Валюталық заңнаманың талаптары

         Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті сыртқы экономикалық қызметке қатысушыларға экспорттық-импорттық операцияларды жүргізу кезінде валюталық заңнама талаптарын сақтау қажеттігін еске салады.

        Негізгі талаптардың бірі-валютаны валютаны репатриациялау. Бұл қазақстандық компаниялардың мыналарды қамтамасыз етуге міндетті екенін білдіреді:

       - экспорттық түсімнің Қазақстан Республикасының уәкілетті банктеріндегі шоттарға түсуі;

       - тауарларды жеткізбеген, жұмыстарды орындамаған немесе қызметтер көрсеткен не сыртқы экономикалық шарт бойынша міндеттемелерді орындамаған жағдайда шетелдік өнім берушіге берілген қаражатты қайтару.

       Басқаша айтқанда, егер шетелдік серіктес шарттың талаптарын орындамаса, Қазақстан Республикасының резиденті берілген қаражатты өзінің банктік шоттарына қайтару үшін шаралар қабылдауы тиіс.

      Валюталық бақылау заңнама талаптарының сақталуын қамтамасыз етуге, елдің экономикалық мүдделерін қорғауға және валюталық түсімді Қазақстан Республикасына қайтаруға бағытталған.

      Бұзушылықтарды болдырмау үшін Мемлекеттік кірістер комитеті сыртқы экономикалық қызметке қатысушыларға мыналарды ұсынады:

     - заңнамада көзделген жағдайларда экспорттық түсімнің уақтылы түсуін немесе импорттық операциялар бойынша қаражаттың қайтарылуын қамтамасыз ету;

     - сыртқы экономикалық шарттар бойынша міндеттемелерді орындау мерзімдерін қадағалау;

     - шарт талаптары өзгерген кезде қосымша келісімдер жасасуға және валюталық шарт деректеріне тиісті өзгерістер енгізуге;

      - сыртқы экономикалық шарттар бойынша міндеттемелердің орындалғанын растайтын құжаттарды сақтауға;

      - сұрақтар туындаған кезде Мемлекеттік кіріс органдарына, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне немесе уәкілетті қызмет көрсететін банкке жүгінуге міндетті.

      Валюталық заңнама талаптарын бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілік қарастырылған.

      2026 жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 244 бабы бойынша 1 116 әкімшілік хаттама жасалды («банкпен валюталық шарт бойынша шот нөмірін алу және ол бойынша ақпарат беру тәртібін бұзу»).

       Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 251 бабына сәйкес («ұлттық және (немесе) шетел валютасын репатриациялау туралы талапты орындамау») сыртқы экономикалық қызметке 141 қатысушы әкімшілік жауапкершілікке тартылды, салынған айыппұлдардың жалпы сомасы 15,3 млрд теңгені құрады.

      Валюта заңнамасының талаптарын бұзғаны үшін ең үлкен айыппұлдар салынды:

      - Алматы қаласында 9,2 млрд теңгеден астам;

      - Павлодар облысында  1,8 млрд теңгеден астам;

      - Жетісу облысында 1,1 млрд теңгеден астам;

      - Астана қаласында 1 млрд теңгеден астам.

      Бұл мысалдар валюта заңнамасының талаптарын сақтамау кәсіпорынның көлеміне және жүзеге асырылатын қызмет түріне қарамастан әкімшілік жауапкершілікке әкелетінін көрсетеді.

      Мемлекеттік кірістер комитеті сыртқы экономикалық қызметтің барлық қатысушыларын валюталық заңнама талаптарын мұқият сақтауға, сыртқы экономикалық шарттар бойынша өз міндеттемелерін уақтылы орындауға және бұзушылықтардың алдын алу үшін қажетті шаралар қабылдауға шақырады.