Жиі қойылатын сұрақтар

Балаларды спорт мектебіне жазу таңдалған спорт түрі үшін белгіленген минималды жастан басталады. Міндетті минималды жас Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің № 42 бұйрығымен анықталған. Мысалы:

 

• конькимен сырғанау сырғанау - 4-5 жастан бастап;
• спорттық гимнастика және көркем гимнастика, теннис, шайбалы хоккей - 5-8 жастан бастап;
• жүзу, су поло, шахмат, шашки, тоғызқұмалақ, каратэ түрлері -7-9 жастан бастап.

 

Белгіленген жасқа жетуден басқа, қабылдау үшін таңдалған спорт түрі бойынша жаттығулардың жүргізілуіне қарсы көрсетілімдердің болмауы туралы медициналық қорытынды мен спорт мектебінің қабылдау ережелерінде көзделген құжаттарды ұсыну қажет.

 

Белгілі бір спорт түрлері бойынша қабылдау ережелері іріктеу немесе бақылау нормативтері бойынша шарттарды да қамтуы мүмкін.

 

Мысал

 

Ата-ана 6 жастағы баласын спорт мектебінің жүзу секциясына жазғысы келеді. Жүзу бойынша бастапқы даярлық тобына қабылдаудың минималды жасы 7 жасты құрайтындықтан, бала белгіленген жасқа жеткенде және қажетті құжаттарды ұсынғанда ғана қабылданады.

 

Терминдер

 

Алғашқы даярлық тобы — спорттық даярлықтың алғашқы кезеңі, ол кезеңде балалар белгіленген жастағы және заңнама талаптарына сәйкес келетін талаптарға сай қабылданады.

 

Медициналық рұқсат — таңдалған спорт түрімен айналысуға қарсы көрсетілімдердің жоқтығы туралы медициналық қорытынды.

 

Бақылау нормативтері — физикалық немесе арнайы даярлық деңгейіне қатысты талаптар, олар қабылдау ережелерінде кейбір спорт түрлері бойынша көзделуі мүмкін.

Балалар-жасөспірімдер спорт мектебіне қабылдану үшін өтініш беріліп, баланың, ата-анасының (заңды өкілінің) жеке басын растайтын құжаттар, сондай-ақ спортпен шұғылдануға медициналық рұқсат ұсынылады.

Спорт мектебінің кеңсесі арқылы қандай құжаттар тапсырылады

Жеке жүгінген кезде мыналар ұсынылады:

• ата-анасының немесе заңды өкілінің өтініші;
• баланың туу туралы куәлігі немесе жеке куәлігі (бар болған жағдайда);
• ата-анасының немесе заңды өкілінің жеке басын куәландыратын құжат;
• спортпен шұғылдануға рұқсат туралы медициналық анықтама (027/у нысаны);
• мүгедектік туралы анықтама — бар болған жағдайда.

Портал арқылы қандай құжаттар тапсырылады

Өтініш электрондық форматта берілген кезде мыналар ұсынылады:

• ата-анасының немесе заңды өкілінің ЭЦҚ-сымен қол қойылған электрондық өтініш;
• электрондық медициналық анықтама (027/у нысаны);
• мүгедектік туралы электрондық анықтама — бар болған жағдайда.

Өтініш беру кезінде көрсетілетін қосымша мәліметтер

Құжаттарды тапсырған кезде мыналарды көрсету қажет:

• тұрғылықты мекенжайы;
• байланыс телефоны;
• электрондық пошта мекенжайы.

Жеке басын куәландыратын құжаттар туралы мәліметтер мемлекеттік ақпараттық жүйелерден автоматты түрде сұратылады.

Өтінішті қалай беруге болады

Өтінішті:

• eGov порталы арқылы;
• таңдалған спорт мектебінің қабылдау бөлімі (кеңсесі) арқылы беруге болады.

Қабылдау мерзімі

Спорттық-сауықтыру топтарына және бастапқы даярлықтың бірінші оқу жылындағы топтарға құжаттарды қабылдау оқу жылы ішінде жүзеге асырылады.

Нәтиже

Құжаттардың толық топтамасы ұсынылған, баланың жасы таңдалған спорт түрінің талаптарына сәйкес келген және медициналық қарсы көрсетілімдер болмаған жағдайда бала спорттық топқа қабылданады.

Мысал

Ата-ана eGov порталы арқылы өтініш беріп, медициналық анықтаманы және баланың туу туралы куәлігін қоса тіркеді. Құжаттар тексеріліп, медициналық қарсы көрсетілімдердің жоқтығы расталғаннан кейін бала спорттық топқа қабылданды.

Терминдердің түсіндірмесі

БЖСМ — балалар-жасөспірімдер спорт мектебі.

eGov — Қазақстан Республикасының электрондық үкімет порталы.

ЭЦҚ — электрондық цифрлық қолтаңба.

027/у нысаны — денсаулық жағдайы туралы медициналық анықтама.

Спорттық жарыстарды өткізу туралы ережені тиісті спорттық жарыстарды тікелей ұйымдастыратын және өткізетін ұйым бекітеді.

Қазақстан Республикасының дене шынықтыру және спорт саласындағы заңнамасына сәйкес спорттық жарыстардың ұйымдастырушылары мыналар болуы мүмкін:

• дене шынықтыру және спорт саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган — республикалық жарыстарды өткізген кезде;
• жергілікті атқарушы органдар (әкімдіктер) — облыстық, қалалық, аудандық жарыстарды өткізген кезде;
• аккредиттелген спорт федерациялары — тиісті спорт түрі бойынша ресми жарыстарды өткізген кезде;
• өзге де дене шынықтыру-спорт ұйымдары — спорт мектептері, спорт клубтары, даярлау орталықтары және жарыстар өткізетін басқа ұйымдар.

Бекітілген ережеде мыналар айқындалады:

• жарыстың мақсаттары мен міндеттері;
• өткізу мерзімі мен орны;
• қатысу шарттары;
• өтінім беру тәртібі;
• жарыс бағдарламасы;
• жеңімпаздарды айқындау және қатысушыларды марапаттау тәртібі.

Нәтиже

Спорттық жарыстарды өткізу туралы ережені тиісті жарыстың ұйымдастырушысы болып табылатын ұйым бекітеді.

Мысал

Аккредиттелген бокс федерациясы облыс чемпионатын өткізеді. Федерация жарыс туралы ережені әзірлеп, бекітеді, онда өткізу орны, қатысушылардың жас санаттары, өтінім беру мерзімдері және жеңімпаздарды айқындау тәртібі көрсетіледі.

Терминдердің түсіндірмесі

Жарысты ұйымдастырушы — спорттық жарыстарды өткізетін мемлекеттік орган, спорт федерациясы немесе өзге ұйым.

Аккредиттелген спорт федерациясы — уәкілетті мемлекеттік орган ресми түрде таныған спорт федерациясы.

Жергілікті атқарушы орган — облыс, қала немесе аудан әкімдігі.

Жоқ, курстардан, семинарлардан немесе өзге де оқыту бағдарламаларынан өткенін растайтын сертификаттың болуы, профильдік білімсіз, өздігінен жаттықтырушылық қызметті жүзеге асыру үшін жеткілікті негіз болып табылмайды. Жаттығу өткізу үшін жаттықтырушы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген біліктілік талаптарына сәйкес болуы тиіс.

 

Жаттықтырушыға қандай талаптар қойылады?

Біліктілік талаптарына сәйкес жаттықтырушы лауазымын келесі тұлғалар атқара алады:

1. «Дене шынықтыру және спорт» мамандығы бойынша жоғары немесе

жоғары оқу орнынан кейінгі білімі бар тұлғалар; немесе

2. Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білімі бар, сондай

ақ келесі спорттық атақтардың біріне ие тұлғалар:

• «Қазақстан Республикасының спорт шебері»;
• «Қазақстан Республикасының халықаралық дәрежедегі спорт шебері»;
• «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері»;

сондай-ақ дене шынықтыру және спорт саласындағы уәкілетті органда жаттықтырушылардың біліктілігін арттыру курстарынан өткен болуы тиіс.

Көрсетілген талаптар сақталған жағдайда еңбек өтілі талап етілмейді.

 

Мысал

Азамат фитнес-дайындық бойынша қысқа мерзімді курстардан өтіп, сертификат алған, алайда дене шынықтыру және спорт саласында профильдік білімі жоқ. Мұндай жағдайда заңнамада белгіленген өзге де біліктілік талаптары сақталмаса, тек сертификаттың болуы жаттықтырушы лауазымын атқару үшін жеткіліксіз болып табылады.

 

Терминдерге түсіндірме

Жаттықтырушы — спортшыларды даярлауды және жаттығу процесін жүзеге асыратын дене шынықтыру және спорт саласының маманы.

Профильдік білім — дене шынықтыру және спорт саласына байланысты мамандық бойынша алынған білім.

Сертификат — оқудан, курстардан өткенін немесе біліктілікті арттырғанын растайтын құжат.

Біліктілік талаптары — белгілі бір лауазымды атқару үшін қажетті білімге, кәсіби даярлыққа және біліктілікке қойылатын заңнамада белгіленген талаптар.

«Классикалық волейбол» спорт түрі бойынша спорттық федерация құру Қазақстан Республикасының дене шынықтыру және спорт саласындағы заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

Спорттық федерация тиісті спорт түрін дамыту мақсатында коммерциялық емес ұйым ретінде құрылуы мүмкін. Алайда өз қызметін жүзеге асыру үшін ол аккредиттеу рәсімінен өтуі тиіс.

Сонымен қатар, заңнамаға сәйкес бір облыс (республикалық маңызы бар қала, астана) аумағында әрбір спорт түрі бойынша тек бір ғана өңірлік спорттық федерация аккредиттеледі.

Осыған байланысты:

• егер өңірде «волейбол» спорт түрі бойынша аккредиттелген федерация болмаса — жаңа федерацияны құруға және оны аккредиттеуге болады;
• егер мұндай федерация бұрыннан бар және аккредиттелген болса — осы спорт түрі бойынша жаңа федерацияны аккредиттеуге жол берілмейді.

 

Мысал

Өңірде волейбол федерациясы бұрыннан жұмыс істейді және аккредиттелген. Осыған байланысты классикалық волейбол бойынша жаңа федерацияны тіркеуге және аккредиттеуге бас тартылды.

 

Терминдерге түсіндірме

Спорттық федерация - бір немесе бірнеше спорт түрін дамыту мақсатында құрылатын коммерциялық емес ұйым (қоғамдық бірлестік немесе қауымдастық).

Спорттық федерацияны аккредиттеу - уәкілетті орган тарапынан федерацияны ресми түрде тану рәсімі, ол белгілі бір аумақта тиісті спорт түрін дамытуға құқық береді.

Стрэнглифтинг және Со-Киокушинкай каратэ бойынша жарыстар ресми спорттық жарыстар болып табылмайды. «Дене шынықтыру және спорт туралы» Қазақстан Республикасының Заңының 34-бабының 2-тармағына сәйкес, Қазақстан Республикасының аумағында спорттық іс-шаралар спорт түрлері тізбесіне енгізілген спорт түрлері мен спорттық пәндер бойынша өткізіледі. «Стрэнглифтинг» және «Со-Киокушинкай каратэ» аталған тізімге енгізілмеген. Бұл келесіні білдіреді: 1. аталған бағыттар бойынша жарыстар ресми спорттық іс-шаралар ретінде танылмайды; 2. мұндай жарыстардың нәтижелері ресми спорттық статистикаға енгізілмейді, спорттық разрядтар мен атақтар берілмейді. Сонымен қатар, «Дене шынықтыру және спорт туралы» Заңның 7-бабына сәйкес, дене белсенділігін дамыту мен салауатты өмір салтын насихаттауға бағытталған дене шынықтыру-сауықтыру іс-шараларын өткізуге жол беріледі. Сондықтан стрэнглифтинг немесе Со-Киокушинкай каратэ бойынша жарыстарды келесі жағдайда өткізуге болады: 1. жеке, клубтық немесе әуесқой негізде; 2. қауіпсіздік және санитарлық нормаларды сақтай отырып; 3. ШҚО дене шынықтыру және спорт басқармасын алдын ала хабардар ету арқылы.   Мысал: Жекпе-жек өнері клубы Со-Киокушинкай каратэ бойынша ашық турнирді дене шынықтыру-сауықтыру іс-шарасы ретінде өткізе алады, бірақ ол облыс немесе республика чемпионаты ретінде ресми мәртебеге ие болмайды.

Баланың биометриялық сәйкестендіруден өтуі туралы талап заңды, бірақ ата-анасының ерікті келісімі болған жағдайда ғана.

Егер ата-аналар міндетті биометрия көрсетілген шартқа қол қоймаса-талап заңсыз. Егер қол қойылса, бұл келісім болып саналады, бірақ ата-аналар кез келген уақытта келісімді қайтарып алуға құқылы және клуб биометрияны жинауды/өңдеуді тоқтатуға міндетті. Алайда, бұл ретте, егер шартта көзделген болса, клуб қызмет көрсетуді тоқтата алады (бұл ресми түрде заңды болады).

Егер клуб биометрияны келісімшартсыз талап етсе немесе балама ұсынбаса, ата-аналар құқық қорғау органдарына жүгінуге құқылы.

Мысал:

Ата-аналар баланы жеке спорт клубына тіркеді, онда тіркеу кезінде саусақ ізімен сәйкестендіруді ұсынды. Егер ата — аналар жазбаша келісім бермесе-клуб биометрияны талап етуге құқылы емес. Егер келісім берілсе, бірақ кейінірек алынып тасталса, клуб деректерді өңдеуді тоқтатуға міндетті және егер бұл шарт тікелей көрсетілсе, шартты бұзуы мүмкін.

Спортшыны тұрғылықты жерін өзгертуіне байланысты басқа облысқа ауыстыруға болмайды, себебі бұл негіз қолданыстағы нормативтік құқықтық актілерде қарастырылмаған. Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2020 жылғы 4 қыркүйектегі № 240 бұйрығымен бекітілген «Спорттық резервті даярлау, спорттық жарыстарды ұйымдастыру және өткізу қағидаларының» 25-тармағына сәйкес, спортшының бір спорт ұйымынан екіншісіне ауысуы тек келесі жағдайларда жүзеге асырылады: 1. Әскери қызметке шақырылуына байланысты; 2. Білім беру ұйымының күндізгі бөлімінде оқуына байланысты; 3. Спорттық қызмет туралы шарттың қолданылу мерзімі аяқталған жағдайда; 4. Тараптардың келісімі бойынша спорттық қызмет туралы шарттың мерзімінен бұрын бұзылуы кезінде. Осылайша, спортшының тұрғылықты жерін өзгертуі оны басқа облысқа ауыстыруға заңды негіз болып табылмайды. Мысал: Егер спортшы отбасылық жағдайына байланысты Шығыс Қазақстан облысынан Астана қаласына қоныс аударса, ол автоматты түрде Астана қаласының спорт ұйымына ауыстырылмайды. Ауысу үшін жоғарыда аталған ресми негіздердің бірі болуы қажет.