	100
Ауыл шаруашылығы	323,2	2,7	375,6	18,6	57,3	12,7
Өнеркәсіп	324,4	11,9	358,0	17,7	82,8	18,3
Құрылыс	108,2	3,3	142,1	7,0	15,0	3,3
Сауда	85,8	0,1	106,0	5,3	22,2	4,9
Көлік және байланыс	196,5	3,9	210,5	10,4	58,7	13,0
Өзге де қызметтер	621,7	37,5	824,0	40,8	189,5	41,8

Дерек көзі: ҚР ҰЭМ Статистика комитетінің деректері негізінде есептелген

Өнеркәсіп

Өнеркәсіптің өңір экономикасындағы маңызы орасан зор. 2018 жылы Түркістан облысында жұмыспен қамтылған халықтың 2,7% осы салада қызмет етті, ал ЖӨӨ құрылымындағы саланың үлесі 27,5%-ды құрады.

Түркістан облысының даму бағдарламасын жүзеге асыру аясындағы экономикалық дамуға сәйкес жалпыөнеркәсіптің дамуында оң динамикасы сақталғандығын көрсетті. Өңірдің өнеркәсіптік өндіріс саласының дамуы Қазақстан Республикасын индустриялық-инновациялық дамытудың
2015-2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасының негізгі бағыттарына сәйкес жүзеге асырылып келген.

Түркістан облысының өнеркәсібінде барлық жоспарлы көрсеткіштерге түгел қолжеткізілді.

2018 жылы өңдеу өнеркәсібіндегі бір адамға шаққандағы еңбек өнімділігі – 28,8 мың АҚШ долларын құрап немесе бұл2017 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 108,5%-ды құраған.

2019 жылыөңдеу өнеркәсібіндегі 1 адамға шаққандағы еңбек өнімділігі 28,8 мың АҚШ долларын құрап, 2018жылғаөсім индексі 100,9%-ды құраған.

Индустрияландыру картасы шеңберінде ОҚО бойынша 2010-2014 жылдары жалпы инвестиция көлемі 161,1 млрд. теңгені құрайтын 115 жоба іске қосылды (7,9 мың жұмыс орны). Жобаның басым бөлігі ауылдық жерлерде іске асырылған.

Түркістан облысының кәсіпкерлікті қолдау картасы шеңберінде
2015-2019 жылдары жалпы инвестиция көлемі 58,8 млрд. теңгені құрайтын
58 жоба іске қосылды (2,8 мың жаңа жұмыс орны).

Кәсіпкерлікті қолдау картасы шеңберінде 2019 жылға 21,3 млрд. теңгеге тұрақты 824 жұмыс орны бар 13 жоба іске асырылды.

Ағымдағы жылдың 7 айында жалпы инвестиция 1,5 млрд. теңге болатын 1 жоба іске асырылып, 60 тұрақты жұмыс орындары ашылды.

Жалпы өнеркәсіп бойынша нақты көлем индексі 2019 жылы – 107,2% құрады. Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу саласында нақты көлем индексі – 109,2%, өңдеу өнеркәсібінде – 103,2%, элетрмен жабдықтау, газ, бу беру және ауаны баптауда – 110,2%, сумен жабдықтау, кәріз жүйесі қалдықтардың жиналуын және таратылуын бақылауда – 141,3% құрады.

2020жылдың 7 айында (қаңтар-шілде) Түркістан облысының өнеркәсіп кәсіпорындарымен 298,4млрд.теңгенің өнім көлемі өндірілді, оның ішінде кен өндіру және карьерлерді қазу саласында– 125,6млрд.теңге, өңдеу өнеркәсібі – 142,8млрд.теңге, электрмен жабдықтау, газ, бу беру және ауамен баптауда – 146,4млрд.теңге, сумен жабдықтау, кәріз жүйесі, қалдықтардың жиналуын және таратылуын бақылауда – 93,7 млрд.теңгенің өнімі өндірілді.

Нақты сектордағы экономикалық даму тұрақтылығы инфляция деңгейін ұстап тұру, кәсіпкерлікті дамыту, инвестициялық ахуалдың қолайлылығы, халықтың өмір сүру деңгейінің жақсаруы нәтижесінде ішкі сұраныстың артуының, сондай-ақ тауарлар мен қызметтерді өндіру қарқынды өсуінің арқасында қамтамасыз етіліп, сыртқы және ішкі сауда көрсеткіштеріне оң ықпалын тигізіп отыр.

Сонымен қатар, экономиканың өсуіне ішкі резервтерін пайдалану есебінен экономиканы дамытудың басты алғышарттары жасалған. Облыстың әр ауданының даму және мамандану орындары айқындалған. Өсу резервтері өнеркәсіп, ауылшаруашылығы және қызметтер есебінен қамтамасыз етілетін болады.

Түркістан облысы бойынша өнеркәсіптің соңғы 2 жылғы (2018-2019 жж.) дамуына жасалған талдау келесіні көрсетті. Нақты көлем индексінің ең жылдам өсуі кен өндіру өнеркәсібінде (30,4%) және сумен жабдықтауда (23,0%) орын алған, ал өңдеу өнеркәсібінде өсу (17,6%) және электрмен жабдықтауда (-7,5%) төмендеуі орын алған. Бұл өз кезегінде өнеркәсіптік өндіріс құрылымындағы салалардың үлес салмағының өзгеруіне алып келді. Осылайша, 2017 жылы 2013 жылға қарағанда өнеркәсіптің жалпы құрылымындағы өңдеу өнеркәсібінің үлесі 3,9 п.п., ал электрмен жабдықтаудың үлесі – 1,2 п.п., сумен жабдықтауда – 0,2 п.п. өссе, сәйкесінше, кен өндіру өнеркәсібінің үлесі 5,3 п.п. төмендеген.

2013-2017 жылдар аралығында Оңтүстік Қазақстан облысында жалпы еліміздің өнеркәсібі көлеміндегі үлесі 0,7 п.п. артып, 2017 жылы 3,8%-ды құрады.

3-Кесте–өнеркәсіп көрсеткіштері

Көрсеткіштің атауы	Өлшем бірлігі	Өнеркәсіп өндірісінің көлемі және НКИ
Көрсеткіштің атауы	Өлшем бірлігі	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж. 7 ай
Өнеркәсіп	млн. теңге	438 643,9	504 953,6	298 427,8
Өнеркәсіп	%	98,1	107,2	103,8
Кен өндіру өнеркәсібі	млн. теңге	188 989,7	224 503,8	125 680,8
Кен өндіру өнеркәсібі	%	90,7	109,2	91,1
Өңдеу өнеркәсібі	млн. теңге	213 848,5	244 586,1	142 866,1
Өңдеу өнеркәсібі	%	106,3	103,2	115,8
Электрмен жабдықтау, газ беру, бумен-ауамен ауа баптау	млн. теңге	30 018,9	28 661,9	26 186,5
Электрмен жабдықтау, газ беру, бумен-ауамен ауа баптау	%	100,6	110,2	146,4
Сумен жабдықтау; кәріз жүйесі, қалдықтарды жинауды және үлестіруді бақылау	млн. теңге	5 786,7	7 201,7	3 694,2
	%	86,8	141,3	93,7

2020жылы қаңтар-шілде айларында Түркістан облысының өнеркәсіп кәсіпорындарымен (кіші, қосалқы кәсіпорындарын қосқанда)298 427,8млн.теңге өнім көлемі өндірілді, оның ішінде кен өндіру және карьерлерді қазу саласында – 125 680,8млн.теңге, өңдеу өнеркәсібі – 142 866,1млн.теңге, электрмен жабдықтау, газ, бу беру және ауамен баптауда – 26 186,5млн.теңге, сумен жабдықтау, кәріз жүйесі, қалдықтардың жиналуын және таратылуын бақылауда – 3 694,2млн.теңгенің өнімі өндірілді.

3-1 Кесте –өнеркәсіп көрсеткіштері

Көрсеткіштің атауы	Өлшем бірлігі	Өнеркәсіп өндірісінің көлемі, %
Көрсеткіштің атауы	Өлшем бірлігі	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж.
Өнеркәсіп	облыс	100	100	100
Өнеркәсіп	ҚР	1,6	1,7	2,0
Кен өндіру өнеркәсібі	облыс	43,1	44,4	42,1
Кен өндіру өнеркәсібі	ҚР	1,2	1,4	1,9
Өңдеу өнеркәсібі	облыс	48,8	48,4	47,8
Өңдеу өнеркәсібі	ҚР	2,0	2,1	2,1
Электрмен жабдықтау, газ беру, бумен-ауамен ауа баптау	облыс	6,8	5,6	8,7
Электрмен жабдықтау, газ беру, бумен-ауамен ауа баптау	ҚР	1,7	1,8	2,6
Сумен жабдықтау; кәріз жүйесі, қалдықтарды жинауды және үлестіруді бақылау	облыс	1,3	1,6	1,4
	ҚР	2,3	2,7	2,5

Дереккөз: Статистика департаменті мәліметтері негізінде есептелген

Өнеркәсіп бойынша нақты көлем индексі 2020 жылғы қаңтар-шілде - 103,8% құрады. Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу саласында нақты көлем индексі – 91,1%, өңдеу өнеркәсібінде – 115,8%, элетрмен жабдықтау, газ, бу беру және ауаны баптауда – 146,4%, сумен жабдықтау, кәріз жүйесі қалдықтардың жиналуын және таратылуын бақылауда – 93,7% құрады.

Аймақтар бойынша өндірілген өнеркәсіп өнімінің басым бөлігі Созақ ауданында –53,6%, кен өндіру саласы есебінен.

Облыстың жалпы өнеркәсіп көлемі бойынша төменгі үлесі Бәйдібек ауданында - 0,3%, Шардарада – 1,9% ауданы және Арыс қаласында – 0,9%.

4-Кесте –қала және аудан кесінінде өнеркәсіп өнімінің (тауарлар, қызметтер)

үлесі,%

Көрсеткіштің атауы	2018 ж.	2019ж.	2020ж.
Түркістан облысы	100	100	100
Бәйдібек	0,5	0,4	0,3
Қазығұрт	1,6	1,3	1,7
Мақтарал	1,9	2,1	4,1
Ордабасы	4,1	4,1	3,9
Отырар	2,9	2,7	2,5
Сайрам	6,4	5,5	5,3
Сарыағаш	5,2	5,5	6,4
Созақ	52,2	55,9	53,6
Төлеби	7,2	6,4	5,9
Түлкібас	3,9	2,7	2,6
Шардара	1,5	1,5	1,9
Арыс	1,1	0,7	1,0
Кентау	6,8	6,5	5,7
Түркістан	2,2	2,2	2,9
Келес	0,7	0,8	0,8
Жетісай	1,9	1,5	1,6

Дереккөз: Статистика департаменті мәліметтері негізінде есептелінген.

Кен өндіру өнеркәсібінің дамуы

Өңірдің кен өндіру өнеркәсібі металл рудаларын, пайдалы емес руда қазбалары, тұздарды және натрий хлоридті өндіреді.

2018 ж.Түркістан облысы бойынша аталған саланың өндіріс көлемі 188,9млрд. теңгені құраған.

Кен өндіру өнеркәсібі өнімінің 91%-ы Созақ ауданына тиесілі. 2018ж. Созақ ауданындағы кен өндіру өнеркәсібі көлемінің абсолютті шамасы 163,5 млрд. теңге, НКИ – 100,7% құраған.

2020 жылдың 7 айында Түркістан облысы бойынша тау-кен өндіру өнеркәсібінің НКИ 91,1% құрады.

5 Кесте –кен өндіру өнеркәсібі көлемінің даму динамикасы

Көрсеткіш атауы	Өлшем бірлігі	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж. 7 ай
Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу	млн. теңге	188 989,7	224 503,8	125 680,8
Кен өндіру өнеркәсібінің нақты көлем индексі	%	90,7	109,2	91,1
Жалпы өнеркәсіп өнімі көлеміндегі саланың үлесі	%	43,0	44,5	42,1
Металл кендерін өндіру саласы	млн. теңге	х	212 938,1	121 779,1
Кен өндіру өнеркәсібінің өзге салалары	млн. теңге	4 484,8	5 635,9	2 927,6
Кен өндіру өнеркәсібі саласындағы техникалық қызметтер	млн. теңге	х	5 929,8	974,0

Дереккөз: Статистика департаменті мәліметтері негізінде есептелінген.

Кен өндіру өнеркәсібінің дамуы пайдалы қазбаларды, ең алдымен уранды экспортқа бағыттап қазумен байланысты. Сондай-ақ, «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық көлік дәлізінің және «Алматы-Ташкент-Термез» М-39 халықаралық автомобиль жол құрылысы кен өндіру өнеркәсібінің дамуына ықпал етті,руда емес пайдалы қазбаларды өндіруге деген сұранысты арттырды.

Металл рудаларын өндіру Созақ және Отырар аудандарында іске асырылуда. Ал, басқа аудандар мен қалаларда (Мақтарал,Шардара аудандарынан басқа) кең таралған пайдалы қазбалар өндіріледі.

Облыс аумағында барит рудаларының зерттелген Солтүстік Доломит және Аңсай кен орындары бар. Олардың ішінде барит рудаларын өндіру Кентау қаласының маңындағы Солтүстік Доломит кен орнында жүзеге асырылады. Өндірудің жылдық жоспары 30000 тонна құрайтын «Стройсервис» ЖШС жүзеге асырады. Барит рудаларының Аңсай кен орны пайдаланылмайды, қорлары 1994 ж. зерттелген.

Перспективалары:

Жақын және ұзақ мерзімді перспективада Түркістан облысының кен өндіру өнеркәсібінің ғылыми, білімді, инновациялық, өндірістік, басқару және консалтинг құрылымдарының біртұтас, көп салалы және көп деңгейлі жүйесі болып табылатын ұлттық экономиканың жоғары технологиялы және тұрақты дамып келе жатқан индустриалды кенөндіретін және металлургиялық кешенін құру қажет.

Кен өндіру өнеркәсібінің тұрақты және тиімді дамуының маңызды талабы – заманауи тәжірибелік-өнеркәсіптік база құру болып табылады. Бұл Қазақстан рудаларының төмен сапалы сипаттамаларымен және физикалық-механикалық қасиеттері жоғары бизнестік қауіптің болуына байланысты. Тиісті тәжірибелік-өнеркәсіптік база болған жағдайда ғана пайдалы компоненттерді өндіру, қайта өңдеу және алу техникасы мен технологиясын бизнеске қажетті деңгейге жеткізуге болады. Бұл кен орнын игерумен байланысты қауіптерді айтарлықтай деңгейде төмендетіп, олардың инвестициялық тартымдылығын арттырады. Ғылыми-техникалық әлеуетті дайындауға да тиісті қарым-қатынастың қажет екені де анық.

Мемлекеттік-жекеменшік серіктестік негізінде іске асырылатын кен орындарын игеру процесі іріктелген технологиялары бар кен орындарын тендерге шығаруға мүмкіндік береді. Бұл да тау-кен машина жасау, сондай-ақ саланың ғылыми, жобалық және тәжірибелі-конструкторлық әлеуетін дамытуға жағдайын қамтамасыз етеді.

Облыстың маңызды минералды-шикізаттық әлеуеті бар: уран, қорғасын-мырыш, газ, кен орындары, бірқатар орташа алтын руда нысандары, әртүрлі руда емес және барлық жерлерде кездесетін пайдалы қазбалардың кен орындары, тұщы және термоминералды жерасты сулары бар.

Отын-энергетикалық пайдалы қазбаларды және кен өндіру өнеркәсібінің өзге де салаларынөндіруді ұлғайту есебінен көлемді ұлғайту күтілуде, өйткені өнімге деген сұраныстың объективті түрде артуы байқалады.

Өңдеу өнеркәсібін дамыту

Өңірдің өңдеу өнеркәсібінің негізін тамақ өнімдері, мұнай өңдеу өнімдерінің өндірісі, металлургиялық өнеркәсіп, өзге де металл емес минералдық өнім өндірісі және машина жасау өнеркәсібі құрайды.

2018 жылы Түркістан облысының өңдеу өнеркәсіптерімен 213,8 млрд. теңгеніңөніміөндірілген). Өндірілген өнім көлемінің нақты көлем индексі – 106,3%. Өнеркәсіп саласында өңдеу өнеркәсібінің үлесі 48,7%.

2019 жылы Түркістан облысының өңдеу өнеркәсіптерімен 244,6 млрд. теңгеніңөніміөндірілген). Өндірілген өнім көлемінің нақты көлем индексі – 103,2%. Өнеркәсіп саласында өңдеу өнеркәсібінің үлесі 48,4%.

Жалпы 2020 жылдың 7 айында өңдеу өнеркәсібінде өндіріс көлемінің оң динамикасына тамақ өнімдер өндірісі, жеңіл өнеркәсібі, машина жасау саласы ықпал етті.

6-кесте – өңдеу өнеркәсібі салаларының көлемі және НКИ

Көрсеткіштер атауы	2018 ж.		2019 ж.		2020 ж. 7 ай
Көрсеткіштер атауы	млрд. теңге	%	млрд. теңге	%	млрд. теңге	%
Өңдеу өнеркәсібі	236,8	100,7	224,5	103,2	142,8	115,8
Тамақ өнімдерін өндіру	92,5	103,6	75,9	97,7	47,9	105,8
Сусындарды өндіру	9,5	86,3	11,2	95,1	8,2	134,8
Тоқыма бұйымдарын өндіру	6,6	106,7	12,6	92,8	11,8	2,5 есе
Киім өндіру	0,3	102,1	0,3	167,6	0,1	48,2
Былғары, және оған жататын өнімдерді өндіру	0,01	31,5	0,02	8,2 есе	0,01	60,8
Жиһаздан басқа ағаштан және тоздан жасалған бұйымдарды өндіру; сабаннан және өруге арналған материалдан жасалған бұйымдарды өндіру	0,1	88,8	0,08	123,1	0,02	71,3
Қағаз және қағаздан жасалған өнімдерді өндіру	0,2	80,1	0,1	72,7	0,04	132,6
Жазылған материалдарды басып шығару және жаңғырту	0,06	133,5	0,06	49,3	0,01	73,4
Кокс және мұнай өңдеу өнімдерін өндіру	19,3	99,0	23,3	106,4	9,6	138,8
Химиялық өнеркәсіп өнімдерін өндіру	0,4	107,0	0,3	59,0	0,1	97,1
Негізгі фармацевтикалық өнімдерді өндіру	0,5	104,0	0,6	114,6	0,2	181,6
Резеңке және пластмасса бұйымдарын өндіру	4,8	82,7	5,5	98,7	2,2	88,5
Өзгеметалл емес минералдық Өнімдерді өндіру	11,0	97,9	12,4	105,4	7,5	102,7
Металлургия өнеркәсібі	52,8	97,3	69,7	107,2	40,6	96,2
Машиналарменжабдықтардан басқадайынметалл бұйымдарынжасау	10,8	100,5	1,2	100,6	0,6	101,7
Машина жасау	26,3	100,6	28,0	121,6	12,0	113,2
Электржабдықтарынжасау	26,4	107,3	24,4	117,1	10,1	112,4

Дереккөз: Статистика департаменті мәліметтері негізінде есептелінген

Өңдеу өнеркәсібі өнімдерінің негізгі көлемі Созақ ауданының (32,5%) және Төлеби ауданының кәсіпорындарына тиесілі (10,7%).

2018 ж. Түркістан облысында бір еңбек етушіге шаққанда өңдеу өнеркәсібінің еңбек өнімділігі– 28,8 мың АҚШ долларын, немесе 2017 жылмен өсім индексі 108,5% құрады.

Перспективалары:

Түркістан қаласын бүкіл түркі әлемінің рухани орталығы ретінде одан әрі дамыту Түркістан оазисінің туристік объектілеріне деген қызығушылықтың едәуір артуын қамтамасыз етеді және туризмнің тиісті инфрақұрылымын құруды, сондай-ақ басқарудың халықаралық стандарттарын енгізуді және үздік әлемдік практикаға сәйкес қызмет көрсетуді талап етеді.

Мысалы, жыл сайынғы келу туризмінің өсуіне қарамастан, Өзбекстан үкіметі "Бокий Бухоро" (Мәңгілік Бұхара) бірінші еркін туристік аймағын құру бойынша жұмыстар жүргізуде. Жобамен түрлі класстағы қонақ үйлер, Ойын-сауық және сауда орындары, 500 орынға арналған амфитеатр, Кәдесый өнімдерінің дүкендері, әлем халықтарының асханасы бар дәмхана мен мейрамханалар салу көзделіп отыр.

Туристік аймақ Өзбекстан Республикасындағы еркін экономикалық аймақтар үшін көзделген жеңілдіктер мен преференциялардың барлық тізімін алады.

Осыған байланысты Қазақстанға Жібек жолының туристік бағыттарының басты қалаларының бірі болып табылатын Түркістандағы туризмді дамыту үшін неғұрлым тартымды және бәсекеге қабілетті жағдайлар ұсыну маңызды.

Нұр-Сұлтан қаласын дамыту тәжірибесі көрсеткендей, тартымды инвестициялық климат 2 трлн. теңгеден астам инвестиция тартуды қамтамасыз етті. және "Астана – жаңа қала" АЭА аумағында жаңа өндірістерді дамытуға арналған қаражат.

Қазақстан Республикасы Президентінің облыс орталығын көшіру және Түркістан қаласына Түркістан облысының облыс орталығы мәртебесін беру туралы шешімі қалада қазіргі заманғы әлеуметтік, әкімшілік, туристік инфрақұрылымдардың жаңа объектілерін құру міндетін алға қояды.

"TURKISTAN" АЭА-ның қызметі туризм инфрақұрылымын белсенді дамытуға, сондай-ақ Түркістан қаласының жаңа әкімшілік орталығының инфрақұрылымын жедел дамытуға бағытталған.

АЭА басым бағыттары:

- туризм;

- құрылыс;

- өнеркәсіп.

Осы бағыттарды дамыту қажеттілігі Түркістан қаласын халықаралық туризм және қажылық объектісі ретінде ілгерілетудің, жаңа әкімшілік орталықты дамытудың, сондай-ақ стрио материалдарын өндіруді дамытудың бірінші кезектегі міндеттеріне негізделген.

АЭА қызметінің негізгі түрлері:

1) туристік қызмет көрсету;

2) мынадай шарттар сақталған кезде туристерді орналастыру орындарын, Санаториялық және сауықтыру объектілерін салу және пайдалануға беру; салынып жатқан және пайдалануға берілетін объектілер ойын бизнесімен байланысты емес; Құрылыс және пайдалануға беру жобалау-сметалық құжаттамаға сәйкес жүзеге асырылады;

3) құрылыстағы озық технологияларды пайдалану арқылы тұрғын үй, коммерциялық, инфрақұрылымдық құрылыс түрлерін дамыту;

4) жобалау-сметалық құжаттамаға сәйкес ауруханаларды, емханаларды, мектептерді, балабақшаларды, мұражайларды, театрларды, жоғары және орта оқу орындарын, кітапханаларды, оқушылар сарайларын, спорт кешендерін салу және пайдалануға беру;

5) жобалау-сметалық құжаттама шегінде қызметтің басым түрлерін жүзеге асыруға тікелей арналған объектілерді салу және пайдалануға беру болып табылады.

6) құрылыс материалдарын өндіру;

7) өзге де металл емес минералдық өнімдер өндірісі;

8) дайын металл бұйымдарын өндіру;

9) өндірістің логистикалық түрлері, оның ішінде:

- қойма шаруашылығы, өңдеу және орау;

- қосалқы көлік қызметі;

10) маркетингтік, ғылыми-зерттеу, ғылыми-техникалық жобаларды әзірлеу және іске асыру және жаңа инновациялық өндірістер мен технологияларды құру және дамыту бойынша тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар жүргізу.

АЭА әлеуетті қатысушылары

АЭА резиденттері келесі ұйымдар болады:

Қазақстан және шетел туристік нарығының өкілдері
Қызмет көрсету саласындағы шағын және орта бизнес
Ұлттық даму институттары және олардың еншілес ұйымдары
Инвестициялық ұйымдар
Трансұлттық компаниялар

Тамақ өнеркәсібінің дамуы

Тамақ өнеркәсібі өңірдің өңдеу өнеркәсібінің негізгі салаларының бірі болып табылады. 2018 жылға Түркістан облысы бойынша тамақ өнеркәсібі өндірісінің көлемі 75,9млрд. теңгені, 2017 жылдың тиісті кезеңіне НКИ – 99,8%құрады. 2019 жылға Түркістан облысы бойынша тамақ өнеркәсібі өндірісінің көлемі 75,9 млрд. теңгені, 2018 жылдың тиісті кезеңіне НКИ – 97,7%құрады. 2020 жылдың қаңтар-шілдеде Түркістан облысы бойынша тамақ өнеркәсібі өндірісінің көлемі 47,9 млрд. теңгені, 2019 жылдың тиісті кезеңіне НКИ – 105,8%құрады.

Ауылшаруашылық саласының қарқынды дамуы өңірдегі тамақ өнеркәсібінің дамуына өз ықпалын тигізді.

7-кесте –өңірдегі тамақ өнеркәсібінің көрсеткіштері

Көрсеткіштер атауы	Өлшем бірлігі	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж. 7ай
Тамақ өнеркәсібі өндірісінің көлемі	млрд. теңге	75,9	75,9	47,9
Тамақ өнімдерін өндіру көлемі	млрд. теңге	99,8	97,7	105,8
Нақты көлем индексінің өткен жылға	%	9,6	11,2	8,2
Сусындарды өндіру	млрд. теңге	94,8	95,1	134,8
Нақты көлем индексінің өткен жылға,	%	40,0	35,6	39,3

Дереккөз: Статистика департаменті мәліметтері негізінде есептелінген. Түркістан облысы/ Бюллетень өнеркәсіп жұмысының негізгі көрсеткіштері. Түркістан облысының статистика департаменті.

Саланың негізгі кәсіпорындары: «Фудмастер компаниясы» ЖШС, «Асем-ай» ЖШС, «Алекс» ЖШС, «Ордабасы құс» ЖШС, «Бөрте Милка» ЖШС.

2015-2019 жылдары Түркістан облысы бойынша кәсіпкерлікті қолдау Картасы шеңберінде 58,8 млрд. теңгеге 58 инвестициялық жоба іске асырылды (2 мыңнан аса жұмыс орны).

2019 жылға кәсіпкерлікті қолдау Картасы шеңберінде жалпы инвестиция 21,3 млрд. теңгеге 13 жобаны іске асырылып, 824 тұрақты жұмыс орны ашылды.

Ағымдағы жылдың 7 айында жалпы инвестиция 1,5 млрд. теңгеге 1 жоба іске асырылып, 60 тұрақты жұмыс орындары құрылды. («Стандарт Ресурсис» ЖШС көмір-химия комбинатының өндірісі).

Облысымыздың тамақ өнеркәсібінің потенциалы бәсекелі өнім шығаруды қамтамасыз етіп,ішкі нарықты негізгі азық-түлік өнімдерімен толықтырып, сыртқы нарыққа экологиялық таза өнім шығаруға мүмкіндік береді.

Перспективалар:

Түркістан облысы республикада бір қатар шаруашылық өнімдерініңжалпы өнім көлемі бойынша алдыңғы орындарда;
Негізгі азық-түлік өнімдерін өндіруі артып, сұраныс пен тұтыну;
Өңдеу өнеркәсібі мен жалпы экономикада тамақ өнімдерін өңдеу өнеркәсібін дамытуда өңірдің потенциалы жоғары;
Облыста тамшылатып суару әдісі кеңінен ендіріліп, жылыжай аумағы едәуір артқан;
Облыста азық-түлік өндіретін ірі және орта кәсіпорындардың едәуір саны шоғырланған;
Халықтың едәуір бөлігі АӨК саласында қамтылуда;
Алуан түрлі азық-түлікте ішкі тұтынушылықтың жоғары, осы мақсаттар шығыс деңгейінің көлемімен расталады;
Өндірілетін ауыл шаруашылық өнімдерінің көлемін ұлғайту және терең өңдеу резервтің болуы;
Аз ғана инвестициямен саланың өсу қарқыны жоғары болуы.

Металлургия өнеркәсібі

Металлургия өнеркәсібінің өндіріс көлемі ақшалай түрде 2018 ж. 49,9 млрд. теңгеден 2019ж. 69,7 млрд. теңгеге дейін артса, саланың өңдеуөнеркәсібіндегі үлес салмағы 23,3%-дан 28,5%-ға дейін артқан.

Сонымен қатар, 2018 жылы Түркістан облысында металургия өндірісінің көлемі 49,9 млрд. теңгені, НКИ – 90,0%-ды құраған. Өңдеу өнеркәсібінде саланың жалпы үлесі 23,3%.Осыдан шығарылатыны, талдау кезеңіне металлургия нарығында бағаның біршама төмендегенін көрсетеді.

Ағымдағы жылдың 7 айында металургия өндірісінің көлемі 40,7 млрд. теңгені, өткен жылға нақты көлем индексі – 96,2%-ды құрады. Өңдеу өнеркәсібінде саланың жалпы үлесі 28,5%.

Машиналар мен жабдықтардан басқа дайын металл бұйымдарын жасау көлемі660,4 млн.теңгені, өткен жылға нақты көлем индексі – 101,7%-ды құрады. Өңдеу өнеркәсібінде машиналар мен жабдықтардан басқа дайын металл бұйымдарын жасаукөлемі – 0,5%.

Түркістан облысы дамып келе жатқан металлургия өнеркәсібі және дайын металл өнімдерін өндіру саласына ие.

Салалардың негізгі өнімдері: екінші деңгейлі шикізаттан қара және түрлі түсті (алюминий) металл жаймасын, құрылыс металл құрылымдарын және олардың өзге де бөліктерін өндіру. Экономикалық дағдарысқа және түрлі түсті металлургия өндірісіне де әсер етті.

Түркістан облысы табиғи және техногенді полиметалл шикізатына бай. Оларды өңдеуге тиімді технологиялар қажет.

8-кесте –металлургия өнеркәсібініңкөрсеткіштері

Көрсеткіштер атауы	Өлшем бірлігі	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж. 7 ай
Металлургия өнеркәсібі өндірісінің көлемі	млрд. теңге	49,9	69,7	40,6
НКИ, өткен жылға қарағанда	%	90,0	107,2	96,2
Машиналарменжабдықтарданбасқа дайынметаллбұйымдарынжасау көлемі	млрд. теңге	1,1	1,2	0,6
НКИ, өткен жылға қарағанда	%	142,0	100,6	101,7
Металлургия өнеркәсібінің өңдеу өнеркәсібі көлеміндегі үлесі	%	23,3	28,5	28,4
Машиналарменжабдықтарданбасқадайынметаллбұйымдарынжасау көлемінің өңдеу өнеркәсібі көлеміндегі үлесі	%	0,5	0,5	0,5

2015 жылға дейін уран өндірісінің өнімдеріне деген сұраныстың өсу үдерісі байқалса, 2015 жылдан және сонан кейінгі жылдары сұраныстың азайғаны байқалады. Уран өндіру көлемін ұлғайту немесе азайту Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімімен реттеледі.

Облыстың Созақ ауданында «Катко» БК» ЖШС, «Южная тау-химия компаниясы» БК» ЖШС, «Қаратау» ЖШС, «Инкай» БК» ЖШС, «Орталық» ӨК» ЖШС, «КазАтомПром-Sauran» ЖШС, «КазАтомПром-Sauran» ЖШС-нің «Степное-РУ» филиалы, «Аппақ» ЖШС(Созақ ауданыда),«Заречное» ҚРҚ БК» АҚ (Отырар ауданыда)сияқты уран өндіретін кәсіпорындар табысты жұмыс істеп келеді. Әлемдік экономикалық дағдарыс және уранға деген сұраныстың азаюы қара және түрлі түсті металлургия өндірісіне өте қатты әсер етті. Өндіруді азайту, сондай-ақ, металлургия өнімдерінің негізгі тұтынушылары – машина жасау зауыттарының жабылуы аталмыш сала өніміне деген сұранысты төмендетуге әкеп соқтырды. Оның ішінде облыс металлургиясы да бар.

Негізгі өнім түрлері: табиғи уранның химиялық концентраты, түрлі түсті металдар, қорғасын, күміс.

Құрылыс индустриясы және құрылыс материалдарын өндіру.

2018 ж. Түркістан облысында өзгеде металл емес минералдық өнімдерін өндіру көлемі 10,3 млрд. теңге, 2017 жылмен НКИ – 91,7% құрады.Өңдеу өнеркәсібінде бұл сала 4,8%-ды құрайды

2019 ж. Түркістан облысында өзгеде металл емес минералдық өнімдерін өндіру көлемі 12,4 млрд. теңге, 2018 жылмен НКИ – 105,4% құрады. Өңдеу өнеркәсібінде бұл сала 5,1%-ды құрайды

2020 жылдың 7 айында құрылыс материалдарының көлемі 7,5 млрд.теңгені құрап, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі – 102,7% құрады.

Кірпіш өндіру. Аталмыш сала бойынша облыста келесі кәсіпорындар көрсетілген:«Агро-5» ЖШС, «Батсу-Водоканал» ЖШС, «Рауан-7» ЖШС (Ордабасы ауданы).

9 – Кесте. Өзге металл емес минералдық өнімдерді өндіру

Көрсеткіш атауы	Өлш.бірлігі	2019 ж.
Өзге металл емес минералдық өнімдерді өндіру көлемі	млрд.тенге	12,4
Өткен жылдың тиісті кезеңіне НКИ (Шымкент қ. қоспағанда 9 айға)	%	105,4

Түркістан облысының статистика департаменті

Цемент өндірісі. Аталған саланың кәсіпорындары:«Састобе Технолоджис» (Түлкібас ауданы).

2020 ж. 7 айында Түркістан облысында 32 041мың тонна немесе 2019 ж. деңгейімен салыстырғанда 68,8%(46 543мың тонна)цемент түрлері өндірілді.

Әктас өндіру. Облыстың осы салада жұмыс істейтін кәсіпорындар: «Түлкібас әк зауыты» ЖШС, «Умит-СД» ЖШС, «КАС-Бетон» ЖШС (Түлкібас ауданы).

2020 ж. 7 айында 29,7 мың тонна әктас өндіріліп, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі – 80,9% құрады.

Тауарлы бетон өндіру.Түркістан облысы бойынша 2019 жылы бетоннан жасалған өнімдерді өндірудің нақты көлемінің жоғарғы қарқынмен өсуі 6 аудан/қаласында байқалады: Қазығұрт ауданында 2,4 есе, Созақ ауд. – 181,6%, Сарыағаш ауд. – 177,3%, Сайрам ауд. – 142,7% және Кентау қ. – 192,9%, Түркістан қ. –157,8% құрады.

2020 ж. 7 айында 366,1мың тонна тауарлы бетон өндіріліп, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі – 2,8 есе құрады.

Перспективалары:

Әртүрлі құрылыс материалдарына деген ішкі қажеттіліктің жоғарылығы құрылыс материалдарының импорт көлемінің жыл сайын өсуімен расталып отыр. Өңірде құрылыс материалының көптеген түрлерін өндіруге қажетті шикізаттың қомақты мөлшері бар. Құрылыс-монтаж жұмыстарының көлем үдерісі өнеркәсіптік, сондай-ақ тұрғын үй-азаматтық құрылысында да артып келе жатқанын көрсетеді. Облыста кластер жасау үшін біріктіруге болатын құрылыс материалдары өнімдерін өндіретін өнеркәсіптік кәсіпорындар жұмыс істейді.

Машина жасау

2018 ж. Түркістан облысында саладағы өнімнің өндіру көлемі 25,9 млрд. теңге, 2017 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі – 185,6% құрады.

2019 ж. Түркістан облысында машина жасау өндірісінің көлемі 28,0 млрд. теңгені,өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі – 121,6%-ды құрады.Өңдеу өнеркәсібініңжалпы көлемінде машина жасау өндірісінің үлесі – 11,4%-ды құрайды.

2020 ж. қаңтар-шілдеде электр жабдықтарын өндіру көлемі 10,2 млрд. теңгені құрап, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі – 112,4%. Өңдеу өнеркәсібінің жалпы көлемінде электр жабдықтарын өндіру үлесі – 7,1%-ды құрайды.

10-кесте – машина жасаудың даму динамикасы

Көрсеткіштер атауы	Өлш. бірлік	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж. 7ай
Машина жасау өндірісінің көлемі	млрд. теңге	25,9	28,0	12,0
НКИ, өткен жылға	%	185,6	121,6	113,2
Өңдеу өнеркәсібіндегі машина жасаудың үлесі	%	12,1	11,4	8,4
Электр жабдықтарын өндіру көлемі	млрд. теңге	24,3	24,4	10,1
НКИ, өткен жылға	%	197,0	117,1	112,4
Электр жабдықтарын өндірудің өңдеу өнеркәсібінің жалпы көлеміндегі үлесі	%	11,4	9,9	7,1

2019 жылы Түркістан облысында 6 ірі және орта өнеркәсіп кәсіпорындары жұмыс атқаруда, оның ішінде: 3 кәсіпорын Арыс қ., 1 кәсіпорын Кентау қ., 1 кәсіпорын Түркістан қ. және 1 кәсіпорын Сайрам ауданында.

2015-2017жж. ТО кәсіпкерлікті қолдау картасы бойынша ИИДМБ аясында машина жасау саласында жалпы сомасы шамамен 8,4 млрд. теңгеге
3 жоба іске асыр2ылды, онда 115-ке жуық жұмыс орны құрылды. Оның ішінде: 2015ж. - 2 жоба («KAZ KIOTI» ЖШС, 6818,8 млн.тг., 40 ж.о.,Ордабасы ауд., «ЮгЭлектроПривод» ЖШС, 853,4 млн. тг., 33 ж.о.,Кентау қ.); 2016 ж. - 1 жоба («ЭлектроДеталь» ЖШС, 742 млн.тг., 42 ж.о.).

Химия және фармацевтика өнеркәсібі

2018 ж. Түркістан облысы бойынша химия өнеркәсібінде өнім өндіру көлемі 501,2 млн. теңгені құрады. 2017 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі – 240,3% құрады.

2019 ж. Түркістан облысы бойынша химия өнеркәсібінде өнім өндіру көлемі 312,9 млн. теңгені құрады. 2018 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі – 59,0% құрады.

2020 ж. қаңтар-шілдеде Түркістан облысы бойынша химия өнеркәсібінде өнім өндіру көлемі 173,1 млн. теңгені, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі – 97,1%-ды құрады.

Түркістан облысында химия саласының үлесі өңдеу өнеркәсібі көлемінің 0,1% құрайды.

11-кесте –химия және фармацевтика өнеркәсібінің даму динамикасы

Көрсеткіштердің атауы	Өлш. бірлік	2018 ж.	2019ж.	2020 ж.
Химия өнеркәсібі өнімдерін өндіру көлемі	млрд. теңге	0,5	0,3	0,2
НКИ, өткен жылға	%	240,3	59,0	97,1
Өңдеу өнеркәсібінің көлемінде химия өнеркәсібінің үлесі	%	0,2	0,1	0,1
Негізгі фармацевтикалық өнімдерді өндіру көлемі	млрд. теңге	0,5	0,6	0,3
НКИ,өткен жылға	%	98,8	114,6	181,6
Негізгі фармацевтикалық өнімдерді өндірудің өңдеу өнеркәсібінің жалпы көлеміндегі үлесі	%	0,3	0,3	0,2

2018 ж. Түркістан облысы бойынша фармацевтика өнеркәсібінің өнім өндіру көлемі 583,5млн. теңгені құрады. 2017 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі – 98,8% құрады.

2019 ж. Түркістан облысы бойынша фармацевтика өнеркәсібінің өнім өндіру көлемі 668,5 млн. теңгені құрады. 2018 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі – 114,6% құрады.

2020жылы қаңтар-шілде айларында химия өнеркәсібі 292,5 млн.теңгені құрап, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі – 181,6%құрады.Өңдеу өнеркәсібіүлесіндегі негізгі фармацевтикалық өнімдерді өндіру үлесі 0,2% құрады.

Химия өнеркәсібі өнімдерінің негізгі түрлері: өндірістік сары фосфор, термиялық ортофосфор қышқылы, фосфор минералды тыңайтқыштар, шаруашылық сабын, этил спирті, тазарту және жуу құралдары. Облыстағы негізгі химиялық кәсіпорындардың бәрі минералды органикалық емес шикізаттан жасалған базалық химия өнімдерінің шектеулі спектрін өндіруге бағдарланған.

Перспективалары:

Облыстың фосфорит және барит рудалары, ас тұзы сияқты пайдалы қазбаларының айтарлықтай қоры бар. Химия өнеркәсібінің негізгі өнім импорты ұлғайып келеді, бұл өңірдегі аталмыш сала өнімдеріне деген сұраныстың артып келе жатқанын көрсетеді. Өңірде химия өнеркәсібінің саласы салыстырмалы түрде жоғары деңгейде дамып келеді.

Осылайша, химия өнеркәсібінің әлеуеті болашақта кәсіпкерлікті қолдау картасы аясында 4,6 млрд. теңгеге2 инвестициялық жобаларды іске асыруға мүмкіндік береді, онда 400-ден аса жұмыс орны құрылады.

Резеңке және пластмасса өнімдерін өндіру

2018 ж. салада 6,1 млрд. теңгеге өнім өндірілді, 2017 ж. салыстырғанда нақты көлем индексі 90,3%-ды құрады.

2019 ж. салада 5,5 млрд. теңгеге өнім өндірілді, 2018 ж. салыстырғанда нақты көлем индексі 98,7%-ды құрады.

2020 ж. қаңтар-шілде айларында салада 2,2 млрд. теңгеге өнім өндірілді, 2019 ж. салыстырғанда нақты көлем индексі 88,5%-ды құрады.

Резеңке және пластмасса өнімдерін өндіру облыстың өңдеу өнеркәсібі көлемінің 1,5%-ын құрайды.

Негізгі өнім түрлері: пластмассадан дайындалған бөтелкелер мен өнімдер, пластикалық құбырлармен, пластикалық есіктер, терезе және оның бөліктері, ПЭТ пішіндер және т.б.

2018 ж.облыс бойынша7080 мың дана бутолдар, флакондар және соған ұқсас пластмассадан жасалған бұйымдар өндірілді.

2019 ж. 267,0 мың кг.есіктер, терезелер, есіктерге арналған қораптар және аналог өнімдерін, сондай-ақ, пластмассадан жасалған олардың бөліктері өндірілді. Аталған көрсеткіштердің өсуі Түркістан, Арыс қалаларында және Отырар, Сайрам аудандарында байқалады.

2015-2019жж. ИИДМБ аясында ТО кәсіпкерлікті қолдау картасы бойынша резеңке және пластмасса өнімдерін өндіру саласында жалпы сомасы шамамен 423 млн. теңгеге 2 жоба іске асырылды, онда 46 жұмыс орны құрылды. Оның ішінде: 2016 ж. – 1 жоба (ЖКРаджапов, 200 млн.тг., 15 ж.о., Мақтарал ауд.), 2017 ж. – 1 жоба («Сырлы Созак» ЖШС, 223 млн. тг., 31 ж.о., Созақ ауданы).

Негізгі өнім түрлері: бөтелдер, пластмасса бұйымдары, пластик құбырлар, пластик есіктер, терезелер мен пластмассадан жасалған олардың бөліктері, ПЭТ пішіндер және т.б.

2018 ж. Түркістан облысында 3 586089 кг. пластиктен жасалған құбырлар (трубы и трубки, рукава, шланги, фитинги) өндірілген.

Және де 2019 ж. 166504 кг. пластик есіктер, терезелер мен пластмассадан жасалған олардың бөліктері өндірілген. 2018 жылы бұл көрсеткіштің Түркістан, Арыс қалалары мен Отырар, Сайрам аудандарында өсуі байқалған.

Ішкі нарықтағы сұраныстың өсуі, өндірістік әлеуеттің болуы, тұтынушыларғажақындығыиндустрияландыру Картасы шеңберінде жүзеге асырылған жобалардың болуы аталмыш саланың даму әлеуетінің болашағы зор және жүзеге асыруды басқа инвестициялық жобалар аясында ИИДМБ екінші бесжылдығы аясында 0,6 млрд. теңгеге 4 инвестициялық жобаны жүзеге асыруды, онда 100 жуық жұмыс орнын ашу жоспарланған.

Жеңіл өнеркәсіп

Облыстың жеңіл өнеркәсібіне тоқыма және тігін өнеркәсібі, киімдер, былғары және соған қатысты өнімдерін өндіруі кіреді.

2018 ж.сала кәсіпорындарымен8,5 млрд. теңгенің өніміөндірді НКИ – 103,3%.

2019 ж. қорытындысымен Түркістан облысында 12,9 млрд. теңгенің өнімі өндірілді, нақты көлем индексі 93,1%.

Негізгі өнім түрлері:мақта талшығы, мақта-мата жібі, мақта-мата кездемелері, үйге қажетті заттар, жұмысқа арналған киімдер, барлық жасқа арналған сырт киімдер, униформалар, әртүрлі костюмдер, бас киімдер, тоқыма шұлықтар және т.б.

2020 жылдың 7 айында 11,9 млрд. теңге өндіріс көлемі, НКИ – 2,4 есе.

Саланың негізгі кәсіпорындары Мақтарал ауданында (мақта талшығын өндіретін 9 кәсіпорын), Төлеби ауданында (арнайы киім өндіретін 1 кәсіпорын), Түркістан қ. (2 кәсіпорын), Шардара ауданында (мақта талшығын өндіретін 2 кәсіпорын) орналасқан.

12-кесте –жеңіл өнеркәсіптің даму динамикасы

Көрсеткіштер атауы	Өлшем бірлік	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж.
Тоқыма бұйымдарын өндіру көлемі	млрд. теңге	8,4	12,6	11,8
НКИ, өткен жылға	%	103,4	92,8	2,5 есе
Киім өндіру көлемі	млрд. теңге	х	0,3	0,1
НКИ, өткен жылға	%	х	167,6	48,2
Былғары және оған жататын өнімдерді өндіру	млрд. теңге	х	0,02	0,01
НКИ, өткен жылға	%	х	8,2 есе	60,8
Жеңіл өнеркәсіптің өңдеу өнеркәсібінің жалпы көлеміндегі үлесі	%	3,9	5,3	8,3

Дереккөз: Түркістан облысы Статистика департаменті мәліметтері негізінде есептелінген//өнеркәсіп жұмысының негізгі көрсеткіштер бюллетені

Негізі мақта шиказатын өңдеумен Мақтарал ауданының кәсіпорындары айналысады. Облысымыздағы мақта талшығының жалпы өндіріс көлемінен Мақтарал ауданының үлесі – 79,5%, Ордабасы ауданы – 7,5%, Шардара ауданы – 6,6% және Түркістан ауданы – 6,4%.

Мақтарал ауданында соңғы онжылдықта өсімдік шаруашылығы саласында өзара байланысты үш негізгі мәселе пайда болды:

- мақта монокультурасы;

- вегетациялық кезеңде су ресурстарының тапшылығы;

- суармалы жерлердің мелиоративтік жағдайының нашарлауы.

Осыған байланысты мақта монокультурасы ауылшаруашылықдақылдарының ауыспалы егіс тәжірибесін сақтамауға, топыраққұнарлылығының төмендеуіне, топырақтың сортаңдануына, демек мақтаөндірісінің төмендеуіне әкелді.

Перспективалары:

Жергілікті өндірілетін мақта-талшығына көптеген ұсыныс бар, сондай-ақ, қолданыстағы егін алаңдарынан, тіпті одан да көп шитті мақта көлемдерін өңдеуге қабілетті өңдеу кәсіпорындарының саны жетерлік.

Қазіргі таңда, Қазақстан мақтасының 90%-дан астамы экспортқа шығарылады. Жергілікті мақтаны қосымша құнды ұлғайту процестерінде пайдалануға мүмкіндік бар.

Ғылыми-зерттеу мақта өсіру институтын құру, сондай-ақ мақта-тоқыма кластерін дамыту бағдарламасында қарастырылған мақтаның – талшықтың сапасын бағалау бойынша заманауи зертхана желісін құру үшін халықаралық танымал компанияларды тартуҚазақстандағы мақтаның сапасы мен өнімін арттыруға айтарлықтай ықпал етері сөзсіз.

Шикізаттың болуы.Түркістан облысы, мақта өсірілетін жалғыз аймақ болуы, ірі нарықтарға жақын орналасуы (Ресей, Қытай, Үндістан), ЕЭА-ның болуы жеңіл өнеркәсіп өндірісін одан әрі арттыруға мүмкіндік береді.

Аграрлық-өнеркәсіп кешені

Түркістан облысы агроөнеркәсіп кешені саласы облыстың басым салаларының бірі, өйткені, облыста өндірілген өнімнің 35-40% ауыл шаруашылығы саласы қамтып отыр. 2019 жылдың қорытындысымен облыстың жалпы өңірлік өніміндегі ауылшаруашылығының үлесі 12,01 % құраған, сонымен бірге Республикада ауыл шаруашылығының жалпы өнімі көлемінің 14% Түркістан облысына тиесілі.

13-кесте –ІӨӨ-дегі ауылшаруашылығының үлесі

Көрсеткіш атауы	2018ж.	Жалпы көлемдегі үлесі, %	2019ж	Жалпы көлемдегі үлесі, %	2020ж.	Жалпы көлемдегі үлесі, %
Облыс бойынша жалпы өңірлік өнім, млрд. тг.	2 362,4	6,2	2508,4	6,1	2 808,4	6,1
О.і.:
Ауыл шаруашылығы, млрд.тг.	204,3	8,6	232,8	9,3	253,8	9,0

Түркістан облысының ауылшаруашылығында 178,7 мың адам жұмыс жасап, 2020 жылдың бірінші тоқсанындағы еңбек өнімділігі бір жұмысшыға жаққанда 322,9 мың тг. құрады, немесе 9,5%-ға артты.

2020 жылдың I-ші жартыжылдығында Түркістан облысында орман, ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы қызметкерлерінің саны 178,7 мың адамды құрады, бір жұмысшының еңбек өнімділігі 322,9 мың теңгені құрап, 9,5%-ға артты.

31.12.2019 ж. жағдай бойынша Түркістан облысында ЖІӨ көлемі 629,8 млрд. теңгенің өнімін, НКИ 104,7% құрады.

2019 жылы Түркістан облысында ауылшаруашылық өнімдерінің көлемі 629,8 млрд. теңгені, өткен жылмен салыстырғанда 104,7%-ға өсті.

14-кесте – Ауылшаруашылығының жалпы өнім (қызмет) өндіруі

Көрсеткіштер атауы	Ауыл шаруашылығының жалпы өнімі, млрд.тг.		оның ішінде:				2019 ж. НКИ, 2018 ж. %
	Ауыл шаруашылығының жалпы өнімі, млрд.тг.		Өсімдік шаруашылығы, млрд.тг.		Мал шаруашылығы, млрд.тг.		2019 ж. НКИ, 2018 ж. %
	ҚР	ТО	ҚР	ТО	ҚР	ТО	ҚР	ТО
2018 ж.	4474,0	548,7	2411,5	292,6	2050,5	255,3	103,4	105,4
2019 ж.	5239,9	629,8	2896,9	355,2	2306,4	271,4	100,9	104,7
2020 ж.	1679,0	235,4	241,9	63,5	1419,2	170,1	102,5	101,7

15-Кесте – Аудандардың ауыл шаруашылығының жалпы өніміндегі үлес салмағы,%

№	Қалалар, аудандар	2018 жыл		2019 жыл		2020 жыл
	Қалалар, аудандар	млрд.теңге	Аудандар үлесі %	млрд. теңге	Аудандар үлесі %	млрд.теңге	Аудандар үлесі %
	Түркістан облысы	548,7	100	629,8	100	235,4	100
1	Байдібек	19,1	3,5	23,0	3,6	11,9	5,0
2	Қазығурт	36,2	6,6	38,7	6,1	18,6	7,9
3	Мақтарал	42,4	7,7	43,1	6,8	8,6	3,6
4	Ордабасы	35,4	6,4	43,9	7,0	18,7	7,9
5	Отырар	19,2	3,5	21,7	3,4	7,8	3,3
6	Сайрам	63,9	11,6	75,8	12,0	32,7	13,9
7	Сарыағаш	58,7	10,7	77,1	12,2	39,1	16,6
8	Созақ	12,8	2,3	13,3	2,1	6,6	2,8
9	Төлеби	35,1	6,4	39,0	6,2	16,2	6,9
10	Түлкібас	34,6	6,3	38,3	6,1	16,9	7,2
11	Шардара	29,8	5,4	32,1	5,1	6,5	2,7
12	Арысь қ.	13,2	2,4	15,2	2,4	6,2	2,6
13	Кентау қ.	51,3	9,4	61,0	9,7	16,9	7,1
14	Түркістан қ.	5,5	1,0	2,8	0,4	1,8	0,7
15	Жетысай	56,2	10,2	60,0	9,5	11,3	4,8
16	Келес	35,3	6,4	44,1	7,0	15,2	6,4

Дерек көзі: Түркістан облысының статистика департаменті

2020 ж. 1 қаңтардағы жағдай бойынша ТО халық саны 2 016,0 мың адам, оның ішінде ауыл тұрғындары 1610,5 мың адам. 2020 жылдың қаңтар-шілде айларына Түркістан облысы бойынша халық саны 2033,0 мың адамды құрап, оның 1621,6 мың адамы ауылда тұрса, 411,4 мың адам қалалық жерде тұрады.

Түркістан облысында пайдалы жердің жалпы ауданы - 11725,8 мың га., ауыл шаруашылық жерлер – 4092,0 мың га, оның ішінде: егістік – 857,2 мың га. (13,8%) (оның ішінде суармалы - 486,7 мың га.), жайылымдар – 3030,2 мың га. (84,4%), басқалары – 204,6 мың га. (1,7%) (шабындықтар, тыңайған жерлер және басқа да жерлер).

Жыл сайын мемлекеттік қолдау артып келеді, бұл аграрлық секторды дамытуға бағытталған: егіс пен бақшаның экономикалық қол жетімділігін арттыру үшін субсидиялау, жанар-жағар май материалдарының құнын, жеміс-жидек дақылдары мен жүзімнің көпжылдық екпелерін отырғызу және өсіру құнын, минералды тыңайтқыштар, гербицидтер және биоагенттер және т.б..

Түркістан облысында 2019 жылы саланы қолдауға 41,6 млрд. теңге, бөлінді. Нәтижесінде 27534 мыңға жуық ауыл шаруашылығы кәсіпорындары мемлекеттік қолдауға ие болды.

2019 жылы Түркістан облысында 233,5 млн. АҚШ доллары ауыл шаруашылығы өнімдері экспортталса тиісінше 213,7 млн. АҚШ доллары ауыл шаруашылығы өнімдері импортталды. Сондай-ақ, 2020 жылы импортты алмастырғаннан кейін 134,4 млн. АҚШ доллары көлемінде ауылшаруашылық өнімдері импортталып сәйкесінше, 54,2 млн. АҚШ доллары көлемінде ауыл шаруашылығы экспортталды.

16-кесте – Барлық елдермен сауда жасаудағы ТО-ның АӨК өнімдерінің экспорт және импорт көлемі

млн. АҚШ доллары

Тауарлық топтың атауы

Экспорт

Импорт

2018 ж

2019 ж

2020 ж

2018 ж

2019 ж

2020 ж

ҚР

ТО

ҚР

ТО

ҚР

ТО

ҚР

ТО

ҚР

ТО

ҚР

ТО

АӨК өнімін экспорттау және импорттау
оның ішінде:

1985

75,5

233,5

54,2

2225

79,6

213,7

134,4

Дерек көзі: ҚР ҚМ МКК ресми сайты. Статистика

Өсімдік шаруашылығында құрылымдық және технологиялық әртараптандыру, басым дақылдардың егістік алқаптарын кеңейту бойынша жұмыстар жалғасуда. Мал шаруашылығын дамыту үшін жем-шөп дақылдарының алқабын ұлғайтуға басымдық беріледі. Сонымен, 2018 жылдан 2020 жылға дейін облыста ауылшаруашылық дақылдарының егіс көлемі 32.6 мың гектарға ұлғайды, сөйтіп 846,1 мың га. болды

17-кесте – Ауыл шаруашылық дақылдарының егіс алқабы

Көрсеткіштер атауы	Ауылшаруашылық дақылдардың егіс алқабы, мың га
Көрсеткіштер атауы	2018 ж.	2019ж.	2020 ж.
Қазақстан Республикасы	21899,4
Облыс	813,3	829,1	846,1
Жалпы көлемдегі үлесі, %	3,7

2020 жылы Түркістан облысында дақылдардың егістіктері 846,1 мың га. жерде орналасқан және өткен жылмен салыстырғанда (2019 ж. – 829,1 мың га.) 17,0 мың га. ұлғайды.

Ауылшаруашылық өнімдерінің түсімі артып, көкөніс-бақша дақылдарынан және картоптан - 2,8 млн. тн. өнім алу күтіліп отыр, бұл 2019 ж. салыстырғанда 200 мың тн. артқан (2019 жж. 2,6 млн.тн.)

18-кесте – Ауыл шаруашылық дақылдарының жалпы жиналуы

Ауыл шаруашылығы дақылдарының атауы		Анықталған егіс көлемі, жиналған егіс көлемі, мың га			2020ж. 2019 ж. %	Өнімділігі,ц/га			Жалпы жиналған өнім, мың.тонна			2020ж. 2019 ж. %
Дәнді және бұршақты дақылдар, барлығы		2018 ж	2019ж	2020ж	2020ж. 2019 ж. %	2018 ж	2019ж	2020ж (жоспар)	2018 ж	2019ж	2020ж (жоспар)	2020ж. 2019 ж. %
Дәнді және бұршақты дақылдар, барлығы		277,8	284,5	302,9	106,4	19,8	24,3	24,9	550,1	690,3	754,7	109,3
о.і.: дәнді-масақты дақылдар
бидай		190,2	188,1	200,9	106,8	14,9	19,9	21,1	276,4	375,0	421,9	112,5
дәндік жүгері	43,9		46,1	45,5	98,6	44,5	46,6	46,6	195,4	214,8	212,2	98,7
Майлы дақылдар	97,1		91,3	83,8	91,7	9,2	8,5	9,0	89,6	78,4	75,6	96,4
мақта	132,6		131,2	125,8	95,8	25,9	26,2	26,3	343,6	344,4	330,7	96
көкөністер	39,5		42,3	43,1	101,8	248,4	228,6	250,6	981,1	967,1	1080,1	111,6
Бақша дақылдары	60,5		61,6	62,0	100,6	213,7	223,4	243,9	1290,8	1375,5	1456,6	105,8
картоп	14,0		14,9	15,4	103,3	188,3	186,1	186,5	263	278,2	286,6	103
жеміс-жидек, барлығы/жеміс беретін жастағы екпелер	19,4		19,8	19,8
жеміс-жидек, барлығы/жеміс беретін жастағы екпелер	17,6		18,2	19,2	105,4	62,3	59,5	60,0	110,3	108,4	115,2	106,2

	9,5		9,7	9,8	101	69,4	69,4	69,7	66,2	67,8	68,3	100,7

Дерек көзі: статистика департаменті

19-Кесте –аудандар кесіндісінде өсімдік шаруашылығының жалпы өнімі

№	Қала/ аудан	2018ж.		2019ж.		2020 ж.
	Қала/ аудан	млрд.теңге	аудандар үлесі,%	млрд.теңге	аудандар үлесі,%	млрд.теңге	аудандар үлесі,%
	ТО	292,6	100	100	100	63,5	100
1	Байдібек	7,5	2,6	11,2	3,1	4,5	7,0
2	Қазығұрт	11,2	3,8	13,1	3,6	2,9	4,5
3	Мақтарал	32,0	10,9	32,3	9,0	1,9	2,9
4	Ордабасы	15,4	5,3	21,0	5,9	5,4	8,5
5	Отырар	9,5	3,3	11,2	3,1	0,9	1,4
6	Сайрам	24,8	8,5	31,3	8,8	4,8	7,5
7	Сарыағаш	39,8	13,6	57,1	16,0	25,6	40,3
8	Созақ	1,7	0,6	2,2	0,6	0,2	0,3
9	Төлеби	12,1	4,1	14,1	3,9	2,3	3,6
10	Түлкібас	15,0	5,1	17,7	4,9	2,8	4,4
11	Шардара	22,8	7,8	24,6	6,9	1,5	2,3
12	Арыс қ.	5,0	1,7	6,4	1,8	1,0	1,5
13	Кентау қ.	31,3	10,7	39,8	11,2	3,4	5,3
14	Түркістан қ.	2,9	1,0	105,7	29,7	0,08	0,01
15	Жетісай	42,9	14,7	45,9	12,9	1,9	2,9
16	Келес	18,8	6,4	26,7	7,5	3,9	6,1

Дерек көзі: Облыстықстатистика департаменті

Түркістан облысында жалпы аумағы 20,0 мың га. жерге тамшылатып суару енгізілді

Жылыжайлардың жалпы ауданы 1179,9 га. жерге салынды

Соңғы жылдары ауылшаруашылық өндірісін ұлғайту мақсатында өсімдік шаруашылығында ылғал сақтайтын заманауи технологияларды енгізу және озық инновациялық әдістерге көшу бойынша белсенді жұмыстар жүргізілуде.

2019 жылы 7 айдың (қаңтар-тамыз) қорытындысы бойынша Түркістан облысының балансына мыналар кіреді: тракторлар 13,5 мың, комбайндар 1,6 мың, трактор тіркемелері 10,7 мың дана және әр түрлі агрегаттар 10,9 мың дана. Сонымен қатар, мұндай көлемдер технологияның жетіспеушілігі және оның үлкен тозуы мәселесін шешпейді.

Мал шаруашылығы

Түркістан облысында мал шаруашылығының өсу қарқыны оң үрдіске ие болып, 2013 жылдан бастап 2018 жылға дейін мал шаруашылығының жалпы өнімінің деңгейі құндық мәнде 2 есеге артты (115,5 млрд. теңгеден 231,2 млрд. теңгеге дейін).

2020 жылғы 7 айында ІҚМ 5,6%-ға (1129,9 мың), қой мен ешкі 4,8%-ға (5042,3 мың.), жылқы 9,3%-ға (372,9 мың), түйе 16,0%-ға (34,9 мың), құс 2024,6 млн, бас өсу динамикасы байқалады.

Нәтижесінде өндірілгені:

- ет(тірідей салмақта-121,5 мың тн.;

- сүт 4,5%-ға, 472,5 мың тн.;

- жұмыртқа 14,0%-ға артып, 130,9 млн. дана өндірілді.

20-кесте –мал шаруашылығы өнімдерін өндіру

Көрсеткіштер атауы	Мал шаруашылық өнімдерін өндіру			2019ж.2018 ж.%
Көрсеткіштер атауы	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж.	2019ж.2018 ж.%
Мал және құс еті (тірі салмақта), мың тонна	222,0	230,9	121,5	104,0
Сүт (барлық түрі), мың тонна	699	730,1	472,5	104,4
Жұмыртқалар (барлық түрлі құстардан), млн. дана	188,1	189,9	130,9	100,9
Жүн, тонна	7,4	7,6		102,7

2018 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша Түркістан облысында ірі қара мал саны 11%-ға өсіп, 972,6 мың басты құрады, қой мен ешкі 4,2%-ға өсіп, 4323,0 мың басты құрады, жылқылар 7,9%-ға және 304,0 мың басты құрады, түйелер 6,8%-ға өсіп 27,5 мың басты құрады, құс 8,2%-ға өсті және 1 934,0 мың басты құрады;

21-Кесте – аудандар бөлінісінде мал шаруашылығының жалпы өнімі

№	Қалалар, аудандар	2018ж.		2019ж.		2020 ж.
	Қалалар, аудандар	млрд.теңге	аудандар үлесі,%	млрд.теңге	аудандар үлесі,%	млрд.теңге	аудандар үлесі,%
	ТО	255,3	100	271,4	100	170,1	100
1	Бәйдібек	11,5	4,5	11,8	4,3	7,4	4,3
2	Қазығұрт	25,0	9,8	25,5	9,3	15,6	9,1
3	Мақтарал	10,2	4,0	10,6	3,9	6,6	3,8
4	Ордабасы	20,0	7,8	22,9	8,4	13,2	7,7
5	Отырар	9,7	3,8	10,4	3,8	6,7	3,9
6	Сайрам	39,1	15,3	44,2	16,2	27,7	16,2
7	Сарыағаш	18,8	7,3	19,8	7,2	13,4	7,8
8	Созақ	11,1	4,4	10,8	3,9	6,0	3,5
9	Төлеби	23,0	9,0	24,8	9,1	13,9	8,1
10	Түлкібас	19,6	7,7	20,2	7,4	14,0	8,2
11	Шардара	6,7	2,6	6,8	2,5	4,5	2,6
12	Арыс қ.	8,1	3,2	8,1	2,9	4,9	2,8
13	Кентау қ.	20,0	7,8	20,9	7,7	13,2	7,7
14	Түркістан қ.	2,6	1,0	2,7	0,9	1,7	0,9
15	Жетісай	13,4	5,2	14,0	5,1	9,3	5,4
16	Келес	16,5	6,5	17,2	6,3	11,2	6,5

Дерек көзі: Түркістан облысының статистика департаменті

«Сыбаға»бағдарламасымен 4767 аналық басқа өтінім түсіп 2891 анылық бас жеткізілді. Тұқымдық түрлендіруге 136,2 мыңбас аналық ІҚМ қатысуда, жалпы аналық басқа шаққандағы үлесі 37% жетті.(Республикадағы үлесі-14% 2 орын)

«Алтын асық» бағдарламасымен 17 387 бас қой сатып алынып, тұқымдық түрлендіруге 239,2 мың бас аналық қатысуда, жалпы аналық басқа шаққандағы үлесі 13,7 % жетті. (Республикадағы үлесі-25%)

Ағымдағы жылдың 7 айында 754 бірлік шағын бордақылау алаңдары, 241 бірлік жанұялық сүт және 15 бірлік отбасылық құс фермалары, 6 бірлік балық шаруашылықтары қосылды.

Қайта өңдеу саласы бойынша

Облыста 11 ет, 24 сүт өңдейтін кіші, орта және ірі кәсіпорындар жұмыс істеуде.

Осы кәсіпорындарда:

- ет 14,1 мың тонна, үлесі 13%;

- сүт 1,3 мың тн, үлесі 11%;

- қайта өңдеу саласы бойынша жалпы өнім көлемі 7 айда 47,9 млрд тг құрап, НКИ 105,8% құрады.

2019 жылдық қорытындысы бойынша мал мен құс басы орташа 6-7 %-ға, алынған өнім 2,5 – 3,0 %-ға артты. Ірі қара мал 1053,0 мың басты құрап 5,9% (Республикада үлесі 13 % 3-орын),уақ мал 4 291,0 мың басты құрап 5,1% (Республикада үлесі 21 % 1-орын),жылқы 346,4 мың басты құрап 8,2 % (Республикада үлесі 12 % 4-орын), түйе 30,3 мың басты құрап 8,5% (Республикада үлесі 13 % 4-орын),құс 2172,0 мың басты құрап 6,4 % артты.

Нәтижесінде:

-Ет – 230,0 мың тн өндіріліп 3,7 % артты. (Республикада үлесі 12 % 3-орын).

-Сүт – 672,9 мың тн өндіріліп 3,3% артты. (Республикада үлесі 12 % 4-орын).

-Жұмыртқа – 188,0 млн дана өндірілді.

Қаржы институттары арқылы 2019 жылы 8584 бас аналық ІҚМ импорттау жобалары мақұлданып, өткен жылдан 3,3 есеге артып облысқа 5058 бас жеткізілді. 136,2 мың бас аналық ІҚМ тұқымдық түрлендіруге қатысып жоспар 103,0 % орындалып, үлесі 34 % жетті. Республикада 3 орын.

Ағымдағы жылғы 4 айда мал мен құс саны 5,6 %, сәйкесінше өндірілген өнім 6,2 % артып, 91,0 млрд. теңге өнім өндірілді.

Мал шаруашылығы өнім көлемінің артуына төмендегі жұмыстар оң серпін берді.

Ағымдағы жылдың 4 айында ІҚМ -дың басы 6,7%-ға артып, 1 229,0 мың бас, қой ешкі 1,8%-ға артып, 5 633,0 мың бас, жылқы 8,4 %-ға артып, 378,0 мың бас, құс 8,9%-ға артып, 2 065,0мың басты құрады.

Нәтижесінде ет 1,8%-ға артып, 71,1 мың тн, сүт 4,7 %-ға артып, 221,1 мың тонна, жұмыртқа 12,3%-ға артып 65,2 млн. данаға жетті.

«Сыбаға» бағдарламасымен 10,5 мың бас асыл тұқымды ірі қара мал әкелу жоспарланып, бүгінде 2,9 мың бас сатып алу үшін қаржыландырылды. Оның ішінде 1,1 мың басы әкелінді.

«Алтын асық» бағдарламасымен 45,0 мың бас ұсақ мал сатып алу жоспарланып, 3,4 мың бас қаржыландырылып, алынды.

Ағымдағы жылы тұқымдық түрлендіруге қолда бар 446,2 мың бас аналық ірі қараның 100,0 мың бас аналығы асыл тұқымды бұқамен қашырылуда.

Ірі өнеркәсіптік үлгідегі мал бордақылау алаңдарына 16,3 мың бас бұқашық бордақылауға тапсырылып, 4 айда 1,5 мың тонна сиыр еті, 1,6 мың тонна қой еті экспортталды.

22-Кесте –тамақ өнімдерін өндіру

р/с	Тамақ өнімдерінің атауы	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж.	2019 ж. 2019 ж, %-бен
1	Тамақ өнімдерін өндіру, млрд. теңге	75,9	75,9	47,9	100
2	Тамақ өнімдерінің нақты көлемінің индексі, %	99,8	97,7	105,8
3	Ет және тағамдық қосымша өнімдері, тонна	14 336	11 652	6 683	81,2
4	Шұжық бұйымдары, тонна	3 314	4 314	2 959	130,1
5	Жас немесе салқындатылған құс еті, тонна	9 948	9 033	5 182	90,8
6	жеміс пен көкөніс мың литр	2 840,70	2 157,7	1 647,6	75,9
7	Өңделген және консервіленген көкөністер, тонна	5 205	6 967	4 054	133,8
8	Өңделген жемістер және жаңғақтар, тонна	291	116	100	39,8
9	Тазартылған май, тонна	34 790	5 716	2 800	16,4
10	Өңделген сұйық сүт және кілегей, тонна	14 586	14 915	4 870	102,2
11	Сары май, тонна	35	47	108	134,2
12	Ірімшік және сүзбе, тонна	639	961	1094	150,5
13	Басқа да сүт өнімдері, тонна	19 300	22 289	15 598	115,4
14	Дәнді дақылдардан және өсімдіктен жасалған ұн, тонна	815 558	816 000	215 776	100,0

Ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу саласындағы проблемалық мәселелер мыналар болып табылады: өндірілетін шикізатты қайта өңдеу үлесінің төмендігі, кәсіпорындардың төмен жүктелуі немесе тоқтап қалуы айналым қаражатының тапшылығымен, өндірістің маусымдылығымен және бір жыл ішінде қайта өңдеу кәсіпорындарына шикізаттың біркелкі түспеуімен, қайта өңдеу кәсіпорындарының өндірістік жабдықтарының тозуы, бұл өз кезегінде өндірістің соңғы нәтижелеріне әсер етеді.

Азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету шаралары

Қолайлы экономикалық орта қалыптастырудағы және азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі маңызды бағыттардың бірі экономиканы әртараптандыру және индустриалдандыруда инновациялық жүйелерді жүзеге асыру болып табылады. Азық-түлік қауіпсіздігі мәселелерін шешудің маңызды аспектісі мыналар болып табылады: отандық өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін тиімді технологияларды енгізу, отандық өндірістің қажетті көлемін қамтамасыз ету және мемлекеттік азық-түлік қорын қалыптастыру, ауылшаруашылық өнімдерін өндіру, сатып алу, әрі қарай өңдеу, жинау, тасымалдау және сату саласындағы экономикалық қарым-қатынас жүйесін жетілдіру бойынша шаралар қабылдау, ауылшаруашылығының материалдық-техникалық базасын кеңейту.

Жоғарыда көрсетілген іс-шараларды жүзеге асыруы импортқа деген тәуелділікті төмендетуге, демек өзге елдерге деген экономикалық тәуелділікті де төмендетуге мүмкіндік береді (23-Кесте).

23-кесте – Халықтың жан басына шаққандағы азық-түлікті тұтынудың ұлттық нормасымен белгіленген салыстырмалы кестесі

Түркістан облысы
р/с	Өнім атаулары	Тұтыну нормасы кг/жыл	қажеттілік	өндірілгені	Баланс (+,-)	қамтамасыз етілуі, %
1	Ұн 1 с.	109	215 493	326212	110 719	151,4
2	1с. Ұннан жасалған нан	28	55 356	109084	53 728	197,1
3	Макарон өнімдері	2,4	4 745	0	-4 745	0,0
4	қарақұмық жармасы	7,4	14 630	0	-14 630	0,0
5	Күріш	8,4	16 607	7 700	-8 907	46,4
6	Картоп	100	197 700	246 714	49 014	124,8
7	Сәбіз	23	45 471	44 500	-971	97,9
8	пияз	16	31 632	79 230	47 598	250,5
9	қырыққабат	24	47 448	175 724	128 276	370,4
10	құмшекер	17	33 609	0	-33 609	0,0
11	Өсімдік майы	12	23 724	688	-23 036	2,9
12	сиыр еті	27	53 379	49 751	-3 628	93,2
13	құс еті	17	33 609	10 166	-23 443	30,2
14	Сүт	55	108 735	651 227	542 492	598,9
15	айран 2,5%	46	90 942	9189	-81 753	10,1
16	сары май (сливочное масло)	4,7	9 292	47	-9 245	0,5
17	Жұмыртқа (мың дана)	265	523 905	175 648	-348 257	33,5
18	ас тұзы	1,5	2 966	0	-2 966	0,0
19	сүзбе	10,1	19 968	172	-19 796	0,9
20	жеміс	25	49 425	110 300	60 875	223,2
21	жүзім	4,5	8 897	66 200	57 304	744,1
22	бақша	10	19 770	1 290 800	1 271 030	6529,1

Азық-түлік себетіне енетін әлеуметтік маңызды азық-түліктің 16 түріне жасалған талдауды негізге алғанда, қазіргі таңда облыс халықты әлеуметтік маңызды азық-түліктің 10 түрімен толық қамтамасыз етіп отыр.

Облыста баға жағдайын қамтамасыз ету үшін азық-түлік тауарларының өңірлік тұрақтандыру қорларын қалыптастыру мен пайдалану бойынша жұмыстар жалғастырылуда.

24-Кесте –ТҚК бойынша өңірлік тұрақтандыру қорына әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларын сатып алу көлемі

Өнім атауы	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж.
Картоп, тонна	4500
Пияз, тонна	1500
Сәбіз, тонна	1 200
Қызылша, тонна
1 сұрып ұны, тонна	4000		544
Күріш, тонна	70		40
Қант, тонна	500	500
Өсімдік майы, литр	50
Макарон бұйымдары, тонна	20		55
Қарақұмық жармасы	20
Қырыққабат	100
БАРЛЫҒЫ	10960	500	639

Сонымен қатар, жергілікте деңгейде ауылшаруашылық өнімдері жәрмеңкелері өткізіліп отырады. Аталған жәрмеңкелерде облыстың ауыл шаруашылық тауарларын өндірушілер өз өнімдерін делдалсыз нарықтық құннан 15-20% төмен бағамен ұсынады.

Шағын және орта кәсіпкерлік, сауда

Облыс экономикасын дамыту бағыттарының бірі шағын және орта бизнесті дамыту болып табылады.

2019 жылы облыс бойынша тіркелген шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің (бұдан әрі – шок) саны 148 514 бірлікті құрады.

Жұмыс істеп тұрған ШОК субъектілерінің саны 141 992 бірлікті құрады, оның ішінде

2019 жылы облыс бойынша тіркелгендердің жалпы санындағы жұмыс істеп тұрған ШОК субъектілерінің үлесі 95,6% - ды құрады, бұл 2018 жылғы деңгейден 1,8% - ға жоғары.

Облыс бойынша ШОК құрылымында ұйымдық-құқықтық нысан бөлінісінде жұмыс істеп тұрған субъектілердің ең көп үлесі ШФҚ – ға ШОК белсенді субъектілерінің жалпы санынан 50,2% - ға, жеке кәсіпкерлерге-44,0% - ға (62,5 бірлік), заңды тұлғаларға-5,9% - ға тиесілі болды.

Түркістан облысы бойынша ШОК субъектілерінің өнім шығаруы 2019 жылғы 1 сәуірге 75 317 млн.теңгені, 2020 жылғы 1 қаңтарға – 449316 млн. теңгені құрады.

Шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау және дамыту мақсатында "Бизнестің жол картасы – 2020" бағдарламасы (бұдан әрі – БЖК-2020) іске асырылады.

Сауда

2020 жылғы қаңтар-шілдеде Түркістан облысындағы бөлшек сауда айналымының жалпы көлемі 88,3 млрд. теңгені құрады немесе 2019 ж. тиісті кезең деңгейіне 94,9%.

2019 ж. қаңтар-желтоқсанда бөлшек сауда айналымы 177,5 млрд. теңгені құрады немесе 2018 жылғы сәйкес кезеңімен салыстырғанда 104,8%.

ҚР бөлшек саудасының жалпы көлеміндегі Түркістан облысының бөлшек тауар айналымының үлесі 2019 жылы 1,5%-ды құрады.

26-кесте – бөлшек сауданың негізгі көрсеткіштері

Көрсеткіштер	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж.
Бөлшек сауданың жалпы көлемі, млрд. теңге	177,5	198,0	88,3
Азық-түлік тауарлары, млрд. теңге	57,9	73,3	36,2
Азық-түлік емес тауарлар, млрд. теңге	119,6	124,6	52,1
Бөлшек сауданың нақты көлем индексі, өткен жылға % -бен	104,1	104,8	94,9

2017 жылы жалпы бөлшек сауда көлемінің 61,4% сауда кәсіпорындары арқылы, 38,6% базарлар мен жеке кәсіпкерлер арқылы жүргізілді.

Түркістан облысы бойынша 2018 жылы бөлшек сауданың жалпы көлемінің 56,8%-ы сауда кәсіпорындары арқылы, 43,2%-ы базарлар мен жеке кәсіпорындар арқылы сатылды.

Түркістан облысында бөлшек сауда үлесінің құрылымы былайша көрінеді: Түркістан қ. 20,1%, Сайрам ауданы 15,3%, Сарыағаш ауданы 14,4%. Түркістан облысының көтерме сауда көлемі 2020 ж. қаңтар-шілдеде 38,6 млрд. теңгені құрады.

27-Кесте –көтерме сауданың негізгі көрсеткіштері

Көрсеткіштер атауы	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж.
Көтерме сауданың жалпы көлемі, млрд. теңге	94,4	97,6	38,6
Азық-түлік тауарлар, млрд. теңге	51,9	49,8	21,8
Азық-түлік емес туарлар, млрд. теңге	42,4	47,8	16,8
Көтерме сауданың нақты көлем индексі, өткен жылға %-бен	93,9	115	84,3

2019 ж. Түркістан облысы бойынша көтерме сауда көлемі 97,6 млрд. теңгені құрады.

2020 жылдың қаңтар-шілде айлары бойынша Түркістан облысындағы сауда алаңы 2000 шаршы метрден кем емес сауда үйлерінің саны 5 бірлікті құрады.

Түркістан облысында көтерме сауда үлесінің құрылымы келесідей: Түркістан қаласы 34,2%, Сайрам ауданы 14,9%, Сарыағаш ауданы 13,8%.

Өңіраралық ынтымақтастық

2019 жылғы қаңтар-желтоқсанда бөлшек сауда көлемі 163977,6 млн. теңгені немесе 2018 жылғы қаңтар-желтоқсан деңгейіне 104,8% құрады.

Сауда жасайтын кәсіпорындардың тауарларды бөлшек саудада өткізуі 96929,1 млн.теңгені немесе 2018 жылғы қаңтар-желтоқсан деңгейіне 122,2% - ды құрады.Жеке кәсіпкерлердің, оның ішінде базарларда сауда жасаушылардың сауда көлемі 67048,5 млн. теңгені құрады.2020 жылғы 1 қаңтарға бөлшек саудадағы сауда кәсіпорындарының (есеп берген кәсіпорындар бойынша) тауарлық қорларының көлемі 6331,6 млн.теңгені құрады.

28-кесте – ҚР өзге өңірлерінен әкелінетін тауарлардың негізгі түрлері

Облыс	Негізгі тауарлар
Ақмола, Ақтөбе, Алматы облыстары	Тамақ өнімдері, алкогольдік және алкогольсіз сусындар
Алматы қ.	Тамақ өнімдері, алкогольдік және алкогольсіз сусындар, жеңіл өнеркәсіп өнімі, темекі бұйымдары, тұрмыстық химия, фармацевтикалық препараттар
Қарағанды облысы	Металл бұйымдары

Бөлшек сауданың жалпы көлеміндегі азық – түлік тауарларының үлесі 27,2% - ды, азық-түлік емес тауарлардың үлесі 72,8% - ды құрайды.Азық-түлік тауарларын өткізу көлемі 2018 жылғы қаңтар – желтоқсан деңгейіне 103,4%, азық-түлік емес тауарлар-105,4% құрады.

Көтерме сауда көлемі 75452,8 млн. теңгені немесе 2018 жылғы қаңтар-желтоқсан деңгейіне 104,6% құрады. Көтерме сауда тауар айналымының құрылымында азық-түлік тауарлары басым (52,9%).

29-кесте – ҚР басқа өңірлеріне әкетілетін тауарлардың негізгі түрлері

Облыс	Негізгі тауарлар
Барлығы
Жамбыл, Қостанай облыстары және Алматы қ.	Газойлдер (дизель отыны)
Алматы қ.	Басқа да жоғары қуатты трансформаторлар (16 кВА жоғары)
Алматы қ.	Шикі мұнай (көмірсутектердің табиғи қоспасы), битуминоз минералдарынан алынған мұнайды қоса есептегенде
Алматы қ.	Төбелік және қабырғалық аспалы электр шамшырақтары
Қызылорда, Шығыс – Қазақстан, Қостанай облыстары	Басқа топтамаларға енгізілмеген басқа да тамақ өнімдері

Дереккөзі: Көтерме сауда саласында қызметтер көрсететін кәсіпорын есебі – 1 ҚР Ұлттық экономика министрлігінің Статистика комитеті

Түркістан облысының Еуразиялық экономикалық одақ (бұдан әрі - ЕАЭО) елдерімен өзара сауда көлемі 2019 жылғы қаңтар-қарашада 312,7 млн. немесе 2018 жылғы қаңтар-қараша деңгейіне 114,1%, оның ішінде экспорт, тиісінше – 229,8 млн, АҚШ доллары немесе 107%, импорт – 82,9 млн, АҚШ доллары немесе 139,8%.

ЕАЭО елдеріне экспорттың жалпы көлемінде 97,5% - Ресей Федерациясына, 1,4% - Беларусь Республикасына, 1% - Қырғызстан Республикасына, 0,1% - Армения Республикасына тиесілі.

Туризм

Туризм, Түркістан облысы экономикасындағы келешегі зор салалардың біріне айналуда.

Облыста 1663 тарихи және мәдени ескерткіштер орналасқан. Облыс аумағында ҚожаАхметЯсауикесенесі, Арыстан баб, ДомалақАнакесенелері, сондай-ақежелгі «Отырар», «Сауран» қалаларыжәнеөзге де көптегентарихинысандар бар. Сондай-ақ, өңірде «Ақсу-Жабағылы», «Сайрам-су», «Өгем», «Бүргелек», «Қырыққыз» сияқтыәдемішатқалдар да бар.

Облыстаерекшетабиғи(БәйдібекауданындаАқмешітүңгірі, ТүлкібасауданындаЖылауықүңгір, ТөлебиауданындаБүргелекшатқалы)жәнетарихинысандар(Қазығұртауданында «Кемеқалған» ескерткіші, БәйдібекауданындаБәйдібекатажәнеДомалақана, Шымкент қаласындаҚарашашанажәне Ибрагим атакесенелеріжәнет.б.)орналасқан.

Облыстағытуристікбағыттағы қызметтіңбасымбағыттары:

- Түркістанқаласы мен Отырарауданындаорталықтары бар мінәжат ету туризмі;

- «Аксу-Жабағылы» және «Қаратау» қорықтарында, «Сайрам-Өгем» МҰТП орталықтары бар экологиялық туризм;

- Сарыағашауданындаорталығы бар емдеу-сауықтырутуризміболыптабылады.

2019 жылдың қорытынды бойынша облыскөлемінде 51шипажай,60 демалыс аймағы және 164 орналастыру орындары тіркелген.

2019 жылдың қорытындысымен Түркістан облысына орналастыру орындарымен қызмет көрсетілген келушілер саны 177 404 адамды құрап, 2018 жылмен салыстырғанда (152 124 адам) 116,6%-ға артып отыр.

Сонымен қатар, 2019 жылдың қорытындысымен орналастыру орындарымен көрсетілген қызмет көлемі 1 844 349,1 мың тг. құрап, 2018 жылмен салыстырғанда 147,4% артып отыр, 2018 ж. қызмет көлемі 1 251 224,4 мың тг. құраған.

Бұдан бөлек, 2019 жылы орналастыру орындарымен ұсынылған төсек-тәулік саны 381 893 құрап, 2018 жылмен салыстырғанда 140,6% артып отыр, ал жалпы 2018 ж. ұсынылған төсек-тәулік 271585 құраған.

Сонымен қатар, 2019 жылдың қорытындысымен Отырар ауданына біркүндік келушілер саны – 485 129 адам, Түркістан қаласына – 1 148 042 адам келген және де облыс аумағында орналасқан ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға келушілер саны – 39 568 адамды құраған.

31-кесте – Түркістан облысындағы туризмнің негізгі көрсеткіштері

Көрсеткіштер атауы	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж. 1 тоқсан	2018-2019жж (%)
Орналастыру орындарының саны, бірлік	148	164	166	110,8
Орналастыру орындарының біржолғы сыйымдылығы, төсек-орын	5912	7680	7681	129,9
Нөмірлер саны, бірлік	1901	2092	2109	110,0
Орналастыруорындарыныңтолтырылымдылығы (төсек-орын), %	19,3	20,0	16,7	103,6
Орналастыруорындарындақызметкөрсетілгенкелушілер саны, адам	152124	174404	22889	114,6
Ұсынылғантөсек-тәулік, төсек-тәулік	271585	381893	39543	140,6

Ескертпе:

Түркістан облысында туризмді дамытудың негізгі көрсеткіштері 2018 жылы Шымкент қаласы Республикалық маңызы бар мәртебеге ие болуына байланысты Шымкент қаласын қоспай жасалды.

Жалпы туризм саласын дамыту 3 бағытта жүргізілуде:

Өңірдің туристік әлеуетін маркетингтік ілгерлету
Елішінде ілгерлету;
Шетелдік туристік нарықта жылжыту;
Жарнамалық-ақпараттық материалдарды әзірлеу.

2)Туристік қызмет көрсету сапасын арттыру

Өңірдіңтуристік әлеуетін маркетингтік ілгерлету

Облыстың туристік әлеуетін халықаралық нарықтарда жылжыту мақсатында ағымдағы жылдың қаңтар айындаҚазақстан Республикасының шет елдегі елшіліктеріне, Қазақстан Республикасындағы шетелдік елшіліктерге және 100-ден астам ірі шетелдік туристік компанияларға Түркістан облысының туристік әлеуеті туралы бейнероликтері мен жарнамалық-ақпараттық материалдар (электронды түрде) жолданды.

Бұдан бөлек, Түркістан облысының туристік әлеуеті туралы бейнероликтер «Отырар» және «Оңтүстік» телеарналарында жалпы саны 500 рет жарияланды.

Түркістан облысының тарихи-танымдық, экологиялық және емдік-сауықтыру туристік бағыттары бойынша «Туристерге арналған жадынамалар» әзірленді.

Сондай-ақ, облыстың туристік әлеуетін насихаттау мен материалдар тарату және отандық туристік ұйымдарда Түркістан облысының туристік өнімін сату мақсатында 700 туристік ұйымға түсіндірме жұмыстары жүргізіліп, оның ішінде 150 туристік ұйымдармен келіссөздер барысы оң нәтиже беріп, аталған ұйымдарға өңірдің туристік әлеуетін айқындайтын материалдар ұсынылды.

Түркістан облысының 47туристік нысаны туралы ақпараттар әлемдегі ең ірі «Tripadvisor.com»саяхатшылар порталына енгізілді.

30 қаңтарда Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің кеңейтілген алқа мәжілісі аясында Түркістан облысының туристік әлеуеті таныстырылып, мәжіліс қатысушыларына ұсынылды.

Облыс аумағындағы жалпы саны 29 әлеуетті орналастыру орындарында өңіріміздің туристік, экологиялық, мәдени-тарихи, архитектуралық ескерткіштері бойынша мәліметтерді қамтитын жалпы саны 4 мыңға жуық жарнамалық-үлестірме құралдар орналастырылды.

25-26 ақпан аралығында Өзбекстан Республикасының Ургенч қаласында үкімет басшыларының қатысумен Өзбекстан мен Қазақстанның аймақаралық ынтымақтастығының 2-ші форумы аясында Түркістан облысының туристік әлеуеті таныстырылды.

Сонымен қатар, аталған форум аясында Түркістан облысы және Өзбекстан Республикасының Ташкент, Самарқанд, Бұхара облыстарымен бірыңғай туристік маршрутты әзірлеу және жылжыту бойынша төртжақты меморандумға қол қойылды.

2020 жылдың 12-13 наурыз аралығында «Жаңа талап» туристік компаниясымен бірлесе Шымкент қаласының бизнес өкілдеріне Түркістан облысының нысандарына ақпараттық тур ұйымдастырылып өткізілді.

Қызмет көрсету сапасын арттыру

Туристерге қызмет көрсету сапасын арттыру мақсатында туристік бизнес өкілдеріне, қонақ үй қызметкерлеріне тұрақты түрде оқыту семинарлары өткізіліп отырады.

7 ақпан күні қонақ үйлер және туристік полиция өкілдеріне қонақ жайлылық стандартарын енгізу мақсатында семинар өткізілді. Семинарға 30-ға жуық адам қатысты.

Сонымен қатар, облыстың әлеуетті орналастыру орындарына халықаралық booking.com туристік порталына тіркелу және жұмыс атқару бойынша презентация ұйымдастырылып өткізілді. Презентацияға 30-дан астам орналастыру орындарының өкілдері қатысты.

Инновациялар

2018 жылдың қорытындысы бойынша инновациялар бар кәсіпорындар саны 60 бірлікті құрады. 2018 жылы облыстағы кәсіпорындардың инновациялық белсенділік деңгейі – 6,5%.

Өткізілген инновациялық өнім көлемі – 13,1 млрд.теңге.

2019 ж. қорытындысы бойынша инновациялық кәсіпорындар саны
72 бірлікті құрады. 2019 ж. ішінде облыстағы кәсіпорындардың инновациялық белсенділік деңгейі - 9,1%.

2019 ж. облыста өндірілген инновациялық өнімдердің көлемі 13,7 млрд. теңгені құрады.

33-Кесте –Өңірдегі инновациялық қызметтің негізгі көрсеткіштері

Көрсеткіштер атауы	2018ж.	2019ж.
Кәсіпорындар саны, барлығы бірлік	927	2 009
инновациясы бар, бірлік	60	129
Инновация саласында белсенділік деңгейі, %	6,5	6,4
Өндірілген инновациялық өнімнің көлемі, млрд.теңге	13,3	33,2
Сатылған инновациялық өнім көлемі, млрд.теңге	13,1	37,1
сатылған көлемнен экспортқа жеткізілген көлем, млрд.теңге	-	3,6
Инновацияларға жұмсаған шығындар, млрд.теңге	9,2	26,4

Жалпы көлемде іске асырылған инновациялық өнімдердің барлық көлемінің 96,9%-ға жетілдірілген тауарлар рыногы үшін жаңа болып табылатын мекемелер үшін немесе едәуір жетілдірілген тауарлардың (қызмет түрлері) үлесі 3,1%-ды құрайды.

2018 ж. қорытынды бойынша облыста инновация шығындары 9,2 млрд. теңгені құрады.

2019 жылдың қорытындысы бойынша Түркістан облысы бойынша инновацияларға жұмсалған шығындар 4,4 млрд. теңгені құрады.

Инвестиция

2018 жылдың қаңтар-желтоқсанында негізгі капиталға салынған инвестицияның жалпы көлемі 288,0 млрд. теңгені құрады немесе 2017 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда101,2% құрады.

2018 жылдың қаңтар-желтоқсанында облыстың негізгі капиталына 166,0 млрд. теңге сомасында жеке инвестиция тартылды. Сәйкесінше басқа қарыз қаражаттар 18,8 млрд. теңгежәне бюджеттік қаражаттар (РБ және ЖБ) 91,7 млрд. теңге.

Облыстың барлық дерлік аудандары мен қалаларында негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі артты. Атап айтқанда,2017 жылға қарағанда инвестициялар көлемі Арыс қаласы-1,4 млрд. теңге (353,7%), Кентау қаласы-5,9 млрд. теңге (234,3%), Қазығұрт ауданы-18,4млрд. теңге (114,2%), Мақтаарал ауданы-6,2млрд. теңге (158,6%), Ордабасы ауданы-14,6 млрд. теңге (103,4%), Төле би ауданы-9,3 млрд. теңге (110,4%). Сонымен қатар, Түлкібас ауданы-18,9 млрд. теңге (98,9), Созақ ауданы-37,9 млрд. теңге (92,9%), Сарыағаш ауданы-14,5 млрд. теңге (80,4%), Сайрам ауданы-20,0 млрд. теңге (94,3%), Отырар ауданы-12,4 млрд. теңге (85,4%), Келес ауданы-5,2 млрд. теңге (63,1%), Жетісай ауданы-5,0 млрд. теңге (92,8%), Бәйдібек ауданы-29,2 млрд. теңге (81,4%), Шардара ауданы-8,5 млрд. теңге (64,5%) инвестиция көлемі төмендеді.

2019 жылдың қаңтар-желтоқсанында негізгі капиталға салынған инвестицияның жалпы көлемі 441,2 млрд. теңгені құрады немесе 2018 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда138,5% құрады.

2019 жылдың қаңтар-желтоқсанында облыстың негізгі капиталына 199,2 млрд. теңге сомасында жеке инвестиция тартылды. Сәйкесінше басқа қарыз қаражаттар 35,6 млрд. теңгежәне бюджеттік қаражаттар (РБ және ЖБ) 198,4 млрд. теңге.

Облыстың барлық дерлік аудандары мен қалаларында негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі артты. Атап айтқанда,2018 жылға қарағанда инвестициялар көлемі Түркістан қаласы-102,1 млрд. теңге (277,5%), Арыс қаласы-17,2 млрд. теңге (224,2%), Кентау қаласы-24,5 млрд. теңге (100,2%), Жетісай ауданы-11,6 млрд. теңге (160,8%), Келес ауданы-8,3 млрд. теңге (143,8%), Қазығұрт ауданы-19,8 млрд. теңге (104,9%), Мақтаарал ауданы-18,9 млрд. теңге (288,5%), Ордабасы ауданы-19,2 млрд. теңге (126,0%), Отырар ауданы-14,9 млрд. теңге (100,5%), Сайрам ауданы-38,8 млрд. теңге (182,3%), Сарыағаш ауданы-38,6 млрд. теңге (172,1%), Созақ ауданы-51,2 млрд. теңге (120,5%), Төле би ауданы-12,3 млрд. теңге (101,2%), Түлкібас ауданы-20,0 млрд. теңге (100,5). Сонымен қатар, Бәйдібек ауданы-24,8 млрд. теңге (71,4%), Шардара ауданы-18,5 млрд. теңге (67,0%) инвестиция көлемі төмендеді.

2020 жылдың қаңтар-шілде айларында негізгі капиталға салынған инвестицияның жалпы көлемі 212,2 млрд. теңгені құрады немесе 2019 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда118,7% құрады.

2020 жылдың қаңтар-шілде айларында облыстың негізгі капиталына 73,8 млрд. теңге сомасында жеке инвестиция тартылды. Сәйкесінше басқа қарыз қаражаттар 28,2 млрд. теңгежәне бюджеттік қаражаттар (РБ және ЖБ) 119,8 млрд. теңге.

Облыстың барлық дерлік аудандары мен қалаларында негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі. Атап айтқанда,2019 жылға қаңтар-шілде айларына қарағанда инвестициялар көлемі Түркістан қаласы-89,8 млрд. теңге (338,9), Арыс қаласы-10,4 млрд. теңге (196,3%), Кентау қаласы-16,2 млрд. теңге (195,2%), Келес ауданы-4,7 млрд. теңге (103,2%), Төле би ауданы-7,2 млрд. теңге (114,3%), Сонымен қатар, Түлкібас ауданы-6,0 млрд. теңге (74,0%). Созақ ауданы-14,4 млрд. теңге (85,0%),Сарыағаш ауданы-9,9 млрд. теңге (68,1%),Сайрам ауданы-11,9 млрд. теңге (56,8%),Отырар ауданы-4,1 млрд. теңге (50,6%),Ордабасы ауданы-5,7 млрд. теңге (58,7%),Мақтаарал ауданы-7,6 млрд. теңге (73,2%),Қазығұрт ауданы-10,5 млрд. теңге (91,1%),Жетісай ауданы-2,7 млрд. теңге (52,7%),Бәйдібек ауданы-2,2 млрд. теңге (18,1%), Шардара ауданы-8,3 млрд. теңге (89,9%) инвестиция көлемі төмендеді.

32-кесте – негізгі капиталға инвестицияның даму динамикасы

Көрсеткіштер атауы	2018 ж.		2019 ж.		2020 ж. Қаңтар-шілде
Көрсеткіштер атауы	млрд. теңге	%, үлесі	млрд. теңге	%, үлесі	млрд. теңге	%, үлесі
Негізгі капиталға инвестиция	288,0	100	441,2	100	212,2	100
Республикалық бюджет	30,6	10,6	125,6	28,4	50,4	23,7
Жергілікті бюджет	61,0	21,1	72,8	16,5	69,4	32,7
Меншікті қаражат	166,0	57,6	199,2	45,1	73,8	34,7
Банк кредиттері	11,4	3,9	7,8	1,7	2,6	1,2
Басқа қарыз қаражаттар	18,8	6,5	35,6	8,7	15,9	7,5
Шетелдік қаражаттар	15,2	5,3	20,6	4,7	12,3	5,8

Дерек көзі: Түркістан облысыСтатистика департаментінің мәліметтері негізінде саналған.

2019 жылдың 10-11 қараша аралығында Түркия Республикасының Стамбул қаласында Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі А.Маминнің, Түркия Республикасының Вице-президенті Ф. Октайдың, ұлттық компаниялар, даму қорлары, сауда-өнеркәсіп палаталары басшыларының, үкіметтің жоғары лауазымды өкілдерінің, екі елдің кәсіпкерлері мен бизнесмендерінің қатысуымен Қазақстан-түрік бизнес-форумы өтті.

Форум аясында Түркістан облысының әкімі Шығыс базар, СОО және қонақ үйлер құрылысы, түрік капиталының қатысуымен төмен вольтты кабельдер өндірісі бойынша 3 меморандумға қол қойды.Sembol Construction, Ta Group және KabloKastro компанияларымен қол қойылған меморандумдардың жалпы сомасы 200 млн. АҚШ. долларын құрайды.

Қазіргі уақытта, Түркістан облысында түрік компанияларымен бірлесіп, Түркістан қаласында құны 177,08 млн. АҚШ доллар құрайтын халықаралық әуежайыныңқұрылысы, өнеркәсіптік жылыжай құрылысы - 179,92 млн. АҚШ доллар, металл бұйымдарын өндіру - 10,94 млн. АҚШ доллар және туристік бағыттағы колледж - 11,72 млн. АҚШ доллар құрайтынірі жобалар іске асырылуда.

Сонымен қатар сауда-экономикалық ынтымақтастықты дамыту және инвестициялық мүмкіндіктер мәселелері Лондон қаласында өткен және «FT Live Events» ұйымдастырған «Kazakhstan Global Investment Forum 2019» Қазақстан-Британ инвестициялық форумы аясында талқыланды.

Іс-шара Қазақстанның бизнес және инвестициялар саласындағы ауқымды мүмкіндіктеріне, сондай-ақ елдегі соңғы саяси және экономикалық өзгерістерге арналды.

Түркістан облысының өкілдері АӨК, құрылыс, туризм және ЖЭК салаларындағы жетекші корпоративтік инвесторлармен «G2B» кездесулерді өткізді.

«United Green» компаниясымен кездесу барысында Түркістан облысының аумағында азық-түлік өнеркәсібі, атап айтқанда, 150 миллион. АҚШ. долларынан астам сомаға сүт өнімдерін өндіру жобаларын іске асыру мәселелері талқыланды.

Сондай-ақ, іс-шара аясында «TURKISTAN» арнайы экономикалық аймағы, үздік еркін экономикалық аймақ құрғаны үшін «Global Free Zones of the Year 2019» сыйлығымен марапатталды.

Сыртқы сауда

2019 жылы Түркістан облысының экспорты ҚР ҰЭМ Статистика комитеті мен ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитетінің ресми деректері бойынша 712,7 млн. АҚШ долл. құрады, бұл 169% - ға немесе немесе өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 291,1 млн. АҚШ долл. жоғары(экспорт 2018 жылы 421,6 млн. АҚШ).Айта кету керек, 2018 жылғы деректер толық көріністі көрсетпейді, себебі 2018 жылдың ортасында Оңтүстік Қазақстан облысы Түркістан облысы мен Шымкент қаласы болып бөлінді. Сол себептен деректер дұрыс емес.

Түркістан облысының сыртқы сауда айналымы 2019 жылы 1139 млн. АҚШ. долл. құрады.

Анықтама: 2019 ж. Түркістан облысының тауарайналым кестесі.

*Түркістан облысы*	*2018* *жыл*	*2019жыл***	*Өсуі/Құлдырау*
*Тауарайналым*	602 млн $	1139 млн $	+189,2 %
*Экспорт*	421,6 млн $	712,7 млн $	+169 %
*Импорт*	180,4 млн $	426,2 млн $	+236.2 %

Түркістан облысының экспорт көлемі 2019 жылы 712,7 млн. АҚШ. долл. құрады. 2019 жылы облыс экспортының негізгі көлемі уран, мұнай, ірі қара мал, мақта, бидай, қауын және ұнға тиесілі.

Салалар бойынша экспорттың анықтамалық кестесі

*Тауардың атауы*	*2019 ж. Экспорт соммасы*	*Жалпы экспорттың үлесі*
*Уран*	259,5 млн. $	36,4%
*Мұнай*	111,3 млн. $	15,6%
*Ірі қара мал*	51,3 млн. $	7,2%
*Мақта*	39,3 млн. $	5,5%
*Бидай*	33 млн. $	4,6%
*Қауын*	27,5 млн. $	3,8%
Ұн	22,8 млн. $	3,2%

ҚР ҰЭМ Статистика комитеті мен ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитетінің ресми деректері бойынша Түркістан облысының импорты 2019 жылы 426,2 млн. АҚШ долл. құрады, бұл 236,2% - ға немесе өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 245,8 млн. АҚШ долл. жоғарылады(2018 жылғы импорт 180,4 млн. АҚШ).Импортталатын өнімдердің негізгі түрлеріжемістер мен көкөністер.Бұл өнімдер одан әрі Ресей Федерациясына қайта экспорттау үшін Өзбекстаннан импортталады.

Салалар бойынша импорттың анықтамалық кестесі

Тауардың атауы	*2019 ж. Экспорт соммасы*	*Жалпы экспорттың үлесі*
Өрік	47,7 млн. $	11,2%
Жүзім	38,8 млн. $	9,1%
Басқада жемістер	13,4 млн. $	3,1%
Алма	12,7 млн. $	2,9%
Қырыққабат	11,9 млн. $	2,7%
Пияз	10,8 млн. $	2,5%

Түркістан облысының 2020 жыл 6 айдағы тауар айналымы бойынша анықтамалық кесте

*Түркістан облысы*	*2019 жыл 6 ай*	*2020 жыл 6 ай*	*Өсуі/құлдырау*
*Тауарайналым*	536,6 млн $	448,7 млн $	- 16,3 %
*Экспорт*	349 млн $	228,6 млн $	- 34,4 %
*Импорт*	187,6 млн $	220,1 млн $	+17,3 %

БАҒЫТ:Әлеуметтік сала

Демографиялық әлеует

2019 жылғы 1 желтоқсанға облыс халқының саны 2016,1 мың адамды құрады.

2018 жылғы 1 желтоқсанмен салыстырғанда облыс халқы 38,4 мың адамға немесе 1,9% - ға өсті.

Жалпы санының ішінде қала халқы 20,1% (405,1 мың адам), ауыл халқы – 80,0 % (1611,0 мың адам) құрайды.

2018 жылы 1000 адамға шаққанда 50,0 туылғандар, 9,2 өлгендер болды, табиғи өсім 40,8 құрады.

2019 жылы 1000 адамға 27,83 туылғандар, 5,17 қайтыс болғандар, ал табиғи өсім 22,66 құрады.

Халықтың өлім себептерінің негізгі кластарының ішінде ең көп үлес салмағын бұрынғыдай қан айналымы жүйесінің аурулары алады (24,4%).

2019 жылғы қаңтар-қарашада облысқа 51509 адам (облысішілік орын ауыстыруды есептемегенде), 51206 адам - Қазақстанның басқа облыстарынан, 283 адам - Достастық елдерінен, 20 адам - алыс шетелдерден келді.2018 жылғы қаңтар-қарашамен салыстырғанда облысқа Қазақстанның басқа облыстарынан келгендер саны 27,4% - ға артты, Достастық елдерінен келгендер саны 45,4% - ға төмендеді.

Облыстан тыс жерлерге 60861 адам (ішкі орын ауыстырусыз), 60548 адам Қазақстанның басқа облыстарына, 313 адам Достастық елдеріне-15 адам алыс шет елдерге кетті.

2018 жылғы қаңтар-қарашамен салыстырғанда облыс шегінде көшіп-қонушылар саны 28,8% - ға өсті.

Ағындар бойынша көші - қон сальдосының абсолюттік шамасы: ТМД елдерімен-15 адамды (теріс), облысаралық миг – рация кезінде-9342 адамды (теріс) құрады.

Білім беру

Мектепке дейінгі білім беру

Оңтүстік Қазақстан облысында мектепке дейінгі мекемелер саны жыл сайын артып келеді. 2019 ж. облыста 1 453 мектепке дейінгі ұйымдар жұмыс жасады, онда 152201 бала тәрбиеленеді. Ұйымдар саны 30.12.2017 жылмен салыстырғанда 46 бірлікке, ал тәрбиеленушілер саны 7003 балаға немесе 4,8%-ға көбейді (2017ж. 1-6 жастағы бала саны – 145198).

Осыған орай, облыста мектепке дейінгі білім беруге тең қолжетімділік толық тұрғыда қамтамасыз етілмеген. 30.12.2017ж. мектепке дейінгі ұйымдарда мектеп жасына дейінгі 145,2 мың бала тәрбиеленді – 1-6 жас балаларды мектепке дейінгі ұйымдарға қамту ОҚО-нда 86,8%-ды құрады.

Түркістан облысында 01.12.2019 ж. мектепке дейінгі мекемелерде 152,2 мың бала тәрбиеленуде, бұл ретте облыстағы мектепке дейінгі ұйымдардың балаларды қамтуы 96,4% құрады.

2019 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында мектепке дейінгі мекемелер саны 1453 бірлікті құрады, оның 470-і мемлекеттік (о.і. 274-і бала-бақшалар, 196-ы шағын орталықтар), 983-і жекеменшік балабақшалар.

2017-2018 жылдары Түркістан облысы бойынша 1 жастан 6 жасқа дейінгі МДМ балаларды қамту өсу үрдісі бар. 2018 жылы бұл көрсеткіш 3,1 пайыздық тармаққа өсті және 89,9%-ды құрады.

Түркістан облысы бойынша 2020 ж. мектепке дейінгі мекемелерде балаларды қамту - 100 пайызды (154,6 мың бала) құрады.

Түркістан облысындағы МДМ-нің балаларын қамту төмен болғандықтан, аймақта халық санының жоғары деңгейі байқалады.

Түркістан облысы бойынша 1444 балабақша, 310 қалалық жерде 86246 бала қамтылған және 1117 бала ауылдық жерде 105143 бала қамтылған.

Түркістан облысы бойынша 1376 балабақшаның 310-ы қалалық жерде орналасқан, 50987 баланы қамтитын және 90767 баланы қамтитын 10 балабақша ауылдық жерде орналасқан (37-кесте).

37-кесте – Түркістан облысында 3-6 жастағы балаларды мектепке дейінгі

тәрбиемен қамту (01.08.2020ж.)

Аудан, қала атауы	Жалпы мектепке дейінгі ұйымдар саны, бірлік	1-6 жастағы қамтылған балалар саны	1-6 жастағы балаларды қамту %	Кезекте тұрған1- 6 жастағы балалар саны
Облыс	1444	154632	100,0	8064
Бәйдібек	61	3880	100,0	349
Қазығұрт	82	9120	100,0	330
Мақтарал	109	10135	100,0	112
Жетісай	179	16444	100,0	120
Ордабасы	60	8511	100,0	493
Отырар	40	3299	88,9	560
Сайрам	98	12378	88,9	1129
Сарыағаш	220	25284	100,0	245
Келес	102	10570	100,0	999
Созақ	42	4413	100,0	45
Төлеби	72	6715	100,0	871
Түлкібас	72	6196	100,0	605
Шардара	43	4607	100,0	224
Арыс қ.	57	5700	100,0	46
Кентау қ.	96	12104	100,0	1041
Түркістан қ.	111	14276	100,0	895

Дереккөзі: Түркістаноблысының ЖАО мәліметтері

2018 жылғы 30 желтоқсандағы жағдай бойынша мектепке дейінгі ұйымдарда орын алуға 20,8 мың бала тіркелді, оның ішінде 8,7 мың – қалалық және 12,1 мың – ауылдық жерлерде.

Түркістан облысында 2019 жылдың 1 қаңтарына мектепке дейінгі ұйымдарда орын алуға 7,1 мың бала тіркелген, оның ішінде 1,5 мың – қалалық және 5,6 мың – ауылдық жерлерде.

Балалар кезектілігінің ең жоғары деңгейі Кентау қаласында – 1041, Сайрам – 1888, Келес- 999, Түркістан қаласында –895 бала.

Мектепке дейінгі ұйымдарда орын тапшылығын қысқарту үшін 1423 орынға 11 жекеменшік балабақша (Мақтарал-3,Шардара-1, Кентау-1, Түркістан-6) пайдалануға берілді.

Мектепке дейінгі білім беру мен балаларды тәрбиелеу көптеген отбасыларға табыс деңгейінің төмен болуына байланысты қолжетімсіз. Әсіресе ауылдық аумақтарда мектепке дейінгі білім берумен қамту мәселесі өзекті.

Мектепке дейінгі біліммен қамтамасыз ету мәселелерінен басқа, педагог қызметкерлердің біліктілігін арттыру мәселесі өткір тұр. 2019 жылдың 30 желтоқсанына мектепке дейінгі білім беру саласында жоғары санатты педагогтердің үлесі 29,8% құрады, бұл 2018 жылмен салыстырғанда 1,9% жоғары. Түркістан облысы бойынша 01.12.2019ж. жоғары дәрежелі қызметкерлердің үлесі 18,9% құрады, бұл 2018 жылмен салыстырғанда 0,4%-ға жоғары (38-кесте).

38-кесте – мектепке дейінгі тәрбие

Көрсеткіш атауы	Өлшем бірлік	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж.
Мектепкедейінгіоқуды (3-6 жас) қажетететінбалаларсаныназайтуүшінашылғанжаңаорындардыңүлесі	%	3,1	11,6	8,6
МДҰ жоғары және бірінші категориялы педагогика кадрларының үлесі	%	18,9	29,8	35,9
Жоғары педагогикалық білімі бар педагогтар үлесі	%	73,8	82,9	89,9

Дереккөзі: Түркістан облыстарының ЖАО мәліметтері

2020 жылғы жағдай бойыншаТүркістан облысында 3-7 жастағы мүмкіндігі шектеулі балалардың саны 6219 адамды құрады. Инклюзивтік білім берумен 904 бала қамтылып, қамту 15,1 %-ды құрады. Инклюзивтік білім беруге арналған жағдайы бар балабақшалардың үлесі 21,9%-ды құрады.

1-кесте

№	Ауда, қалаатауы	3-7жасара/ымүмкіндіктерішектеулібала саны, адам	Инклюзивтібілімберуменқамтылғанбалаларүлесі, %	Инклюзивтібілімберугежағдайжасалған бала бақшалардыңүлесі,%	7-18 жасаралығындағымүмкіндігішектеулібалалар саны, адам	Инклюзивтібілімберуменқамтылғанбалаларүлесі, %	Инклюзивтібілімберугежағдайжасалғанмектептерүлесі,%	Инклюзивтібілімберугежағдайжасаған бала бақшалар саны (арнайытоптар,логопункт)	Арнайытоптардағы бала саны	Инклюзивтібілімменқамтамасызетілгенбалалардың саны (3-7 жас)	Инклюзивтібілімменқамтамасызетілгенбалалардыңүлесі (%)	Инклюзивтібілімменқамтамасызетілгенжалпыбала - бақшаларүлесі (%)	Инклюзивтібілімменқамтамасызетілгенмемлекеттікбалабақшаларүлесі (%)
	Облыс	6219	15,1	21,9%	16457	23,9%	36,7%	56	382	904	17	5	21
1	Арыс қ	165	15,1%	16,1%	857	28,5%	23,2%	2	20	35	13	4,2	20
2	Кентау	333	0	0,0	2501	11,6%	29,7%	6	69	69	21	10,5	22
3	Сайрам	876	39,4%	50,0%	845	41,4%	57,6%	3	0	53	6	4	25
4	Түлкібас	295	17%	20,0%	472	13,1%	51%	10	79	126	43	23	56
5	Бәйдібек	207	19,2%	45,0	1186	17,6%	45,7%	3	27	50	25	14,2	20
6	Түркістан	446	11,7%	21,4%	884	29,8%	31,3%	11	25	93	21	14	43
7	Төлеби	166	4,1%	5,9%	858	12,2%	46,6%	4	42	64	38	7,4	15
8	Шардара	206	46,8%	14,3%	555	55,3%	52,5%	1	0	17	9	3	6
9	Отырар	142	45,7%	38,5%	769	36,9%	43,4%	3	60	76	54	11	15
10	Қазығұрт	228	0	0,0	894	30,5%	25%	6	60	145	64	9	47
11	Келес	268	0	0,0	2132	13%	31,4%	0	0	0	0	0	0
12	Сарыағаш	538	27,6%	43,8%	1319	13,2%	21%	0	0	0	0	0	0
13	Мактарал	200	0	0,0	885	34%	15,8%	0	0	0	0	0	0
14	Жетісай	762	15,3%	13,3%	803	40,8%	43%	0	0	0	0	0	0
15	Созақ	427	23,4%	40,0%	591	23%	40%	7	0	152	36	20	42
16	Ордабасы	123	30,1%	41,2%	906	40,9%	57,1%	2	0	24	20	4	14

2-кесте

№	Ауда, қалаатауы	0-18 ерекшеоқытудықажетететін бала саны	Инклюзивтібілімберугежағдайжасаған бала бақшалар саны (арнайытоптар,логопункт)	Инклюзивтітоптағы бала саны	Логопункты бар бала бақшалар саны	Логопунктегі бала саны	Жалпымектеп саны	Инклюзивтібілімберугежағдайжасағанмектептер саны (инклюзив,арнайысынып,логопункт)	Инклюзивтібілімменқамтамасызетілгенбалалардың саны (0-18 жас)	Инклюзивтібілімменқамтамасызетілгенбалалардыңүлесі (%) ( 0-18 жас)	7-18 ерекшеоқытудықажетететінбалалалр саны	Инклюзивтібілімберугежағдайжасағанмектептер саны (инклюзив,арнайысынып,логопункт)	Инклюзивтібілімменқамтамасызетілгенбалалардың саны (7-18 жас)	Инклюзивтібілімменқамтамасызетілгенбалалардыңүлесі (%) ( 7-18)	Инклюзивтібілімменқамтамасызетілгенмектептерүлесі (%) ( 7-18)
	Облыс	22431	58	69	25	453	887	365	5027	22,4	16314	384	4123	25	43,3
1	Арыс қ	874	2		1	15	38	13	159	18	689	13	124	15	34,2
2	Кентау	1269	6		0	0	64	23	288	22,6	899	23	219	25	35,9
3	Сайрам	3370	3		3	53	74	23	434	12	2395	23	381	16	31,1
4	Түлкібас	1130	10		3	47	60	32	397	35,1	806	32	271	34	53,3
5	Бәйдібек	709	3		1	23	49	31	172	19,6	486	31	122	19	63,3
6	Түркістан	1595	11	68	0	0	31	18	309	23,7	1114	18	216	20	58,1
7	Төлеби	1130	4	1	1	21	67	23	336	29,5	929	23	272	30	34,3
8	Шардара	1127	1		1	17	30	16	221	19,6	882	16	204	24	53,3
9	Отырар	715	3		1	16	40	22	460	64	556	22	384	69	55,0
10	Қазығұрт	1014	6		5	85	70	33	429	42,3	758	33	284	38	47,1
11	Келес	1213	0		0	0	63	16	315	25,9	872	16	315	37	25,4
12	Сарыағаш	1945	0		0	0	76	25	179	9,2	1311	25	179	14	32,9
13	Мактарал	1180	0		0	0	56	21	277	23,4	905	40	277	31	71,4
14	Жетісай	2835	0		0	0	70	33	243	8,5	1995	33	243	13	47,1
15	Созақ	1364	7		7	152	35	14	479	35,1	899	14	327	37	40,0
16	Ордабасы	961	2		2	24	64	22	329	34	821	22	305	37	34,4

2020 жылы облыста инклюзивтік білім берумен мектепке дейінгі ұйымдарда жоғары дәрежеде қамту Сайрам(50,0%), Бәйдібек(45,0 %), Созақ (40,0%), Ордабасы(41,2%), Сарыағаш (43,8 %), Отырар (43,8 %), аудандары байқалады. Мектепке дейінгі ұйымдарда инклюзивтік білім берумен қамтудың төмен көрсеткіштері Кентау (0,0%), Қазығұрт(0,0%), Келес(0,0%) қалалары, Төлеби (5,9%), Шардара (14,3%), Мақтарал(0,0%) аудандары тіркелген.

2-кесте –қалалар мен аудандар кесіндісінде

3-7 және жалпы 7-18 жастағы балаларды инклюзивтік білім берумен қамту(01.01.2020ж.)

Орта білім беру

2019-2020 оқу жылында жалпы орта білім беру ұйымдарында оқитын оқушылар саны – 481276 баланы құрап, 2018-2019 оқу жылымен салыстырғанда 28032 -ге өсті.

2019-2020 оқу жылында облыста 900 мемлекеттік күндізгі жалпы орта білім беру ұйымдары қызмет етті, онда 481276 бала білім алды, 2020-2021 оқу жылында 496927 оқушы білім алады деп күтілуде.

Облыстағы жалпы орта білім беретін мектептер 417 физика, 384 химия, 313 биология және 411 мультимедиялық-лингофонды, 87-география, кабинеттермен жабдықталған Жалпы жаңа модификациялық кабинеттердің үлесі 63,6%. Осыған қоса, облыста Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың 2016-2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарына сәйкес мектептерді робототехника сыныптарымен жабдықтау жоспарланып, 115 мектепке робототехника кабинеттері орнатылды.

Мектептерде оқу процесін автоматтандыру мақсатында 2018 жылы облыстық бюджеттен 195 мектепке 189 интерактивті панельдермен 1500 дана білім беру контенттерінен тұратын «BilimBook» ноутбуктары сатып алынды.

Түркістан облысынан TIMSS-2019 математикалық және жаратылыстану бағытындағы халықаралық зерттеуінің негізгі кезеңіне 2019 жылы 20 мектеп таңдап алынып, сәуір айында өтілді. Оның ішінде 14 ауылдық жерде, 6 қалалық жерде орналасқан мектептер. Аталған зерттеуге 4 және 8 сынып оқушылары қатысты. Облыста 4-сыныптар бойынша 582 оқушы (қазақ сыныбы – 512, орыс сыныбы - 70), 8-сыныптар бойынша 478 оқушы (қазақ сыныбы – 422, орыс сыныбы - 56), жалпы 20 мектепте 45 сыныпта 1060 оқушы зерттеуге қатысты.

PISA-2018 халықаралық зерттеуіне облыстағы 35 білім мекемесінен 820 білім алушы қатысып, жаратылыстану бағытынан – 373 (2015-430 бал), математика –401 (2015-433 бал), оқу сауаттылығынан – 368 (2015-400 бал) жинады. Бұл көрсеткіш республика көлемінде облыс 12 орында.

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі А. Ұ. Маминнің 2019 жылғы 24 қыркүйектегі жобалық офис отырысының қорытындысы бойынша берген апатты, апат алдындағы және үш ауысымды мектептерге тексеру жүргізу мәселесі жөніндегі тапсырмасын орындау мақсатында ҚР Білім және ғылым министрлігі және Түркістан облысы адами әлеуетті дамыту басқармасы облыстағы мектептерге зерделеу жұмыстарын жүргізіп, нәтижесінде қосымша 5 апаттық, 3 үш ауысымды мектептер анықталып, апатты мектептер саны 7-ге, үш ауысымды мектептер саны 5-ке жетті.

- Апатты мектептердің мәселелерін шешу туралы:

Түркістан облысының 2020 жылдың қорытындысымен 1 мектебінің құрылысын пайдалануға берілсе, 2021 жылы тағы да 3 мектептің құрылысын аяқтау жоспарланып отыр. Ал, 3 мектептің құрылысы 2023 жылға өтпелі.

- Үш ауысымды мектептердің мәселелерін шешу туралы:

2017 жылдан бастап үш ауысымды мектеп саны – 5 бірлікті құрады. 2020 жылдың соңында 1 мектебінің құрылысы пайдалануға берілсе, 2021 жылдың соңына дейін 2 мектептің құрылысын аяқтау белгіленсе, ал, қалған 2 мектебінің құрылысын 2022-2023 жылдары аяқтау жоспарлануда.

Қазіргі таңда, облыста 900 жалпы білім беретін мемлекеттік мектеп болса, 728-де (80%) спорт залы бар, ал қалған ыңғайластырылған мектептің 172-де (20%) спорт залы жоқ. 2020 жылдың соңына дейін 47 мектептің (спорт залымен) құрылыстары аяқталып, пайдалануға беріледі. Демек, 2020 жылдың соңына дейін ыңғайластырылған спорт залы жоқ мектептер саны 125-ке кеміп, спорт залы бар мектептер саны 775-ке (86%) жетеді.

2019-2020 оқу жылы жалпы оқушылар саны 481276 болса, оның 180540-сы (яғни 37,5%) мектеп жанында ашылған (6438) спорт секцияларына қамтылған.

Облыста балалар мен жасөспірімдер спорт мектептерінде және спорт клубтарында дене шынықтырумен және спортпен шұғылданатын балалар мен жасөспірімдер саны 50622, яғни 7-18 жас аралығында балалар санынан 10,5 % құрап отыр.

Дегенмен, мемлекеттік жекеменшік әріптестік арқылы және демеушілер есебінен спорт залы жоқ мектептерге спорт зал салу жұмыстары қарастырылуда.

Түркістан облысында қосымша білім беру ұйымдарының саны 44 болып, оған қамтылған балалардың саны 17081-ге, мектеп жанындағы үйірмелерге қамтылған балалар саны 271949-ге жетіп, жалпы оқушылар санының (289030) 62,0 пайызын құрайды.

Егер инклюзивті білім беру үшін жағдайлар жасайтын білім беру ұйымдарының үлесі 2019 жылы 37,7% болса, онда 2020 жылғы жағдай бойынша ол 43,3% -ға дейін өсті. 7-18 жас аралығындағы балаларды инклюзивті біліммен қамту -25%.

Инклюзивтік білім берудің ең жоғары көлемі Төлеби, Отырар, Ордабасы, Созақ, Қазығұрт аудандарында байқалады. Ең азы Арыс, Сарыағаш аудандарында (2 кесте).

Облыс бойынша ерекше білім беруді қажет ететін балаларға 30 арнайы білім беру ұйымдары (мектеп-интернаттары-7, 7 психологиялық-медициналық-педагогикалық кеңес беру мекемелері, 16 психологиялық- педагогикалық түзету кабинеттері) қызмет етеді. Ерекше білім беруді қажет ететін балаларға арналған арнайы 7 мектеп-интернаттың 1-уі есту қабілеті бұзылған балаларға арналған.

Сондай-ақ, облыста инклюзивті білімді және ерекше білім беруді қажет ететін балаларды сапалы біліммен қамту мақсатында жалпы 7 психологиялық-медициналық-педагогикалық кеңес беру мекемесі қызмет атқаруда.

Өз кезегінде, облыста ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды сапалы біліммен қамтамасыз ету мақсатында біраз жұмыстар атқарылды.

Атап айтар болсақ, Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 11 шілдедегі «Кемтар балаларды әлеуметтiк және медициналық-педагогикалық түзеу арқылы қолдау туралы» №343 Заңының 8 бабы 3 тармағына сәйкес психологиялық – медициналық - педагогикалық консультациялар (бұдан әрі-ПМПК)Сарыағаш, Мақтарал аудандары мен Түркістан қаласында және 2018 жылдың желтоқсан айында Сайрам, Төлеби аудандары мен Арыс қаласында ашылды.

Облыс әкімдігі мен «Дара» қоғамдық қоры «Әр алуан, бірақ тең: Қазақстанда инклюзивті қоғам құру» жобасының аясында Психологиялық-педагогикалық түзету кабинеттері және инклюзивті білім берудің Ресурстық орталықтар желісін кеңейту жөніндегі ынтымақтастық туралы Меморандумы аясында инклюзивті білім берудің Ресурстық орталығы Түркістан қаласындағы «Т.Бигельдинов атындағы №16 жалпы орта мектебінің» базасында ашылды. инклюзивті білім берудің Ресурстық орталығында арнайы педагог штаттары бөлінді.

Осы күнге дейін 15 аудан орталығында Психологиялық-педагогикалық түзету кабинеті жұмыс атқарса, бүгінгі күні Келес ауданынанда Психологиялық-педагогикалық түзету кабинеті ашылды.

Сондай-ақ, инклюзивті білім беруді дамыту мақсатында «Болашақ» Корпоративтік қорының «Әр бала мектепке лайықты» жобасы шеңберінде Түркістан қаласындағы №24 жалпы орта мектебінің базасында инклюзияны қолдау кабинеті ашылды. Бүгінгі таңда, инклюзивті қолдау кабинеті жаңа заманауи құрал-жабдықтармен қамтамасыз етіліп, 5 арнайы педагог штаттары бөлінді.

Техникалық және кәсіби білім беру

Облыста 2019-2020 оқу жылында 65 ТжКБ (техникалық және кәсіби білім беру) оқу орындары (оның ішінде 31-і мемлекеттік) жұмыс жасайды, онда 48947 адам оқиды (40-кесте).

Түркістан облысындағы техникалық және кәсіптік білім беру саласында 4192 инженер-педагогикалық қызметкер жұмыс істеген. Оның ішінде 3519 оқытушы, 735 өндірістік оқыту шебері. Педагогтардың 881-і жоғары санатты, 692-і бірінші санаты инженер-педагог.

40-кесте –техникалық және кәсіби білім беруінің негізгі көрсеткіштері (ТжКБ)

Көрсеткіштер атауы	2018-2019 жж.	2019-2020 жж.	2018-2019 жж.	2019-2020 жж.
Колледждер саны, бірлік	66	65
Оқитындар саны, адам	47831	48947
Қабылданды, адам	17730	16193
Бітіртіпшығару, адам	10193	10584
Педагогикалық қызметкерлер саны, адам	4303	4192

Дерек көзі: ҚР Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің мәліметтері

41-кесте –ТжКБ (техникалық және кәсіби білім беру) жүйесінің жекелеген көрсеткіштері

Көрсеткіштің атауы	Өлшем бірлігі	2018-2019жж	2019-2020жж
ТжКБ оқу орындарының түлектерінің оқудан кейінгі бірінші жылы жұмысқа орналасқандарының үлесі, соның ішінде	бірлік/ %	5206/76	5170/73,7
ТжКБ оқу орындарының жоғары және бірінші санатты оқытушылар саны	бірлік	1587	1501
Электрондық оқу жүйесін пайдаланатын ТжКБұйымдарының саны	бірлік	3	3
15-28 жастағы NEET саны	бірлік	-	-
ТжКБ типті жастағы (14-24 жас) жастарды қамту үлесі	%	11,8	11,9

Дереккөзі: Түркістан облысының мәліметтері

ТжКБ-ді (техникалық және кәсіби білім беру) модернизациялау аясында дуальдық оқыту жүйесі дамуға ие болып келеді. 2018-2019 оқу жылында дуальдық оқытуды 32 колледж жүзеге асырды, оның 22-і мемлекеттік колледж, 10 жекеменшік колледж.

2019-2020 оқу жылында 36 колледжде (23 колледж мемлекеттік, 13 колледж жекеменшік) дуальды оқыту жүйесі ендірілді.

Мемлекеттік 31 колледждің 26-сы, яғни 83,8%-ы жатақханамен қамтамасыз етілген. Барлық 31 мемлекеттік колледж, яғни, 100% асхана мен буфетпен жабдықталған.

Мемлекеттік 31 колледждің 29-і, яғни 93,5% спорт залмен қамтамасыз етілген, қажеттілігі 5,6%.

Мемлекеттік 31 колледждің 22-ы, яғни 70,9% типтік жобадағы ғимаратпен қамтамасыз етілген, 9 колледж (29,1%) ыңғайластырылған ғимаратта орналасқан.

Кентау көпсалалы колледжінде 300 орындық жатақхана, Сайрам ауданындағы №25 колледжінде шеберхана құрылысы, Созақ ауданындағы №1 колледжде 200 орындық оқу корпусының құрылысы аяқталды.

Денсаулық сақтау

Соңғы жылдары денсаулық сақтау саласында негізгі медициналық-демографиялық көрсеткіштерді жақсарту мен тұрақтандыру байқалады.

43-кесте. Денсаулық сақтау саласының негізгі көрсеткіштері

Көрсеткіштер	2018 ж.	2019 ж.	2020ж.
Ана өлім-жетімі, тірі туған 100 мың адамға шаққанда	10,3	9,1	14,5
Нәресте өлім-жетімі, тірі туған 1 000 бала шаққанда	8,6	7,6	10,8
Қатерлі ісіктерден болатын өлім-жетімі 100 мың халыққа шаққанда	45,2	46,27
0,2 - 0,6 % шегінде (15-49 жас шамада топта) АИТВ инфекцияларын таралуын ұстап тұру	0,08	0,007	0,11

Ана және сәбилер өлімі

2018, 2019 жылдардағы Түркістан облысы бойынша ана және сәбилер өлімі.

Зерттеліп отырған кезеңде демографиялық жағдайда оң қозғалыстар байқалған, өйткені 2018 жылы ана өлімінің көрсеткіші 10,3 болса, 2019 жылы 9,1-ге дейін төмендеді (республикалық орташа көрсеткіш – 17,4 құрайды).

Дегенмен, 2018 жылы ана өлімі көрсеткіші келесі аудандарда жоғары деңгейде қалып отыр: Қазығұрт – 36,6, Ордабасы – 30,9, Сарыағаш – 35,7, Келес – 63,4.

2019 жылы ана өлім-жітім көрсеткіші Қазығұрт ауданында – 33,4, Жетісай (Асықата) ауданында – 41,3, Келес ауданында – 62,1, Созақ ауданында - 70,7 деңгейінде тіркелген.

2019 жылы Түркістан облысы бойынша сәбилер өлім-жітім көрсеткіші 7,6 құрап, 11,6%-ға төмендеген (2018 ж.- 8,6). Республика бойынша 2018 және 2019 жылдары бірдей көрсеткіштер тіркелген болатын (10,3).

2019 жылы сәбилер өлім-жітімі бойынша Арыс қ. көрсеткіші – 11,2, Қазығұрт ауданы – 11,7 құрап, бұл облыс бойынша жоғары көрсеткіштер болған (қайтыс болған жері бойынша).

Негізгі әлеуметтік-маңызды аурулардың көрсеткіші

Түркістан облысы бойынша қан айналым жүйесі ауруларынан болатын өлім-жітім көрсеткіші 2018 жылы 119,1 құрады, 2019 жылы – 117,0 1,7%-ға төмендеді.

Түркістан облысы бойынша 2018 жылы туберкулезден өлім-жітімі – 2,3 құрады және 8%-ға төмендеді (2016ж. – 2,5). Туберкулезден өлімінің көрсеткіші бойынша көрсеткіш облыста жоғары Арыс ауданында –5,4, Кентау қаласында – 4,2 және Шымкент қаласында – 3,6.

2018 жылы Түркістан облысы бойынша туберкулезден өлім-жітім көрсеткіші – 1,3-ті құрады. 2019 жылы туберкулез ауруы бойынша өлім-жітім көрсеткіші – 1,0 құрады.

2018 жылы Түркістан облысы бойынша онкологиялық аурушаңдық көрсеткіші 95,14 құрады. 2019 жылы онкологиялық аурушаңдық көрсеткіші 79,53-ті құрады.

Қатерлі ісіктерден болатын өлім-жітім көрсеткіші 2018 жылы – 42,77, 2019 жылы – 46,27 құрады. 2019 жылы облыс бойынша жоғары көрсеткіштер Түлкібас ауданында – 64,3, Кентау қаласында – 65,9, Мақтаарал ауданында (Атакент) – 65,0 тіркелді

Түркістан облысы бойынша 15-49 жас аралығындағы топта АИТВ инфекциясының таралуының жоғары көрсеткіші Төлеби, Сайрам аудандарында және Кентау қаласында атап өтілді.

Осы жас тобында АИТВ-инфекциясының таралуының ең төмен көрсеткіші Арыс қаласында, Отырар ауданында байқалды.

2018 жылы 15-49 жас аралығындағы топта АИТВ-инфекциясының таралуы 0,08% құрады. 2019 жылы 15-49 жас аралығындағы топта АИТВ - инфекциясының таралуы 0,007% құрады.

Бағдарламалар бойынша жүргізілген профилактикалық іс-шаралар арқасында АИТВ-инфекциясы бойынша жағдай облыста тұрақтанды және індеттің шоғырланған сатысында тұр.

SWOT талдау

Күшті жақтары	Әлсіз жақтары
- Облыс халқының негізгі медициналық-демографиялық көрсеткіштерінің тұрақтануы мен жақсаруы, оның ішінде әлеуметтік мәні бар аурулар бойынша сырқаттанушылықтың төмендеуі; - Денсаулық сақтау объектілерінің қалпына келтірілуі және жаңа нысандардың салынуы; - Денсаулық сақтау саласын мемлекеттік қаржыландырудың ұлғаюы; - Стационарлық көмекті тұтыну деңгейі төмендеуде; - Скринингттік зерттеулердің қарқынды жүргізілуі; - Медициналық ұйымдардың материалдық-техникалық жарақталу деңгейінің жоғарылауы.	- Профилактикалық тексеру және ерте диагностиканың жүргізу сапасының төмен болуы; - Санитарлық көмек деңгейінің жеткіліксіздігі; - Халықтың салауатты өмір салтын дұрыс ұстамауы және аурулардың алдын алу, қоршаған ортаның қолайсыз жағдайларынан сақтанбауы.
Мүмкіндіктер	Қауіптер
- Медициналық және фармацевтикалық ғылымның дамуы, ауруларды диагностикалау мен емдеудің жаңа әдістерінің пайда болуы; - Денсаулық сақтау саласындағы басқарудың жаңа тиімді әдістерінің пайда болуы; - Денсаулық сақтау секторында ақпараттық технологияларды дамыту.	- Тікелей Қазақстанмен байланыста болатын шекарамен шектес елдердің аса қауіпті инфекциялардың таралуы бойынша эпидемиологиялық қолайсыз жағдайы; - Қазіргі заманғы медициналық жабдықтар мен фармацевтикалық препараттарға бағалардың өсуі; - Облыс аумағында аса қауіпті инфекциялардың табиғи ошақтарының болуы.

Сонымен, облыстың денсаулық сақтау жүйсінің негізгі проблемалары кадрдың тапшылығы мәселелері болып отыр. Әлеуметтік маңызы бар аурулар – онкологиялық ауруларды, туберкулезбен аурушаңдықты қоса алғанда халықтың аурушаңдық деңгейі жоғары, денсаулық қорғау мәселелеріндегі тиімділігі аз ведомствоаралық өзара іс-қимыл, халық тарапынан өз денсаулығына жауаптылықтың жеткіліксіздігі.

Емдеу-профилактикалық ұйымдарының, әсіресе ауылдық буынның материалдық техникалық базасы жеткіліксіз күйінде қалып отыр.

Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі мен облыс әкімі арасында 2020 жылға түзілген Меморандумда және Түркістан облысының 2016-2020 жылдарға арналған даму бағдарламасының 2020 жылға арналған жоспарына өзгерістер енгізу туралы көрсеткіштерді салалық министрлікке 2020 жылғы 10 тамыздағы №21/7935 және №21/7943 шығыс хаттарымен ұсынылған көрсеткіштердің бекітілуіне ықпал етуді ұсындық.

Алайда, бүгінгі таңға дейін жауап келмеді (Қосымша парақта).

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау

Түркістан облысы Өзін-өзі жұмыспен қамтыған халықтың жоғары деңгейі бар ҚР өңірлердің бірі болып табылады (ҚР өңірлері арасында 1 орын). 2019 жылы өзін-өзі жұмыспен қамтыған халықтың үлесі 361,4 мың адамды (46,1%) құрады. 2020 жылдың 2 тоқсанында өзін-өзі жұмыспен қамтыған халықтың үлесі 362,1 мың адамды (46,3%) құрады.

44-кесте. жұмыспен қамтылғандардың жалпы санынан өз бетінше жұмыспен қамтылғандардың үлесі, %

№	көрсеткіштердің атауы		жалпы ҚР бойынша	оның ішінде облыстар бойынша
№	көрсеткіштердің атауы		жалпы ҚР бойынша	Акмола	Актөбе	Алматы	Атырау	БҚО	Жамбыл	Қараганды	Қостанай	Қызылорда	Манғыстау	Павлодар	СҚО	Түркістан	БҚО	Нұр Сұлтан қ.	Алматы қ.	Шымкент қ.
1	жұмыспен қамтылған халықтың жалпы санынан өзін-өзі жұмыспен қамтыған халықтың үлесі	%	23,9	32,0	14,9	27,5	11,9	36,8	35,0	8,3	31,8	34,4	6,3	15,6	27,4	45,8	29,5	9,8	7,8	30,8

Дереккөздер: ҚР ҰЭМ статистика комитеті

Өзін – өзі жұмыспен қамтыған халықтың ең көп үлес салмағы 2019 жылы, одан әрі Сайрам ауданында – 56,6% (45,6 мың адам), Сарыағаш – 51,2% (39,3 мың адам), Келес – 49,3 % (27,9 мың адам), Мақтаарал ауданында 49,32% (26,2 мың адам).

Түркістан облысында өзін-өзі жұмыспен қамтыған халықтың 30,6%-ы ауыл, орман және балық шаруашылығында, 14,4%-ы– өнеркәсіп пен құрылыста, 55,0,%-ы– қызмет саласында болды.

Сонымен қатар, ауыл халқы арасында өзін – өзі жұмыспен қамтыған халықтың саны – 302,3мыңадамды құрады.

2020 жылдың 2 тоқсанында экономикалық белсенді халық 823,7 мың адамды құрады.

Жұмыссыздардың ең көп саны Сайрам 4292, Сарыағаш 4140 жәнеКентау қаласы 4556 адамды құрады.

Облыста 18511 жаңа жұмыс орны ашылды. Жұмыспен қамту орталықтары арқылы 2216 адам жаңа жұмыс орындарына орналастырылды(45-кесте).

45-кесте. Әлеуметтік қорғау саласының негізгі көрсеткіштері

Көрсеткіштер атауы	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж.
Жұмысқа орналасу мәселесі мен хабарласқан тұлғалардың санынан жұмысқа орналасқандар үлесі, %	79	76,0	х
Құрылған жұмыс орындар саны, оның ішінде тұрақты, бірлік	31001	29248	18511
Еңбекке қабілетті жастағы жұмысқа орналасу мәселесімен хабарласқан мүгедектердің жұмысқа орналасқандарының саны, адам	1944	2657	998
Тартылып отырған шетел жұмыс күшінің құрамындағы білікті мамандар үлесі, %	97,0	87,6	81,3

Дерек көзі: ЖАО мәліметтері

Жұмыспен қамту және жаппай кәсіпкерлікті дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған "Еңбек" мемлекеттік бағдарламасы аясында 2020 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша 43489 адам жұмысқа орналастыру шараларымен қамтылды, оның ішінде: жұмыссыздар – 24929 адам, өз бетінше жұмыспен айналысушылар – 5865 адам, жұмыс іздеушілер – 12697 адам, аз қамтылған азаматтар – 13931 адам. 407 адам шағын несие алды. Ішкі еңбек нарығын қорғау бойынша тартылатын шетелдік жұмыс күшінің құрамындағы білікті мамандардың үлесі жоспарланғаны70%, рұқсат берілгендері 81,3%.

46-кесте. «Еңбек» бағдарламасын жүзеге асыру нәтижелері

Көрсеткіштердің атауы	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж.
	69682	94820	39070
Қысқа мерзімді кәсіби оқыту	5440	5746	0
Кәсіпкерлік негіздеріне оқыту	1730	3901	0
Микрокредиттер беру	1160	1859	407
қаржы ұйымдары есебінен	1058	-	-
Гранттарды беру	181	7903	2567
Жаңа және бос жұмыс орындарына жұмысқа орналастыру	44097	57036	17289
Жастар практикасы	4305	6783	4571
Әлеуметтік жұмыс орындары	4529	4431	4108
Қоғамдық жұмыстар	5686	5596	14028

2019 жылы Түркістан облысында 171,8 мыңнан астам зейнеткер есепке алынды. Оның ішінде: 152 соғыс ардагері (2018 жылмен салыстырғанда 26 адамға аз) және 3339 оларға теңестірілген тұлғалар, 8,4 мың адам тыл еңбеккерлері, сондай-ақ 132 мыңнан астам көп балалы аналар, бұл 2018 жылмен салыстырғанда 1,3%-ға артық және 447 жастан жоғары жүз және жүзден артық, қалған 170 мыңнан астам адам жасына байланысты зейнеткерлер.

Түркістан облысында мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету және өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі 2012-2018 жылдарға арналған іс-шаралар жоспары шеңберінде әлеуметтік, көліктік және рекреациялық инфрақұрылым объектілерін паспорттауды жүргізу үшін аудандық, қалалық әкімдіктер жанынан жұмыс топтары құрылды.

Нәтижесінде 3428 нысанға паспорттау жүргізілді, оның ішінде 2890 нысан бейімделуден өтті. 2014-2020 жылдары жоспар бойынша 2763 нысан бейімделуден өтті. 2020 жылы 165 нысанға бейімдеу жоспарланған, 38 нысан бейімделуден өтті.

2018 жылы арнаулы әлеуметтік қызметтермен қамтылған азаматтардың үлесі 99,5 %, 2019 жылы – 99,0%, 2020 жылы 99,5% пайызды құрады.

2019 жылдың 1 сәуірінен бастап жаңа форматтағы атаулы әлеуметтік көмек көрсетілуде.

Енгізілген өзгерістерді ескеріп, жаңа форматтағы атаулы әлеуметтік көмек жан басына шаққанда орта табысы күнкөріс деңгейінің 70% аспайтын отбасыларға көрсетілуде. Кедейлік шегі мөлшерінің ең төменгі күнкөріс деңгейінің 50% - дан 70% - ға дейін артуы, атаулы әлеуметтік көмек көрсету тәртібінің және атаулы әлеуметтік көмек тағайындау кезінде отбасының табыстарын есепке алудың өзгеруі әлеуметтік көмек алушылардың едәуір өсуіне алып келді, олардың орташа алғанда 60% астам көп балалы отбасылар құрайды.

47-кесте – Әлеуметтік қорғау саласының негізгі көрсеткіштері

Көрсеткіштер атауы	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж.
Атаулы әлеуметтік көмек алушылар санынан еңбекке қабілеттілердің үлесі, %	21,9	25,3	24,4
Арнайы әлеуметтік қызметтер көрсетумен қамтылған тұлғалар үлесі (оларды алуға мұқтаж тұлғалардың жалпы санында), %	99,5	99,0	99,5
Жеке сала субъектілерімен ұсынылатын (соның ішінде үкіметтік емес ұйымдармен) арнайы әлеуметтік қызмет көрсетумен қамтылған тұлғалар үлесі , %	7,0	7,5	7,9
МАӘК алушылар саны, чел.	195620	632486
Тұрғын үй көмегін алатындар саны, жанұялар	4367	3405

Дерек көзі: облысының ЖАО мәліметтері

Мәдениет

Облыста 677 мәдениет және өнер нысаны бар болатын:251 клуб мекемесі, 390 кітапхана, 24 музей, 2 театр, 5 демалыс саябағы, 1 облыстық филармония, 1 «Оңтүстікфильм» мемлекеттік мекемесі, 1 мәдени және халық шығармашылығы орталығы, 1 сурет галереясы және 1 тарихи-мәдени мұраны қорғау, қалпына келтіру және пайдалану жөніндегі орталық, «Түркістан сарайы» бар.

48-кесте – Мәдениет нысандарының аумақта орналасуы

№	Көрсеткіш атауы	Өлшем бірлігі	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж.
1	Облыста өткізілген айтарлықтай әлеуметтік және мәдени іс-шаралардың саны	бірлік
2	1000 мың адамға шаққанда мәдени ұйымдарға келушілер саны	адам
	библиотекалар		235	240	240
	театрлар		61,7	62,5	63,7
	концерттік ұйымдар		75	46	47
	музейлер		794	794,5	794,5

Дерек көзі: ЖАО мәліметтері

Өңірдегі кітапхананың кітап қорында 5,8 млн. данадан кітап бар, оның ішінде 3,177 мың дана кітап мемлекеттік тілде. Облыстың мұражайлар қорында 173458 экспонат бар.

Тарихи-мәдени мұраның 1 663 нысаны күзетіледі, оның ішінде 1 453археология ескерткіштері және 210 сәулет ескерткіштері.

5 республикалық маңызы бар ескерткіштерге қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді.

2018 жылы мәдени мекемелерге келушілердің саны азайды, себебі қолда бар 22 мәдениет және өнер нысандарының 13-і Шымкент қаласында қалды.

2019 ж. өңірде 239 концерт өткізілді, театрларда 702 спектакль көрсетілді

Дене шынықтыру және спорт

Түркістан облысында 52 спорт түрі дамуда (26-олимпиада, 26-олимпиадалық емес).

2018 жылы Түркістан облысының спортшылары 52 спорт түрінен Қазақстан Республикасының чемпионаттары мен біріншіліктеріне қатысып, 387 алтын, 382 күміс, 365 қола медаль жеңіп алды.

Сонымен қатар, Азия чемпионаттарында спортшылар 73-алтын, 58-күміс және 38-қола медаль жеңіп алды. Әлем чемпионаттарында 32 алтын, 15 күміс, 16 қола медаль жеңіп алынды.

2018 жылдың қорытындысы бойынша 64 мемлекеттік спорт ұйымы мен кәсіпорындары тіркелген. Оның ішінде: 16 облыстық және 48 қалалық және аудандық спорт ұйымдары.

2019 жылғы статистикалық мәліметке сәйкес облыс аумағында 56 спорт түрі дамытылуда (28-олимпиадалық, 28-олимпиадалық емес).

2019 жылы облыс спортшылары 56 спорт түрі бойынша Қазақстан Республикасының чемпионаттары мен біріншіліктеріне қатысып, 273 алтын, 274 күміс, 292 қола медаль жеңіп алды.

Бұдан бөлек, Азия чемпионаттарында спортшылар 68-алтын, 44-күміс және 27-қола медаль жеңіп алды. Әлем чемпионаттарында 31 алтын, 20 күміс, 21 қола медаль жеңіп алынды.

2019 жылдың қорытындысымен облыста 67 мемлекеттік меншіктегі(Оның ішінде: 18 облыстық, 49 қалалық және аудандық) спорт мекемелері мен кәсіпорындары тіркеліп отыр.

49-кесте – Дене шынықтырумен және спортпен жүйелі айналысатын

барлық жастағы халықтың қамтылуы

№	Көрсеткіш атауы	Өлшем бірлігі	2018 жыл	2019жыл	2020жыл
11	Жүйелі түрде дене шынықтыру және спортпен айналысатын барлық жастағы халықты қамту	%	28,9	30,7	32,0
22	1000 адамға шаққанда халықтың спорт инфрақұрылыммен қамтамасыз етілуі	бірлік	26,7	28,4	28,7

Дерек көзі: Түркістан облысының ЖАО мәліметтері

2018 жылы Түркістан облысында 4264 спорт ғимараты тіркелген. Оның ішінде: 20 стадион, құрама командалардың оқу – жаттығу орталығы – 2, 34 спорт кешені, 29 спорт манежі(оның ішінде: футбол – 28, ат – 1), шаңғы базасы – 1, тир – 140,теннис корттары – 5, ипподром – 2, жүзу бассейндері – 24, спорт залдары – 824, жазықтық ғимараттар – 3146 және 37 салынған спорт залдары.

2018 жылдың қорытындысы бойынша дене шынықтыру және спортпен жүйелі түрде айналысатын 571 233 адамды құрады, бұл Түркістан облысы бойынша барлық жастағы халықтың 28,9% - ға жетті.

2018 жылдың қорытындысымен облыста дене шынықтыру және спортпен шұғылданатын барлық жастағы тұрғындар саны 571 233 адамды құрап, жалпы халықтың 28,9 %-ын құрады.

Салауатты өмір салтын насихаттау және бос уақытты тиімді пайдалану мақсатында балалар мен жасөспірімдер 4026 спорттық-бұқаралық іс-шаралар өткізді, оған 511456 адам қатысты, оның ішінде ауылдық жерлерде 3771 іс-шаралар, оған 402135 адам қатысты.

2019 жылы облыста 4413 спорт құрылысы жұмыс істеді, оның ішінде: 20 стадион, 2 құрама командалардың оқу-жаттығу орталығы, 39 спорт кешені, 84 спорт манежі 83 футбол манежі, 1 ат манежі), 1 шаңғы базасы, 140 атқыштар тирі, 12 теннис корты, 2 ипподром, 29 жүзу бассейні (50 метрлік – 1, 25 метрлік – 22, 25 метрден аз – 6), 846 спорт зал, жазықтықты құрылғылар 3200 (7 спорттық ядролар, 2209 спорттық алаңдар, 984 алаңдар), және 38 жапсарлас спорттық залдар.

Өткен жылмен салыстырғанда облыс бойынша спорт ғимараттарының саны 149 бірлікке артты. 5 спорт кешені, 7 теннис корты, 5 жүзу бассейні, 22 спорт зал, 54 жазықтықты құрылғылар, 55 спорт манежі, 1 жапсарлас спорттық залдар.

2019 жылдың қорытындысымен облыста дене шынықтыру және спортпен шұғылданатын барлық жастағы тұрғындар саны 618 361 адамды құрап, жалпы халықтың 30,7 %-ын құрады.

Салауатты өмір салтын насихаттау және бос уақытты тиімді пайдалану мақсатында балалар мен жасөспірімдер 4307 спорттық-бұқаралық іс-шаралар өткізді, оған 527226 адам қатысты, оның ішінде ауылдық жерлерде 3050 іс-шаралар, оған 382565 адам қатысты

SWOT – талдау

Күшті жақтары (S):

1. Белсенді, тапқыр адами капитал;

2. Еңбек қорларының барлығы, өнеркәсіп, құрылыс, ауыл шаруашылығы саласында инженерлік-техникалық мамандарды дайындау бойынша көп салалы ЖОО болуы;

3. АӨК қажеттілігі үшін жоғары білікті мамандар даярлау;

4. Тұрғындар санының тұрақты өсуі.

Мүмкіндіктері (O):

1. Денсаулық сақтау нысандарын салу, материалдық- техникалық қамсыздандыру және білікті мамандармен қамтамасыз ету арқылы медициналық көмек қол жетімділігін және сапасын қамтамасыз ету;

2. Қоғамның заманауи нарықтық жағдайларға бейімделуі;

3. Заманауи медициналық нысандарды салу үшін қаржыландыруды арттыру, соның ішінде мемлекеттік және меншік серіктестік қағидаларында;

4. Жас мамандарды жұмыс орнына бекіту бөлігінде жұмыстарды күшейту

Әлсіз жақтары (W):

1. Экономиканың барлық салаларында білікті кәсіби мамандардың тапшылығы;

2. Әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінің тапшылығы;

3. Әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінің әлсіз материалдық-техникалық базасы;

4. Бір тұрғынға шаққандағы білім беруді қаржыландырудың төмен деңгейі;

Аналар және сәбилердіңжоғары өлім-жітімі;

6.Өзін-өзі жұмыспен қамтудың жоғары деңгейі.

Қатерлер (T):

Жалпы саланың өнімділігін төмендететін, экспорттық әлеуетті төмендетуі мүмкін жануарлар және өсімдіктердің ауруларының таралуы;

2. Ауыл халқының білім беру, денсаулық сақтау, мәдениет және спорт қызметтеріне әркелкі қолжетімділігі ауылдық аудандарда адами әлеуетті төмендетеді;

Сапалы білім алу, жұмысқа орналасу, баспанамен қамту проблемалары;

4. Жұмыссыздық деңгейінің өсуі.

Әлеуметтік саладағы проблемалар:

Мектепке дейінгі білім беру:

Мектепке дейінгі ұйымдарда орын тапшылығы проблемасы өткір тұр;
Ауылдық жерде мектепке дейінгі білім беруге төмен қолжетімділік;
Категориясы жоғары деңгейдегі педагогтардың төмен үлесі.

Орта білім беру:

Қоғамныңоқытудың инклюзивтік жүйесін төмен қабылдауы;
Үйде қашықтықтаинклюзивтік оқыту бойыншамұғалімдердіңбіліктілік деңгейінің жетімсіздігі;
01.2008 жылғы №77 ҚРҮҚ жалпы білім беретін мектептерде дефектолог штатық арастырылмаған болатын. Аталған түйінді мәселені шешу үшін ҚР Заңының 8-бабы 3 тармағына сәйкес (60 мың балаға) психологиялық-медициналық-педагогикалық мекеме ашу, қосымша бюджеттік қаражат бөлу туралы мәселені қарау; үйде қашықтықтан инклюзивтік білім беру бойыншамұғалімдердіңбіліктілік деңгейін көтеру қажет;
Апатты және бейімделген мектептердің болуы;
Жалпы білім беру мектептерінде оқушы орындарының тапшылығы, үш ауысымды мектептердің болуы;
Бір тұрғынға шаққандағы білім беруді қаржыландырудың төмен деңгейі;
Жалпы білім беру мектептерінің нашар материалдық-техникалық базасы. Әр бесінші мектепте асхана немесе буфет жоқ. Мектеп асханаларының жабдығы мен дүние-мүлкінің тозуы 80% құрайды. Мектептердің 47,5% спорт залдары жоқ. Мемлекеттен қаржыландырылатын балаларды мектепке дейін жеткізу бағдарламасы жоқ;
Балалар және мектеп қоғамдық ұйымдарының дамымағандығы.

КжТБ (Кәсіптік және техникалық білім):

- Оқу үрдісі және өндірісте тәжірибе алу мүмкіндігі арасындағы байланыстың болмауы;

- КжТБ(Кәсіптік және техникалық білім) мекемелерінің материалдық-техникалық базасының нашарлығы;

- Жатаханаларда орын тапшылығы;

- Шығарылатын мамандардың біліктілігінің нарық талаптарына сай болмауы.

Денсаулық сақтау:

Ана және сәбидің жоғары өлім – жітімі;
Дәрігерлер және орта медициналық персоналдың жетіспеушілігі. 10 000 адамға шаққандағы дәрігерлермен қамтамасыз етілу орташа республикалық деңгейден төмен және 33,3 бірлікті құрайды (ҚР бойынша – 39,5 бірлік);
Облыста амбулаторлық-емханалық және стационар мекемелерінің қуаттылығының жетіспеушілігі проблемасы өткір тұр. 10 000 адамға шаққандағы облыстың амбулаторлық-емханалық ұйымдарының жоспарлы қуаттылығының көрсеткіші ел бойынша ең төмен болып табылады және ауысымына 74,1 келіп кетуді құрайды (ҚР бойынша орташа – 122,3).
Денсаулық сақтау мекемелерінің әлсіз материалдық-техникалық жабдықталуы.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау:

- өзін-өзі жұмыспен қамтудың жоғары деңгейі;

- орташа республикалық мәндермен салыстырғанда жан басына орташа табыстардың төмен деңгейі;

- білікті мамандардың тапшылығы;

Мәдениет:

- мәдениет нысандарына инвестициялардың төмен көлемдері;

- мәдениет нысандарының нашар материалдық техникалық базасы;

- апатты жағдайдағы мәдениет нысандарының болуы.

Денешынықтыру және спорт:

Материалдық-техникалық база және спорт инфрақұрылымы деңгейінің төмендігі.

Облыстық олимпиада резервті спорт мектептерінің көбінде жеке материалдық-техникалық базасы жоқ;

Облыстағы көптеген спорттық ғимараттар жеке меншікке берілген, олар заманауи мүліктер мен жабдықтар алуға, оларды тиісті техникалық қалпында ұстауға қызығушылық танытпайды. Әрекет етіп жатқан спорттық ғимараттардың көпшілігі техникалық пайдалану, халықаралық регламенттер және жарыстар мен оқу-жаттығу процесін өткізу ережелері бойынша жетілдірілген нормативтер мен талаптарға сәйкес келмейді.

Спорттық ғимараттар ғана емес, сондай-ақ ұйымдарға, оқу орындарына, халықтың тұрғылықты жеріне және облыстың ауылдық аймақтарында спорттық мүліктер мен жабдықтардың жетіспеушілігі бар.

Бұқаралық және балалар-жасөспірімдер спортының нашар дамуы

Халықтың тұрғылықты жері бойынша жұмыстың жолға қойылуы төмен, жасөспірімдер клубының желісі айтарлықтай дамымаған, тұрғылықты жерлердегі және халық демалатын орындардағы ғимараттар тиісті деңгейде емес. Қолданыстағы спорт нысандары облыс халқының көпшілігі үшін қолжетімсіз болып отыр. Азаматтардың жүйелі болып тұратын дене шынықтыру және спорт сабақтарына белсенді түрде қатыспауы да өзекті мәселе болып отыр.

Қазіргі талаптарға жауап беретін ғылыми спорт базасының жоқтығы, білікті мамандардың тапшылығы;

1) Спорт саласында білікті кадрларға мұқтаждығы байқалады;

2) Облыстың ауылдық округтарында спорт жөніндегі әдіскерінің толық қамтамасыз етілмеуі;

3) Спорттық ғимараттарды техникалық тұрғыдан пайдаланатын мамандар жоқ, жоғары оқу орнының түлектерін дайындау деңгейі қазіргі талаптарға жауап бермейді.

Спорт саласы бәсекелестік өте жоғары сала болып табылады, оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру әдістемесіндегі барлық су жаңа дайындамалар, функционалды және физикалық мүмкіндіктердің артуы, спортшыларды оңалту және қалпына келтіру стратегиялық материал болып табылады, бұларды өзге елдерден сатып алу мүмкін емес.

Қоғамдық қауіпсіздік және құқықтық тәртіп

2018 жылдың қорытындысы бойынша Түркістан облысы бойынша 10 мың адамға шаққанда қылмыс деңгейі 55,7, 2019 жылдың қаңтар-маусым айларында 28,1 жағдайды құрады.

51-кесте- қылмыстылық деңгейі

(10 000 халыққа шаққанда)

№	Көрсеткіштер атауы	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж. 7 айына
1	Түркістаноблысы	55,7	28,1	34,1

Дереккөз: Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің Түркістан облысы бойынша басқармасының деректері бойынша

Ең көп қылмыс Шымкент қаласында (19 433), Түркістан қаласында (2 434), Сарыағаш (2 285), Мақтаарал (1 717)және Сайрам (1 079) аудандарында тіркелген.

Түркістан облысы бойынша 2018-2019 жылдары жасалған қылмыстар саны-21,4% - ға қысқарды.2019 жылы аса ауыр қылмыстардың саны 2018 жылмен салыстырғанда -30,6% - ға қысқарды, ауыр қылмыстардың өсуі +29,1% - ға өсті.

Ең көп қылмыс Түркістан (751), Кентау (397), Жетісай (423), Сарыағаш (508) және Сайрам (448) аудандарында тіркелген.

52-кесте – Тіркелген қылмыстар туралы мәліметтер,

оның ішінде ауыр және аса ауыр

ІІБҚБ	2018 ж.			2019 ж.
	2018 ж.			2019 ж.
	барлығы	ауыр	аса ауыр	барлығы	ауыр	аса ауыр
Арыс	255	22	4	345	32	3
Бәйдібек	94	13	1	98	6	0
Қазығұрт	223	20	1	185	21	3
Кентау	257	17	2	397	49	5
Жетісай	389	25	1	423	50	3
Мақтаарал	268	10	1	243	16	2
Ордабасы	274	20	8	228	22	5
Отырар	109	3	1	102	4	1
Сайрам	561	57	7	448	42	4
Келес	278	19	7	201	25	3
Сарыағаш	965	46	12	508	73	3
Созақ	185	7	1	146	11	2
Төлеби	253	31	0	251	23	2
Түркістан қаласы	1172	77	9	751	104	3
Түлкібас	211	10	3	178	28	4
Шардара	184	7	0	141	11	0
Облыс бойынша	5911	402	62	4647	519	43

Түркістан облысы бойынша тіркелген қылмыстар құрылымында пәтер ұрлығы ең көп үлеске ие болды (10,2%).

Жалпы облыс бойынша жол-көлік оқиғаларының (ЖКО) саны, қаза болғандар мен жараланғандардың саны азаю үрдісіне ие болды.

Түркістан облысында жол-көлік оқиғалары (ЖКО) деңгейінің төмендеуі сақталды.Егер 2018 жылы ЖКО деңгейі 100 мың адамға шаққанда 14,7 бірлікті құраса, 2019 жылы – 14,9 бірлік.

Өңірде жол-көлік оқиғаларының ең көп таралған түрлері: жаяу жүргіншіні қағып кету (27%), көлік құралдарының соқтығысуы (16,0%) және аударылу салдарынан (13,5%) болды.

Жалпы Түркістан облысы бойынша қаза болғандар мен жараланғандар санының ұлғаю үрдісі байқалды (2018 жылы – 96 адам, 2019 жылы – 88 адам).Жол-көлік оқиғаларының (ЖКО) саны, қаза болғандар мен жараланғандардың саны азаю үрдісіне ие болды.

53-кесте –қылмыстар пен жол-көлік

оқиғаларының саны

Көрсеткіштер атауы	2018жыл	2019 жыл
Тіркелген қылмыстар саны, бірлік	5911	4647
Оқиғалар саны, бірлік	483	395
Қаза тапқандар саны, адам	92	88
Жараланғандар саны, адам	671	544

Дерек көзі: ҚР ҰЭМ Статистика комитеті

Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардың алдын алу, ауырлығын төмендету және зардаптарын жедел жою

Түркістан облысы еліміздің әр түрлі табиғи апаттарға бейім өңірлерінің бірі болып табылады.Облыс аумағында су тасқыны, дауыл желдері, нөсер жаңбыр, қарлы борандар, боран, қатты ыстық және құрғақшылық, сел ағындары, сырғыма, қар көшкіні, жер сілкінісі қаупі бар.

Облыс аумағы жер сілкіну мүмкіндігі 6-дан 8 балға дейін жоғары сейсмикалық белсенділік аймағында орналасқан.Оңтүстік аймақта таулы жерлерге іргелес жоталар бойынша қарқынды геодинамикалық процестер жүруде.Жағдай облыста құрамында ураны бар шикізатты өндіру жүзеге асырылып жатқандығымен күрделене түседі, ол бірқатар жағдайларда айтарлықтай қарқынды техногендік жағдайларға алып келуі мүмкін.Түркістан облысы Республиканың ең тығыз қоныстанған өңірі болып табылады, оның аумағы 117,3 мың шаршы км құрайды.Облыста жер сілкінісі аймағына түсетін 13 аудан, 3 қала, 879 ауылдық елді мекен бар.

Неғұрлым сейсмикалық қауіпті учаскелерде Төлеби, Қазығұрт, Сарыағаш, Түлкібас, Мақтаарал, Созақ, Ордабасы, Шардара, Арыс аудандары мен Бәйдібек ауданы, сондай-ақ Кентау және Түркістан қалалары аумағының бөліктері орналасқан.

Жер сілкінісі адам шығыны мен ғимараттардың бұзылуына әкелуі мүмкін. Арыс, Түркістан т/ж торабындағы коммуналдық-энергетикалық желілердегі қираулар жаппай өрттер тудыруы мүмкін.20 наурыз бен 20 маусым аралығында Сырдария, Келес, Бадам, Арыс, Бөген, Сайрамсу өзендерінде су тасқыны мен су тасқыны пойыздарының қозғалысын бұзуға әкеліп соқтыруы мүмкін.

Көктемгі су тасқынының пайда болуы нәтижесінде, тауларда, Түлкібас, Төлеби, Сайрам, Арыс, Ордабасы, Сарыағаш, Қазығұрт аудандары мен Бәйдібек ауданы аумағында қатты жаңбыр мен мұздың еруіне байланысты.Түркістанда 143,7 мың халқы бар ауданы 16,7 шаршы км су басу аймақтары туындауы мүмкін.Су тасқыны мен су басудың ең ықтимал уақыты: 20 наурыздан 20 мамырға дейін.

Көктемгі су тасқыны ғимараттардың, жолдар мен көпірлердің бұзылуына, бірқатар аудандардың энергиямен жабдықталуының бұзылуына, байланыс пен хабарландыруды басқару жүйелерінің ішінара бұзылуына, ауыл шаруашылығы егістіктерінің жойылуына әкелуі мүмкін.

Су тасқыны, су басу және су басу қаупі бар өзендер мен су қоймаларының жайылмалары:

- Арыс өз., ақ-су өз., Келес өз., Бадам өз., Боралдай өз., Сайрам-су өз., Сырдария;

- Шардара су қоймасы, Бөген су қоймасы, Бадам су қоймасы, Қапшағай су қоймасы.

Су тасқыны мен су тасқынына қарсы іс-қимыл шеңберінде жергілікті атқарушы органдар, жеке және республикалық меншіктегі су шаруашылығы құрылыстарының иелері платиналарды, бөгеттерді, су қоймаларын абаттандыру, нығайту, ағымдағы және күрделі жөндеу бойынша жұмыстарды жүзеге асырды.Сондай-ақ өзен арналарының бұталарын кеңейту, түбін тереңдету, түзету және бұталардан тазарту бойынша жұмыстар жүргізілді.

Түркістан облысының су тасқыны қаупі бар учаскелері мен объектілерінің паспортында су басу қаупі бар аймаққа 1000-ға жуық әлеуметтік нысандар, 10000 мыңнан астам адам тұратын тұрғын үйлер түсетін 80 су тасқыны қаупі бар учаскелер анықталды.

Су тасқыны қаупі бар 80 учаскенің 72 учаскесі су басу қаупін төндірді, осыған байланысты су тасқыны мен су тасқынына қарсы іс-шаралар белгіленді.

Аудандар мен қалалардың өңірлік бөлінісінде бөгеттер салу, жағалауды бекіту және арнаны түзету жұмыстары Арыс қаласында, Шардара, Ордабасы, Сайрам, Сарыағаш, Қазығұрт, Отырар, Төлеби, Түлкібас аудандарында және Бәйдібек ауданында орындалды.

Облыста сел қаупі бар 92 жер учаскесі анықталды.

Облыс аумағында сел көріністері негізінен Бадам, Донгустау, Сайрамсу, Машатсу, Ақсу, Балдыбрек, Өгем және Жабағлысу өзендерінде байқалады.

Облыс орталығының гидрометеорология бойынша бақылаулары бойынша қысқы кезеңде темір жолдың жекелеген учаскелерінде және автожолдарда қар құрсауында қалуы мүмкін.Қиын жағдай жергілікті жердің төмен учаскелерінде және тау асуларында, сондай-ақ ауыл жолдарымен байланысты елді мекендерде және олар бойынша қозғалыстың төмен қарқындылығында қалыптасуы мүмкін.

Қысқы кезеңде автомобиль жолдарында қар басу мүмкін: жергілікті маңызы бар 27 учаскеде, ұзындығы 383,5 км.Республикалық маңызы бар жолдарда-11 бірлік, жергілікті маңызы бар жолдарда-7 бірлік жылыту пункттері бар.

Қар көшкіні Қазығұрт, Төлеби және Түлкібас аудандарының тауларында болуы мүмкін.Көшкін қаупі бар 10 учаске бар, онда 217 адам тұрады, 71 үй,1 мектеп, 1 демалыс үйі орналасқан.

Дауыл желдері байланыс, электр желілері мен ағаштардың тіректерінің жаппай құлауына әкелуі мүмкін, бұл айтарлықтай материалдық шығынға, халықтың тіршілігінің бұзылуына әкелуі мүмкін.

Ауа температурасының күрт төмендеуі әуе байланысы мен электрмен жабдықтау желілерінің айналуына әкелуі мүмкін, бұл сымдардың жаппай үзілуіне әкелуі мүмкін.

Өрттің пайда болуы ең қауіпті табиғи төтенше жағдайлардың бірі болып табылады.Өрт қауіпті маусым кезеңінде сәуір-қазан айлары аралығында облыс аумағында 3200 ш. км, оның ішінде орман 200 ш. км, дала 3000 ш. км өрттер туындауы мүмкін.Өрт пайда болған аймақтарда 140,7 мың адам болуы мүмкін.

SWOT-талдау:

Күшті жақтары	Мүмкіндіктері
Тұрғындардың ішкі істер органдарына сенімінің артуы; Апаттылық көрсеткішінің төмендеуі; Мерт болғандар жарақат алғандар санын азайту; Наша пайдаланушылар санын азайту.	Азаматтар көп жиналатын орындарға бейне бақылау жүйелерін енгізу; Аса қауіпті жол учаскелерінде қауіпсіздікті күшейту, облыстың жол желілерінде ЖКО шоғырланатын ошақтарды жоюды қоса есептегенде.
Әлсіз жақтары	Қауіптер
Қылмыс деңгейінің артуы ; Көлік құралдарының қауіпсіз қозғалысын қамтамасыз ететін жол инфрақұрылымының дамымағандығы; Төтенше жағдайларға қарсы тұру инфрақұрылымы нысандарының аяқталмағандығы.	Табиғи және техногенді сипаттағы төтенше жағдайлардың пайда болуы; Жолдарда апаттылықтың артуы.

Бағыттың проблемалары:

облыста тасқындарға қарсы тұру инфрақұрылымының аяқталмағандығымен байланысты оны шешу проблемасы бар. Сутасуға қарсы қорғаныс дамбыларының құрылысын салу, Жабағлы су, Сайрам су, Жігергенсай, Балдырбек, Қаржансай, Бадам, Машат су, Арыс, Қарашық, Баялдыр, Өген, Келес, Шарбұлақ, Жіңішке өзендерінің арнасын жөндеу және бекіту қажет;
селге қарсы инфрақұрылым құрылысының аяқталмауы сияқты мәселелер бар. Селөткізгіш және селбағыттаушы ғимараттардың құрылысын салу керек;
жылжымаларға қарсы тұру инфрақұрылымында мәселелер бар. Қар тоқтатушы, қар реттеуші, тежеуші, өткізуші, тоқтатушы инженерлік құрылғылар салу қажет;
көшкінге қарсы әрекет инфрақұрылымын дайындау жұмыстары соңына дейін аяқталмаған. Көшкінге қарсы тіреу, анкерлік ғимараттар мен кедергілерді осындай ғимараттары жоқ жерлерде салу қажет.
облыста сейсмикалық күшейтуді керек ететін ғимараттар, нысандар бар. Атап айтқанда, мектептер (4 бірлік), тұрғын үйлер (2 бірлік).
Облыста облыс орталығы мен ауылдық аудандар, қалалар арасындағы байланыс пен құлақтандыруды басқару жүйесі едәуір дәрежеде бұзылған, Облыстың 702 елді мекеніне құлақтандыру жүйесі құралдарын орнату талап етіледі.
Өртке қарсы әрекет саласында облыста 53 өрт сөндіру депосын, 22 өрт сөндіру орнын салуды қажет етеді.
Су нысандарында төтенше жағдайларды болдырмау мақсатында Көксарай контррегуляторында 3-разрядты су-құтқару бекеттерін салу керек.

БАҒЫТ: Инфрақұрылым

Құрылыс

Облыс халқы санының жоғары өсу қарқыны өңірдегі құрылыс қызметінің қарқынды дамуына алып келеді.2019 жылғы қаңтар-желтоқсандағы құрылыс жұмыстарының ең көп көлеміберу құрылғыларының (42758,5 млн.теңге), автомагистральдардың, көшелердің, жолдардың, темір жолдардың, Көпірлер мен тоннельдердің (39147,4 млн. теңге), оқу орындарының (30325,6 млн. теңге), тұрғын үйлердің (23798,8 млн. теңге) және ауыл шаруашылығы ғимараттарының (10151,9 млн. теңге) құрылысында орындалды.

54-кесте-құрылыс қызметін дамытудың негізгі көрсеткіштері

Көрсеткіш атауы

2018 г.

2019 г.

2020 г.

Тұрғын үйлерді іске қосу (жалпы алаңы мың м2)

387,8

620,3

620,4

2019 жылғы қаңтар-желтоқсанда ағымдағы жөндеу жұмыстарының көлемі 2018 жылмен салыстырғанда 73,9% - ға артып, 21007,9 млн.теңгені құрады. Күрделі жөндеу және құрылыс-монтаж жұмыстары бойынша құрылыс жұмыстарының көлемі өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 65% - ға және тиісінше 20,2% - ға ұлғайды.

2019 жылғы қаңтар-желтоқсанда 3244 объектінің құрылысы аяқталды, оның ішінде 2837 тұрғын және 407 тұрғын емес мақсаттағы объектілер.

Әлеуметтік-мәдени мақсаттағы объектілер пайдалануға берілді:

- жалпы білім беретін мектептер-27;

- мектепке дейінгі ұйымдар -21;

- амбулаториялық-емханалық мекемелер-7.

2019 жылғы қаңтар-желтоқсанда тұрғын үй құрылысына 69398,8 млн. теңге инвестиция бағытталды. Негізгі капиталға салынған инвестициялардың жалпы көлемінде тұрғын үй құрылысында игерілген қаражат үлесі 15,7% - ды құрады.

2019 жылғы қаңтар-желтоқсанда тұрғын үй құрылысын қаржыландырудың негізгі көзі үлес салмағы 52,8% құрайтын құрылыс салушылардың меншікті қаражаты болып табылады.

2019 жылғы қаңтар-желтоқсанда пайдалануға берілген тұрғын үйлердің жалпы ауданы 620,4 мың шаршы метрді құрады, оның ішінде жеке құрылыс салушылар 390 мың шаршы метрді құрады. 2018 жылға қарай іске қосылған тұрғын үйдің нақты көлем индексі 160% - ды құрады.

2019 жылғы қаңтар-желтоқсанда тұрғын ғимараттардың жалпы алаңының 1 ш. м.құрылысына жұмсалған орташа нақты шығындар 88,4 мың теңгені және жеке құрылыс салушылар салған тұрғын үйлерде 76,3 мың теңгені құрады.

Жолдар мен көліктер

Шекара маңындағы орналасқан жері, ірі халықаралық дәліздердің бойында орналасуы және халықтың көп саны аймақтың экономикасындағы көліктің рөлін атап көрсетеді. 2019 жылы Түркістан облысы бойынша ЖӨӨ – дегі саланың үлесі-6,8%. Салада жұмыспен қамтылғандардың жалпы санының 7% - ы немесе 81,5 мың адам жұмыспен қамтылған.

8 – сурет-2019 жылғы Түркістан облысы және басқа өңірлер бойынша

ЖӨӨ-дегі көлік үлесі

Түркістан облысы бойынша 2019 жылы тасымалданған жүк көлемі 2018 жылмен салыстырғанда 6,5% өсті. Жүк айналымы 2018 жылғы деңгейіне 103,4% құрады.

Осы уақыт аралығында автомобиль көлігімен тасымалданған жолаушылар 2018 жылға қарағанда 3,4% артық. Жолаушы айналымы 2018 жылғы деңгейіне 108,2% құрады.

9 – сурет. Түркістан облысы бойынша автомобиль және әуе көлігінің жүк айналымы және жолаушылар айналымы

Автомобиль көлігі және жолдар

Түркістан облысы бойынша қоғамдық жолаушылар көлігі қызметін 1333 автобус (шағын автобустар) 44 тасымалдаушы көрсетеді. Бүгінгі таңда облыстың маршруттық желісі 343 бағыттан тұрады.

Қазіргі уақытта облыстың елді мекендерінің 97,1% (744 бірлік) автомобиль жолаушылар маршруттық желісімен қамтылған, мұнда жол жағдайлары қоғамдық жолаушылар тасымалын ұйымдастыруға мүмкіндік береді және қажеттілік бар. Облыста автовокзалдар мен автостанциялар тізіліміне 5 автовокзал, 25 автостанция және 4 жолаушыларға қызмет көрсету пункті енгізілді.

54-кесте – Түркістан облысы бойынша автомобиль көлігі дамуының

негізгі көрсеткіштері

Көрсеткіштер атауы	2019 ж.	2018 жылмен салыстырғанда өсім
Жүк тасымалданды, млн. тонна	Х	6,5%
Жүк айналымы, млн. тонна	Х	3,4%
Жолаушылар тасымалданды, млн. адам	Х	3,4%
Жолаушылар айналымы, млн шқ	Х	8,2%

Түркістан облысының жалпыға ортақ пайдаланымдағы автокөлік жолдарының ұзақтығы 17 364,4 шқ. құрайды. Оның ішінде: республикалық маңыздағы жолдардың ұзақтығы –801,7 шқ., облыстық маңыздағы жолдар –4 165,7 шқ, аудандық маңыздағы жолдар –1 795,6 шқ., елді-мекен көшелері – 10 601,4 шқ.

31.07.2020 ж. жайңдаій бойынша жақсы және қанағатты жағдайдағы облыстық және аудандық маңызы бар жолдардың үлесі 74,1%, қанағатсыз – 25,9%. 2020 жылдың жоспары ретінде – 77,6% болып белгіленген.

Теміржол көлігі

Түркістан облысындағы теміржолдардың ұзақтығы 915,6 шқ құрайды. Облыс аумағын Өзбекстан, Ресей Федерациясы қалаларға жетуге мүмкіндік беретін алыс жолдағы пойыздар басып өтеді.

Түркістан облысы бойынша автомобиль жолдарымен қамтамасыз етілмеген елді мекендер халыққа әлеуметтік маңызы бар «Түркістан-Бадам» және «Түркістан-Сарыағаш» теміржол маршруттары қызмет көрсетеді.

Аталған бағыттар бойынша пойыз аптасына 5 рет қатынайды.

Әлеуметтік маңызы бар қала маңындағы темір жол маршруттарына 2020 жылға 268 млн. теңге көлемінде субсидия бөлінді. 2020 жылдың басынан бері «Түркістан-Бадам» бағыты бойынша 8932, "Түркістан-Сарыағаш" бағыты бойынша 8919 жолаушы тасымалданды, сондай-ақ 2020 жылдың өткен кезеңінде 67 000 мың теңге игерілді.

Бүгінгі таңда "Түркістан-Бадам" бағыты бойынша билеттің құны - 634 теңге, ал "Түркістан-Сарыағаш" бағыты бойынша билеттің құны - 1114 теңге.

Әуе көлігі

Түркістан қаласынан 20 шақырым қашықтықта мемлекеттік-жекешелік әріптестік шеңберінде жеке әріптес («Turkistan International Airport» ЖШС) халықаралық әуежайдың құрылысын жүргізуде.

Бұл ретте, 2020 жылдың 10 мамырында Түркістан облысының жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы мен «Turkistan International Airport» ЖШС арасында «Түркістан халықаралық әуежайын салу, пайдалану және басқару» МЖӘ шарты түзілді және 2020 жылдың 21 мамырында Қазынашылық органында тіркелді.

Әуежайдың құрылысына жеке әріптестің 673 жұмысшысы мен 147 бірлік техникасы жұмылдырылған.

Бүгінде, әуежайдың құрылыс-монтаждау жұмыстарының 75%-ы аяқталды.

Жұмыс жүргізу кестесі сақталуда, әуежайдың құрылысын 2020 жылдың соңына дейін (негізгі жұмыстарды 2020 жылдың қыркүйегінде) аяқтау жоспарланып отыр.

Халықаралық әуежайдың өткізу қабілеті сағатына 450 жолаушы, терминалдың ауданы – 10,5 мың м2, ұшу-қону жолағының параметрі – 3300 х 45 метр.

Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық

Сумен жабдықтау

Түркістан облысында 843 елді мекен (2 018 100 халық) бар. Оның ішінде, 7 қала (405 536 халық) және 836 ауылдық елді мекен (1 612 564 халық) бар.

01.07.2020 ж. жағдай бойынша облыстың орталықтандырылған ауыз сумен қамтылуы:

- Қалаларда – 97,9 %(396,9 мың адам),

- Ауылдық елді мекендер – 91 %(1 467,1 мың адам н/е 671 е.м. 80,3% ).

01.07.2020 ж. жағдай бойынша облыстың орталықтандырылған су бұрумен қамтылуы:

- Қалаларда – 30,7 %(124,5 мың адам),

- Ауылдық елді мекендер - 9,2 %(148,5 мың адам н/е 13 е.м. 1,6%).

2020 жылы ауыз сумен және су бұрумен жабдықтау саласы бойынша 61 нысанның (ауыз су-50, су бұру-11) құрылысына бюджеттен 22,7 млрд. теңге (РБ-18,1 млрд.тг., ОБ-4,6 млрд.тг) бөлінді. Соның ішінде, 37 нысан(ауыз су-33, су бұру-4) ағымдағы жылы пайдалануға берілсе, қалған 24 нысанның(ауыз су-17, су бұру-7) құрылысы 2021 жылға өтпелі.

Жыл қорытындысымен, 19 елді мекен жаңа ауыз су жүйелерімен қамтылса, 5 елді мекендегі тозығы жеткен су құбырлары қайта жаңартылады.

Сонымен қатар, Бәйдібек ауданы Шаян е.м. мен Түлкібас ауданы Састөбе е.м. кәріз-тазалау имаратының (КТИ) құрылысы салынатын болады.

2020 жылдың қорытындысымен облыстың орталықтандырылған ауыз сумен қамтылуы жоспары:

- Қалаларда – 98,9 %(401,2 мың адам),

- Ауылдық елді мекендер – 92,1 %(1 484,9 мың адамн/е 690 е.м. 82,5 %).

Түркістан қаласының ауыз сумен қамтамасыз етілуі

01.07.2020 ж. жағдай бойынша Түркістан қаласында 170 028 халық н/е 98,9 % орталықтандырылған ауыз сумен қамтамасыз етілген.

Түркістан қаласын орталықтандырылған ауыз сумен қамтамасыз ету мақсатында, 8 жобаның құрылысын іске асыру жоспарлануда.

Бүгінгі таңда, 7 нысанға(Кентау-Түркістан суаққы (1,2 кезек), Отырар м/а суаққы, Көшелік тарату желісінің 7 сақиналы торап ІІ-кезең, Мақта зауыт аумағы, ТГДЖ аумағындағы ауыз су құбырларды күрделі жөндеу, №1,2 м/а және Ремзауыт аумағындағы ауыз су құбырларын қайта жаңғырту, Орталық суқоймасына қосымша сыйымдылығы 5000 м3 (2 дана) резервуардың құрылысы) сараптама қорытындысы алынды, оның ішінде 4 нысанның(Кентау-Түркістан суаққы (1,2 кезек), Отырар м/а суаққы, Көшелік тарату желісінің 7 сақиналы торап ІІ-кезең) құрылыс-монтаж жұмыстары жүргізілуде.

Қалған 1 нысан(Түркістан қ. Иассы және Шавгар ш/а су құбыры желілерін реконструкциялау) бойынша ЖСҚ әзірленуде.

Жоғарыда аталған нысандардың құрылысы іске асқан жағдайда, Түркістан қаласының ауыз сумен қамтамасыз етілуі 100% құрайтын болады.

Су бұру

- Қалаларда – 30,7 %(124,5 мың адам),

- Ауылдық елді мекендер - 9,2 % (148,5 мың адам н/е 13 е.м. 1,6%).

«Түркістан облысы бойынша ауыз сумен қамтамасыз етудің іс-шара жоспарына» сәйкес, ауыз су саласы бойынша 348 нысанның құрылысын іске асыру жоспарланған. Құрылыс жұмыстарының болжамды құны – 95 млрд.тг(РБ-68 млрд. тг, ОБ-27 млрд. тг).

Жоспарға сәйкес, елді мекендердің жер асты су қорын бекітуге – 4,2 млрд. тг, ЖСҚ әзірлеуге – 1,4 млрд.тг, ҚМЖ жүргізуге –89,2 млрд. тг және кешенді блок модуль (КБМ) орнатуға –0,5 млрд. теңге қажет.

Нәтижесінде, 155 елді мекен(жалпы құны – 25,8 млрд. тг, 133,1 мың адам) жаңа ауыз су жүйелерімен қамтылады және 195 елді мекендегі ауыз су жүйелері қайта жаңартылады.

Түркістан қаласының су бұрумен қамтамасыз етілуі

01.07.2020 ж. жағдай бойынша Түркістан қаласында 27 163 халық н/е 15,8 % орталықтандырылған су бұрумен қамтамасыз етілген.

Түркістан қаласын орталықтандырылған су бұрумен қамтамасыз ету мақсатында, 14 жобаның құрылысын іске асыру жоспарлануда, оның ішінде 11 жобаның құрылысы ішкі тарату желілері, 2 жоба магистралды кәріз коллекторының құрылысы, 1 жоба қуаттылығы 75 мың м3/тәу КТИ құрылысы.

Бүгінгі таңда, 7 нысанға(Тұран (1,2 кезек), Отырар (1-кезек), Ортақ (1,2 кезек), Ыждыхат, ӘІО-нан №21 КНС-ке дейінгі магистралды кәріздің құрылысы) сараптама қорытындысы алынды, оның ішінде 3 нысанның(Тұран (1-кезек), Отырар (1-кезек), ӘІО-нан №21 КНС-ке дейінгі магистралды кәріздің құрылысы) құрылыс-монтаж жұмыстары жүргізілуде.

Қалған 7 нысан(1. Бекзат, 2. Түркістан-Қызылорда, 3. Ортақ (3-кезек), 4. Отырар (2-кезек), 5. Бірлік, 6. ӘІО-нан КТИ-ге дейінгі магистралды кәріздің құрылысы (2-кезек), 7. КТИ құрылысы (қуаттылығы 75 мың м3/тәу)) бойынша ЖСҚ әзірленуде.

Жоғарыда аталған нысандардың құрылысы іске асқан жағдайда, Түркістан қаласының су бұрумен қамтамасыз етілуі 100% құрайтын болады.

Жылумен қамтамасыз ету

Түркістан облысында жылумен жабдықтау 7 орталықтандырылған жылу көзінен жүзеге асырылды: Кентау қаласындағы ЖЭО-5, Түркістан, Арыс, Леңгір, Сарыағаш қалаларындағы орталық қазандықтар. Жылу желілерінің жалпы ұзындығы 188,4 км құрайды,оның ішінде: Кентау – 155 км, Түркістан – 17,5 км, Арыс – 9,9 км, Леңгір – 2,8 км, Сарыағаш – 3,2 км.Орталықтандырылған жылумен 2 392 көпқабатты тұрғын үй қамтамасыз етілуде.

2018 жылы жылумен жабдықтау 5 орталықтандырылған жылу көздерінен жүзеге асырылады: Кентау қаласындағы №5-ЖЭО, Төлеби ауданындағы Түркістан, Арыс, Леңгір қалаларындағы, Сарыағаш ауданындағы Сарыағаш қаласындағы орталық қазандықтар. Түркістан облысы бойынша жылу желілерінің жалпы ұзындығы 188,4 км, оның ішінде: Кентау -155 км, Түркістан – 17,5 км, Арыс - 7,9 км, Ленгір – 4,8 км, Сарыағаш – 3,2 км. 544 көп қабатты тұрғын үй жылумен қамтамасыз етілді.

Облыста 1032 шағын жылумен жабдықтау көзі бар, оның ішінде қуаты 3 Гкал/сағ – 885 бірлік, 3 – тен 10 Гкал/сағ – 147 бірлік.

Сапалы жылумен жабдықтауды арттыру бағдарламасын іске асыру бойынша күрделі және ағымдағы жөндеу жұмыстары, магистральдық және орамішілік жылу желілерін қайта жаңарту және жаңғырту жұмыстары жүргізілген.

Түркістан облысының 2018-2019 жылдарға арналған жылу беру маусымы температуралық кестеге сәйкес өтті.

2830 бюджеттік мекеме сапалы жылумен, сондай-ақ сұйық (5,9 млн.литр) және қатты (169,1 мың тн.) отынмен 100%-ға.

- Орталықтандырылған жылумен қамтамасыз ету кәсіпорындары 106,6 мың тонна көмірмен және 9,5 мың тонна мазутпен қамтамасыз етілген.

Облыстың алдағы 2019-2020 жылдарға арналған жылыту маусымына дайындығы төмендегідей көрсетілген.

Облыстың 2748 бюджеттік мекемелерінің 2 748 немесе 100% дайындалды.

Бюджеттік мекемелердің сұйық отынға (дизель отынына) қажеттілігі 5143,7 мың литр немесе 100% толығымен тасымалданды.

Күзгі-қысқы кезеңде бюджеттік мекемелердің, жылумен қамтамасыз ететін кәсіпорындардың және облыс халқының тұрғын үй-шаруашылық жағдайларында көмір отынына жалпы қажеттілік 1 181,8 мың тоннаны құрады, 493,4 мың тонна (38%) тасымалданды,оның ішінде:

- Бюджеттік мекемелердің көмір отынына қажеттілігі 171,1 мың тоннаны құрайды, 171,1 мың тонна тасымалданды (100%).

- Орталықтандырылған жылумен жабдықтау кәсіпорындарының көміріне қажеттілік 108,8 мың тоннаны құрайды, 21,2 мың тонна немесе 19% тасымалданды.

- Халықтың көмірге қажеттілігі 902,0 мың тонна, 301,2 мың тонна немесе 33,5% тасымалданды. Тасымалдау жалғасуда.

Инфрақұрылым:

- 1,8шқ. жылу желілерінен 1,8шқ., немесе 100% жөнделді.,

Қазіргі уақытта жылумен жабдықтау 7 орталықтандырылған жылу көздерінен жүзеге асырылады: Кентау, Түркістан, Арыс қалаларындағы, Төлеби, Созақ, Отырар, Сарыағаш ауданындағы орталық қазандықтар. Түркістан облысы бойынша жылу желілерінің жалпы ұзындығы 254,73 км, оның ішінде: Кентау -155 км, Түркістан – 26,936 км, Арыс - 9,9 км, Төлеби – 43,1 км, Сарыағаш – 3,6 км, Отырар – 19,0 км, Созақ – 37,2 км. 586 көп қабатты тұрғын үй орталықтандырылған жылумен қамтамасыз етіледі.

Облыстың 2020-2021 жылдардағы жылу беру маусымына дайындық барысы төмендегідей.

Облыс бойынша 586 көпқабатты тұрғын үйлер орталықтандырылған жылумен қамтамысыз етілген. Дайындалғаны 442 (75,4%).

Жалпы облыстағы 2623 бюджеттік мекемелерді алдағы жылу маусымына дайындау жоспарланған, бүгінгі күнге 2253 мекемеге (86%) дайындық жұмыстары жүргізілді.

Күзгі-қысқы кезеңде бюджеттік мекемелердің, жылумен қамтамасыз ететін кәсіпорындардың және облыс халқының тұрғын үй-шаруашылық жағдайларында көмір отынына жалпы қажеттілік 1 003,2 мың тоннаны құрады, 294,1 мың тонна (30%) тасымалданды,оның ішінде:

- Бюджеттік мекемелердің көмір отынына қажеттілігі 167,4 мың тоннаны құрайды, 114,8 мың тонна тасымалданды (69%).

- Орталықтандырылған жылумен жабдықтау кәсіпорындарының көміріне қажеттілік 103,4 мың тоннаны құрайды, 2,1 мың тонна немесе 2% тасымалданды.

- Халықтың көмірге қажеттілігі 732,3 мың тонна, 177,2 мың тонна немесе 24,2% тасымалданды. Тасымалдау жалғасуда.

Сұйық отын бойынша:

Бюджеттік мекемелердің сұйық отынға (дизелді отын) қажеттілігі 5 420,6 мың литр, тасымалданғаны 3 251,3 (60%).

Облыс бойынша жеке тұрғындар мен жылыжайларғы қажетті көмір отынының көлемі 732,3 мың тонна. Тасымалданғаны 177,2 мың тонна (24,2%). Тасымалдау жалғасуда.

Газбен жабдықтау

2018 жылдың 1 қаңтарына облыс бойынша 844 елді мекеннің 344 елді мекені (40,8%) немесе 1 819 681 (64,0%) тұрғын табиғи газбен қамтылған.

2017-2020 ж.ж. кезеңінде облыстың елді мекендерін газдандыру бойынша кешенді жоспар-іс-шаралар әзірленді.

Жоспарға сәйкес 2021 жылға қосымша 383 елді мекенді газдандыру жоспарланған (960 195 тұрғын).

Нәтижесінде 01.01.2021 жылға табиғи газбен қамтамасыз ету 683 м.т. (80,9 %) немесе 2 715 501 тұрғынға (95,6%) жетеді.

Осы мақсатта 2018 жылы облыстық бюджеттен 66 елді мекенді газдандыруға 16,1 млрд.теңге бөлінді. Жыл қорытындысы бойынша 42 елді мекенде (94 656 тұрғын) газдандыру жұмыстары аяқталады.

Нәтижесінде 01.01.2018 жылы облыс бойынша 386 м.т. (45,7%) немесе 1914 337 тұрғын (67,4%) табиғи газбен қамтамасыз етіледі (2019 ж. ауысатын 24 елді мекеннің құрылысы).

Бұдан басқа, 2050 жылға дейін облыс экономикасының барлық секторларын табиғи газбен қамтамасыз ету бойынша стратегиялық шешім үшін 15 автоматты газ тарату стансасының (АГТС) құрылысы жоспарланған.

Соның ішінде, 01.01.2018 жылы 7 АГРС (Түркістан, Иқан, Сайрам, Бәйдібек,Кентау, Ордабасы, Отырар) пайдалануға берілді. Ағымдағы жылы 2 АГРС (Шардара, Қазығұрт) аяқталып, тапсырылады. 2018 жылы 6 АГТС (Шымкент-1, Мақтарал-3, Сарыағаш-2) құрылысын және 6 АГТС (Шымкент-1, Мақтарал-3, Сарыағаш-2) және 54 елді мекенде жобалық-сметалық құжаттаманы әзірлеу жұмыстарын аяқтау жоспарлануда.

Облыстың газбен жабдықтау жөніндегі кешенді іс-шаралар жоспарын іске асыра отырып, аудандар мен қалалардың барлық тұрғындары және облыстың 8 ауданындағы 900 мыңнан астам тұрғын ешқашан көгілдір отын болмаған жағдайда табиғи газбен толық қамтамасыз етілетін болады.

Түркістан облысы Өзбекстан Республикасының "Газли-Шымкент" магистральдық газ құбырынан және отандық "Бейнеу-Бозай-Шымкент"газ құбырынан табиғи газбен қамтамасыз етіледі. Облыстың табиғи газға жылдық қажеттілігі 1,0 млрд.м3 құрайды.

2018 жылы 96 нысанның құрылысына республикалық және облыстық бюджеттен 17,6 млрд.теңге бөлінді. 62 нысанның құрылысы аяқталып, пайдалануға берілді. Қалған 34 нысанның құрылысы 2019 жылға қарай аяқталады.

Нәтижесінде 385 е. м. (45,7%) немесе 1 072 997 адам (54,3%) табиғи газбен қамтамасыз етілді.

2019 жылы облысты табиғи газмен қамтамасыз етуге республикалық және облыстық бюджеттен 17,0 млрд.теңге бөлінді, 58 нысанның құрылысы жүргізілуде. Атап айтқанда, 23 нысанның (27 елді мекен) құрылысын аяқтау 2019 жылы жоспарланған, ал қалған 35 нысанның құрылысын 2020 жылға жетілдіру жоспарланған.

01.01.2020 жылы 412 елді мекен 49% немесе 1,1 млн. халық 57% табиғи газбен қамтылды.

2020 жылы бюджеттен 14,2 млрд. теңге қаралып (бюджеттің оңтайландыруына байланысты), 30 нысанның құрылыс жұмыстарын жүргізілуде, бугінгі күнге, республикалық, облыстық бюджеттен бөлінген 6,8 млрд теңге игерілді. Ағымдағы жылы 20 нысанның(10 ішкі жүйе, 1 АГТС, 2 көше, Түркістан 7) құрылысы аяқталады. Келесі жылға 10 нысанөтпелі.

Жыл қорытындысымен, 154 мың тұрғын табиғи газбен қамтылады. Нәтижесінде облыс бойынша жалпы 423елді мекен 50%, немесе 1,2 млнхалық 64 % табиғи газбен қамтамасыз етілетін болады.

Электрмен жабдықтау

Түркістан облысы электр энергиясы бойынша тапшы аймақ болып табылады. Облыс бойынша электр энергиясын орташа тәуліктік тұтыну қыс кезеңде - 300-320 МВт, жазғы кезеңде - 290-300 МВт құрайды. Тапшылық солтүстік өңірлер мен Жамбыл МАЭС-дан электр энергиясын тасымалдаумен жабылады.

Негізгі тұтынушы тұрғындар болып табылады, олар барлық тұтынылған энергияның 70% құрайды.

Облыс бойынша электр энергиясын бөлумен «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС аймақтық электржелілік компаниясы айналысады.

Облыс бойынша жалпы 842 елді мекеннің 826-і орталықтандырылған электр желісімен қамтылған (98,3 %, 1,97 млн. адам), 16 елді мекен (шалғайдағы елді мекендер - 1,7%, 1080 адам) дербес электр қондырғыларымен қамтамасыз етілген.

Электр энергияның жалпы тұтыну көлемі орташа 280-300 МВт-ты құрайды. Облыстағы ішкі энергетикалық көздер:

«Шардара СЭС» АҚ (63 МВт);
«Кентау Сервис» МКК (12,5 МВт),
Жалпы қуаты 102,3 МВт болатын 10 жаңартылған энергия көздері нысандары.

2019 жылыэлектрмен қамтамасыз ету құрылысына 8,2 млрд. теңге (соның ішінде: РБ 6,2 млрд. теңге, ОБ 2,0 млрд. теңге) қаралып, 23 нысанның (Анықтама: 30 ауылдық елді мекен және 1 - косалқы станция, 1 - 110 кВ-тық электр желісі) құрылысы жүргізілді.

Жыл қорытындысымен, 5 нысанның (4 е.м.) құрылыс жұмыстары аяқталып, пайдалануға тапсырылды. Ал, қалған 18 нысанның құрылысы 2020 жылға өтпелі. Нәтижесінде, 10,4 мың тұрғын сапалы, тұрақты электр қуатымен қамтылды.

2020 жылыэлектрмен қамтамасыз ету бойынша 46 елді мекенде немесе 26 нысанның құрылысына4,1 млрд. теңге (соның ішінде: РБ - 3,1 млрд. тг., ОБ - 1,0 млрд. тг.) бөлінген. Жыл қорытындысымен, 25 елді мекенде (23,5 мың тұрғын) немесе 16 нысанның құрылыс жұмыстары аяқталып, пайдалануға беру жоспарлануда. Ал, қалған 10 нысанның құрылысы 2021 жылға өтпелі.

Қазіргі уақытта, 5 нысанның (3 елді мекен, 2 мөлтек аудан) құрылыс жұмыстары аяқталып, пайдалануға тапсырылған.

Соның ішінде, Түркістан қаласы бойынша 2 нысанның құрылысы (Шипасу, Шавгар м.а.) аяқталып, пайдалануға тапсырылған. Нәтижесінде, 2 471 тұрғын үй сапалы электр энергиямен қамтамасыз етілді. Одан бөлек, «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-ның инвестициялық бағдарламасы есебінен 110/10-10 кВ«Яссы»қосалқы станцияның құрылысы жүргізіліп, пайдалануға тапсырылды.

Сонымен қатар, облыстағы ең маңызды құрылыс нысаны болып табылатын Келес ауданындағы 220/110/10 кВ-тық «Қызыләскер» қосалқы станциясының құрылысы 2020 жылы аяқталып, пайдалануға тапсыру жоспарлануда.

Жаңартылатын энергия көздерін дамыту

Облыста электр энергиясының жалпы қажеттілігі сағатына орта есеппен 320 МВт құрайды, оның ішінде Түркістан қаласы бойынша сағатына 29 МВт. Оның ішінде электр энергиясының 20%-ы ішкі энергия көздері есебінен өндіріледі ("Шардара СЭС "АҚ," Кентау Сервис "МКК, ЖЭК 6 объетісі), 80% елдің солтүстік өңірлерінен, Шымкент және Тараз қалаларынан сатып алынады ("Екібастұз ГРЭС-1 "АҚ," Қарағанды Энергоорталық "ЖШС," AES Өскемен ЖЭО "ЖШС," Энергоорталық-3 "ақ,"Жамбыл ГРЭС" АҚ).

2018-2020 жылдары Шардара ГЭС - і барлық 4 гидрогенераторды толығымен жаңғыртты және станцияның белгіленген қуаты 100 МВт-тан 126 МВт-қа дейін (+26 МВт).

Ішкі көздерден электр энергиясын өндіруді ұлғайту мақсатында облыста жаңартылатын энергия көздерін дамыту бойынша жұмыс жүргізілуде.

Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің" Жаңартылатын энергия көздерін пайдалану объектілерін орналастыру жоспарына" (24.02.2017 ж. № 68 бұйрық) сәйкес облыста жалпы қуаты 107,25 МВт ЖЭК 11 жобасын іске асыру жоспарлануда, оның ішінде:

Түркістан облысында 2020 жылға дейін инвестиция көлемі 25,1 млрд.теңге болатын жалпы қуаты 43 МВт болатын 7 жоба іске асырылды.

Шағын су электр станциялары (4 жоба: 8,0 МВт):

Сарыағаш ауданында қуаты 2 МВт "Рысжан" МГЭС (2014 ж.), ("Келесгидрострой" ЖШС»);
"Манкент" МГЭС (2017 ж.) Сайрам ауданында қуаты 2,5 МВт, ("Ақсу-Энерго" ЖШС»);
"Достық" МГЭС (2017 ж.) Қазығұрт ауданында қуаты 1 МВт, ("Salem Consulting" ЖШС»);
Төлеби ауданындағы қуаты 2,5 МВт "Кеңес" МГЭС, іске асыру мерзімі 2019 жылғы тамыз;

Күн электр станциясы (3 жоба: 35 МВт):

Сайрам ауданында қуаты 1 МВт "Ақбай" СЭС (2015 ж.), ("Ақсу-Энерго"ЖШС).

2.Сарыағаш ауданында қуаты 20 МВт "Жылға" СЭС."Жылға" СЭС республикадағы темір жол көлігі саласында толық пайдаланылатын алғашқы жоба болып табылады. Іске асыру мерзімі: 2019 жылғы маусым.

Қуаты 14 МВт Арыс қаласына жақын СЭС ("Урбо Солар"ЖШС). Іске асыру мерзімі: 2019 жылғы желтоқсан.

2020 жылы 4 жоба іске асырылуда, оның ішінде жалпы қуаты 59,3 МВт болатын 3 жобаның құрылысы аяқталды, ағымдағы жылдың соңына дейін жалпы қуаты 4,95 МВт болатын 1 жоба іске асырылатын болады. (инвестицияның жалпы көлемі 23,1 млрд.теңге).

Іске асырылған жобалар (3 жоба: 59,3 МВт)

Жетісай ауданындағы қуаты 4,8 МВт КЭС ("KaDi компаниясы" ЖШС»)

Құрылыс аяқталды, пайдалануға беру актісіне 17.02.2020 ж. қол қойылды.

Созақ ауданындағы қуаты 50 МВт КЭС ("ЮКСЭС" ЖШС»)

Құрылыс аяқталды, пайдалануға беру актісіне 07.03.2020 ж. қол қойылды.;

Сарыағаш ауданында қуаты 4,5 МВт "Дархан" МГЭС ("Келесгидрострой" ЖШС), іске асыру мерзімі 2020 жылғы сәуір.

Жыл соңына дейін іске асырылуда (1 жоба: 4,95 МВт)

1.Мақтаарал ауданында қуаты 4,95 МВт КЭС ("инженерлік арена" ЖШС,

Сондай-ақ, облыс әкімдігі ҚР Энергетика министрлігімен бірлесіп мынадай жұмыстар жүргізуде. Республиканың Энергетика министрлігі өткізген аукциондық сауда-саттықтың қорытындысы бойынша облыста жалпы қуаты 167,0 МВт болатын 6 күн электр станциясын салу жоспарлануда. Қазіргі уақытта инвесторлар жобалық құжаттаманы әзірлеуде.

Анықтама:

1.1.Арыс қаласындағы қуаты 5,0 МВт КЭС ("URBASOLAR SAS" ЖШС»);

2.Отырар ауданында қуаты 2 МВт КЭС ("DALASOLAR"ЖШС).

3.Кентау қаласындағы қуаты 50 МВт КЭС ("HEVEL KAZAKHSTAN" ЖШС»);

Кентау қаласындағы қуаты 10 МВт КЭС ("KZT Solar" ЖШС»);

5.Кентау қаласындағы қуаты 50 МВт КЭС ("KZT Solar" ЖШС»);

Отырар ауданындағы қуаты 50 МВт КЭС ("ArmWind" ЖШС»)

Облыста гидроэнергетиканы дамыту бойынша әлеует бар. Облыс аудандарында (Төле би, Қазығұрт, Сарыағаш) шағын су электр станцияларын салу бойынша 2025 жылға дейінгі іс-шаралар жоспары әзірленді.

Анықтама:

Төлеби ауданында қуаты 3,3 МВт "Сарыайғыр" ГЭС;
Төлеби ауданында қуаты 2,5 МВт" Кеңес-2 " ГЭС;
Саыағаш ауданында қуаты 2,5 МВт "Азамат" ГЭС
Ордабасы ауданындағы қуаты 3,0 МВт "Арыс" ГЭС

5.Төлеби ауданында қуаты 2,5 МВт "Ақсу-Мәдениет" ГЭС;

6.Қазығұрт ауданында қуаты 57 МВт "Өгем" ГЭС;.

Энергия үнемдеу

2018-2019 жылдары «Электр энергетикасын дамыту және энергия үнемдеу институты» АҚ-ы, Халықаралық қайта құру және даму Банкімен бірлесіп «Қазақстанда энергия тиімділігін арттыру» жобалары Грант есебінен 2018 жылы Арыс қалалық ауруханасы мен Түркістан қаласындағы «Айгөлек» бала бақшасында(жобалардың жалпы құны 78,5 млн.тг.) жұмыстар жүргізіліп, нәтижесінде 267 Гкал жылу энергиясы (16%), 70 659 кВт/сағ. (29,5%) электр энергия үнемделуде.

3718м²көлемде шатыры, 1201 м²көлемде ғимараттың қабырғалары заманауи жылу оқшаулағыш материалдармен қымталды, 12дана сыртқы есіктер ауыстырылды, 659,0 м²көлемде терезелерге төмен эмиссиялыпленкалар мен 510,0 м²көлемде радиаторлардың артына жылу шағылыстыратын экрандар орнатылды және 212 дана сенсорлы крандар, 68 дана қосарланған сантехникалық қондырғылар мен 482 дана жарық диодты лампылар ауыстырылды.

2019 жылы Жетысай, Ленгер (жобалардың жалпы құны 116,8 млн. тг.) қалаларында ескі 1090 дана көше жарықтандыру лампылары жарық диодты лампаларға ауыстырылды. Нәтижесінде 25-30 пайыз көлеміндегі электр энергия үнемделуде.

Көше жарықтандыру жобаларын мемлекеттік-жекешелік әріптестігі арқылы іске асыру барысы

Созақ ауданындағы (жоба құны 475,9 млн теңге) 930 сынап шамдары (тұтыну көлемі ауыстырылғанға дейін 953 483 кВт-ты құраса, жарықдиотты энергия үнемдейтін шамдардың тұтыну мөлшері 381 393 кВт құрайды) жаңартылып, 60% дейін электр энергия үнемделуде.

Арыс қаласындағы (жоба құны 242,8 млн. теңге) 357 дана сынап шамдары (тұтыну мөлшері ауыстырылғанға дейін 85 848 кВт құраса жарықдиотдты энергия үнемдейтін шамдардың тұтыну мөлшері 54 943 кВт құрайды) ауыстырылды, 40% дейін электр энергия үнемделуде.

Кентау қаласында (жоба құны 342,9 млн. теңге)1654 дана сынап шамдары (тұтыну көлемі ауыстырылғанға дейін 702 114 кВт-ты құраса, жарықдиотдты энергия үнемдейтін шамдармен 280 846 кВт-ты құрайды) жаңыртылады, 60%-дейін электр энергия үнемдеу жоспарлануда.

Абаттандыру

Абаттандыру бойынша облыстағы негізгі жұмыстарға көшелерді, жолжиектерін тазалау, көшелерді жарықтандыру, субұрқақтарды, ескерткіштерді және т.б. нысандарды күтіп ұстау, аулаларды көркейту мен көгалдандыру, елді мекендердегі санитарлық тазалықты қамтамасыз ету жатады.

Елді мекендердің аумағын кеңейтумен байланысты тиісінше тазалайтын көшелердің саны артты, егер 2018 ж. облыс бойынша 17 697,0 шқ. көше тазаланса, 2019 ж. 20 903,0 шқ. құрап отыр. Суландыру астауларын тазалау 2018 ж. 1 151,0 шқ-нан 2019 ж. 1 548, шқ-ға дейін артады.

Келешек ұрпаққа қолайлы жағдайлар туғызу үшін 2018 ж. 524 данадан 2019 ж. 596 данаға дейін балалар алаңшасының қажеттілігі артты.

Өсіп келе жатқан ағаштарды және қайта отырғызылған көшеттерді сақтау үшін 2018 жылы 2 639 958 бірлік данасы әктелсе, 2019 ж. олардың саны 4 278 518 бірлікті құрады.

2019 жылы 677 583,0 шаршы метр үйдің сыртқы қасбеттері әктелді, 607 автобус аялдамалары ретке келтірілді, 316 балалар алаңдары ретке келтіріліп тазаланды, 280 спорт алаңшалары ретке келтірілді және тазартылды.

SWOT-талдау:

Күшті жақтары (S):

- Оңтайлы географиялық орналасу;

- Ауылшаруашылық өнімінің ірі нарықтарына жақын орналасу;

- Көліктік инфрақұрылымның дамығандығы;

- Қала арқылы ірі халықаралық көлік дәліздерінің өтуі;

- Халықаралық әуежайдың болуы;

- Елі мекендерді орталықтандырылған газбен қамтамасыз етудің жоғары деңгейі;

- Энергетиканың баламалы көздерінің болуы;

- Ақпараттық қоғамның дамуы.

Мүмкіндіктер (O):

- Түркістан қаласында халықаралық көліктік – логистикалық орталықтың құрылуы.

- Негізгі транзиттік дәліздер арқылы транзиттік ағымдардың өсуі;

- Энергия тиімділігін арттыру;

- Инженерлік инфрақұрылымды жаңарту және қалпына келтіру;

- Өңір тұрғынадарының ақпараттық технологияларды пайдалануға мүдделілігі.

Әлсіз жақтары (W):

- Жалпы пайдаланымдағы жол бойындағы сервистің жеткіліксіз дамуы (кемпингтер, эстакадалар, автокөлік құралдарының тұрақтары, мотелдер, жедел жәрдем көрсету бекеттері және т.б.);

- Жол саласында білікті кадрлардың, сонымен қатар инженерлер құрамыныңтапшылығы;

- Облыс көлігінің қозғалмалы құрамының табиғи ескіруі

- Сумен қамту, су бұру, жылу, электрмен қамту желілерінің жоғары тозуы;

- ТКШ объектілерінің жоғары тозуы;

- Жеке инвесторлар үшін саланың төмен инвестициялық тартымдылығы.

Қауіптер (T):

- ТКШ және көлік инфрақұрылымы объектілерінің тозуының артуы;

- Өңірдің энергия тапшылығының бұдан әрі күшеюі;

- Халықтың электрондық мемлекеттік қызметтерді алу мүмкіндігінің болмауы.

Бағыт бойынша мәселелер:

Байланысжәне коммуникациялар

- ақпараттық қызметтер саласында «Қазақтелеком» АҚ монополист болуы Интернетті,IP-телефонияны, электронды мәліметтерді жіберуді және фирмалар мен халық үшін басқа да қызметтерді дамытуды тежейді және қымбаттатады;

- үлестіру қызметтері (сауда), жеке қызметтер саласы, мемлекеттік қызметтер саласы сияқты төмен инновациялық әлеуетке ие қызмет салаларының жоғары үлесі;

- ақпараттық, инновациялық және ғылыми-зерттеу қызметтерін ұсынатын қызмет салаларының төмен үлесі.

Автокөлік жолдары

- үлкен жүк көліктерімен зақымдалатын жол жабындарының көтергіш қасиетінің үдемелі жойылуы;

- жалпы қолдануға арналған жолдардың бойындағы сервис желілерінің жеткіліксіз дамуы (кемпингтер, эстакадалар, автокөлік құралдарының тұрақтары, мейманханалар, жедел жәрдем көрсету пункттері және т.б.);

- жол саласындағы білікті мамандардың, әрі инженерлік құрамның жеткіліксіздігі;

- жобалау-сметалық құжаттамаларда зертханалық жұмыстарды жүргізу үшін қаражаттың болмауы зертханалық талдау сапасына әсер етеді;

- облыстық маңыздағы автокөлік жолдарын жалға беруге рұқсат ететін құқықтық базаның болмауы.

Автомобиль көлігі

- тұрақты ауданаралық және облысаралық бағыттар бойынша заңсыз тасымалдар.

- қоғамдық көліктің жұмысына тиісті бақылаудың болмауы және қоғамдық көлікте жолаушыларға қызмет көрсету сапасының төмендігі.

- облыстық жоғары оқу орындарының қолда бар ғылыми әлеуетін жеткіліксіз пайдалану.

Теміржол көлігі

- темір жол вокзалының кассаларында жаз-күз кезеңінде биллеттердің болмауы.

Авиациялық көлік:

- Түркістан қ. заманауи талаптарға сай әуежай құру қажеттілігі.

Сумен қамтамасыз ету

Су құбырларының қатты тозуы, соның себебінен желілерде жоғары апаттылық байқалады;
Желілерді ауызсу шығындары;
Ауылдық жерде орталықтандырылған сумен қамтамасыз етуге төмен қолжетімділік.

Су бұру:

Кәріз желілерінің тозғандығы;
Шайынды суларды тазалау бойынша заманауи технологиялардың болмауы;
Тазалау құрылғыларының жеткіліксіздігі.

Жылумен қамтамасыз ету

Жылу және бу желілерінің қаттытозуы;
Желілердегі үлкен шығындар.

Электрмен қамтамасыз ету

- электр қуатының тапшылығы;

- Түркістан қалаларындағы аралық стансалардың трансформаторларына шамадан тыс күш түсуде;

- Өзбекстан Республикасының аумағы арқылы 110 кВ кернеудегі 26 шқ электр желісінің өтуі;

- Мақтаарал ауданы тұтынушыларына жететін кернеу сапасының төмендігі;

- коммуналдық желілер тозуының жоғары болуы.

Экология және жер ресурсы

Экология

2019 жылы облыстық бюджетке қоршаған ортаны ластағаны үшін 2 265,6 млн. теңге түсті, орындалуы 204% болды. Оның ішінде түсімдер мына аудандар бойынша орындалмаған: Мақтаарал ауданы - 76%, Арыс қаласы – 81%, Жетысай және Сарыағаш аудандары - 89%,

Сонымен бірге, Сайрам ауданында түсімдер 526%, Шардара ауданында - 408%, Отырар ауданында - 230% -ға артты. Алайда, ағымдағы жылы түсімдер осы аудандар бойынша қайта қайтарылды, демек 2020 жылға түсімдер жоспары орындалмауы ықтимал.

Түркістан облысының экологиялық жағдайын жақсарту мақсатында, облыс әкімдігінің 2019 жылғы 30 желтоқсандағы №304 қаулысымен Түркістан қаласы және облыс аумағының қоршаған ортасын сауықтыру бойынша 2020-2021 жылдарға арналған іс-шарлардың Кешенді жоспары бекітілген. Кешенді жоспар 9 бағыт бойынша әзірленген:

- Тұрақты көздерден атмосфераға ластаушы заттардың шығарылуын азайту;

- Газдандыру жүйесі;

- Экологиялық қауіпсіздік;

- Энергия үнемдеу және энергиялық тиімді технологияларды белсенді түрде енгізу бойынша тұрғын-үй қорын модернизациялау, жаңартылған энергия көздерін пайдалану;

- Жылжымалы көздерден атмосфералық ауаға ластаушы заттардың шығарылуын азайту;

- «Жасыл белдеуді» дамыту, көгалдандыру және абаттандыру;

- Тұрмыстық және өндірістік қалдықтарды басқару;

- Су ресурстарын реттеу;

- Ақпараттық жұмыстар жүргізу.

2019 жылдың қорытындысы бойынша Түркістан облысы аумағында орналасқан нысандар үшін атмосфераға ластаушы заттар шығарындыларының нормативті көлемі 73,5 мың тоннабелгіленді, оның ішінде Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігімен 13,6 мың тонна, Түркістан облысы бойынша экология департаментімен 9,5 мың тонна, Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасымен 50,4 мың тоннаны құрады.

Су қорларының ахуалы

Географиялық орналасу. Түркістан облысының геологиялық-геомофологиялық құрылымы және климат жағдайының ерекшеліктері облыс аумағы бойынша жер үсті және жер асты суларының әркелкі таралуына себеп болды. Соған қарамастан, Қазақстанның басқа облыстарының арасында Түркістан облысы сумен ең жақсы қамтамасыз етілген болып табылады. Қаратау жотасы мен Тянь-Шань тауларының көптеген ұсақ өзендері ағып жатқан облыстың орталық және шығыс ауданында гидрографиялық желі неғұрлым дамыған.

Облыс аумағындағы Арал-Сырдария бассейннің негізгі өзені Ферғана шөлінің шығыс бөлігінде қалыптасатын Нарын және Қарадария құю арқылы Сырдария өзені болып табылады.

Өзендер елді мекендерді сумен қамтамасыз ету көзі болып табылады, суару үшін пайдаланылады. Қарқынды шаруашылық қызметі әсерінен су қорларының сапалық және сандық өзгерістері орын алды, елді мекендер және өнеркәсіптік кәсіпорындар маңайындағы өзендердің алқаптарының санитарлық ахуалы нашарлады. Облыста көптеген шағын, көбінесе тұзды көлдер бар. Аса ірілерінің арасында өзінің ерекше қасиеттерімен Қызылкөл көлінің сулары ерекшеленеді.

Бүгінгі таңда облысының су артерияларының өткір проблемасы өзара су қорларының ахуалын бақылау жүйесі және су қорларын пайдалану туралы нақты деректермен алмасу, сушаруашылық объектілерінде апатты жағдайларда өзара бірлесіп хабарлау мәселесі болып табылады.

Түркістан облысының аумағындағы жер үсті суларының ластануын бақылауды «Казгидромет» МҚК 7 су объектісінде жүргізеді (Сырдария, Келес, Арыс, Бадам, Бугунь, Катта-Бугунь және Шардара су қоймасы). Жер үсті суларының ластануын бағалауға алынатын сынамаларды зерттеу кезінде су сапасы бірнеше көрсеткіш бойынша анықталады.

Су нысандары ластанудан және сарқылудан қорғау мақсатында Оңтүстік Қазақстан облысының әкімдігі тарапынан су қорғау аймақтары мен белдеулерін орнату және оларды пайдалану тәртібін сақтау бойынша жұмыс жалғасын табуда. 2005-2014 жылдар аралығында Арал-Сырдария бассейні жалпы ұзындығы 3991 шқ. құрайтын 122 өзенде, 35 су қоймасында және 2 табиғи көлге су қорғау аймағы мен белдеуі орнатылды.

2015 ж. Көксарай контрреттегішіне су қорғау аймағы мен белдеуін орнату жұмыстары жүргізілді. Су қорғау аймақтары мен белдеулерінде жер телімдерін берудің алдын алу мақсатында Жер кадастрының электрондық базасына су қорғау аймақтары мен белдеулерінің координаттарын енгізу бойынша жұмыстар атқарылды. Сонымен қатар, 2017 жылы Шу-Талас бассейні алабындағы Созақ ауданында орналасқан 23 өзенге су қорғау аймағы мен белдеулері орнатылды. Ал, 2020 жылы Төлеби ауданындағы 2 өзенге, Түлкібас ауданындағы 1 өзенге су қорғау аймақтары мен белдеулерін орнату жұмыстары жүргізілуде.

Жер ресурстары және қалдықтарды орналастыру

Заманауи өндірістің жылдам даму қарқыны, халықтың жылдам өсуі, өнеркәсіптік және тұрмыстық тауарларды пайдаланудың артуы қалдықтарды кәдеге жаратуға байланысты маңызды проблемалар туындайды. Облыс халқының өсуі, өнеркәсіптің дамуы және техникалық прогресс өмірлік іс әрекеттің экологиялық жағдайларының нашарлауына әкеледі.

Қатты тұрмыстық қалдықтардың қарқынды жиналуы орын алуда, бұл тиімсіз және уақытынан кеш жою және залалсыздандыру нәтижесінде қоршаған табиғи ортаны біршама ластайды.

2019 жылдың қорытындысымен облыс аумағында жалпы 128 081 тонна қалдық жинақталып, оның 14 390 тоннасы қайта өңдеуге бағытталды, яғни көрсеткіш 11,24 пайызға орындалды (жоспар 11 %). Ал, 2020 жылға жоспар 13% -ға межеленген. 2020 жылдың 7 айдың қорытындысымен жалпы 70 272 тонна қалдық жинақталып, оның 8 584 тоннасы қайта өңдеуге бағытталды, яғни көрсеткіш 12,22% құрап отыр.

Облыста тұрмыстық қатты қалдықтарды кәдеге жарату мақсатында, Ордабасы ауданы, Бадам индустриалды аймағында «GREEN Technology Industries» ЖШС-мен полиэтилен қалдықтарын қайта өңдеу арқылы гранула және штапель жіптерін өндіру зауытының құрылыс жұмыстары жүргізілуде.

Бүгінгі күнге ПЭТ қалдықтарын жуу, ұнтақтау және ПЭТ флекстерін өндіру бойынша мүмкіндігі 15 мың тонна өнім шығарудың І-кезеңі 2018 жылдың шілде айында іске қосылып, жыл соңына дейін 711 тонна ал, 2019 жылдың қорытындысымен 1515 тонна ПЭТ флексін өндірді. 2020 жылдың қазан айында зауыттың (химиялық талшықтар өндіру) II-кезеңін іске қосылу жоспарлануда. «GREEN Technology Industries» ЖШС-індегі зауыттың II-кезеңі іске қосылған жағдайда, полиэтилен қалдықтарынан химиялық талшық (синтепон, холлофайбер) өндіріледі.

Бұдан бөлек, Түркістан қаласында жеке кәсіпкер Акметов тарапынан түрлі полиэтилен және қағаз-картон қалдықтарын тұрғындардан, полигон аумағынан бөлек жинақталып, қайта өңдеу арқылы пластикалық құбырға қажетті шикізат өндіруде. Кентау қаласының қатты тұрмыстық қалдықтар полигоны аумағында жеке кәсіпкер Булегенов тұрмыстық қалдықтар (пластмасс, пластик, полиэтилен қалдықтары және қағаз өнімдері) сұрыптап, қала аумағындағы зауытта («Статус Эверест» ЖШС-і) қайта өңдеу арқылы жартылай шикізат ретінде пластикалық түйіршіктер яғни пластикалық құбырға қажетті шикізат дайындауда.

Қалдықтарды сұрыптау бағытында – Шардара ауданында жеке кәсіпкер «Шаяхмет Сәрсен», «Автомелиос» ЖШС, Қазығұрт ауданында «Big Dale» ЖШС, Төлеби ауданында жеке кәсіпкер «Сахова», «KazPromVtor» ЖШС, Мақтаарал ауданында «Ынтымақ-2016» ЖШС, Арыс қаласында жеке кәсіпкер «Дарбишев», «Қызмет-Сервис-Арыс» ЖШС, «FERRUM-LTD» ЖШС, «DELTA-MET» ЖШС-і мен полигон иелерінің арасында келісім-шарттар түзіліп, қатты тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау, бөлек жинау (шыны сынықтары, макулатура, картон, қағаз және полиэтилен және пластик қалдықтары) жұмыстары жүргізілуде. Сұрыпталып, бөлек жинақталған қалдықтар аудан аумағынан тыс жерлерде орналасқан өзге мекемелерге қайта өңдеуге жолдануда.

Орман шаруашылығы

Жануарлар дүниесін қайта өндірудің негізгі капиталына тартылған мемлекеттік емес инвестициялардың нақты көлемінің индексі бойынша:

2020 жылы Түркістан облысы аумағында жануарлар дүниесін пайдаланушылар тарапынан жануарлар дүниесінің өсімін молайту және дамыту шараларына 18 989,7 мың теңге жоспарланып, бүгінгі күнге 14 136,9 мың теңге қаржы жұмсалып, белгіленген жоспар 74,4 пайызға орындалып отыр.

Жергілікті атқарушы органдардың қарамағында орналасқан мемлекеттік орман қоры аумағында орманмен жабылған алқап ауданы бойынша:

2020 жылдың 1-ші қаңтарына Түркістан облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасына қарасты мемлекеттік орман қорының жалпы көлемі – 3 131 266 га, орманмен көмккерілген алқабы 1 615 288 га құрады.

2019 жылы орман қоры жерлерінде орманмен көмкерілген алқапқа 10 987 га жер өткізілді. Нәтижесінде, орманмен көмкерілген алқаптың көлемі жалпы орман қорының аумағына шаққанда 51,6 % құрады.

Бұрынғы жылдары егілген мәдени екпелер мен орманның табиғи ұрпақтануына ықпал жасалған аймақтардағы көнімділіктері талапқа сай келетін (75 пайыз, одан жоғары) орман ағаштарының (мәдени екпелер) орманмен көмкерілген алқапқа өткізілуіне байланысты 2020 жылдың 1-ші қаңтарына орманмен көмкерілген алқаптың көлемі 1615,3 мың га. (жоспар 1598,3 мың га) жетті.

Жергілікті атқарушы органдардың қарамағында орналасқан мемлекеттік орман қоры ауданында 1 орман өртінің орташа ауданы бойынша:

Облыстың мемлекеттік орман қоры жерлерінде;

- 2020 жылы 19 орман өрті орын алып 4692,0 га алқап отқа шалынып, 1 орман өртінің орташа ауданы 0,247 мың га (жоспар-0,012 мың га) сәйкес келді. Яғни, көрсеткіш 20 есе өскен.

- 2019 жылы 3 орман өрті оқиғасы тіркеліп, 35,7 га. алқап отқа шалынды. Нәтижесінде 1 орман өртінің орташа ауданы 0,119 мың га. (жоспар 0,012 мың га.) сәйкес келді. Көрсеткіш 9 есе өскен.

Күшті жақтары (S):

1. Тұрақты экологиялық ахуал;

2. Қоғамдық көлікті газ отынына көшіру;

3. ҚТҚ полигондарын жаңарту және жөндеу;

4. Жер ресурстарымен қамтылғандығы;

5. Елді мекендердің газбен қамтылғандығы

Мүмкіндіктері (O):

1. Пайдаланушыларды қорғауды қамтамасыз ететін агрохимикаттар және отынды пайдалану;

2. Қалдықтарды қайта өңдеу үлесін арттыру;

3. Жасыл экономикаға көшу

Әлсіз жақтары (W):

1. Аса қауіпті инфекциялардың табиғи ошағының болуы;

2. Ветеринарлық және фитосанитариялық қауіпсіздік деңгейінің халықаралық нормалар және стандарттарына сай келмеуі;

3. Суару суларының жетіспеушілігі және сушаруашылық жүйелерінің қанағаттандырарлық емес ахуалы;

4. Облыстың елді мекендеріндегі тазалау құрылғылары және кәріз желілерінің қатты тозуы;

Қатерлер (T):

1. Түркістан облысында автомобиль көлігінен шығатын тастандылармен атмосфераның ластануы;

2. Облыстың ірі өзендерінің ластану қаупі;

3. Көптеген елді мекендерде қатты тұрмыстық қалдықтарды көмуге арналған полигондарды заңдастыру;

4. Ауыл шаруашылық жерлерінің тозуы.

Орман өртіне жол бермеу және алдын алу мақсатында орман шаруашылығы мемлекеттік мекемелерімен тиісті жұмыстар атқарылуда.

SWOT-таладау:

Негізгі экологиялық проблемалар:

- Автомобиль көлігі шығарындыларымен атмосфералық ауаның ластануының өсуі;

- Облыстың ірі өзендерінің ластану қаупі;

- Облыстың көптеген елді мекендерінде қатты тұрмыстық қалдықтарды көмуге арналған полигондарды заңдастыру;

- қатты тұрмыстық қалдықтардың қайта өңдеу үлесін арттыру;

Жер ресурстары

Оңтүстік Қазақстан облысының 01.11.2018 жылдың жағдайы бойынша жер қоры 11 609,5 мың га. Ауыл шаруашылыққа пайдалы жердің ауданы 6 686,9 мың га құрайды.

Облыстың жер қорының жалпы құрылымындағы ауылшаруашылық мақсаттағы жерлер 4 114,3 мың га. құрайды, елді мекендер жері – 785,4мың га, өнеркәсіп, көлік және байланыс, қорғаныс және т.б ауылшаруашылық мақсаттан бөлек жерлер – 99,8 мың га, ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жері – 430,8 мың га, орман қорының жері – 3010,4 мың га, су қорының жері – 133,4 мың га, босалқы жерлер – 3035,4 мың га.

Арнайы жер қорындағы жерлердің ауданы 3095,0 мың га құрайды, соның ішінде тыңайған жерлер 19,2 мың га, көп жылдық екпелер – 0,08 мың га, шабындық 14,7 мың га, жайылым 2658,3 мың га.

2017 жылғы 20 ақпандағы "Жайылымдар туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 13-бабы2-тармағына сәйкес «2017-2018 жылдарға арналған жайылымдарды ұтымды пайдалану, азыққа қажеттілікті тұрақты қамтамасыз ету және жайылымдардың азып-тозуын болдырмау мақсатында» жоспар әзірлеуге тапсырма берілген.

Осыған байланысты барлық аудан, қала әкімдіктерінде жайылымдардың жоспары жергілікті атқарушы органдардың шешімімен бекітіліп, Әділет Департаментімен тіркелген.

Жеке меншіктегі мал жаю үшін елді мекендердің шетінде жайылымдық жерлердің жетіспеуі. Осы мәселені шешу мақсатында "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы "коммерциялық емес АҚ филиалының "Жер кадастры ғылыми-өндірістік орталығы" департаменті облыстың аудан, қала әкімдіктерімен бірлесіп, елді мекендерді қамтитын 10 километр аймақ радиусындағы жайылымдарды анықтау бойынша жұмыстар жүргізді.

10 шқ. радиуста 1 057 180 га. жайылым жатады, оның ішінде 615 830 га. жалпы пайдаланылатын жайылым. Қалған 441 350 га. жайылым жеке және заңды тұлғаларға жалға және жеке меншікке берілді.

Қазіргі уақытта жалға берілетін және жеке меншіктегі 441 350 га. жайылымдардың құны 2 313 672 мың теңгені құрайды.

Алдағы кезеңде бұл жайылымдық жерлерді Жер кодексіне өзгерістер енгізу арқылы елді мекендерді ортақ пайдалануға беру қажет деген ұсыныстар енгізілді.

Жалпы жайылымдық жерлердің жағдайы

Облысымызда жайылымдық жерлер өзекті мәселе болғандықтан жалпы жайылымдық жерлерге зерделеу жұмыстары жүргізілді.

Нәтижесінде, жайылымдық жерлерін жалға беруге мүмкіндігі бар Бәйдібек ауданының жерінен жайылымдық жерлері тапшы Сайрам ауданына, Отырар ауданының жерінен Сарыағаш, Ордабасы аудандарына, Созақ ауданының жерінен Түлкібас, Төлеби аудандарына, Шардара ауданының жерінен Мақтарал ауданына, Арыс қаласының жерінен Қазығұрт ауданынаберуге болатындығы анықталып, әрі қарай тұрғындардың бойдақ малдарын жайылымдық жерлерде ұстау жұмыстарын ұйымдастыру жөнінде ұсыныстар дайындалды.

Алдағы уақытта аталған аудан тұрғындарының малдарын осы жайылымдарда ұстау жұмыстарын ұйымдастыру бойынша ұсыныстар берілді. Жеке тұрғын үй құрылысын салуға жер учаскелер алуға кезекті тұрған азаматтарды қамтамасыз ету жөніндегі шаралар туралы

Сәйкес мақала Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 50 жеке тұрғын үй құрылысына бөлу қарастырылған 0,10 га, жеке қосалқы шаруашылық жүргізу үшін 0,15 га жер учаскесі.

2019 жылдың 1 шілдесіне облыс бойынша жеке тұрғын үй құрылысы үшін жер учаскелерін алу үшін кезек тізімінде -113 794 азамат тіркелді.

Негізінен кезекте тұрған азаматтардың басым бөлігі Түркістан қаласында – 25 643 (22,5%), Сайрам ауданында – 15 910 (13,9 %), Сарыағаш ауданында – 16 341 (14,3%), Қазығұрт ауданында -6912 (6 %), қалған 48 988 арыз немесе 43% қала, аудан әкімдіктерінің үлесіне тиесілі.

Қазіргі уақытта кезекте тұрған азаматтарға барлығы 358 жер учаскесі бөлінді.

Ауыл шаруашылығы жерлерін түгендеу:

2018 жылы ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерге түгендеу жүргізу нәтижесінде жалпы 1924 жер пайдаланушыда 215,8 мың га.(жалпы егістік алаңы – 21,3 мың га. (суармалы 8,4 мың га.), жайылым – 194,3 мың га., шабындық-0,2 мың га) ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер анықталды.

Осы ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерден мемлекет меншігіне өз еркімен 22,7 мың га. жер қайтарылды 408 жер пайдаланушы, 514 жер пайдаланушылар 123,9 мың га. қайта пайдалануға кірісті.

Қалған 842 жер пайдаланушы 58,5 мың га. жердің материалдары оларды қайтару бойынша шаралар қабылдау үшін аудандар, қалалар әкімдіктерінің қарауында.

2019 жылы аудан, қала әкімдіктерімен ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерге түгендеу жұмыстары жүргізілді, нәтижесінде: жалпы алаңы 149,1 мың га. 1748 жер пайдаланушылар анықталды (оның ішінде егістік – 13,4 мың га., шабындық – 0,06 мың га., жайылым – 135,6 мың га.).

Оның ішінде қазіргі уақытта пайдаланылмай жатқан жер учаскелері бойынша келесі шаралар қабылданды:

- 13,2 мың га. жер пайдаланушылардың жерлері (оның ішінде егістік 1,0 мың га., шабындық 0,03 мың га., жайылым 12,2 мың га.) мемлекеттік меншікке қайтарылды;

- 6,4 мың г.а (оның ішінде 0,03 мың га. егістік, 6,4 мың га. жайылым) жер пайдаланушылар өз жерлерін пайдалануға кірісті;

Бұл бағытта жұмыс жалғасуда.

Жер қатынастары саласындағы негізгі проблемалар:

- Жер учаскелерін заңнамамен белгіленген алаңнан аз бөлу және бөлу;

- Сайрам ауданы аумағынан жер учаскелерін тарату;

- Жер учаскелерін мақсатсыз пайдалану;

- Ауыл шаруашылығы жерлерінің тозуы.

Мемлекеттік қызметтер

Мемлекеттік қызметтер Тізіліміне сәйкес 2015 жылы облыстың жергілікті атқарушы органдары 174 Мемлекеттік қызмет түрін көрсетті, оның ішінде 34 түрі бойынша ХҚКО арқылы, 34 түрі "Электрондық үкімет"порталы арқылы көрсетілген.2015 жылы барлығы 37725830 бірлік Мемлекеттік қызмет көрсетілді, 2017 жылы 192 қоғамдық қызмет түрі бар.2017 жылдың нәтижелері бойынша мемлекеттік қызметтердің жалпы саны 18735775 құрады, оның ішінде 8571871 тікелей мемлекеттік орган арқылы, 10163904 электрондық түрде ұсынылды.

"Электрондық үкімет" порталы арқылы көрсетілетін қызметтер 2015 жылы 74317 бірлікті (2013 жылы – 30852 бірлік) құрады."Электрондық үкімет" порталы арқылы уақтылы көрсетілмеген электрондық мемлекеттік қызметтердің саны 2015 жылы 99 бірлікті құрады, 2011 жылмен салыстырғанда олардың саны 100% - ға азайды.

2015 жылы ХҚКО арқылы мемлекеттік органдармен көрсетілген қызметтер саны 286352 бірлікті құрады (2012 жылы – 326042 бірлік).2012-2015 жылдары көрсетілетін қызметтердің сапасын жақсарту бойынша қабылданған шаралар нәтижесінде мемлекеттік органдарға ХҚКО арқылы белгіленген мерзімдерді бұза отырып көрсетілген қызметтер саны 527-ден 35 бірлікке дейін төмендеді.2017 жылға қарай жергілікті атқарушы органдар электрондық жүйе арқылы 255 мемлекеттік қызметті белгіленген мерзімдерді бұза отырып көрсетті.

Қызметтердің сапасын арттыру мақсатында мемлекеттік мекемелер (ведомстволық бағынысты ұйымдар) өткізетін семинарлар, дөңгелек үстелдер, брифингтер, конференциялар және түсіндіру іс-шараларының саны 437848 адам тұратын 1058 адамды құрады.

Халықты мемлекеттік қызметтермен қамту 100% құрайды.

Халықтың қалалық және ауылдық жерлерде қызмет көрсету сапасына қанағаттану деңгейі 99,9% - ды құрады.

ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің 2017-2021 жылдарға арналған стратегиялық жоспары негізінде.Мемлекеттік қызметшілердің таза ауысушылығы (Мемлекеттік қызмет жүйесінен кету) көрсеткіші бойынша 2019 жылға жоспар 7,3% - ды, 2020 жылға 7,2% - ды құрайды.

SWOT талдау:

КҮШТІ ЖАҚТАРЫ	ӘЛСІЗ ЖАҚТАРЫ
- Көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасын бақылау	- Жергілікті жерлерде электрондық қызметтермен қамтудың төмен деңгейі
- "ЭҮ" порталы арқылы уақтылы көрсетілмеген электрондық мемлекеттік қызметтердің санын азайту»	- көрсетілетін қызметті алушылардың мемлекеттік қызметтерді алу тәртібі туралы хабардарлығының төмен деңгейі (21%)
- Халықты мемлекеттік қызметтермен жоғары қамту	- Мемлекеттік қызметтер көрсету сапасы мен тиімділігін бағалау және мониторинг әдістемесінің жетілдірілмеуі
	- Мемлекеттік қызметтер көрсету рәсімдерін оңайлатуға бағытталған АЖ (ақпараттық жүйе) болмауы
	- "ЭҮ" порталы және ХҚКО арқылы көрсетілетін мемлекеттік қызметтерді пайдаланушылар үлесінің төмендігі (2014 ж. – 0,4%)
	- Мемлекеттік басқару салаларының мониторингіне бағытталған АЖ (ақпараттық жүйе) болмауы
Қауіптер	Мүмкіндіктер
- Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдерін бұзу санының өсуі	- Сапа, жеделділік, қол жетімділік және т. б. бойынша жетілдіру шаралары.
	- Мемлекеттік қызметтер көрсету мерзімдерін уақтылы сақтау жөніндегі шаралар
	- Мемлекеттік қызметтер көрсету мерзімдерінің бұзылуын барынша азайту жөніндегі шаралар
	- Тұрғындар тікелей тұтынатын қызметтерді жақсарту бойынша жүйелі шаралар.

56-кесте - көрсетілетін мемлекеттік қызметтер

№	Көрсеткіш атауы	Өлшем бірлігі	2018жыл	2019жыл	2020жыл
1	Мемлекеттік қызметтер, барлығы	саны
2	«ЭҮ» порталы арқылы көрсетілетін қызметтер, соның ішінде:	саны
2.1	«ЭҮ» порталы арқылы уақытында көрсетілмеген мемлекеттік электрондық қызметтер	саны
2.2	Мемлекеттік қызметтерді көрсету мерзімдерін бұзу санын азайту	2011 ж. деңгейіне %
2.3	Мемлекеттік қызмет көрсету сапасына түскен шағымдар санын азайту	2011 ж. деңгейіне %
3	ХҚО арқылы мемлекеттік органмен көрсетілген қызметтер	саны
3.1	Тоқтатылған мерзімдерді бұзып ХҚО арқылы мемлекеттік органмен көрсетілген қызметтер	саны
4.	Мемлекеттік органмен көрсетілген қызметтер	саны
4.1	Мемлекеттік органда тоқтатылған мерзімдерін бұзып көрсетілген қызметтер	саны
5	Халықты мемлекеттік қызметтермен қамту	%
6	Халықтың қызмет көрсету сапасына қанағаттану деңгейі, соның ішінде келесі бөліністе:	%
6.1	қалалар	%
6.2	аудандар	%
6.3	Мемлекеттік қызметтерді көрсету мерзімдерін бұзу	саны
7	Қызмет алушылардың мемлекеттік қызметтерді алу тәртібі туралы хабардарлығы	%
8	«ЭҮ» порталы және ХҚО арқылы көрсетілетін мемлекеттік қызмттерді пайдаланушылар үлесі	%
9	ЖАО көрсетілетін қызметтер арасынан электронды форматқа көшірілген қызметтердің артуы	%

Дерек көзі: Оңтүстік Қазақстан облысының ЖАО мәліметтері

ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің 2017-2021 жылдарға арналған стратегиялық жоспары негізінде. Мемлекеттік қызметшілердің таза ауысуы көрсеткіші бойынша(Мемлекеттік қызмет жүйесінен кету) 2019 жылға жоспар 7,3%, 2020 жылға 7,2% құрайды.

SWOT талдау

КҮШТІ ЖАҚТАРЫ	ӘЛСІЗ ЖАҚТАРЫ
- Көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасын бақылау	- жерлерде электронды қызметтермен қамту деңгейінің төмендігі
- «ЭҮ» порталы арқылы мерзімінен кеш көрсетілген қызметтер санын азайту	- қызмет алушылардың мемлекеттік қызметтерді алу тәртібі туралы нашар хабардарлығы (21%)
- Халықты мемлекеттік қызметтермен қамту жоғарылығы	- мемлекеттік қызметтерді көрсету сапасын бақылау және бағалауәдістемесінің жетілдірілмегендігі
	- мемлекеттік қызметті көрсету процедураларын оңайлатуға бағытталған АЖ (ақпараттық жүйе) болмауы
	- «ЭҮ» порталы және ХҚО арқылы көрсетілетін мемлекеттік қызметтерді пайдаланушылардың аз үлесі(2014 ж. -0,4)
	- Мемлекеттік басқару салаларын мониторингілеуге бағытталған АЖ (ақпараттық жүйе) болмауы
ҚАУІПТЕР	МҮМКІНДІКТЕР
- мемлекеттік қызметтерді көрсету мерзімдерінің бұзылуының көбеюі	- сапа, жеделдік, қолжетімділікті жетілдіруге бағытталған шаралар
	- мемлкеттік қызметтерді көрсету мерзімдерін уақытында ұстану бойынша шаралар
	- мемлекеттік қызметтерді көрсету мерзімдерін қысқарту бойынша шаралар
	- тұрғындар тікелей пайдаланатын қызметтерді жақсарту бойынша жүйелі шаралар

Мемлекеттік қызметтер саласындағы проблемалар:

- Қала мен аудандық жерлердегі электрондық қызметпен қамтудың төмен деңгейі;

- Тұрғындардың мемлекеттік қызмет алу тәртібі туралы хабардар болуының төмен дейгейі;

- Мониторинг әдістемесі, мемлекеттік қызмет көрсетудің тиімділігі мен бағалау сапасының жетілмегендігі;

- Мемлекеттік қызмет көрсету рәсімін оңтайландыруға бағытталған АЖ (ақпараттық жүйе) болмауы;

- Мемлекеттік басқаруды мониторинг жасауға бағытталған АЖ (ақпараттық жүйе) болмауы.

НЕГІЗГІ БАҒЫТТАР, МАҚСАТТАР, МАҚСАТТЫҚ ИНДИКАТОРЛАР ЖӘНЕ ҚОЛ ЖЕТКІЗУ ЖОЛДАРЫ

Экономика

Өңірлік макроэкономика

Мақсат:Өңір экономикасының тұрақты дамуын қамтамасыз ету

№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көздері	өлшем бірлігі	2014ж	2015ж	2016ж	2017ж	2018ж	2019ж	2020ж	жауапты орындаушы
№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көздері	өлшем бірлігі	есеп	баға	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	жауапты орындаушы
1	Халықтың жан басына шаққандағы жалпы өңірлік өнім	ресми статистикалық деректер	адамға/ мың. тг.	855,6	901,6	937,8	989,1	655,3	845,6	1079,3	СЭДБ, барлық басқармалар
2	Өткен жылға еңбек өнімділігінің өсуі:	ресми статистикалық деректер	%								ИЭБ, АШБ
2.1	өңдеу өнеркәсібінде								100,5	108,0
2.2	ауыл шаруашылықта								104,0	105,0
3	Жергілікті бюджетке салықтық және салықтық емес түсімдердің өсу қарқыны	ҚР ҚМ ведомстволық деректері	%	110,5	117,1	101,8	102,0	102,5	100,0	108,6	ҚБ, МСД, аудан, қала әкімдіктер
4	Бақыланбайтын (көлеңкелі) экономиканың үлесі	ресми статистикалық деректер	ЖІӨ-дегі %						-	-	ҚР ҚМ ведомстволық есеп
5	Нақты ақшалай кірістер индексі	ресми статистикалық деректер	%						120,0	120,2	ҚБ, МСД, аудан, қала әкімдіктер
6	Тұтынушылық шығындарға қатысты азық-түлік тауарларына арналған үй шаруашылық шығыстарының құрылымы	ресми статистикалық деректер	%						56,4	55,0	аудан, қала әкімдіктер

Қол жеткізу жолдары:

Металлургия және уран, шикізаттық ресурстарды терең өңдеуді дамыту;
Өңдеу өнеркәсібін дамыту;
Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту;
Шымкент агломерациясы шеңберінде аумақтық-кеңістіктік даму;
Облыстың су шаруашылық жүйесін дамыту;
Өңдеу өнеркәсібінің нарықтық-бағытталған салаларында Түркістан облысының индустриалдық аймақтарында кластерді дамыту;
Адами капиталды дамыту;
Теріс тенденцияларды анықтау және уақытында шаралар қабылдау үшін облыстың әлеуметтік – экономикалық дамуын ай сайын талдау;
Өнімділік-2020 бағдарламасы арқылы қолданыстағы өндірістерді жаңғыртуды қолдау;
Дағдарысқа қарсы шараларды іске асыру;
Аудандарда индустриялық аймақтарды құру;
Көліктік – логистикалық орталықтарды құру;
Кедендік одақ, Еуропа және алыс шетелге сату дәліздерін ашу және ТО өндірушілерінің өнімін шығару;
Жергілікті өндіріс тауарларының көтерме сауда алаңын құру;
Ауылшаруашылық жәрмеңкелерін өткізу;
Жергілікті тұтынушылардың жергілікті өндірілген өнім және өнімдер туралы хабардарлығын арттыру. Сауда үшін қолайлы жағдайлар жасау, бөлшек желіні жергілікті өндірушілердің өнімімен қамтамасыз ету;
Азық – түлік тауарларының тұрақтандыру қорларын құру (өңірлік тұрақтандыру қорларына азық – түлік тауарларын сатып алу);
Салық органдарының ақпараттық қорларындағы мәліметтерді жаңарту арқылы азаматтардың мүлік және табыс салықтарын басқару нәтижелілігін арттыру;
Хронометраждық зерттеулер өткізу, салықтарды азайту және салық төлеуден бас тарту оқиғаларын анықтау үшін бюджетке төлемдерді талдау;
Салық төлеушілердің салықтарды төлеу мерзімі туралы ақпараттандыру үшін әлеуметтік жарнама, акциялар және басқа да іс шараларды жүргізу.

Өнеркәсіп және инвестициялар

Салада өндірістік қуаттардың толық жүктелмеуі, айналым қаржыларының жетіспеушілігі, негізгі қорлар және технологиялардың тозуына байланысты өндірілетін өнімнің бәсекеге қабілетсіздігі және т.б. байланысты бірқатар проблемалар бар. Осыған байланысты келешекте 2016-2020 жылдары басымдық тамақ өнімдері өндірісін, құрылыс материалдары өндірісін, машина жасау, химия өнеркәсібі және т.б. дамыту есебінен бәсекеге қабілеттілікті арттыруға беріледі.

Мақсат–Экономиканы әртараптандыру және оның базалық секторларының бәсекеге қабілеттілігін арттыру.

№	Нысаналы индикаторлар	Ақпарат көздері	Өлшем. бірлігі	2014г	2015г	2016г	2017г		2018г		2019 г		2020 г		Жауапты орын.
№	Нысаналы индикаторлар	Ақпарат көздері	Өлшем. бірлігі	есеп	бағалау	жоспар	жоспар		жоспар		жоспар		жоспар		Жауапты орын.
7	Өндеу өнеркәсібіндегі өнеркәсіп өндірісінің индексі	ресми статисти калық деректер	%									101,0		107,0	ИЭБ
8	Өнеркәсіптегі өнім шығарудың нақты көлем индексі, алдыңғы жылға қатысты	ресми статисти калық деректер	%	104,6	102,0	101,4		102,1		97,0		101,0		100,6	ИЭБ
9	Өндеу өнеркәсібінің негізгі капиталына инвестиция	ресми статисти калық деректер	млрд. тг.									14,0		18,0	ИЭБ
10	Тауарлардың шикізаттық емес экспортының көлемі	ресми статисти калық деректер	млн. АҚШ долл.									400		420	ИЭБ
11	2016 жылға қарай негізгі капиталға инвестиция жұмсау		%									140,0		175,0	ИЭБ
12	Жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың ішіндегі инновациялық белсенді кәсіпорындардың үлесі	ресми статисти калық деректер	%									6,7		7,0	ИЭБ
13	Мемлекеттік-жекешелік әріптестік шеңберінде іске асырылатын жобалардың жалпы санынан жергілікті атқарушы органдардың мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобалары бойынша мемлекеттік міндеттемелерді талап етпейтін жобалар үлесі	ҚР ҰЭМведомстволық деректері	%									–		1	СЭДБ, аудан, қала әкімдіктері

Қол жеткізу жолдары:

- өнеркәсіпті әртараптандыру және бәсекеге қабілеттілігін арттыру бойынша стратегиялық және жедел шараларды әзірлеу;

- жұмыс істеп тұрған өндірістерді жаңғыртуды қолдау;

- "Өнімділік 2020" бағдарламасымен қолдау тапқан өндірістердің мониторингі»;

- шығарылатын ассортиментті кеңейту бойынша икемді өндірістер құру мақсатында жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарды жаңғырту және машина жасау өнімдерінің жаңа түрлерін игеру;

- салалық көрмелер, форумдар мен семинарлар шеңберінде саланың озық технологияларын ілгерілету;

- экспорттаушыларды қолдау;

- жобаларды қаржыландыру тәртібі бойынша түсіндіру жұмыстары, бағдарламаға қатысу үшін құжаттар дайындау;

- өндіріс мониторингі;

- өткізу арналарын ашу және облыс тауар өндірушілерінің өнімдерін Кеден одағы, Еуропа және алыс шетел нарықтарына шығару;

- жергілікті өндіріс тауарларының көтерме сауда алаңын құру;

- тауарларды тасымалдау үшін оңтайлы логистикалық бағыттарды құру;

- көлікті пайдаланудың тиімділігін арттыру мақсатында көлік ағындарын оңтайландыру;

- жергілікті азық-түлік тауарларын өткізуді кеңейту үшін жағдай жасау;

- кадрлардың кәсіби деңгейін арттыру;

- Индустрияландыру картасы, Өнімділік 2020 бағдарламасы, Экспорттаушы 2020, Бизнестің жол картасы 2020, Өңірлерді дамыту 2020 арқылы саладағы инвестициялық жобаларды іске асыру бойынша жобаларды қолдау;

- жеңіл өнеркәсіпте жаңа өндірістер құру;

- химия өнеркәсібінде жаңа өндірістер құру;

- фармацевтика өнеркәсібінде жаңа өндірістер құру;

- құрылыс индустриясында жаңа өндірістер құру;

- металлургия өнеркәсібінде жаңа өндірістер құру;

- машина жасауда жаңа өндірістер құру;

Өнеркәсіпті әртараптандыру және бәсекеге қабілеттілікті көтеру бойынша стратегиялық және жедел іс-шаралар әзірлеу;
"Өнімділік-2020" бағдарламасы арқылы қолданыстағы өндірістерді жаңғыртуды қолдау;
"Өнімділік-2020" бағдарламасына қатысу үшін жобаларды қаржыландыру, құжаттама дайындау тәртібі бойынша түсініктеме жұмыстар жүргізу;
"Өнімділік-2020" бағдарламасымен қолдау көрсетілген өндірістерді мониторингілеу;
Шығарылымдағы ассортиментті кеңейту және машина жасау өнімдерінің жаңа түрлерін игеру мақсатында қолданыстағы кәсіпорындарды жаңғырту;
Салалық көрмелер, форумдар және семинарлар шеңберінде саланың алдыңғы қатарлы технологияларын ілгерілету;
"Экспорттаушы-2020" бағдарламасы арқылы экспорттаушыларды қолдау;
Бағдарламаға қатысу үшін жобаларды қаржыландыру, құжаттама дайындау тәртібі бойынша түсініктеме жұмыстарын жүргізу;
"Экспорттаушы-2020" бағдарламасымен қолдау көрсетілген өндірістерді мониторингілеу;
өнеркәсіптік өндірістің энергия тиімділігін мониторингтеу және талдау, өңірдегі баламалы энергетиканы дамытуды одан әрі қолдау;
Кедендік одақ, Еуропа және алыс шетелге сату дәліздерін ашу және ТО өндірушілерінің өнімін шығару;
Жергілікті өндіріс тауарларының көтерме сауда алаңын құру;
Тауарларды тасымалдау үшін оңтайлы тасымал маршруттарын жасау;
Көлікті пайдалану тиімділігін арттыру мақсатында көліктік ағымдарды оңтайландыру;
Облыс аумағында агроөнеркәсіптік кластер құру және оның нәтижелі дамуы бойынша шараларды әзірлеу;
АӨК шикізаттық базасын нығайту үшін сүт және ет мал шаруашылығын интенсивті дамыту;
Дән өңдеу бойынша өндірушілердің бәсекеге қабілеттіліктерін көтеру үшін жағдай жасау (өнімдерді өлшеп орау бойынша қазіргі заманғы технологияларды енгізу, сауда брендтерін құру, дәнді дақылдарды терең қайта өңдеу бойынша шығарылатын өнім ассортиментін кеңейту);
Ауылшаруашылық өндірушілер үшін қаржы ресурстарының қолжетімділігін көтеру;
Жергілікті азық-түлік тауарларының өткізуді кеңейту үшін жағдай жасау;
Кадрлардың кәсіби деңгейін көтеру;

Индустрияландыру картасы, "Өнімділік-2020", "Экспорттаушы-2020", "Бизнестің жол картасы-2020", "Өңірлерді дамыту-2020" бағдарламалары арқылы салада инвестициялық жобаларды жүзеге асыру бойынша жобаларды қолдау;

Жеңіл өнеркәсіптеөндірістер құру;
химия өнеркәсібіндеөндірістер құру;
фармацевтика өнеркәсібіндеөндірістер құру;
құрылыс индустриясындаөндірістер құру;
металлургия өнеркәсібіндеөндірістер құру;
машина жасауда өндірістер құруөндірістер құру.

Агроөнеркәсіптік кешен

Саланың проблемаларының арасында ауыл шаруашылық өнімін өңдеудің төмен деңгейін, төмен материалдық-техникалық жабдықталуы, ауыл шаруашылық техникасының моралдық-техникалық тозуын атап өтуге болады. Алдағы бес жылда саланың дамуының басым бағыты ауыл шаруашылық өнімін өңдеудегі бәсекеге қабілетті өндірістерді дамыту болады.

Мақсат– Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту және бәсекеге қабілеттілігін арттыру

№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	2014ж	2015ж	2016ж	2017ж	2018ж	2019ж	2020ж	Жауапты орынд.
№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	есеп	баға	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	Жауапты орынд.
14	Ауыл шаруашылығы жалпы өнімінің (көрсетілетін қызметтердің) нақты көлемінің индексі	ресми статистикалық деректер	%	101,5	104,3	103,5	103,7	103,9	104,0	104,0	АШБ
15	Өңделген ауыл шаруашылығы өнімдері экспортының көлемі	ресми статистикалық деректер	%						120,0	120,0	АШБ

Қол жеткізу жолдары:

- ауыл шаруашылығына инвестициялар көлемін ұлғайту;

- ауыл шаруашылығы дақылдарының егіс алқаптарын әртараптандыру жөніндегі жұмыстарды жалғастыру;

- егістік алқаптарды ылғал ресурстарын сақтау технологияларымен қамтуды ұлғайту;

- заманауи агротехнологияларды жаппай енгізу;

- элиталық тұқым өсіру шаруашылықтарының санын арттыру;

- ауыспалы егіс жүйесін енгізуді экономикалық ынталандыру;

- - ауыл шаруашылығы техникасын жаңарту үшін инвестициялар тарту;

- ауыл шаруашылығы өндірушілері үшін қаржы ресурстарының қолжетімділігін арттыру;

- жергілікті азық-түлік тауарларын өткізуді кеңейту үшін жағдай жасау;

- мал азығын өндіру бойынша өндіріс құру;

- 10-15 бас сиымдылығы бар бордақылау алаңдарын құру.;

- шағын отбасылық сүт-тауар фермаларын құру;

- сүт қабылдау пункттерін құру;

- осы құрылымдарға сервистік қызмет көрсету үшін ӘКК ұйымдастыру;

- ғылыми негізделген ауыспалы егістерді енгізудің экономикалық тиімділігі бойынша облыстың АШТӨ арасында жоспарлы және мақсатты түсіндіру жұмысы;

- лизинг арқылы жабдықтарды сатып алу бағдарламаларына қатысу үшін фермерлердің консультациялық қызметтерін қамтамасыз ету;

- облыс аумағында агроөнеркәсіптік кластерді құру және тиімді дамыту бойынша шаралар әзірлеу;

- АӨК шикізат базасын нығайту үшін сүтті және етті мал шаруашылығын қарқынды дамыту;

- астық өңдеу бойынша өндірушілердің бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін жағдай жасау (өнімді өлшеп-орау бойынша қазіргі заманғы технологияларды енгізу, сауда брендтерін құру, астық дақылдарын терең өңдеу бойынша шығарылатын өнімнің ассортиментін кеңейту);

- ауыл шаруашылығы өндірушілері үшін қаржы ресурстарының қолжетімділігін арттыру;

- кадрлардың кәсіби деңгейін арттыру.

Шағын және орта бизнес, сауда

Саланың негізгі проблемалары ШОК (шағын және орта кәсіпорын) бастапқы қалыптасу кезеңіндегі несиелендірудің төмен деңгейі, шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту үшін әкімшілік кедергілер және т.б. болып табылады.

2016-2020 жж. сала дамуының басымдықтары жаңа өндірістерді қолдау, өңірде бизнес-климатты жақсарту, білікті мамандарды даярлау және т.б.

Мақсат – шағын және орта бизнесті дамыту үшін жағдайлар жасау және ШОК ЖӨӨ үлесін арттыру

№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл.	2014г	2015г	2016г	2017г	2018г	2019г	2020г	Жауапты орын.
№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл.	есеп	баға	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	Жауапты орын.
16	ЖӨӨ-дегі шағын және орта бизнестің үлесі	ресми статистикалық мәліметтер	ЖІӨ-дегі ЖҚК %						20,1	21,0	КСБ
17	Экономикадағы орта кәсіпкерліктің үлесі	ресми статистикалық мәліметтер	ЖІӨ-дегі ЖҚК %						2,6	3,2	КСБ
18	Сатып алудағы жергілікті қамту үлесін ұлғайту:	ведомстволық есеп	%								КСБ
18.1	жеңіл өнеркәсібі								25,0	45,0	ИЭБ
18.2	жиһаз өнеркәсібі								25,6	45,6
18.3	құрылыс материалдары								25,8	45,9
19	Бөлшек сауданың нақты көлем инднексі	ресми статистикалық мәліметтер	%	109,3	101,0	99,7	106,5	106,8	104,5	100,0	КСБ

Қол жеткізу жолдары:

«Бизнестің жол картасы 2020» бағдарламасы шеңберінде өндірісті жаңғырту және кеңейтуге бағытталған инвестициялық жобаларды іске асыру;
«Максимум» өңірлік инвестициялық орталығының жарғылық капиталын көбейту, несиелер бойынша несиелендіру лимитін арттыру және пайыздық мөлшерлемені азайту;
«Бизнестің жол картасы - 2020» бағдарламасы шеңберінде өңір экономикасы үшін маңызды кәсіпорындардың коммуналдық шығындарының бір бөлігін субсидиялау бойынша жаңа бағыт ашу, оның ішінде жергілікті бюджет есебінен;
Әкімшілік кедергілерді, бюрократиялық рәсімдерді қысқарту және жаңа кәсіпорындар жолындағы кәсіпкерлік қызметті реттеудің «үздік тәжірибесін» қабылдауға жәрдемдесу арқылы барлық кәсіпорындарға бірдей жағдай жасау;
«Бизнестің жол картасы - 2020» бағдарламасы шеңберінде өндірісті жаңарту және кеңейтуге бағытталған жаңа инвестициялық жобаларды іске асыру;
Кәсіпкерлермен түсіндірмелік семинарлар, тренингтер, «дөңгелек үстелдер» өткізу, шағын және орта кәсіпкерлік субъектілері үшін буклеттер және оқу құралдарын шығару. Облыстың барлық аудандарында және қалаларында тұрақты негізде жұмыс жасайтын кәсіпкерлік мектебін ашу;
«Бизнестің жол картасы - 2020» бағдарламасы шеңберінде кәсіпкерлердің біліктілігін арттыру;
Бизнесті дамыту және қолдау бірыңғай бағдарламасы «Бизнестің жол картасы - 2020» шеңберінде пайыздық мөлшерлемелерді субсидиялау;
«2017-2021 ж.ж.Нәтижелі жұмыспен қамту және жаппай кәсіпкерлікті қолдау» бағдарламасының қатысушыларын шағын несиелендіру;
ҰКП (Ұлттық кәсіпкерлік палата) тарта отырып, өңірдегі кәсіпкерліктің дамуы туралы семинар-тренингтер, дөңгелек үстелдер, семинар-жиналыстар өткізу;
Облыста заманауи сауда нысандарын салу.

Әлеуметтік сала

Білім беру

Өңірдің білім беру жүйесін дамыту, сапалы білім берудің қолжетімділігін арттыруға, тәрбиелеу және білім беруде барлық балалар және жастар үшін тең жағдайларды қамтамасыз ету, ақпараттық технологияларды енгізу, білікті мамандарды даярлауға бағытталатын болады.

Мақсат–Облыстың білім беру сапасын, қолжетімділігін жақсарту

№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	2014г	2015г	2016г	2017г	2018г	2019г	2020г	Жауапты орынд.
№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	есеп	баға	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	Жауапты орынд.
20	PISA тестінің нәтижесі бойынша мектеп білімінің сапасын бағалау:	ЭЫДҰ есебі	орташа балл								АӘДБ
20.1	математика бойынша								438	438
20.2	оқу бойынша								406	406
20.3	ғылым бойынша								434	434
21	Дуальді оқытумен қамтылған техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдары оқушыларының үлесі	ҚР БҒМ ведомствалық деректері	%						6,8	7,2	АӘДБ
22	Жұмыс істейтін авариялық және үш ауысымды мектептердің саны	ҚР БҒМ ведомствалық деректері	бірлік	73	77,7	17/21	0/2	4/5	2/2	6/4	АӘДБ
23	Балаларды (3-6 жас) мектепке дейінгі тәрбиемен және оқытумен қамту	ҚР БҒМ ведомствалық деректері	%	76,8	-	80,2	85,5	93,0	100,0	100,0	АӘДБ
23.1	оның ішінде жеке меншік мектепке дейінгі ұйымдар желісін дамыту есебінен	ҚР БҒМ ведомствалық деректері	%			46,0	46,3	93,0	64,2	64,9	АӘДБ

Отбасылық-тұрмыстық саладағы зорлық-зомбылықты алдын алу

№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	2014 ж	2015ж	2016ж	2017ж	2018ж	2019ж	2020ж	Жауапты орынд.
№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	есеп	баға	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	Жауапты орынд.
24	Өзіне-өзі қол салу (әрекет ету) қаупімен мінез-құлқында өзгерісі бар топтардатұрмайтынбалалар саны	ведомстволық есебі	адам				100	98	72	70	АӘДБ
25	Мектепішілік және алдын алу есебінде тұрмайтын қылмыстық құқық бұзушылықтар жасаған балалар саны	ведомстволық есебі	адам				18	16	14	12	АӘДБ
26	Оқытушылардың – психологтар, әлеуметтік педагогтар, мектепке дейінгі, жалпы білім беру ұйымдары, өз мамандығы бойынша біліктілігін арттыруды оқытумен қамтылған қызметкерлердің мемлекет қаражаты есебінен педогогикалық қызметкерлер санатын жалпы санымен алғандағы үлесі	ведомстволық есебі	%				-	-	-	-	АӘДБ
27	Орта білім беру ұйымдарындағы асханалары жоқ орта білім беру ұйымдарының жалпы санының үлесі	ведомстволық есебі	%				23,9	23,08	9,0	8,0	АӘДБ
28	Жалпыға міндетті оқуға бөлінген қаржыдағы, орта білім беру ұйымдарын ыстық тамақпен қамтамасыз етуге жергілікті бюджет есебінен бөлінген қаржының жалпы сомасының үлесі	ведомстволық есебі	%				1,1	1,2	1,3	1,4	АӘДБ
29	Орта білім беру ұйымдарындағы педагогикалық қызметкерлермен құқық бұзушылықты жасағандарды анықталғандар, білім беру ұйымдарында оқитын немесе оларға қатыстылардың жасаған құқық бұзушылықтарының жалпы саны	ведомстволық есебі	адам				8	6	4	2	АӘДБ

Қол жеткізу жолдары:

- ауылдық жерлерде мектепке дейінгі білім беру ұйымдарының желісін дамыту;

- педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін арттырудың жаңа үлгілерін әзірлеу;

-барлық аудандар мен қалаларда психологиялық-медициналық-педагогикалық мекемелер ашу, инклюзивті оқыту бойынша кедергісіз аумақты қамтамасыз ету, бюджет қаражатын бөлу туралы мәселені қарау;

- үйде қашықтықтан инклюзивті оқыту бойынша мұғалімдердің біліктілік деңгейін қарастыру;

- арнайы оқытушылардың тағылымдамаға квоталарды ұлғайту.шетелде және ҚР бойынша дисцеплин;

- білім беру нысандарының желісін кеңейту.

- кадрларды дайындау үшін село (педагогтар үшін мектепке дейінгі ұйымдар), сондай-ақ өткір сұранысқа ие мамандықтар

- апатты және бейімделген мектептерді жою;

- жалпы білім беретін мекемелердің қазіргі заманғы оқу-материалдық базасын дамыту, жалпы білім беретін мекемелердің базасында мәдени-демалыс орталықтарын құру

-оқу орындары арасындағы көлденең және тік кооперацияны және олардың кәсіби бағдарлау мәселелері бойынша ұйымдармен ынтымақтастығын кеңейту, жұмыс берушілердің негізгі және қосымша білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға қатысуы, ТжКБ материалдық-техникалық базасын дамыту.

- қалалық, өңірлік және республикалық деңгейдегі қазіргі заманғы кәсіпорындар мен ұйымдарда өндірістік оқыту шеберлері мен Арнайы пәндер оқытушыларының тұрақты жұмыс істейтін тағылымдамалар жүйесін құру.

- өңірлік еңбек нарығында сұранысқа ие кәсіби білім беру бағдарламаларының тартымдылығын арттыру, жұмысшы, техникалық мамандықтарды жылжыту;

- мектептерді дефектолог-логопед мамандармен қамтамасыз ету;

- арнайы жабдықтар сатып алу, инклюзивті білім беру үшін жағдай жасау;

- жаңа мектептер салу кезінде жобалауға арналған тапсырмаларда мүгедек балаларды оқыту үшін кедергісіз жағдайлар жасауға қажеттілікті есепке алу;

- жұмыс істеп тұрған мектептерді кедергісіз кіруді қамтамасыз ететін элементтермен толық жарақтандыру (пандустар, баспалдақтар орнату););

- кадрларды даярлауда әлеуметтік әріптестікті дамыту;

- үйде оқитын мүгедек балаларды жабдықтармен, бағдарламалармен қамтамасыз ету;

- "Нәтижелі жұмыспен қамту және жаппай кәсіпкерлік 2017-2021 жж. бағдарламасын" іске асыру шеңберінде білім беру ұйымдары кадрларының біліктілігін арттыру, даярлау және қайта даярлау";

- кәсіптік лицейлер мен колледждердің оқу - өндірістік шеберханалары мен зертханаларын қазіргі заманғы оқу-өндірістік және технологиялық жабдықтармен жаңартуды және қайта жабдықтауды қамтамасыз ету;

- типтік оқытушылардың біліктілігін арттыру курстарын ұйымдастыру;

- техникалық және кәсіптік білім беру кадрларын даярлау саласындағы ынтымақтастық бойынша меморандумдар мен келісімдер жасасу;

- кадрларды бірлесіп дайындауға, тәуелсіз жүйені құруға, кәсіби даярлық сапасын бағалауға тарту жолымен әлеуметтік әріптестермен өзара іс-қимыл жасау;

Денсаулық сақтау

Түркістан облысының әлеуметтік-экономикалық дамуы үшін денсаулық сақтау саласының даму басымдығы мемлекеттік саясаттың азаматтардың денсаулығын сақтап қалу және нығайту, азаматтардың өмір сүру ұзақтығын арттырумен негізделеді.

Мақсат – Облыс халқының денсаулығын жақсарту және өмір сүру ұзақтығын ұлғайту

№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	2014ж	2015ж	2016ж	2017ж	2018ж	2019ж	2020ж	Жауапты орынд.
№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	есеп	баға	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	Жауапты орынд.
30	Туу кезіндегі күтілетін өмір сүру ұзақтығы	ресми статистикалық деректер	жас						73,3	73,4	ҚДБ
31	100 мың тірі туылғандарға ана өлімін төмендету	ҚР ДСМ ведомствалық деректер	%	16,4	15,9	15,4	11,3	11,0	10,5	14,5	ҚДБ
32	1000 тірі туылғандарға шаққанда нәресте өлімін төмендету	ресми статистикалық деректер	%	11,37	11,00	10,6	10,2	9,02	8,5	10,8	ҚДБ

Отбасылық-тұрмыстық саладағы зорлық-зомбылықты

33	Наркологиялық есепте тұрған, отбасыларға әлеуметтік-психологиялық көмек көрсетілгендердің жалпы санынааталған санаттағы жалғыз басты есепке алмағандағы тұлғалардың үлесі	ведомстволық есебі	%	55	60,0	55,0	65,0	ҚДБ
34	Зорлық-зомбылықтыкүш көрсетудегі отбасыларға әлеуметтік-психологиялық көмек көрсетілгендердің жалпы санына үлесі	ведомстволық есебі	%	55	60,0	45,0	65,0	ҚДБ
35	Өзіне-өзі қол жұмсаған немесе оны жасауға әрекет еткен жүкті әйелдер және 1 жасқа дейінгі балалары бар әйелдер саны	ведомстволық есебі	адам	9	8	7	6	ҚДБ
36	Психологтар жәнеденсаулық сақтау ұйымдарының әлеуметтік қызметкерлері, өз мамандығы бойынша біліктілігін арттыруды оқытумен қамтылған қызметкерлердің мемлекет қаражаты есебінен психологтар мен денсаулық сақтау ұйымдарының әлеуметтікқызметкерлерініңжалпы саныныңүлесі	ведомстволық есебі	%	19,4	19,5	19,6	19,7	ҚДБ
37	Индикатор БҰҰ: Алкогольді шамадан тыс пайдалану (халықтың орташа жан басына шаққандағы 15 жастан бастап алкогольді шамадан тыс пайдалануы)	ведомстволық есебі	%	0,30	0,29	0,28	0,27	ҚДБ
38	Индикатор БҰҰ: Кәмілет жасына толмағандар арасындағы туғандарды (10 жастан 14 жасқа дейінгі және 15 жастан 18 жасқа дейінгі) 1 000 әйелге шаққандағы үлесі	ведомстволық есебі	%	2,9	2,8	2,7	2,6	ҚДБ
39	Индикатор БҰҰ: 17-ден 49-қа дейін әйелдерді ұрпақты болу қызметін, құралдары және денсаулығын сақтау бойынша ұрықтануға қарсы қолданатын әйелдердің үлесі	ведомстволық есебі	%	31	32	33	34	ҚДБ

Қол жеткізу жолдары:

- Денсаулық сақтау ұйымдарының материалдық – техникалық базасын нығайту, оның ішінде: бастапқы медициналық – санитарлық көмек ұйымдарды, босандыру және балалар қызметі, кардиоцентр, онкодиспансер үшін медициналық құрал-жабдықтар сатып алу. Денсаулық нысандарын салу және күрделі жөндеуден өткізу;

- Облыстық балалар ауруханасы мен ОПО жанындағы оқу орталықтарының базасында ДДҰ (Дүниежүзілік Денсаулық сақтау ұйымы) ұсынған ана мен бала денсаулығын қорғау саласында тиімді технологияларды ендіру бойынша балалар және босандыру ұйымдарының мамандарын үздіксіз оқыту;

- Медициналық ұйымдарында ішкі аудит қызметін одан әрі дамыту. Денсаулық сақтау ұйымын аккредитациядан өткізу;

- Медициналық қызметтер көрсету сапасын жақсарту және жүгінулер мониторингін жүргізу үшін бағдарламалық қамтамасыз етумен Бірыңғай ақпараттық медициналық Call-орталығын одан әрі дамыту;

- №1 ОПОперенатальдық диагностика бөлімшесінде іштегі нәрестенің туа біткен кемістігін ерте анықтауға жүкті әйелдердің скринингтік зерттеулерін жүргізу сапасын жақсарту;

- Жүктіліклікке қарсы көрсетілімдері бар экстаргенитальды ауруларымен, оның ішінде онкологиялық, туберкулезге қарсы, наркологиялық және психиартриялық диспансерлерде есепте тұратын әйелдерді медицина ұйымдарының бюджетінен тыс қаражаттарды есебінен тиімді контрацепция әдістерімен қамтамасыз ету;

- Жүкті әйелдерді бақылау режимін жақсарту, қауіп-қатер факторларын уақытылы анықтау. Акушерлік пен неонатологияда қиын жағдайлар кезінде шұғыл көмек көрсету дағдыларын нығайту бойынша облыстың өңірлерінде көшпелі мобильді бригадалар жұмысын жалғастыру;

- Репродуктивті денсаулықты қорғау, жүктілік ағымының ерекшеліктері мәселелері бойынша халықты оқыту үшін БМСК (Бастапқы медико-санитарлық көмек) ұйымдары базасында оқу-консультативтік орталықтарын ашу;

- Бір жасқа дейінгі балалар арасында учаскелік қызметтің патронаждық қызметін күшейту;

- Шалғай жатқан аудандарда аурулардың диагностикасын жүргізу үшін жылжымалы медициналық кешендер жұмысын жалғастыру, сауықтыру іс-шараларын жүргізу;

- Медициналық практикаға диагностика мен емдеудің жаңа жоғары технологиялық әдістерін ендіру, облыстың медициналық ұйымдарында көрсетілетін жоғары мамандандырылған медициналық ұйымдарында көмек түрлерінің тізбесін кеңейту;

- Әлеуметтік маңызы бар аурулармен ауыратын науқастарды профилактикалық іс-шара жүргізу үшін денсаулық мектептеріне тарту жолымен оларды диспансерлеуді сапалы жүргізу;

- Әлеуметтік маңызы бар аурулардың халықаралық стандарттарының хаттамаларын және пациенттерді оңалту әдістемелерін ендіру;

- Қатерлі ісіктерді ерте анықтауға скринингтік зерттеулер жүргізу. Аудандық ауруханаларды онколог дәрігерлерінің штаттарымен толықтыру. Онкологиялық науқастарды аурудың ерте сатысында анықталуын арттыруға бағытталған іс-шаралардың тиімділігін арттыру;

- Стационарлық және амбулаториялық емдеу кезінде онкологиялық науқастарды тегін дәрілік препаратттармен қамтамасыз ету;

- Ақпараттық – білім беру материалдарын шығару, айлықтар мен онкүндіктер өткізу жолымен халықтың ВИЧ/СПИД туралы хабардарлығын арттыру;

- ВИЧ инфекциясын жұқтырғандарды антиретровирустық терапия препараттарымен қамтамасыз ету. Бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған тұлғаларға әлеуметтік қолдау көрсету және қамау орындарында ВИЧ-инфекциясының алдын алу іс-шаралары;

- Бас бостандығынан айыру орындарында ВИЧ/СПИД-пен күресу мәселелері бойынша мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс жөніндегі хабарларды іске асыру;

- Денсаулық сақтау саласында аурушаңдықты зерделеу мен талдауға негізделген медициналық көмектің қол жетімділігі мен сапасын арттыру, әлеуметтік маңызы бар аурулардың аууртпалығын азайту жолымен облыс халқының денсаулық көрсеткіштерін жақсарту, медициналық ұйымдарын білікті медицина кадрларымен және заманауи медициналық құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету басымдықтар болып табылады. Сондай-ақ озат медициналық технологияларды ендіру, дәрігерлерді даярлау және қайта даярлау, салауатты өмір салтын кейінен насихаттау да маңызды мәселе болып табылады.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау

Келешекте өңірлік әлеуметтік саясаттың негізгі бағыттары халықтың өз бетімен жұмыспен қамтылуын төмендету, халықтың өмір сүру деңгейін арттыру болуы тиіс.

Мақсат – Жұмыспен қамтуды және халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қамтамасыз ету

№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш бірл	2014ж	2015ж	2016ж		2017ж		2018ж	2019ж	2020ж	Жауапты орынд.
№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш бірл	есеп	баға	жоспар		жоспар		жоспар	жоспар	жоспар	Жауапты орынд.
40	Жұмыссыздық деңгейі	ресми статистикалық деректер	%	5,4	5,2	5,3	5,3		5,2		5,1	6,1	ЖҚҮӘББ
40.1	Жастар жұмыссыздығының деңгейі (15-28 жас)	ресми статистикалық деректер	%	2,8	4,0	4,2	2,8		4,4		4,3	5,6	ЖҚҮӘББ
41	Өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың жалпы санынан нәтижесіз жүмыспен қамтылғандар үлесі	ресми статистикалық деректер	%	6,4	6,0	6,0	5,9		6,3		6,3	6,2	ЖҚҮӘББ
42	Халықтың неғұрлым аз қамтылған 40%-ның кіріс үлесі, халықтың жалпы кірісіндегі	ресми статистикалық деректер	%						28,2		28,7	29,2	ЖҚҮӘББ
43	Атаулы әлеуметтік көмек (шартты ақшалай көмек) алушылардың ішіндегі жұмыспен қамтудың белсені шараларына тартылғандардың үлесі	ҚР ЕМ ведомстволық деректер	%	-	-	-	-		20,5		21,5	21,5	ЖҚҮӘББ
44	Халықты жұмыспен қамту орталықтарына жүгінгендердің ішінен жұмысқа орналасқан мүмкіндіктері шектеулі адамдардың үлесі	ҚР ЕМ ведомстволық деректер	%	-	-	-	-		-		87,5	89,0	ЖҚҮӘББ
45	Мүгедектерге қол жетімділік қамтамасыз етілген әлеуметтік және көлік инфрақұрылымы объектілерінің үлесі	ҚР ЕМ ведомстволық деректер	%	-	57,5	68,6	73,8			80,0	70,0	90,0	ЖҚҮӘББ
46	Өндірістік жарақаттану деңгейі (1000 адамға оқиғалардың жиілік коэффициенті)	ҚР ЕМ ведомстволық деректер	%	-	0,23	0,28	0,27			0,26	0,25	0,24	ЕИБ
47	Еңбек заңнамасының жойылған құқық бұзушылықтардың үлес салмағы, анықталған құқық бұзушылықтардың жалпы санына %-бен	ҚР ЕМ ведомстволық деректер	%	-	-	95	95,5			95,8	95,9	96,0	ЕИБ

Отбасылық-тұрмыстық саладағы зорлық-зомбылықты

48	Жұмыс іздеп жүгінген жалпы мүгедектерден жұмысқа тұрған мүгедектердің үлесі	ведомстволық есептілік	%	99,5	99,7	99,8	ЖҚҮӘББ
49	Ауылды жерлерде жұмыс іздеп жүгінген жалпы мүгедектерден жұмысқа тұрған мүгедектердің үлесі	ведомстволық есептілік	%	97,8	97,9	98,0	ЖҚҮӘББ
50	Әлеуметтік қызметкерлермен анықталған арнайы әлеуметтік көмек алушылар саны	ведомстволық есептілік	адам	700	710	720	ЖҚҮӘББ
51	Количество получателей специальных социальных услуг сельской местности, выявленных социальными работниками	ведомстволық есептілік	адам	500	505	510	ЖҚҮӘББ
52	Анықталған атаулы әлеуметтік көмек алушылар саны	ведомстволық есептілік	адам	296451	645120	277028	ЖҚҮӘББ

Қол жеткізу жолдары:

Азаматтардың әлеуметтік осал санаттарын жұмысқа орналастыруға жәрдемдесу;
Әлеуметтік қызмет көрсету мекемелерінің материалдық-техникалық базасын жақсарту;
Халықты және жұмыс берушілерді еңбек нарығындағы ахуал, бос жұмыс; орындары туралы бұқаралық ақпарат құралдарынан тұрақты түрде хабарландырып отыру;
Әлеуметтік қызмет көрсету мекемелері желілерін кеңейту;
Жұмыс берушілердің әлеуметтік жауапкершілігін арттыру;
«Жұмыспен қамту- 2020 жол картасы» бағдарламасын іске асыру;
Облыстың еңбек нарығындағы жағдайды мониторингілеу және болжау, соның ішінде аса сұранысқа ие мамандықтарды;
Кедейлікке мониторинг жасау;
Арнайы әлеуметтік қызметтерді көрсетуге үкіметтік емес ұйымдарды тарту;
Мүгедектердің қолжетімділігін арттыру үшін әлеуметтік инфрақұрылым нысандарының бейімделуіне мониторинг жүргізу.

Мәдениет, спорт және туризм

Саланың негізгі проблемалары мәдениет нысандарының әлсіз материалдық – техникалық базасы, инвестициялар көлемінің аздығынан апатты мәдени нысандардың болуы болып табылады.

Мақсат – Мәдениет саласында қызметтер сапасын және қолжетімділігін арттыру

№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	2014ж	2015ж	2016ж	2017ж	2018ж	2019ж	2020ж	Жауапты орынд.
№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	есеп	баға	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	Жауапты орынд.
53	1000 адамға шаққандағы мәдениет ұйымдарына келушілердің(келу) орташа саны	ресми статистикалық мәліметтер	адам
53.1.	кітапханалардың			1923	201	202,6	219	230	235	240	МБ
53.2	театрлардың			115	116	117	119	61,7	62,5	63,7	МБ
53.3	концерттік ұйымдардың			21	23	23	23,2	75	46,0	47,0	МБ
53.4	мұражайлардың			82	519	263,49	574	793,5	794	794,5	МБ

Қол жеткізу көрсеткіштері:

Қалада және ауылдық жерлерде мәдениет мекемелерінің желісін дамыту;
Мәдениет мекемелерінің материалдық-техникалық базасын жаңғырту;
Халық шығармашылығы көркемөнерін дамыту, жаңа таланттарды анықтауға бағытталған іс-шаралар кешенін өткізу.

Дене шынықтыру және спорт

Дене шынықтыру және спорт саласында спорт объектілерінің материалдық-техникалық базасының төмен деңгейімен және білікті мамандардың жетіспеушілігімен байланысты проблемалар бар. Осы себептен облыста спорттың бұқаралық түрлері және балалар-жасөспірімдер спорты нашар дамыған. 2016-2020 жж. саланы дамыту бойынша шаралар спорт нысандары және қызметтердің қолжетімділігін арттыруға бағытталатын болады, бұл спорт инфрақұрылымын жақсарту және балалар-жасөспірімдер спортын дамыту есебінен іске асатын болады.

Мақсат –денешынықтыру және бұқаралық спортты дамыту

№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш бірл	2014ж	2015ж	2016ж		2017ж		2018ж		2019ж		2020ж		Жауапты орынд.
				есеп	баға	жоспар		жоспар		жоспар		жоспар		жоспар
54	1000 адамға шаққанда халықтың спорттық инфрақұрылыммен (спорт алаңдарымен) қамтамасыз етілуі	ҚР МСМ ведомстволық деректері	%									28,4		28,7		ДШСБ
Отбасылық-тұрмыстық саладағы зорлық-зомбылықты алдын алу
55	Демалыс орындарындатегін көшелік спорттық алаңдардың (саябақтар, скверлер, алаңдар, аллеялар, т.б.) жаппай демалыс орындарындағы жалпы санының үлесі	ведомстволық есептілік	%					14,8		27,8		28,0		28,8		ДШСБ
56	Ауылдық жердегі тұрғындардың демалыс орындарында тегін көшелік спорттық алаңдардың (саябақтар, скверлер, алаңдар, аллеялар, т.б.) ауылдық жердегі тұрғындардыңжаппай демалыс орындардағы жалпы санының үлесі	ведомстволық есептілік	%					14,8		25		25,5		30,0		ДШСБ
57	Балалар мен жасөспірімдердің мектеп ішіндегі және алдын алу есебінде тұрған секциялардадене шынықтырумен және спортпеншұғылданатын,балалар-жасөспірімдер спорт клубтарында, спорт мектептері мен клубтарында, дене шынықтыру дайындығының жалпы санынан аталған санаттағы балалар мен жасөспірімдердің үлесі	ведомстволық есептілік	%				29,9		44,8		45,0		45,5		ДШСБ
58	Ауылдық жердегібалалар мен жасөспірімдердің мектеп ішіндегі және алдын алу есебінде тұрған секцияларда дене шынықтырумен және спортпеншұғылданатын, балалар-жасөспірімдер спорт клубтарында, спорт мектептері мен клубтарында, дене шынықтыру дайындығының жалпы санынан аталған санаттағы ауылдық жердегі балалар мен жасөспірімдердің үлесі	ведомстволық есептілік	%				33		42,2		45,0		50,0		ДШСБ
59	Аз қамтамасыз етілген және толық емес отбасылардың балалары мен жасөспірімдерді мектеп ішіндегі және алдын алу есебінде тұрған секцияларда дене шынықтырумен және спортпеншұғылданатын, балалар-жасөспірімдер спорт клубтарында, спорт мектептері мен клубтарында, дене шынықтыру дайындығының жалпы санынан аталған санаттағы балалар мен жасөспірімдердің үлесі	ведомстволық есептілік	%				5,1		13,6		14,5		15,0		ДШСБ
60	Ауылдық жердегі аз қамтамасыз етілген және толық емес отбасылардың балалары мен жасөспірімдерді мектеп ішіндегі және алдын алу есебінде тұрған секцияларда дене шынықтырумен және спортпеншұғылданатын, балалар-жасөспірімдер спорт клубтарында, спорт мектептері мен клубтарында, дене шынықтыру дайындығының жалпы санынан аталған санаттағы ауылдық жердегі балалар мен жасөспірімдердің үлесі	ведомстволық есептілік	%				6,6		12,2		13,0		14,0		ДШСБ

Қол жеткізу жолдары:

- облыстық (қала, аудан) деңгейінде спорттық ісшараларды ұйымдастыру, сонымен қатар, түрлі спорт түрлері бойынша облыстық командалардың мүшелерінің республикалық және халықаралық спорттық жарыстарға қатысуы;

- облыстың ауылдық жерлері, қалалары және аудандарында қарапайым спорт алаңқайларын салу;

- облыстың жалпы білім беру мектептерінің оқушыларымен сыныптан тыс және мектептен тыс секциялық жұмысты белсендіру бойынша жұмыс жүргізілетін болады;

- спорттың әр түрлері бойынша спартакиадалар өткізілетін болады, «Былғары доп» футболдан жарыс, денсаулық фестивальдері, жеңіл атлетикалық жүгірулер;

Басқарманың ведомстволық кәспорындарындағы спорт базаларын теңгерімде бар спорт инвентары және жабдықтардың бар болуына инвентаризация жүргізу;
Спорт инвентары және жабдық алуға қаражат бөлу;
Республикалық және халықаралық сайыстарға қатыстыру үшін спортшыларды даярлау және қатыстыру;
Түрлі спорт түрлері бойынша ұлттық құрамаларға кіретін перспективті спортшыларды қолдау;
Халық арасында спорттық бұқаралық іс шараларды өткізу;
Қысқы және жазғы спорт түрлері бойынша спартакиадалар және жастар ойындарына қатысу;
Сапаны арттыру үшін оқу-жаттығу жиындарына қатысу;
Білікті және жоғары білікті спортшыларды даярлау;
Спорт түрлері бойынша республикалық және халықаралық сайыстарға дайындау және қатысу (оның ішінде Әлем, Азия чемпионаттарына);
Облыстың жетекші спортсмендерін диспансерлік бақылау;
Облыс спортсмендерін кезекті қысқы Олимпиадалық және Азия ойындарына дайындау және қатысу;
Облыстың спорт объектілерін салу, жөндеу және қалпына келтіру;
24 және одан жоғары жастағы халықтың физикалық дайындығын жыл сайын тексеруге бағытталған шараларды іске асыру, «Президент милясы» (2,4 шқ.) тесттерін тапсыру арқылы;
Кәсіпорындар, ұйымдар және мекемелер коллективтері үшін күн тәртібіне өндірістік гимнастиканы ұдайы өткізуді енгізу;
Бұқаралық спорт түрлері бойынша кешенді спорт іс шараларын ұйымдастыру және өткізу;
Бұқаралық спорт түрлері бойынша жыл сайын кешенді спартакиадалар өткізу;
Ұлттық және мүгедектер ойындарының түрлері бойынша фестивалдер, ойындар өткізу;
Облыс халқының түрлі топтары арасында облыстық спартакиадалар ұйымдастыру;
Білім беру мекемелерінде спорт секцияларын және спорт клубтарын құру бойынша шараларды іске асыру (білім беру басқармасымен бірге);
Түрлі спорт түрлері бойынша спорттық іс шараларды өткізу;
Денешынықтыру-сауықтыру кешендерін жасанды жабындысы бар қарапайым спорт алаңдарын салу;
Ақпараттық-насихаттау басылым шығарылымдарын әзірлеу және басып шығару және телерадио каналдарында кампаниялар және жобаларды өткізу;
Спорт және салауатты өмір салтын насихаттайтын әлеуметтік бейне роликтер жасау;

Туризм

Туризм саласын дамыту қалалық, сондай-ақ ауыл халқының жұмысбастылық проблемаларын шешуге ықпал ететін факторлардың біріне айналады.

Мақсат – Өңірдің туристік саласының дамуы үшін жағдайлар жасау

№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	2014ж	2015ж	2016ж	2017ж	2018ж	2019ж	2020ж	Жауапты орынд.
№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	есеп	баға	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	Жауапты орынд.
61	Өткен жылмен салыстырғанда өңірдегі орналастыру орындары қызмет көрсеткен келушілер санының ұлғаюы	ресми статистикалық мәліметтер	%	-	-	-	-	-	9,0	42,0	ТСББ

Қол жеткізу жолдары:

- туризм инфрақұрылымын дамыту;

- облыстың туристік саласын білікті кадрлармен қамтамасыз ету;

- облыстың туристік өнімдерін жылжыту;

- өңірдің туристік объектілерінің материалдық-техникалық базасын жаңғырту және нығайту;

- Төле би ауданында тау шаңғысы туризмін дамыту ("Қасқасу" тау шаңғысы кешені»);

- Түркістан қаласындағы тарихи-мәдени туризмді дамыту;

- туристік объектілерге жолдарды салу және қайта жаңарту;

- өңірлік, республикалық және халықаралық іс-шаралар өткізу;

- "SilkRoadFair" туристік жәрмеңкесін, шетелдік туристік ұйымдар мен БАҚ үшін ақпараттық тур, "Эти наши таулар" фестивалін, "Тайқазан" этнофестивалін, "TurkistanTourism" халықаралық туристік форумын өткізу»;

- облыс делегациясының халықаралық және республикалық туристік іс-шараларға, көрмелерге, форумдарға қатысуы;

- гидтердің (экскурсоводтар мен қонақ үй шаруашылығы қызметкерлерінің) біліктілігін арттыру бойынша семинар-тренингтерді ұйымдастыру және өткізу.

Қоғамдық қауіпсіздік және құқық тәртібі

Халықтың тіршілік ету әрекетінің қауіпсіздігі қоғамдық тәртіпті кешенді қамтамасыз етудің нәтижелілігін, жол жүру қозғалысының қауіпсіздігін арттыру және азаматтық қорғау бойынша іс-шараларды жүзеге асыру есебінен қамтамасыз етілетін болады.

Мақсат –Халықтың тіршілік әрекетінің қауіпсіздігін арттыру

№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	2014ж	2015ж	2016ж	2017ж	2018ж	2019ж	2020ж	Жауапты орынд.
№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	есеп	баға	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	Жауапты орынд.
62	10 000 тұрғынға қылмыстылық деңгейі	ҚР БП ҚСАЕК деректер	бірлік						94,0	90,0	ПД
63	Көшелерде жасалған қылмыстардың үлес салмағы	ҚР БП ҚСАЕК деректер	%	37,3	21,0	21,0	20,9	20,6	20,8	20,6	ПД
64	Төтенше жағдайларға қарсы іс-қимыл инфрақұрылымының қамтамасыз етілу деңгейі	ЖАО ведомстволық деректер	%	-	-	60,0	70,0	80,0	90,0	100,0	Облыс әкімінің аппараты, ТЖД

Отбасылық-тұрмыстық саладағы зорлық-зомбылықты алдын алу

65	Индикатор БҰҰ: Қасақана кісі өлтіру құрбандарының жынысы мен жасы бойынша 10 мың адамғашаққандасаны	ведомстволық есептілік	%	0,3	0,28	0,26	0,24	ІІД
66	Индикатор БҰҰ: Зорлық-зомбылыққа, дене жарақатқа, сексуалдыққа ұшыраған халықтың үлесі	ведомстволық есептілік	%	0,7	0,6	0,5	0,4	ІІД
67	Индикатор БҰҰ: Адам саудасының құрбаны болғандарды жасы, жынысы жәнепайдаланғандарды10 мың адамға шаққандағы үлесі	ведомстволық есептілік	%	Әйел-0,02, Ер-00,1	Әйел-0,01, Ер-0,099,	Әйел-0,099, Ер-0,098	Әйел-0,98, Ер-0,097	ІІД
68	Өзіне-өзі қол салу және оларды жасауға әрекет еткендердің 10 мың тұрғынға шаққандағы деңгейі	ведомстволық есептілік	%	4,5	4,5	4,4	4,2	ІІД
69	Әйелдер арасындағыөзіне-өзі қол салужәне оларды жасауға әрекет еткендердің 10 мың әйелге шаққандағы деңгейі	ведомстволық есептілік	%	4,0	3,9	3,8	3,7	ІІД
70	Ерлер арасындағы өзіне-өзі қол салудың 10 мың ерлерге шаққандағы деңгейі	ведомстволық есептілік	%	3,0	2,9	2,8	2,7	ІІД
71	Кәмелетке толмағандар арасында өзіне-өзі қол салудың 10 мың кәмелетке толмағандарға шаққандағы деңгейі	ведомстволық есептілік	%	2,5	2,4	2,3	2,2	ІІД
72	Жалпы құқық бұзушылықтар санындағы қылмыстық құқық бұзушылықтар жасаған жұмыссыз адамдардыңүлес салмағы	ведомстволық есептілік	%	62,4	62,3	62,2	62,1	ІІД
73	Отбасы-тұрмыстық саласында жалпы құқық бұзушылықтар санындағы қылмыстық құқық бұзушылықтар жасаған отбасы-тұрмыстық жағдайдағы жұмыссыз адамдардың үлес салмағы	ведомстволық есептілік	%	1,2	1,1	1,0	0,9	ІІД
74	Учаскелік полиция инспекторларының тұрғын үймен қамтамасыз етілгені және тұрақты тұратын аумағындағы жалпы учаскелік полиция инспекторлар санына үлесі	ведомстволық есептілік	%	62,8	62,6	62,4	62,2	ІІД
75	Отбасыда зорлық-зомбылықтан әйелдер мен балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету деңгейі	Әлеум. сауалнама	%	80,5	50,4	80,3	80,2	ІІД
76	Азаматтардың учаскелік полиция инспекторларына сенімділігін арттыру	Әлеум. сауалнама	%	85,7	85,5	85,3	85,1	ІІД

Есірткінің заңсыз айналымына қарсы күрес және нашарқорлықтың алдын алу желісі бойынша

Есірткі қылмыстарының жалпы санынан есірткіні өткізумақсатында немесе өткізумен байланысты анықталған қылмыстардың үлесі

ведомстволық есептілік

62,1

30,0

29,0

ІІД

Қол жеткізу жолдары:

- бейнебақылау жүйесін жаппай қолдануды дамыту;

- профилактикалық іс-шараларды тұрақты жүргізу және құқық бұзушылықтарға қарсы іс-қимылды күшейту жөніндегі шараларды іске асыру;

- төтенше жағдайларға қарсы іс-қимыл инфрақұрылымын дамыту, оның ішінде

- су тасқынына қарсы инфрақұрылымды дамыту;

- ауылдарға қарсы іс-қимыл инфрақұрылымын дамыту;

- қар көшкініне қарсы іс-қимыл инфрақұрылымын дамыту;

- көшкіндерге қарсы іс-қимыл инфрақұрылымын дамыту;

-өртке қарсы қызмет инфрақұрылымын дамыту;

- қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етуге қатысатын азаматтардың қызметін көтермелеу;

- Түркістан қаласына автокөлік, автобус және басқа да арнайы техника сатып алу;

-облыс аудандары үшін автокөлік, автобус және басқа да арнайы техника сатып алу;

-тұтқындалған адамдарды құжаттандыру;

- "электрондықучаскеліксайлаукомиссиясы"УПИ автоматтандырылған жұмысорны жүйесін енгізу";

- ЖБО мобильді станциясын сатып алу (жедел басқару орталығы);

- Түркістан қаласы бойынша бейнебақылау жүйесін кеңейту;

-шағын қалалар бойынша бейнебақылау жүйесін кеңейту/енгізу;

- есірткіге қарсы қызметке бағытталған іс-шаралардың алдын алу;

-есірткі бизнесіне қарсы күрес жөніндегі бөлімшелерді материалдық-техникалық қамтамасыз ету;

- көлікқұралдарыагрегаттарыныңнөмірлерінсәйкестендіружәнебұрмалаудыанықтауға мүмкіндік беретін магнитооптикалық аспаптарды сатып алу;

- фоторадар кешендерін сатып алу;

-бейне бақылау және тіркеу жүйелерімен анықталған құқық бұзушылықтарды өңдеу жөніндегі процессингтік орталықты сатып алу;

- автокөлікті сәйкестендіру және қаладан шығатын жолдарда ПҚҚҚҚ бұзушылықтарын анықтау үшін аппараттық-бағдарламалық кешенді сатып алу;

- халыққа тәуелсіз әлеуметтік сауалнама жүргізу;

- ақпаратты сақтау мүмкіндігі бар автомобиль бейнетіркеуіштерін сатып алу;

- аудиожазу және ақпаратты сақтау мүмкіндігі бар портативті алып жүретін бейнетіркеуіштерді сатып алу;

- алкогольді пайдалану фактісін анықтау үшін портативті алкотестерлерді сатып алу;

- "Тетра" стандартының алып жүретін трангингтік радиостанцияларын сатып алу";

- жол-көлік инфрақұрылымы элементтерін жол қозғалысы қауіпсіздігі бөлігінде нормативтік талаптарға сәйкес келтіру;

-Облыстың жол желісінде ЖКО шоғырлану ошақтарын жоюды қоса алғанда, жолдардың аса қауіпті учаскелерінде қозғалыс қауіпсіздігін арттыру бойынша іс-шараларды жүзеге асыру;

- жеке қорғану құралдарын, сондай-ақ радиациялық және химиялық барлау құралдарын жаңарту, кәдеге жарату, сақтау және сынау;

- жергілікті бюджеттен бөлінген сома шегінде ІІМ жинақтау жоспарына сәйкес АҚ және ТЖ басқару органдарының басшы құрамының біліктілігін арттыруды ұйымдастыру;

- табиғи және техногендік сипаттағы ТЖ туындаған кезде қауіпті ошақтарды, учаскелерді, аймақтарды анықтау және мониторингілеу;

- ерікті өртке қарсы құралымдарды қажетті өртке қарсы мүлікпен жасақтау және жабдықтау;

- облыс аумағын ғарыштық мониторингпен қамту (орман-дала өрттері, қарлы борандар, су тасқыны, су тасқыны, өзендердің деңгейі, мұздың және қар жамылғысының қалыңдығы));

- алдын алу іс-шараларын жүргізу және халықты дүлей зілзалалар кезінде іс-қимыл жасауға үйрету жөніндегі шараларды іске асыру;

- елді мекендерде су тасқынына қарсы бөгет салу;

- облыс қалаларында өрт сөндіру депосын салу;

- қалалар мен елді мекендерде өрт сөндіру пирстерін салу.

Инфрақұрылым

Құрылыс

Облыста халықтың баспанаға деген жоғары мұқтаждығы сақталып отыр. Осыған орай 2016-2020 жж. саланың даму басымдығы халықты баспанамен қамту және әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымды салу болады.

Мақсат – Баспананың қолжетімділігін арттыру және құрылысты дамыту

№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	2014ж	2015ж	2016ж	2017ж	2018ж	2019ж	2020ж	Жауапты орынд.
№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	есеп	баға	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	Жауапты орынд.
73	Пайдалануға берілген тұрғын үйлердің жалпы ауданы	ресми статистикалық мәліметтер	мың ш. м	405,0	405,5	460,2	550,6	344,7	550,6	620,4	ҚБ
74	Бір адамға шаққандағы тұрғын үймен қамтамасыз ету	ресми статистикалық мәліметтер	бір тұрғынға ш. м.						18,5	18,8	ҚБ

Қол жеткізу жолдары:

- "Өңірлерді дамыту 2020" бағдарламасын іске асыру шеңберінде баспана салуға мемлекеттік инвестицияларды тарту;

- облыстың құрылыс саласын дамытуға жеке меншік инвестицияларды тарту;

- ЖАО кезекте тұрғандар (жалдамалы баспана), жас отбасылары, тұрғын үй жинақтар жүйесінің салымшылары үшін баспана салу;

- Мемлекеттік меншік серіктестік шеңберінде баспана салу;

- Әлеуметтік нысандарды салу;

- инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды дамыту және жайластырут.б.

жаңа немесе қалпына келтірілуші нысандарды жобалау, салу және тапсыру кезеңінде бақылауды күшейту;
мүгедектер және аз қозғалысты халық топтарына қолжетімділігі нормалары және талаптарына сәйкес салу және жобалау;
инженерлік және әлеуметтік инфрақұрылым нысандарын пандус, жердегі тактильді белгілермен, персоналды шақыру үшін сөйлесу құралдарымен, Брайль шрифтінде тақтайшалармен, тактильді тақтайшалармен және т.б. жабдықтау.

Жолдар және көлік

Саланың негізгі проблемалары автокөлік жолдарының қанағаттандырарлық емес ахуалы және төмен өткізу қабілеті, тасымалдаушы компаниялардың физикалық тозығы жеткен активтері, жолаушыларға қызмет етудің төмен сапасы және т.б. Сондықтан 2016-2020 жж. арналған саланың дамуын жаңарту және заманауи автокөлік жолдарын салу, тасымалдаушылардың материалдық-техникалық базасының жаңарту, елді мекендерді көлік бағдарларымен қамтуды арттыру және т.б. бағытталатын болады.

Мақсат – Облыс халқын сапалы көлік инфрақұрылымымен қамтамасыз ету

№

Нысаналы

индикаторлар

Дерек көзі

Өлш. бірл

2014ж

2015ж

2016ж

2017ж

2018ж

2019ж

2020ж

Жауапты орынд.

есеп

баға

жоспар

Жақсы және қанағаттанарлық жағдайдағы облыстық және аудандық маңызы бар автомобиль жолдарының үлесі

ҚР автомобиль жолдары комитетінің ведомстволық есебі

63,0

77,0

64,0

64,4

70,7

74,1

77,6

ЖКАЖБ

Қол жеткізу жолдары:

- жергілікті маңыздағы жолдарды салу, жөндеу кезінде жаңа технологияларды енгізу;

- жолдарды салу және жөндеу;

- жолдарды салу сапасын арттыру;

- ауданаралық теміржол бағдарларын субсидиялау;

- облыстың елді мекендерін жолаушылар көлігімен қамтуды арттыру;

- автовокзалдар және автотұрақтарды жаңарту.

жаңа маршруттар ашу;
темір жол жолаушылар тасымалын әлеуметтік-маңызды байланыстар бойынша субсидиялау;
Түркітан қаласында әуежай салу.

Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы

Саладағы негізгі проблема инфрақұрылымның тозуы болып табылады. Келешекте саланың дамуы ТКШ объектілерін жаңарту және автоматтандыруды енгізуге бағытталатын болады.

Мақсат – Тұтынушыларды сапалы коммуналдық қызметтермен қамтамасыз ету

№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	2014ж	2015ж	2016ж	2017ж	2018ж	2019ж	2020ж	Жауапты орынд.
№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	есеп	баға	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	Жауапты орынд.
81	Күрделі жөндеуді талап ететін кондоминимум объектілері үлесінің төмендеуі	ҚР ИДМ ведомстволық деректері	%	45,6	44,4	44,4	42,5	34,7	31,9	28,9	ЭТҮКШБ
82	Орталықтандырылған сумен қамтамасыз ету:	ҚР ИДМ ведомстволық деректері	%	90,3	90,8	91,7	93,4	95,8	97,9	83,3	ЭТҮКШБ
82.1	оның ішінде қалада					83,93	83,93	100	100	98,8
82.2	оның ішінде шағын қалаларда
	Арыс қ.					97,8	98,9	99,8	100	100
	Жетысай қ.					98,2	98,2	98,8	100	100
	Ленгір қ.					93,7	93,7	100	100	100
	Сарыағаш қ.					44,1	46,1	92	99,5	100
	Шардара қ.					95,0	95,0	86,9	86,9	92,8
82.3	Ауылдық елді мекендерде орталықтандырылған сумен қамтамасыз ету			69,9	70,0	71,1	73,6	75,1	80,3	82,5

Қол жеткізу жолдары:

- Инженерлік желілердің техникалық ахуалын бағалау өткізу жоспарлануда. Инженерлік желілерді зерттеу нәтижесі бойынша елді мекендер бөлінісінде желілер және коммуналдық меншіктегі объектілер бойынша бірыңғай мәліметтер базасы қалыптасатын болады, ол одан әрі тұрақты түрде жаңарып отыратын болады. Бұл жұмыс тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы объектілерінің ахуалын бақылау мақсатында статистикалық және жедел есеп жүйесін тұрақты жетілдірумен қатар жүретін болады;

- облыстың магистралды су құбырларын қалпына келтіру және күрделі жөндеу;

-ауылдық елді мекендерде сумен қамтамасыз ету объектілерін қалпына келтіру және салу;

-жылу энергиясы, су-электр тұтынуды есептеу және бақылау жабдықтарын орнату бойынша іс-шаралар аяқталатын болады;

- тұрақты түрде халықтың ұсынылған коммуналдық қызметтер сапасының жақсаруы туралы әлеуметтік сауалнама жүргізіліп отыратын болады. Өткізілген әлеуметтік сауалнамалар нәтижелері бойынша түрлі іс-шаралар өткізілетін болады;

- кондоминиум нысандарын тіркеу бойынша жұмыстардың аяқталуы;

- аз қамтылған отбасыларға тұрғын үй қорын күрделі жөндеуден өткізуге тұрғындық көмек көрсету бойынша шаралар қабылдау.

Көппәтерлі үйлерді күрделі жөндеу;
Аулаларды абаттандыру;
Қалаларда сумен қамтамасыз ету желілерін салу;
Қалаларда сумен қамтамасыз ету желілерін қалпына келтіру;
Қалаларда кәріз жүйесін қалпына келтіру;
Қалаларда кәріз желілерін салу.

Экология және жер ресурстары

Түркістан облысының ұзақ мерзімді экологиялық саясаты табиғи жүйелердің тұтастығын және тұрақты даму үшін олардың тіршілік ету функцияларын ұстап тұру, халық денсаулығын нығайту және облыстың экономикасының бәсекеге қабілеттілігінің және аумақтың экологиялық тартымдылығының артуын қамтамасыз ете отырып аумақтың экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етілуін ұстап тұру болып табылады.

Мақсат –Қоршаған ортаны сақтау, қалпына келтіру және сапасын жақсарту бойынша жағдайлар жасау

№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш бірл	2014ж	2015ж	2016ж	2017ж	2018ж	2019ж	2020ж	Жауапты орынд.
№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш бірл	есеп	баға	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	Жауапты орынд.
83	Пайда болған тұрмыстық қатты қалдықтарды кәдеге жарату үлесі	ЖАО ведомстволық есептері	%	-	-	3,0	5,0	7,0	11,0	13,0	ТРТПРБ
84	Экологиялық және санитариялық қағидалар талаптарына сәйкес келетін тұрмыстық қатты қалдықтарды орналастыру объектілерінің үлесі (орналастыру орындарының жалпы санынан)	ЖАО ведомстволық есептері	%	20,0	25,0	87,0	88,0	91,0	92,3	95,0	ТРТПРБ
85	Халықты ағынды суларды тазартумен қамту	ҚР ИДМ ведомстволық деректері	%						13,9	13,9	ЭТҮКШБ
85.1	оның ішінде қалаларда								30,7	30,7
85.2	оның ішінде ауылдық елді мекенде								9,9	9,9

Қол жеткізу жолдары:

Су қорғау аймақтары мен белдеулерін орнату жұмыстарын аяқтау;
барлық аудандары және қалаларында қатты тұрмыстық қалдықтар үшін полигондарды салу және жөндеу;
Қатты тұрмыстық қалдықтардың екінші рет өңдеуін дамыту;
Облыс аймағында «тарихи ластануларды» жою;
Орман мекемелерінің материалдық-техникалық базасын нығайту;
Облыс суларын балықтандыру бойынша шараларды іске асыру;
Агрохимикаттарды пайдалануға көшу;
Облыстың жерді пайдаланушыларын ғылыми-негізделген егіс айналымын енгізуге ынталандыру;
Су шаруашылық нысандары, гидромелиоративті жүйелер және жабдықтардың инспекциясын және мониторингін жүргізу;
Сушаруашылық нысандардың негізгі капиталына инвестициялар тарту;
Орман шаруашылығы нысандардың ахуалына инспекция және мониторинг жүргізу
Орман шаруашылығы нысандарына жеке инвестициялар тарту;
Жеке плантациялық ағаш егуде негізгі капиталдың ахуалын инспекциялау және мониторинг жүргізу;
Жеке плантациялық ағаш егуде негізгі капиталға жеке инвестициялар тарту;
Инвестициялар тарту үшін жеке инвесторларды ынталандыру (преференциялар, жеңілдіктер);
Өндіріс қалдықтарын өңдеу және кәдеге жарату бойынша нысандар және құрылғылар салу;
Қоқыс өңдеу зауытын салу;
Халықта жиналатын ҚТҚ көлемін есептеу статистикасын жетілдіру;
Қалалар мен аудан орталықтарында ҚТҚ (қатты тұрмыстық қалдықтар) заманауи полигонын салу;
Ауаға тастандыларды тұрақты бақылау және облыста сатылатын ЖЖМ (жанар жағар май) сапасын бақылау;
Тәулік бойы мониторинг, атмосфералық ауаны ластаушыларға талаптарды қатайту және жазаларды қолдану;
Сұйық қалдықтарды тазалау бойынша нысандар және құрылғыларды салу;
Отырғызу материалдарын өсіру;
Орманмен басылмаған алқаптарды орманмен басылған алқаптарға өткізу;
Орман мекемелерінің материалдық-техникалық базасын нығайту;
Санитарлық-қорғау аймақтарын қалпына келтіру жоспарын іске асыру;
Жылжымалы құм көшкіндерін бекіту және ормансыздануды тоқтату іс шаралар жоспарын іске асыру;
Орман өртінің орташа ауданын қысқарту;
«Жасыл жапырақ – Зеленый лист» республикалық табиғат қорғау акциясына жәрдемдесу;
Өртке қарсы қызметтердің материалдық жабдықталуын жақсарту;
Халықты сирек және құрып бара жатқан жануарлар түрлерін қорғау мәселесі бойынша экологиялық ағарту және тәрбиелеу бойынша іс шаралар өткізу.

Жер ресурстары

Мақсат –Жер ресурстарын тиімді және нәтижелі пайдалану

№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	2014ж	2015ж	2016ж	2017ж	2018ж	2019ж	2020ж	Жауапты орынд.
№	Нысаналы индикаторлар	Дерек көзі	Өлш. бірл	есеп	баға	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	жоспар	Жауапты орынд.
86	Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жердің ауыл шаруашылығы айналымына тартылған үлесін ұлғайту	ЖАО ведомстволық есептері	%	79,8	80,5	2,6	2,8	2,9	3,3	3,4	ЖҚБ

Қол жеткізу жолдары:

Пайдаланылмайтын ауыл шаруашылық мақсатындағы жерлерді анықтау;
Пайдаланылмайтын ауылшаруашылық жерлер бойынша аукциондар ұйымдастыру және өткізу;
Жерлердің барлығын есептеу және оларды санаттар, жер учаскелерінің иелері, жер пайдаланушылар және алқаптар бойынша үлестіру;
Егістік жерлері және егіс айналымын интенсивтілік деңгейін анықтау;
Нормативтерді шығару, егіс жерлерінің тәртіптерін және пайдалану шарттарын (далалық егіс айналымы) анықтау;
Жайылымдық жүктемені мониторингілеу және бағалау. Жайылымдық жүктеменің рұқсат етілген нормативтерін есептеу;
Жайылым және пішен шабу-айналымдарын жобалау кезінде ландшафттық тәсілді қолдану.

Мемлекеттік қызметтер

Алдағы жылдарда (2016-2020 жж.) Түркістан облысында жергілікті атқарушы органдармен көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасына қанағаттану деңгейін жыл сайын арттырып отыру жоспарланған болатын.

Мақсат –Мемлекеттік қызметтерді жетілдіру және дамыту

№

Нысаналы индикаторлар

Дерек көзі

Өлш. бірл.

2014ж

2015ж

2016ж

2017ж

2018ж

2019ж

2020ж

Жауапты орынд.

есеп

баға

жоспар

Мемлекеттік қызметшілердің таза ауысуы (мемлекеттік қызмет жүйесінен кету)

ҚР МҚІСЖҚІА

ведомстволық есебі

6,2

6,1

7,3

7,2

Облысәкімінің

аппараты

ҚАЖЕТТІ РЕСУРСТАР

млн. теңге

Бағыт атауы	2016 жыл	2017 жыл	2018 жыл	2019 жыл	2020 жыл	Барлығы
Бағыт: Экономика
Өңір экономикасын тұрақты дамытуды қамтамасыз ету	-	-	-	-	-
о.і. өнеркәсіп
Экономиканы әртараптандыру және оның базалық секторларының бәсекеге қабілеттілігін арттыру
Агроөнеркәсіптік кешен
Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту және бәсекеге қабілеттілігін арттыру	39780,3	45126,6	49041,5	47187,8	68266,6
Шағын және орта бизнес
Шағын және орта бизнесті дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасау және ШОК ЖӨӨ-дегі үлесін арттыру	20 477,6	15 512,9	12 383,7	-	-	-
Өңіраралық ынтымақтастық
Өңіраралық экономикалық байланыстарды белсендіру,басқа өңірлерге артылған өндірілген өнімнің көлемін арттыру	-	-	-	-	-	-
Инновациялар және инвестициялар
Өңірдегі инвестициялық климатты жақсарту	4 702,4	4 430,7	18 145,2	-	-	-
Бағыт: Әлеуметтік сала
Білім беру
Облыстың білім беру сапасын, қолжетімділігін жақсарту	54949,9	63510,5	52419,3	58799,6	183853,4
Облыстың білім беру сапасын, қолжетімділігін жақсарту	54949,9	63510,5	52419,3	58799,6	183853,4		Денсаулық сақтау
Облыс халқының денсаулығын жақсарту және өмір сүру ұзақтығын ұлғайту	34754,4	40125,8	18643,7	6728,3	7345,2
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау
Жұмысбастылықты және халықты әлеуметтік қорғаудың нәтижелі жүйесін қамтамасыз ету	4805,8	10788,9	13 515,6	13015,5	32623,8
Мәдениет
Мәдениет саласында қызметтер сапасын және қолжетімділігін арттыру	1204,1	1085,7	578,0	1033,7	7290,0
Денешынықтыру және спорт
Денешынықтыру және бұқаралық спортты дамыту	4260,0	6247,1	5426,0	2865,2	5972,3
Туризм
Өңірдің туристтік саласының дамуы үшін жағдайлар жасау	178,5	178,1	201,4	197,0	18,9
Бағыт: Қоғамдық қауіпсіздік және құқық тәртібі
Халықтың тіршілік әрекетінің қауіпсіздігін арттыру	4207,1	2569,2	2062,5	1732,3	321,5
Бағыт: Инфрақұрылым
Байланыс және коммуникациялар
Байланыс инфрақұрылымын дамыту және халықтың цифрлік сауаттылығын арттыру	-	-	-	-	-	-
Құрылыс
Баспананың қолжетімділігін арттыру және құрылысты дамыту	16720,7	24535,4	16679,3	17825,3	36183,0
Жолдар және көлік
Облыс халқын сапалы көлік инфрақұрылымымен қамтамасыз ету	25 120,5	17 303,3	27 119,2	46488,8	50174,7
Тұрғын-үй коммунальдық шаруашылығы
Тұтынушыларды сапалы коммуналдық қызметтермен қамтамасыз ету	45903,7	42570,4	35821,4	55111,9	62741,3
Бағыт: Экология және жер ресурстары
Қоршаған ортаны сақтау, қалпына келтіру және сапасын жақсарту бойынша жағдайлар жасау	1284,5	1844,1	1 615,3	1702,1	4273,1
Жер ресурстары
Жер ресурстарын тиімді және нәтижелі пайдалану	-	-	-	-	-	-
Бағыт: Мемлекеттік қызметтер
Мемлекеттік қызметтерді дамыту және жетілдіру	-	-	-	-	-	-
Барлығы	236505,0	256776,3	224107,3	259736,1	503940,1

*Бағдарламаны қаржыландыру көлемі Қазақстан Рсепубликасының заңнамасына сәйкес, сәйкесінше қаржы жылына республикалық және жергілікті бюджеттерді бекіту кезінде нақтыланатын болады.

Жарияланған күні

02 қараша 2020 00:00

Жаңарту күні

02 қараша 2020

Түрі

Бағдарлама

Жарияланды

Түркістан облысының әкімдігі