Жерді қашықтықтан зондтау ғарыштық жүйесі
Сипаттамасы
Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай, жер бетін қашықтықтан зондтау жүйелері тұтынушылардың кең ауқымы арасында – мемлекеттік және жеке ортада да жоғары сұранысқа ие. Ғарыштық спутниктер мен жүйелер арқылы алынатын ақпарат ауыл шаруашылығы, қорғаныс және қауіпсіздік, ТЖ алдын алу, экология және табиғатты пайдалану, жер пайдалану, геодезия, картография және басқа да салаларда және жекелеген кәсіпорындардың, қалалар мен аймақтардың ғана емес, сонымен қатар салалық экожүйелердің тіршілік әрекетінің басқа да бағыттарында талдау, қызметті жетілдіру және міндеттерді шешу үшін қолданылады.
Жерді қашықтықтан зондтаудың қазақстандық жүйесі де ерекшелік емес: ЖҚЗ жүйесін құру алдындағы жоғары сұраныс қашықтықтан зондтаудың ғарыш жүйесін пайдалануға беру мен пайдаланудың арқасында шешілуі мүмкін болатын міндеттердің үлкен көлемімен расталды.
ЖҚЗ отандық жүйесі "KazEOSat-1" кеңістіктік айыру қабілеті жоғары және "KazEOSat-2" кеңістіктік айыру қабілеті орташа спутниктерден, сондай-ақ спутниктерді басқарудың жерүсті кешендерінен және ЖҚЗ деректерін қабылдау, өңдеу және тікелей тұтынушыларға таратудан тұрады. Қазақстандық ЖҚЗ жүйесі штаттық режимде 6 жылдан астамуақыт бойы жұмыс істейді. Жүйені пайдалануды аэроғарыштық саланың жетекші еуропалық кәсіпорындарында тағылымдамадан өткен қазақстандық мамандар қамтамасыз етеді.
Спутниктердің көмегімен жасалған ғарыштық суреттерді сайтта тапсырыс беруге болады eo.gharysh.kz ескерту.
Жерсеріктер
Жерді қашықтықтан зондтау ғарыштық жүйесі (ЖҚЗ ҒЖ) екі оптикалық-электрондық ғарыш аппаратты (ҒА) қамтиды: кеңістіктік айыру қабілеті жоғары (1м), "KazEOSat-1", кеңістіктік айыру қабілеті орташа (6,5 м), "KazEOSat-2", сондай-ақ жерсеріктерді басқарудың жерүсті кешені және соңғы тұтынушыларға ЖҚЗ деректерін қабылдауға, өңдеуге және таратуға арналған жерүсті мақсатты кешені.
2014 жылғы 30 сәуірде Куру ғарыш айлағынан (Француз Гвиана) KazEOSat-1 айыру қабілеті жоғары ЖҚЗ алғашқы қазақстандық спутнигі сәтті ұшырылды.
KazEOSat-2 айыру қабілеті орташа ЖҚЗ ҒА ұшыру 2014 жылғы 20 маусымда ресейлік "Ясный" ұшыру базасынан (Орынбор облысы, Ресей) өтті.
ҚР ЖҚЗ ҒЖ келісімшарт шеңберінде қазақстандық мамандарды даярлау және ғарыш аппараттарын жобалау, өндіру, жинау, сынау және пайдалану технологияларының трансферті жүзеге асырылды.
2018 жылғы ғарыштық мониторинг нәтижелері
|
Ауыл шаруашылығы |
Орман ресурстары |
|
Цифрландырылған ауыл шаруашылығы алқаптары - 35,3 млн га (100%) |
Цифрландырылған орман алқаптары - 17,6 млн га (100%) |
|
Су ресурстары |
Өндіріс және тұтыну қалдықтары |
|
Цифрландырылған су объектілері |
Лицензиялық учаскелер цифрландырылды (дерек бойынша) |
|
ТЖ |
Бас прокуратура |
|
297 өрт сөндіру бөлімі цифрландырылды. |
2018-2019 жылдары геопорталдың көмегімен прокуратура органдары 700 млрд теңге кадастрлық құны 9,6 млн га болатын 37 мыңнан астам пайдаланылмаған жер учаскелерін анықтады. |
2020 жылғы ғарыштық мониторинг нәтижелері
|
Ауыл шаруашылығы |
|
|
Өсімдік шаруашылығы бойынша: Цифрландырылған ауыл шаруашылығы алқаптары - 35,8 млн га (100%) Анықталды: дәнді дақылдардың егістік ауданы – 15 млн. га - егістік; - егін жинау; Бағалау: - егістердің жай-күйі; - өнімділік болжамы; Цифрландырылған жайылымдық жерлер -16,8 млн га; Бағалау: - жыл мезгілдері (көктем, жаз, күз) бойынша жайылымдық өсімдіктердің тозу және өнімділік дәрежесінің жай-күйі. Жер ресурстарын ұтымды пайдалану бойынша: Анықталды: зерттелген 6 облыс бойынша 1 023,9 мың га пайдаланылмайтын жер, 367,8 мың га есепке алынбаған егістік жерлер |
|
|
Жер қойнауын пайдалану |
Орман ресурстары |
|
Анықталды: - 68 жер қойнауын пайдаланушы өз қызметін ауданы 484,18 га бұзушылықсыз жүзеге асырады - 21 жер қойнауын пайдаланушы өз қызметін шекараны бұза отырып жүзеге асырады - 76 жер қойнауын пайдаланушы учаскелерде жұмыс істемейді |
Цифрландырылған орман алқаптары - 18,6 млн га (100%) Анықталды: - заңсыз кесілген 39 полигон және орман екпелерін бөлу мен таксациялауды бұза отырып 137 полигон Күнделікті мониторинг: - ағаш кесілген жерлер; - өрт қауіптілігінің болжамы. Бағалау: - орманды аумақтар - өртенген орман учаскелерінің жай-күйі |
|
Су ресурстары |
Өндіріс және тұтыну қалдықтары |
|
Цифрландырылған су объектілері Анықталды: өзендердің толып кету және сулану учаскелері - 42,5 мың га Маусымдық мониторинг: - мұз жағдайы - су тасқыны - дельтаның пайда болуы. Бағалау: - гидрографиялық желінің жай-күйі; - көлдер мен ірі су қоймаларының жағдайы. |
Анықталды: - 8 884 стихиялық қоқыс орындары Тіркелді: -лицензиялық шекаралары бұзылған 299 қоқыс орны WasteEdit, Wasteviewer, "Oko KZ" мобильді қосымшалары жаңартылды Жойылды: - 7579 рұқсат етілмеген қоқыс үйінділері Бағалау: - қалдықтар полигондары шекараларының өзгеру динамикасы. |
|
ТЖ |
Бас прокуратура |
|
Анықталды: - 214 373 өрт ошағы, 4 915 өрт жану Мониторинг: - орман және дала өрттерінің ошақтары тәулігіне 6 ретке дейін; - су тасқыны күніне 2 рет. Бағалау: - өртенген аумақтардың ауданы; - мореналық көлдердің жағдайы. |
Картографиялық базасы бар, GenProEdit және GenPro View мобильді қосымшалары жаңарттылды Тәркіленді немесе айналымға тартылды жалпы ауданы 6 млн. га болатын 12,5 мың учаске Бағалау: - лицензиялық және келісімшарттық аумақтар шекараларының өзгеру серпіні - жер қойнауын пайдалану бойынша операциялар жүргізу фактілерін анықтау |