АӨСШК

1992 жылғы 5 қазанда БҰҰ Бас Ассамблеясының 47-ші сессиясы барысында Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаев алғаш рет жариялаған Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары кеңесін (АӨСШК) шақыру идеясы Азия өңіріндегі қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастықтың жаңа форматын қалыптастыруға бастама болды.

Форумды шақырудың қажеттілігі биполярлы жүйенің құлауынан кейінгі күштер теңгерімінің өзгеруімен, жаңа елдер мен жаңа саяси субөңір – Орталық Азияның пайда болуымен,    сондай-ақ жалғасып жатқан өңіраралық және жергілікті шиеленістер аясындағы дәстүрлі емес қауіптер мен қатерлердің күшеюімен түсіндіріледі.

Бастаманың негізгі мәні келіспеушіліктерді бейбіт жолмен реттеудің алдын алу дипломатиясының және аймақтық қауіпсіздік пен тұрақтылықты нығайтудағы ынтымақтастықтың тиімді тетігін құруға деген талпыныстарды жаңарту болды.

Дәл осындай мүше мемлекеттері БҰҰ Жарғысына өздерінің бейілділігін растаған диалог алаңын құру, өңірлік қауіпсіздік мәселелерін қауіпсіздіктің жаһандық жүйесіне субстантивті және институционалды түрде интеграциялауды қамтамасыз етті.

АӨСШК келіссөздері отырыстарында бұған дейін бітімге келмеген қарсыластар Азия өңіріндегі қауіпсіздік саласында тұрақтылық пен ынтымақтастық орнатуға деген ниет көрсете отырып, келіссөздер жүргізе бастады.

АӨСШК процесіне қатысушылардың санын 27 мемлекетке дейін ұлғайту бұл диалог алаңының өзектілігінің және қажеттілігінің расталуы болып табылады.

Сондай-ақ Форум қызметінің тақырыптық қамтылуы кеңеюде. Саммиттер мен сыртқы істер министрлері отырыстарынан басқа Үкіметтік емес Форум, Ұлттық-мәдени орталықтардың азаматтық форумы, Іскерлік және Жастар кеңесі шақырылуда.

2018 жылғы 24 қыркүйекте Нью-Йорк қаласында БҰҰ БА 73-сессиясының алаңында АӨСШК-нің Арнайы министрлік кездесуі барысында Форумдағы төрағалықты Қытай Халық Республикасынан (2014-2018 жж.) Тәжікстан Республикасына (2018-2020 жж.) тапсыру болды. Кеңеске мүше мемлекеттер Х.Мирзозоданың кандидатурасын Астана қаласында орналасқан АӨСШК Хатшылығының жаңа Атқарушы директоры лауазымына бекітті.

Жаңа қауіп-қатерлердің пайда болуы және ұжымдық өзара іс-қимылдарды әзірлеу қажеттілігі тұрғысында АӨСШК қызметіндегі прогресс Форум негізінде Азиядағы қауіпсіздік және даму жөніндегі ұйымды (АҚДҰ) құру тұралы бастаманы ұсынуға себепші болды. Бұл бастаманы ҚР Тұңғыш Президенті – Елбасы Н.Назарбаев Кеңестің 4-ші Шанхай саммиті барысында жариялады.

Мұндай трансформация осылайша бүкіл азиялық кеңістікті өзара іс-қимыл жүйесімен қамти отырып, мүше мемлекеттер арасындағы сенімділікті нығайту мүмкіндіктерін кеңейтуге жол ашады және олардың халықаралық аренаға әсерін күшейтеді.

Мұндай ұйымды құрудың негізгі міндеттері халықаралық құқықтың нормалары мен қағидаттарына сәйкес бейбіт құралдар арқылы шиеленістердің алдын алу және реттеу үшін тиімді ұжымдық шараларды әзірлеу әрі іске асыру; қазіргі заманғы қауіп-қатерлерге және қауіпсіздік қатерлеріне қарсы іс-қимыл жасау; континентте бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдау мақсатында ынтымақтастықты кеңейту болып табылады. 

Жаңа ұйымның қызметі өңірде тең құқықты ынтымақтастыққа негізделген қауіпсіздіктің жалпыға ортақ, бөлінбес, жан-жақты қамтылған архитектурасын қалыптастыруға бағытталатын болады.

Ресми мерекесі: 5 қазан (АӨСШК күні).

Ресми тілі: ағылшын тілі.

Жұмыс тілдері: ағылшын және орыс тілдері.

АӨСШК Хатшылығының ресми сайты: www.s-cica.org