Қазақстанда бизнес жүргізу

Жеке кәсіп ашпас бұрын кәсіпкерлік қызметтің қолайлы түрін таңдау маңызды. Бұл сіз жұмыс істегіңіз келетін салаға байланысты: сауда, білім, есеп және т.б.

Жеке кәсіпкер (ЖК)

Кәсіптің қарапайым және танымал түрлерінің бірі – жеке кәсіпкер (Жеке кәсіпкер). Қазақстанда жеке кәсіпкерді мемлекеттік органдарға бармай-ақ тез және жедел тіркеуге болады. Төмендегілер арқылы қызметтің басталғаны туралы хабарлама жіберген жеткілікті:

• Электрондық үкімет порталы (бұдан әрі - портал) kz ).
• Екінші деңгейдегі банктердің мобильді қосымшасы.
• Мемлекеттік ақпараттық жүйені e-license.kz б.

ЖК кім аша алады?

• Қазақстан азаматтары және қандастар.
• Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын ЕАЭО елдерінің (Ресей, Тәжікстан, Қырғызстан, Беларусь, Армения) азаматтары.

ЖК жеке (бір адам басқаратын) немесе бірлескен (бірнеше адам басқаратын) болуы мүмкін.

Жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС)

Егер сіз серіктеспен бизнес жүргізуді және ақшаны, білім мен күш–жігерді бірлесіп инвестициялауды жоспарласаңыз, ЖШС (Жауапкершілігі шектеулі серіктестік) ең жақсы нұсқа болып табылады.

ЖШС мен ЖК арасындағы негізгі айырмашылықтар:

1. ЭЦҚ пайдалана отырып gov.kz арқылы әділет органдарында тіркелу талап етіледі.
2. Статистика органдарына есептілікті ұсыну міндетті болып табылады.
3. Жарғы қажет – онсыз банктік шот ашып, мемлекеттік қызметтер алу мүмкін емес.

ЖШС мыналармен айналыса алады:

• Қызмет көрсетумен.
• Тауарларды өндіру және қайта өңдеу.

Кейбір қызмет түрлері лицензияны талап етеді, мысалы:

• Құрылыс.
• Алкогольді ішімдіктерді сату.

ЖШС жарғылық капиталы

ЖШС–ті тіркеу үшін жарғылық капитал қажет - бұл құрылтайшылар салған сома. Ол олардың компаниядағы үлесін анықтайды және оны ағымдағы шығындарға (жалдау ақысы, шикізат, коммуналдық қызметтер және т.б.) пайдалану мүмкін емес. Дағдарыс жағдайында да ЖШС-нің есепшотында жарғылық капитал қалуы тиіс. Компания таратылған жағдайда, бұл ақша қарыздарды төлеуге жұмсалуы мүмкін.

ЖК мен ЖШС арасындағы таңдау сіздің мақсаттарыңызға, бизнестің ауқымына байланыстыса және басқарудағы артықшылықтар.

Кәсіпті тіркеу кезінде тиісті салық режимін таңдау маңызды. Қазақстанда екі негізгі режим бар:

1. Жалпыға бірдей белгіленген салық салу тәртібі.
2. Арнаулы салық режимдері (АСР).

Жалпыға бірдей белгіленген салық режимі

Бұл режимді стандартты схема бойынша табыс салығын есептейтін шағын кәсіпкерлік субъектілері қолданады.

• Салық ставкасы – таза пайдадан 10% (кірістерді шегергендегі шығыстар).
• Есепке алынатын шығындар – тауарларды сатып алу, жалдау ақысы, жалақы, байланыс және басқа да ресми шығындар.
• Төлеу мерзімі – жылына 1 рет (келесі жылдың 31 наурызына дейін).
• Сонымен қатар, 1С бағдарламасында бухгалтерлік есепті жүргізу міндетті болып табылады.

Бұл режимді көбінесе айналымы жоғары және шығындарды құжатпен растау мүмкіндігі бар кәсіпорындар таңдайды.

Арнаулы салық режимдері (АСР)

Шағын кәсіпкерлікті қолдау үшін Салық кодексінде жеңілдетілген салық режимдері қарастырылған. Олар ыңғайлы, өйткені олар салық жүктемесін азайтуға және есеп беруді жеңілдетуге мүмкіндік береді.

АСР негізгі түрлері:

1. Патент негізінде.
2. Арнайы мобильді қосымшаны пайдалану арқылы.
3. Оңайлатылған декларация негізінде.
4. Тіркелген шегерімді пайдалана отырып.

Олардың әрқайсысын толығырақ қарастырайық.

1. Патент негізіндегі АСР

• Жалдамалы жұмысшыларсыз жұмыс істейтін жеке кәсіпкерлер үшін ғана қолайлы.
• 32 іс-шара үшін қол жетімді (мысалы, репетиторлық, жөндеуші қызметтері, фотосуреттер және т.б.).
• Салық мөлшерлемесі – болжамды табыстың 1% (салық алдын ала төленеді).

2. Арнайы мобильді қосымшаны пайдалана отырып, АСР

• Жалдамалы жұмысшылары жоқ жеке кәсіпкерлер үшін қолайлы.
• Бір жылдағы табыс 3528 АЕК-тен аспауы тиіс.
• Қызметтің 33 түрін қамтиды.
• Салық ставкасы нақты табыстың 1% құрайды.

3. Оңайлатылған декларация негізіндегі АСР

• Жұмысшылар саны 30 адамға дейінгі кәсіпкерлер үшін.
• Бір жылдағы табыс 24 038 АЕК-тен аспауы керек.
• Салық мөлшерлемесі – жалпы табыстың 3% (шығындарды қоспағанда).
• Есептілік жарты жылда бір рет тапсырылады.
• Көбінесе сауда, қоғамдық тамақтандыру және қызмет көрсету салаларында қолданылады.

4. Тіркелген шегерімді пайдалана отырып, АСР

• Растайтын құжаттарсыз салық базасын жылдық табыстың 30%-ающих азайтуға мүмкіндік береді.
• Сондай-ақ, еңбекақы төлеу қорының 200% -ға төмендеуі мүмкін.
• Айналым (144 184 АЕК) және қызметкерлер саны (50 адамға дейін) бойынша неғұрлым жоғары лимиттер белгіленді.
• Көтерме және бөлшек саудаға, құрылысқа және қызмет көрсетуге жарамды.
• Кассалық аппарат – міндетті!

Таңдалған салық режиміне қарамастан, қолма-қол ақшамен немесе карточкамен есеп айырысу кезінде бақылау-кассалық машинаны (БКМ) пайдалану қажет.

Кассалық аппараттардың нұсқалары:

• Кәдімгі БКМ – бұл физикалық құрылғы.
• Мобильді БКМ – смартфондағы қосымша.

Маңызды: Кассалық аппарат клиенттермен жұмысты бастамас бұрын тіркелуі керек!

Аутсорсинг және цифрлық құралдар арқылы бизнесті жүргізуді қалай жеңілдетуге болады

Табысты бизнес үшін оның барлық процестерін терең түсіну маңызды. Идеал бизнес-модель – бұл сіз ең жақсы білетін нәрсеге қол жеткізген кезде сіздің тәжірибеңіз бен талантыңызға қарағанда. 

Егер сізде әлі топты біріктіру мүмкіндігіңіз болмаса, мобильді қолданбаларды, онлайн құралдарды және сыртқы ресурстарды пайдалануға болады - бұл процестерді автоматтандыруға көмектеседі және басты нәрсеге назар аударыңыз. 

Аутсорсинг дегеніміз не және ол бизнеске қалай көмектеседі?

Аутсорсинг – бұл компания міндеттерінің бір бөлігін осындай қызметтерді көрсетуге маманданған басқа фирмаға беру. Егер сіз штаттық қызметкерлерді ұстай алмасаңыз, бұл ыңғайлы шешім. 

Сіз кеңсені жалға алмайсыз және жалақы төлемейсіз – тек нақты нәтиже үшін төлейсіз. 

Сатуды, маркетингті, бухгалтерлік есепті, логистиканы және тіпті тұтынушыларды қолдауды басқаруды ауыстыруға болады. 

Бұл өндіріске немесе бизнесті дамытуға назар аудара отырып, уақыт пен ресурстарды үнемдейді. 

Цифрлық сервистер арқылы процестерді автоматтандыру

Бүгінгі таңда бизнесті банкті бұзбай жүргізуге көмектесетін көптеген онлайн құралдар бар. 

• Чат-боттар ішінде Telegram және WhatsApp – олар тұтынушылардың сұрауларына автоматты түрде жауап бере алады, тапсырыстарды реттей алады және кеңес бере алады. Бұл қызметкерлерді қысқартады және қызмет көрсетуді жылдамдатады.
• CRM жүйелері – тұтынушылар базасын, сатылымдар мен тапсырыстарды басқаруға көмектеседі.
• Бухгалтерлік есеп және қаржы қолданбалары – төлемдерді, салықтарды есептеуді және шығыстарды есепке алуды автоматтандырады.

Аутсорсинг пен цифрлық құралдарды пайдалану – бұл бизнесті мүмкіндігінше аз шығынмен және тиімділікпен жүргізудің ақылды жолы!

2022 жылдан бастап «Кәсіпкерлік негіздеріне оқыту» бағдарламасы бойынша оқыту «Бастау Бизнес» онлайн-режимде Электрондық еңбек биржасының Skills.enbek.kz. платформасында өтеді.

Оқудан қалай өтуге болады?

1. enbek.kz. порталда тіркеліңіз
2. Шарттарға сәйкестігін автоматты түрде тексеруден өтіңіз.
3. Егер шарттар орындалса, Skills.enbek.kz сайтына кіріп, оқуды бастаңыз.

Кімдер қатыса алады?

• Жұмыссыз азаматтар.
• Қысқартуға ұшыраған қызметкерлер.
• ЖК тіркеусіз жұмыс істейтін тұлғалар.
• Еңбекақы төленбейтін отбасылық бизнес мүшелері.
• Өнімді сату үшін өсіретін, бірақ табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен азаматтар.
• Жұмыс өтілі 3 жылдан аз жеке кәсіпкерлер.

Курс 14 күнге дейін созылады, ақысыз және электронды сертификатпен аяқталады (3 жылға жарамды).

Грантты қалай алуға болады?

Мемлекет азаматтардың әлеуметтік осал санаттарына гранттар (400 АЕК-ке дейін) бөледі:

• Атаулы әлеуметтік көмек алушыларға
• Көп балалы отбасыларға
• Асыраушысынан айырылған адамдарға
• Қоныс аударушыларға және қандасам
• Мүгедектігі бар адамдарға және олардың қамқоршыларына

Грант алу үшін сізге қажет:

• «Бастау Бизнес» бағдарламасы бойынша оқудан өту
• Жұмыссыз немесе жеке кәсіпкер ретінде тіркелу (3 жылдан аз)
• enbek.kz порталда өтінім беру

Грант бір реттік негізде беріледі және оны құрал-жабдықтар сатып алуға, объектілерді жалға алуға, жануарларды, тұқымдарды және бизнесті бастау үшін басқа ресурстарды сатып алуға пайдалануға болады.

Қалай өтініш беруге болады?

Барлық өтінімдер Business.enbek.kz порталы арқылы беріледі.

Жүйе шарттарға сәйкестігін автоматты түрде тексереді.

Түпкілікті шешімді аудандық немесе қалалық комиссия қабылдайды.

Мемлекеттік қолдау — бұл жақсы бастама.өз бизнесіңізді бастауға мүмкіндік бар!

«Атамекен» ҚР ҰКП кәсіпкерлікті қаржылық емес қолдау операторы ретінде келесі құралдарды жүзеге асырады:

1. Кәсіпкерлер мен кәсіпкерлік бастамасы бар халыққа ақпараттық-консультациялық қызметтер

«Кәсіпкерлерге және кәсіпкерлік бастамасы бар халыққа ақпараттық-консультациялық қызметтер көрсету» құралы экономиканың барлық салаларында қызметін жүзеге асыратын шағын және орта кәсіпкерлік субъектілеріне, сондай-ақ кәсіпкерлік бастамасы бар халыққа өтеусіз негізде көрсетілетін ақпараттық-консультациялық қызметтер кешенін қамтиды.

Кәсіпкерлерге және кәсіпкерлік бастамасы бар халыққа арналған ақпараттық-консультациялық қызметтер келесілерді қамтиды:

• Мемлекеттік қолдау шаралары туралы ақпараттандыру және кеңес беру: қаржылық және қаржылық емес қолдау шаралары туралы ақпарат ұсыну, кәсіпкерлік қызметті бастаудың мәселелері бойынша кеңес беру (оның ішінде ЭҚЖЖ-ны таңдау және оңтайлы салық салу режимін анықтау), сондай-ақ шарттардың және бастапқы бухгалтерлік құжаттардың үлгілерін дайындау.
• Қаржыландыру алу кезінде сүйемелдеу: екінші деңгейлі банктерде, басқа қаржы ұйымдарында және даму институттарында қаржыландыру алғанға дейін және алғаннан кейін қажетті құжаттарды жинау бойынша қызметтер, сондай-ақ бизнес-жоспарлау бойынша көмек көрсету.
• Құқықтық мәселелер және рұқсат беру құжаттары: кәсіпкерлік қызметті бастау және тоқтату мәселелері бойынша, сондай-ақ лицензиялар, сертификаттар және өзге де рұқсат беру құжаттарын алу рәсімдері бойынша кеңес беру.
• Сатып алулар және жер учаскелері: сатып алуларға, конкурстарға немесе тендерлерге қатысу үшін, сондай-ақ жер учаскелерін алу үшін құжаттарды жинауға және өтінімдерді рәсімдеуге көмек көрсету.
• Инженерлік желілер: объектілерді газбен жабдықтау, сумен жабдықтау, кәріз және электрмен жабдықтау желілеріне қосу кезінде рұқсат беру құжаттары мен техникалық шарттарды алуға жәрдемдесу.

«Кәсіпкерлерге және кәсіпкерлік бастамасы бар халыққа арналған ақпараттық-консультациялық қызметтер» құралы бойынша қызметтер өңірлік кәсіпкерлер палаталарының филиалдарында, олардың жанындағы Кәсіпкерлерге қызмет көрсету орталықтары (КҚКО) арқылы және/немесе аудан орталықтарында, сондай-ақ облыстық және аудандық маңызы бар қалаларда кәсіпкерлер мен кәсіпкерлік бастамасы бар халықтың шоғырланған орындарында көрсетіледі. Онлайн режимде қызметтер қаржылық емес қолдау операторының веб-порталы (G4B.kz) арқылы ұсынылады.

Қосымша ақпарат алу үшін Өңірлік кәсіпкерлер палаталарына немесе байланыс орталығына хабарласуға болады: кез келген қаладан – 1432, Қазақстан бойынша – 8-800-080-80-10 (қоңырау шалу тегін).

2. Кәсіпкерлік қызмет жүргізуді сервистік қолдау

«Кәсіпкерлік қызметті жүргізуге сервистік қолдау көрсету» құралы шеңберінде экономиканың барлық салаларында қызметін жүзеге асыратын шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерін өтеусіз негізде қолдауға бағытталған мамандандырылған қызметтердің екі түрі көрсетіледі.

Экономиканың барлық секторларында қызмет ететін ШОБ субъектілеріне сервистік қолдау шеңберінде келесі қызмет түрлері көрсетіледі:

• бухгалтерлік және салықтық есепке алуды жүргізуге, сондай-ақ статистикалық есептілікті жасауға байланысты көрсетілетін қызметтер, ол:
• бухгалтерлік және салықтық заңнама мәселелері бойынша консультацияларды;
• бастапқы құжаттарды өңдеу, салықтарды және бюджетке төленетін басқа да аударымдарды есептеу мәселелері бойынша консультацияларды;
• бухгалтерлік есепке алу бойынша консультацияларды;
• «1С:Бухгалтерия» бағдарламасымен жұмыс бойынша консультацияларды;
• салықтық есептерді дайындау және тапсыру бойынша консультацияларды;
• бөгде ұйымдар үшін қаржылық қызмет бойынша қосымша есептер жасау бойынша консультацияларды;
• салықтық және статистикалық есептер дайындауды қамтиды;
• Бизнес-жоспарды әзірлеу жөніндегі көрсетілетін қызметтер, ол:
• бизнес-жоспарды әзірлеу үшін ақпарат жинау бойынша консультацияларды;
• бизнес-жоспарды әзірлеу бойынша консультацияларды
• бизнес-жоспар әзірлеуді;
• тауарларды және (немесе) жұмыстарды, және (немесе) көрсетілетін қызметтерді ілгерілету жоспарын талдау бойынша консультацияларды;
• тауарларды және (немесе) жұмыстарды, және (немесе) көрсетілетін қызметтерді ілгерілету жоспарын талдау бойынша әзірлемені қамтиды.

Кәсіпкерлерге сервистік қолдау көрсету өңірлік кәсіпкерлер палаталары арқылы жергілікті жерлерде – облыс орталықтарында, республикалық маңызы бар қалаларда және астанада қажеттілікке сәйкес жүзеге асырылады, ал онлайн режимде – қаржылық емес қолдау операторының веб-порталы (G4B.kz) арқылы ұсынылады.

Қосымша ақпарат алу үшін Өңірлік кәсіпкерлер палаталарына немесе байланыс орталығына хабарласуға болады: кез келген қаладан – 1432, Қазақстан бойынша – 8-800-080-80-10 (қоңырау шалу тегін).

3. Іскерлік байланыстар

Кәсіпкерлер халықаралық шетелдік ұйымдардың (ХШҰ) қолдауымен шетелдік серіктестермен іскерлік байланыстар орнату арқылы шағын және орта кәсіпкерлік субъектілеріне қолдау көрсетуге бағытталған «Іскерлік байланыстар» құралының қызметтерін пайдалана алады.

Қатысу критерийлері:

Құралға қатысушылар ретінде келесі талаптарға сәйкес келетін ШОБ субъектілерінің жоғары буын басшылары болып табылатын адамдар қатыса алады:

– кәсіпорынның орташа жылдық табысы кемінде 10 000 (он мың) айлық есептік көрсеткіш болуы;

– кәсіпкердің салалық қызметінің қабылдаушы тараптың мүмкіндіктеріне сәйкестігі.

Құрал нені қамтиды:

«Іскерлік байланыстар» құралы шетелде тақырыптық бизнес-тағылымдамадан өтуді, ұқсас бейіндегі кәсіпорындарға баруды және келесі бағыттар бойынша байланыстар орнатуды көздейді:

– технологиялар трансферті және заманауи жабдықтарды сатып алу;

– тауарлар, жұмыстар және қызметтерді өзара жеткізу;

– франшизалар сатып алу;

– бірлескен кәсіпорындар құру.

Серіктестер: GIZ (Германия) және JICA (Жапония).

Іріктеу тәртібі мен шарттары:

1. Өтінім беру: Өтінім және жазбаша міндеттеме өңірлік кәсіпкерлер палаталары немесе олардың филиалдары арқылы беріледі.
2. Қарау мерзімі: Қаржылық емес қолдау операторы өтінімді 10 жұмыс күні ішінде қарайды.
3. Іріктеу критерийлері: Іріктеу барысында шетелдік компаниялармен кооперация жасау ниеті, басқарушылық әлеуеті және шетел тілін білу деңгейі (егер тағылымдама сол тілде өтсе) ескеріледі.
4. Шығындар: Халықаралық көлік шығындары, сондай-ақ Қазақстан аумағында ұшу нүктесіне дейінгі жол жүру және тұру шығындары қатысушылардың өз қаражаты есебінен төленеді.

Тағылымдама нәтижелері:

Тағылымдама аяқталғаннан кейін қатысушы 2 ай ішінде операторға алынған нәтижелер, орнатылған байланыстар және өз кәсіпорнын дамыту жоспарлары (тәжірибені енгізу, жаңа жобаларды іске қосу) туралы ақпарат беруге міндетті.

Қосымша ақпарат алу үшін Өңірлік кәсіпкерлер палаталарына немесе байланыс орталығына хабарласуға болады: кез келген қаладан – 1432, Қазақстан бойынша – 8-800-080-80-10 (қоңырау шалу тегін).

Жергілікті және оқшауланған шикізаттан өнім өндіретін кәсіпкерлер  үшін «Бір ауыл – бір өнім» (БАБӨ) жобасы көзделген. Бұл құрал өңірлердегі, оның ішінде ауылдық жерлердегі бірегей өнімдерді анықтауға, олардың өндіріс технологиясын жетілдіруге және бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған. Жобаға қатысушылар сарапшылардың консультациялық қолдауына, өңірлік және республикалық көрмелерге қатысуға, сондай-ақ өнімді жаңа нарықтарға шығаруға арналған маркетингтік сүйемелдеуге ие болады.

БАБӨ жобасы нені қамтиды?

Жоба өнімді кезең-кезеңімен дамытуға бағытталған кешенді қолдау шараларын қамтиды:

• өңірдің ерекшеліктерін ескере отырып, кәсіпкерлікті қолдаудың салалық және өңірлік бағдарламалары, сондай-ақ жобаға қатысу тәртібі бойынша консультациялық қызметтер көрсету;
• өнімді таныстыру мақсатында өңірлік көрмелерді ұйымдастыру және өткізу;
• БАБӨ жобасының критерийлеріне сәйкес келетін, нарықтық әлеуеті жоғары өнімдерді іріктеу;
• жоба финалистеріне оқыту ұйымдастыру және өнімді ішкі және (немесе) сыртқы нарықтарға шығаруға бағытталған маркетингтік сүйемелдеу көрсету.

Іске асыру тетігі (қалай жүзеге асырылады):

1. Іздеу және ақпараттандыру: Өңірлік кәсіпкерлер палаталары (ӨКП) өндірушілерді анықтайды және жобаның басталуы туралы халықты бұқаралық ақпарат құралдары мен ресми сайттар арқылы хабардар етеді.
2. Өтінім беру: Әлеуетті қатысушылар Кәсіпкерлерге қызмет көрсету орталықтарына (КҚКО) жүгініп, міндетті түрде фотофиксациясы бар өтінім-сауалнаманы толтырады, сондай-ақ жеке куәлігін (немесе цифрлық құжатты) және бизнес тіркелгені туралы анықтаманы (бар болған жағдайда) ұсынады.
3. Өңірлік іріктеу: Өңірлік көрмелердің қорытындысы бойынша ӨКП мен салалық қауымдастықтардың өкілдерінен құралған арнайы жұмыс тобы нарықтық әлеуеті жоғары 20-дан аспайтын өнім түрін іріктейді.
4. Қорытынды іріктеу (Бренд-комитет): Іріктелген өнімдер бренд-комитет отырысында таныстырылып, нәтижесінде 10-нан аспайтын финалист таңдалып, оларға арнайы сертификаттар табысталады.

Финалистерге көрсетілетін қолдау

Қорытынды кезеңнен өткен қатысушыларға келесі қаржылай емес қолдау шаралары ұсынылады:

• «Атамекен» Қазақстан Республикасы Ұлттық кәсіпкерлер палатасы және (немесе) өңірлік кәсіпкерлер палаталары тарапынан маркетингтік сүйемелдеу, өнім брендінің дизайнын әзірлеу немесе қайта жаңарту бойынша қолдау көрсету;
• финалистер үшін оқыту іс-шараларын ұйымдастыру және өткізу;
• өңірлік, республикалық және халықаралық көрмелерге, форумдар мен конференцияларға қатысуына жәрдемдесу.

Аталған жоба жергілікті өндірісті тек өз өңірінде ғана емес, одан тыс жерлерде де танымал әрі бәсекеге қабілетті бизнеске айналдыруға мүмкіндік береді.

Қосымша ақпарат алу үшін Өңірлік кәсіпкерлер палаталарына немесе байланыс орталығына хабарласуға болады: кез келген қаладан – 1432, Қазақстан бойынша – 8-800-080-80-10 (қоңырау шалу тегін).

Кәсіпкерлерге қызмет көрсету орталықтарының байланыс деректері