2026 жылдың 8 айындағы медициналық-әлеуметтік сараптаманың негізгі қорытындылары

2026 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша республикада мүгедектігі бар 760,6 мыңнан астам адам бар

2026 жылдың 8 айының қорытындысы бойынша республикада алғаш рет мүгедектік белгіленген адамдар санының өсуі, сондай-ақ алғашқы мүгедектіктің аурулардың негізгі түрлері бойынша құрылымының өзгеруі байқалады.

Мүгедектігі бар адамдардың саны

2026 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша республикадағы мүгедектігі бар адамдардың жалпы саны 760,6 мыңнан астам адамды құрады.

Оның ішінде:

• ересек адамдар — 637,5 мың адам;

• балалар — 124,0 мың адам.

Ересек адамдар арасында мүгедектік топтары бойынша:

• I топ — 88 486 адам;

• II топ — 269 638 адам;

• III топ — 279 366 адам.

Мүгедектігі бар адамдардың жас құрылымында еңбекке қабілетті жастағы азаматтар басым. Олардың саны 534,7 мың адамды немесе 70,2%-ды құрайды. Салыстырмалы түрде, 2026 жылғы 1 қаңтарда бұл көрсеткіш 413,7 мың адам немесе 55,0% болған.

Зейнеткерлік жастағы адамдардың саны 225,9 мың адамды (29,8%) құрайды.

Балалар арасындағы көрсеткіштер:

• 7 жасқа дейінгі мүгедектігі бар балалар — 36 904;

• I топтағы мүгедектігі бар балалар — 11 774;

• II топ — 33 410;

• III топ — 41 948.

Алғашқы мүгедектіктің деңгейі

2026 жылдың 8 айында республика бойынша алғашқы мүгедектіктің 10 мың тұрғынға шаққандағы қарқынды көрсеткіші 11,6 болды. 2025 жылдың сәйкес кезеңінде бұл көрсеткіш 11,3 болған. Осылайша, көрсеткіш 0,3 пунктке өсті.

Анықтама: алғашқы мүгедектіктің қарқынды көрсеткіші әрбір 10 мың тұрғынға алғаш рет мүгедектік белгілену жиілігін сипаттайды және есепті кезеңдегі көрсеткіштерді өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстыруға мүмкіндік береді.

2026 жылдың 8 айында алғаш рет мүгедектігі бар адам деп танылғандардың саны 38 481 адамды құрады. 2025 жылдың сәйкес кезеңінде бұл көрсеткіш 37 620 адам болған. Өсім 2,3%-ды құрады.

Оның ішінде:

• ересектер — 27 509 адам (2025 жылы — 27 317);

• 18 жасқа дейінгі балалар — 10 956 адам (2025 жылы — 10 303).

Ересектер арасындағы алғашқы мүгедектіктің негізгі себептері

Ересек адамдар арасындағы алғашқы мүгедектіктің құрылымында бірінші орында қатерлі ісіктер тұр. Олардың үлесі 30,0% болып, 2025 жылдың сәйкес кезеңіндегі 27,4%-бен салыстырғанда өскен.

Екінші орында — қанайналым ағзаларының аурулары. Олардың үлесі 25,3% болды, өткен жылдың сәйкес кезеңінде бұл көрсеткіш 26,1% құраған.

Үшінші орында — барлық локализациядағы жарақаттар, олардың үлесі 6,9% (2025 жылы — 7,8%).

Осылайша, ересек тұрғындар арасындағы алғашқы мүгедектіктің негізгі үлесі онкологиялық және қанайналым жүйесі ауруларына тиесілі.

Балалар арасындағы алғашқы мүгедектіктің құрылымы

18 жасқа дейінгі балалар арасындағы алғашқы мүгедектіктің құрылымында бірінші орында психикалық бұзылыстарға байланысты мүгедектік тұр — 42,1%. 2025 жылдың сәйкес кезеңінде бұл көрсеткіш 32,6% болған.

Психикалық бұзылыстар салдарынан алғаш рет мүгедектігі бар деп танылған балалардың саны 37,4%-ға артқан. Атап айтқанда, олардың саны 3 360 баладан 4 615 балаға дейін өскен.

Екінші орында — туа біткен ақаулар, олардың үлесі 17,5% (2025 жылы — 22,4%).

Үшінші орында — жүйке жүйесі аурулары, олардың үлесі 14,6% (2025 жылы — 17,3%).

Қайта куәландыру қорытындылары

Есепті кезеңде барлығы 81,5 мың адам қайта куәландырылды. Оның ішінде 66,3 мың адам мүгедектігі бар адам деп танылды.

Медициналық-әлеуметтік сараптама нәтижелері бойынша оңалту көрсеткіштері төмендегідей:

• толық оңалту — 7 933 адам немесе 6,7% (2025 жылы — 8 141 адам немесе 7,0%);

• ішінара оңалту — 7 148 адам немесе 13,4% (2025 жылы — 7 065 адам немесе 14,3%);

• мүгедектік ауырлаған жағдайда қайта куәландырудан өткендер — 6 083 адам немесе 5,9% (2025 жылы — 6 148 адам немесе 6,0%).

Қорытынды

Осылайша, 2026 жылдың 8 айының қорытындысы бойынша республикада 760,6 мыңнан астам мүгедектігі бар адам тіркелген. Олардың басым бөлігін еңбекке қабілетті жастағы азаматтар құрайды.

2026 жылдың 8 айында алғаш рет мүгедектігі бар адам деп танылғандар саны өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 2,3%-ға артты.

Ересек тұрғындар арасындағы алғашқы мүгедектіктің негізгі себептерінің қатарында қатерлі ісіктер мен қанайналым ағзаларының аурулары басым. Ал 18 жасқа дейінгі балалар арасында психикалық бұзылыстарға байланысты алғашқы мүгедектік жағдайларының үлесі жоғары болып отыр.