Меню
Страницы
Все материалы
08 мая 2026
📌Облыс аумағындағы атмосфералық ауаға бақылау
Атмосфералық ауа – халық денсаулығына және аймақтың тұрақты дамуына тікелей әсер ететін қоршаған ортаның маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Өнеркәсіптік қызмет пен автокөліктің көбею жағдайында ауа сапасын бақылау ерекше маңызға ие болады. Солтүстік Қазақстан облысы үшін Қазақстанның басқа өңірлерімен салыстырғанда, өнеркәсіптік жүктеме деңгейі салыстырмалы түрде төмен болса да, мониторинг және шығарындыларды реттеу мәселелері өзекті болып қала береді.СҚО-да ауаның ластануының негізгі көздері:• энергетика кәсіпорындары (әсіресе жылуэлектр станциялары);
• өнеркәсіптік объектілер;
• автокөлік;
• құрылыс қызметі болып табылады.
Петропавл қаласы аймақтың жетекші өнеркәсіптік орталығы болып табылады және өндірістік әлеуеттің басым бөлігі осы қалада шоғырланған. Өнеркәсіптің осы деңгейдегі жоғары концентрациясының нәтижесінде қала облыстың экологиялық жағдайына ең маңызды әсер етеді. Атап айтқанда, шығарындылардың маңызды үлесі ЖЭО-2-ге тиесілі, ол облыстың стационарлық көздерінен шығарылатын эмиссияның шамамен 48%-ын құрайды. Бұдан өзге, облыста мыңдаған стационарлық ластану көздері бар, олар ластағыш заттардың, соның ішінде шаң, күкірт диоксиді, азот және көміртегі оксидтерінің айтарлықтай көлемін құрайды.Қазақстанда атмосфералық ауаның бақылауы ҚР Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 13.11.ҚР ДСМ-193/2020 бұйрығына сәйкес жүзеге асырылады.Мемлекеттік бақылаудың негізгі бағыттары:• жол берілетін шекті шығарындылары нормативтерін сақтау;
• санитариялық-қорғау аймақтарының режимін сақтау;
• кәсіпорындарда өндірістік бақылау жүргізу.
Солтүстік Қазақстан облысындағы мониторинг жүйесі:• стационарлық бақылау посттары;
• зертханалық зерттеулер;
• ластануды бағалаудың есептеу әдістерін қамтиды.
Атмосфералық ауаның жағдайына бақылау «Қазгидромет» мемлекеттік кәсіпорны жүзеге асырады. Солтүстік Қазақстан облысы Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің (СЭБД) аумақтық басқармалары да белгіленген бақылау нүктелері бойынша атмосфералық ауа өлшемдерін жүргізу өкілеттіктеріне ие. Петропавлда стационарлық посттар жұмыс істейді, онда негізгі ластағыш заттардың мынандай концентрациясы:• қалқыма бөлшектер (PM10, PM2.5);
• күкірт диоксиді;
• азот оксидтері;
• көміртек тотығы;
• формальдегид және басқалар өлшенеді.
Мониторинг кәсіпорындардың санитариялық-қорғау аймақтарының шекараларында да жүзеге асырылады, онда ластағыш заттардың концентрациясы шекті рұқсат етілген нормалардан аспауға тиіс.Өндірістік бақылау, тікелей кәсіпорындарда жүзеге асырылатын маңызды рөл атқарады. Ол:• ластану көздеріндегі шығарындыларды бақылау;
• ластағыш заттар тізімін есепке алу;
• тұрақты өлшеу және деректерді талдау;
• шығарындыларды тазарту технологияларын енгізуді қамтиды.
Өндірістік бақылаудың негізгі міндеті – белгіленген нормативтерден асып кетуін болдырмау және қоршаған ортаға тигізетін әсерді азайту.Кәсіпорындарда циклон, сүзгі және басқа да тазалау жүйелері белсенді түрде енгізілуде, бұл ластағыш заттардың концентрациясын айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік береді. 2025 жылы көміртегі оксиді, азот диоксиді, бейорганикалық шаң (қалқыма заттар), сутегі сульфиді, күйе сияқты көрсеткіштер бойынша атмосфералық ауаның шекті рұқсат етілген концентрациясының 52 асу тіркелді.Солтүстік Қазақстан облысындағы атмосфералық ауаның бақылауы – мемлекеттік қадағалауды, мониторингті және өндірістік бақылауды қамтитын кешенді жүйе. Салыстырмалы түрде қолайлы экологиялық жағдайға қарамастан, аймақ энергетика және көлік шығарындыларымен байланысты бірқатар мәселелерге тап болады. Бақылау жүйесінің тиімді жұмыс істеуі, заманауи технологияларды енгізу және экологиялық мәдениетті арттыру атмосфералық ауа сапасын сақтаудың және өңір халқының экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етудің негізгі факторлары болып табылады.08 мая 2026
📌Мектеп жасындағы балалар арасында семіздіктің алдын алу
Балалардың артық салмағы және семіздік мәселесі соңғы жылдары одан да айқын сипат алады және медициналық-әлеуметтік маңызды міндеттердің бірі ретінде қарастырылады. Артық салмақ әртүрлі жастағы балаларда анықталады және денсаулықтың ауыр жағдайларының қалыптасу қаупімен қатар жүреді.Семіздіктің басты себебі – энергияның қабылдау мен тұтыну арасындағы үйлеспеушілік, яғни физикалық белсенділік жеткіліксіз болған кезінде артық калория тұтыну болып табылады. Қосымша қауіп факторлары теңдесіз тамақтану, тұрақты емес күн тәртібі, ұйқының бұзылуы, сондай-ақ мінез-құлық және отбасылық әдеттер болып табылады.Ерекше алаңдаушылық тудыратын факт – балалық шақта қалыптасқан семіздік ересек жаста да сақталып қалуы мүмкін және 2 типті қант диабеті, артериялық гипертензия, жүрек-қантамыр жүйесінің аурулары және заттек алмасуының бұзылулары сияқты созылмалы инфекциялық емес аурулардың даму ықтималдығын едәуір арттырады.Балалардағы семіздіктің алдын алу отбасыда салауатты өмір салтын қалыптастыруды және баланың дамуы үшін қолайлы орта құруды қамтитын кешенді және жүйелі тәсілді қажет етеді.
Алдын алудың негізгі бағыттары:1.Ұтымды және теңдестірілген тамақтану:
• Жоғары калориялы және төмен тағамдық құндылығы бар өнімдерді шектеу: тәттілер, кондитерлік бұйымдар, фастфуд, тәтті газдалған сусындар, чипстер, шұжық және консервіленген өнімдер.
• Тәтті сусындардың орнына таза ауыз суды ішу әдетін қалыптастыру.
• Рационды организмді талшықтармен, дәрумендермен және минералдармен қамтамасыз ететін көкөністер, жемістер, толық зерлі өнімдер мен бұршақтардың үлесін арттыру.
• Толыққанды ақуыз өнімдерін қосу: майлы емес ет, балық, жұмыртқа, сүт және қышқыл сүт өнімдері.
• Тұз және қантты тұтынуды бақылау, тамақтанудағы шамалылықты қалыптастыру және тамақтану режимін сақтау.
2. Жеткілікті физикалық белсенділік:
• Ұзақтығы кемінде 60 минут серуендеу, қозғалмалы ойындар, спортпен айналысуды қосқанда, күнделікті қозғалыс белсенділігі.
• Оқу қызметінен тыс 2 сағатқа дейін экрандардың (телевизор, компьютер, смартфон) алдында өткізілетін уақытты азайту.
• Ата-ананың баланың физикалық белсенділігіне белсенді қатысуы, қозғалысқа оң көзқарас қалыптастыру.
• Баланың қызығушылықтары мен мүмкіндіктерін ескере отырып, спорт секцияларында және үйірмелерде айналысуын ынталандыру.
3. Күн және толыққанды ұйқы тәртібін сақтау:
Ұйқының жетіспеуі тәбетті және заттек алмасуын реттеуге жағымсыз әсер етеді, бұл артық салмақ жинауға ықпал етуі мүмкін. Балалар үшін ұсынылатын ұйқы ұзақтығы тәулігіне кемінде 9 сағатты құрайды.
4. Жүйелі медициналық бақылау:
Педоатрға жүйелі түрде қаралу дене даму көрсеткіштерін бақылауға, ауытқуларды уақтылы анықтауға және баланың өмір салтын түзетуге мүмкіндік береді. Қажет болған жағдайда бейінді мамандар тартылуы мүмкін.
5. Денсаулықты сақтауға қатысты жағымды мінез-құлық әдеттерін қалыптастыру:
Баланың өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауын тәрбиелеу, дұрыс тамақтану дағдыларын, тәртіптілікті және белсенділікті қалыптастыру маңызды. Ата-ананың жеке үлгісі маңызды рөл атқарады, өйткені балалар, әдетте, отбасылық әдеттерді қабылдайды.
Осылайша, балалар семіздігінің алдын алуы – болашақ ұрпақтың денсаулығына жасалған ұзақ мерзімді инвестиция. Ең тиімдісі – отбасылық тәсіл, онда қолайлы орта құрылады: үйде пайдалы өнімдер басым, зиянды тағамдарға қол жеткізу шектеледі, физикалық белсенділік ынталандырылады және күн тәртібі сақталады. Мұндай өмір салтын ұйымдастыру жағдайында баланың артық салмақ даму ықтималдығы едәуір төмендейді, ал денсаулықты сақтау дағдыларын қалыптастыру өмір бойы денсаулықты сақтауға көмектеседі.05 мая 2026
📌Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелерін жария талқылауды жүргізу туралы анонс
ҚР ДСМ СЭБК Солтүстік Қазақстан облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті Солтүстік Қазақстан облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті мен оның аумақтық бөлімшелерінің қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау нәтижелерін жария талқылауды өткізуді жоспарлап отыр.Іс-шараны өткізу күні-2026 жылғы 22 мамыр, қатысқысы келетіндер 8 (7152) 52-04-05 телефоны арқылы хабарласа алады.05 мая 2026
📌 Ерте көктемгі саңырауқұлақтардан уланудың алдын алу
05 мая 2026
Солтүстік Қазақстан облысында семинар өтті
Департаменттің ауруханаішілік инфекцияларды бақылау бөлімінің басшысы Аждарова Г.С. Солтүстік Қазақстан облысының стоматологтарына санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылық саласындағы қолданыстағы нормативтік-құқықтық актілер бойынша семинар өткізді.Семинар барысында медициналық көмек көрсетуге байланысты инфекциялар (бұдан әрі — МККБИ), оларды анықтау критерийлері, эпидемияға қарсы іс-шараларды жүргізу, дезинфекциялық-стерилизациялық режимді сақтау, стерильді материалдарды сақтау қағидалары, сондай-ақ өндірістік бақылау мәселелері қарастырылды.Сонымен қатар, Қол гигиенасы халықаралық күні аясында қолды гигиеналық және хирургиялық деңгейде өңдеу тәсілдері көрсетілді.05 мая 2026
📌Құтырманың алдын алу
Инфекциялық арулардың арасында құтырма абсолюттік өлім-жітімнің жоғары болуына байланысты ерекше орын алады (егер алғашқы сағаттарда жұқтырған адамға медициналық көмек көрсетілмесе, ол сөзсіз қайтыс болады).Солтүстік Қазақстан облысы құтырманың табиғи ошағы аймағында орналасқан. Табиғи ошақтарындағы эпизоотиялық белсенділік қыс-көктем кезеңінде байқалады, осы кезде қауіпті вирус жабайы жануарлар арқылы елді мекендерге жиірек әкелінеді, онда иттер, мысықтар, шаруашылық жануарларына жұқтырылады және адамдарға жұқтыру қаупі артады.Солтүстік Қазақстан облысында жүргізілген белсенді профилактикалық жұмыстардың нәтижесінде 1998 жылдан бері адамдардың арасында құтырма ауруы тіркелмеген.2026 жылдың І-тоқсанының қорытындысы бойынша облыс халқы арасында құтырма бойынша эпидемиологиялық жағдай қолайлы болды, адамдардың ауру жағдайлары тіркелген жоқ.2026 жылдың 3 айында облыс бойынша антирабиялық көмекке 385 адам жүгінген, (2025 жылдың сәйкес кезеңінде - 231 адам.2025 жылмен салыстырғанда халықтың антирабиқалық көмекке жүгінуінің 67 % (немесе 1,6 есе) өсуі байқалады.
Тістеуден, тырнаудан зардап шеккендердің арасында 214 адам немесе 55,6% иттермен байланыста болғаннан кейін, 139(36,1%) адам мысықтармен байласта болғаннан кейін жүгінген, сондай-ақ 22 (5,7%) адам басқа жануарлардан (ІММ,тышқандар, егеуқұйрықтардан, тиіндерден) зардап шекті. Ит тістеуден, тырнаудан зардап шеккен 214 адамның ішінен 107 адам қаңғыбас иттердің тістеуінен(50,0%) зардап шекті.Антирабиялық көмекке жүгінудің барлық жағдайлары бойынша эпизоотологиялық-эпидемиологиялық тергеу жүргізілді.
Жүгінгендердің ішінен екпені алуға 385 адам, оның ішінде шартты курс бойынша 195, шартсыз 190 адамға тағайындалды. 385 адам екпені алды, оның ішінде антирабиялық вакцинаны – 180, иммуноглобулин + антирабиялық вакцинаны – 205. Жүгінгендердің жалпы санына қатысты ауыл тұрғындардың жүгіну пайызы 52,9% құрайды.Қолданыстағы ережелерге сәйкес иттерді байлауда, үйшікте немесе қоршауда ұстау керек, серуендеуге қарғыбаумен және тұмылдырықта шығару жөн. Үй жануарларының инфекция көзі болуы мүмкін қаңғыбас жануарлармен байланысына жол бермеу керек. Барлық иттер құтыруға қарсы егуге жатады.Адамдарға құтырма инфекциясы негізінен тістеу және ауру жануарлардың сілекейі арқылы пайда болады. Вирус жараға сілекеймен еніп, нерв жүйесі арқылы қозғалып, орталық нерв жүйесіне әсер етеді. Жұққан кезден бастап аурудың белгілері пайда болуға дейін бірнеше күннен бір жылға дейін уақыт өтуі мүмкін.Барлық жануарлар шаққан адамдарға шағылған жерді 15-20 минут бойы (кемінде) сумен және сабынмен дереу жуу қажет, жараның шеттерін 70% спирт немесе 5% йодтың спирттік ерітіндісімен өңдеу қажет және мүмкіндігінше тезірек медициналық мекемеге жүгіну қажет, онда тегін түрде құтыруға қарсы иммунизация жүргізіледі.Құтырма – бұл емделмейтін ауру, өлім тыныс алудың салдануынан және жүрек қызметінің әлсіреуінен болады. Адам толық санада және қорқынышты азапта өледі. Ауруды тек вакцинация арқылы болдырмауға болады!Профилактикалық екпелер ауыртпалықсыз және оңай төзімді. Екпе салынған кезде витаминдерге және белоктарға бай күшейтілген тамақтану ұсынылады, сондай-ақ дененің салқын тиюінен, қызуынан, шаршауынан аулақ болу керек, алкогольдік ішімдіктерді ішуден де бас тарту қажет. Екпелердің тиімділігі оларды уақтылы жүргізуге байланысты. Кез келген өткізіп алған күн – өлім қаупі! Өзіңізді күтіңіз!05 мая 2026
📌КЕНЕ ШАҒУЫНАН ҚАЛАЙ ҚОРҒАНУҒА БОЛАДЫ ЖӘНЕ КЕНЕ ЭНЦЕФАЛИТІ ТУРАЛЫ НЕНІ БІЛУ КЕРЕК?
Көктем мезгілінің басталуымен кенелердің белсенділік кезеңі басталады. Қазіргі таңда облыста кене шағуына байланысты 172 адам дәрігерлерге жүгінген, алайда кене энцефалиті жағдайлары тіркелген жоқ.
СҚО санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті мынаны ескертеді: қарапайым алдын алу шаралары ауыр салдардың алдын алуға және денсаулықты сақтауға көмектеседі.
Кене энцефалиті — кененің шағуы арқылы берілетін вирустық ауру, ол ми мен жұлынды зақымдауы мүмкін. Ауыр жағдайларда бұл дерт күрделі асқынуларға әкелуі ықтимал, сондықтан дер кезінде қорғану шараларын қабылдау маңызды. Бүгінгі таңда эпидемиологиялық жағдай тұрақты:• ауру жағдайлары тіркелмеген;
• кене шағуына байланысты 172 адам медициналық көмекке жүгінген, оның ішінде 14 жасқа дейін балалар арасында - 53 шағу.
Кене шағуының профилактикасы шаралары қарапайым әрі қолжетімді:- Вакцинациялау — ең сенімді қорғаныс тәсілі (алдын ала жоспарлаған жөн);
- Киім — жабық, ашық түсті, жеңі тығыз манжеталы болуы тиіс;
- Репелленттер — кенелерге қарсы арнайы құралдарды пайдалану;
- Табиғаттағы мінез-құлық — биік шөптерден аулақ болу, өзіңізді және балаларды үнемі тексеріп отыру;
- Қауіпсіз тамақтану — сүтті міндетті түрде қайнатып ішу.
Егер кене теріге жабысып қалса, сабыр сақтап, дұрыс әрекет ету қажет:- кенені пинцет немесе жіп көмегімен абайлап алып тастау;
- шағу орнын антисептикпен өңдеу;
- мүмкіндігінше кенені зертханаға талдауға тапсыру;
- міндетті түрде дәрігерге қаралу — қажет болған жағдайда 72 сағат ішінде иммуноглобулин енгізіледі.
СҚО СЭБД мынаны атап өтеді: кене энцефалиті — басқарылатын қауіп. Қарапайым қағидаларды сақтау және дер кезінде медициналық көмеккежүгіну өзіңізді және жақындарыңызды тиімді қорғауға мүмкіндік береді.
Өзіңізді сақтаңыз және табиғат аясында демалу кезінде мұқият болыңыз.28 апреля 2026
Құтырудың алдын алу: нені білу қажет?
Құтыру — жүйке жүйесін зақымдайтын және уақтылы медициналық көмек көрсетілмеген жағдайда өлімге әкелетін аса қауіпті жұқпалы ауру. Инфекцияның негізгі көзі — сілекейі арқылы вирус бөлетін ауру жабайы және үй жануарлары. Жұқтыру тістеу, тырнау немесе зақымданған теріге сілекей түсуі арқылы болады. Инкубациялық кезең 10 күннен бір жылға дейін созылуы мүмкін және зақымдану орнына байланысты: тістелген жер басқа неғұрлым жақын болса, аурудың тез дамуы қаупі соғұрлым жоғары. Әсіресе бет, бас, қол мен аяққа түскен жарақаттар өте қауіпті.
Құтырудың алдын алу үшін қаңғыбас және белгісіз жануарлармен байланыстан аулақ болу, оларды ұстамау және агрессия тудырмау, жануарларды тамақтану кезінде немесе мекендейтін жерінде мазаламау қажет.
Балаларды жануарлармен қауіпсіз қарым-қатынас жасауға үйретуге ерекше көңіл бөлген жөн. Үй жануарларының иелері уақтылы вакцинация жүргізіп, оларды қарғыбаумен серуендетіп, қаңғыбас жануарлармен байланысына жол бермеуі және мінез-құлқында өзгерістер байқалған жағдайда ветеринар мамандарға жүгінуі тиіс.
Тістеу, тырнау немесе сілекей түскен жағдайда жараны дереу сабынды сумен жуып, мүмкіндігінше тезірек медициналық мекемеге қаралу қажет.
Уақтылы жүргізілген профилактикалық вакцинация — аурудың дамуын болдырмаудың жалғыз тиімді жолы.
Осы шараларды сақтау құтыру жұқтыру қаупін едәуір төмендетіп, денсаулықты сақтауға мүмкіндік береді.
24 апреля 2026
Солтүстік Қазақстан облысында семинар өтті
23 сәуірде СҚО санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті басшысының орынбасары А.С. Күшбасовтың төрағалығымен иммунопрофилактиканың өзекті мәселелері бойынша семинар өтті. Семинарға аумақтық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармаларының мамандары, аудандық ауруханалар мен қалалық емханалардың директорларының орынбасарлары, дәрігерлік учаскелердің меңгерушілері, ауданның бас педиатрлары мен терапевтері, сондай-ақ «Ұлттық сараптама орталығы» СҚО филиалының вирусологиялық және бактериологиялық зертханаларының мамандары қатысты. Семинар барысында 2026 жылы Иммундау ұлттық апталығын өткізу, ҚР мен СҚО вакцинамен басқарылатын инфекциялар бойынша эпидемиологиялық жағдай, вакцинациядан бас тарту мәселелері және медицина қызметкерлерінің коммуникациялық дағдыларының рөлі, жатыр мойны обырының алдын алу, профилактикалық егулерден медициналық босатудың негізділігі, вакциналарды сақтау мен тасымалдауда «суық тізбекті» сақтау, вакциналық қоймаларға қойылатын санитариялық талаптар, сондай-ақ эпидемиологиялық қадағалау, эпидемияға қарсы іс-шаралар және жұқпалы аурулар кезінде сынамаларды алу мен тасымалдау қағидалары қарастырылды. Семинар қорытындысы бойынша қатысушылар пікір алмасып, қойылған барлық сұрақтарға толық жауаптар берілді.24 апреля 2026
Солтүстік Қазақстан облысында семинар өтті
22 сәуір күні СҚО санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті басшысының орынбасары А.С. Күшбасовтың төрағалығымен медициналық көмек көрсетумен байланысты инфекциялар (МККБИ), микробиологиялық мониторинг және микробқа қарсы төзімділік мәселелері бойынша облыстық семинар өтті. Семинарға аумақтық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармаларының мамандары, медициналық ұйымдардың емдеу ісі жөніндегі бас дәрігерлерінің орынбасарлары, госпитальдық эпидемиологтар, сондай-ақ қалалық және аудандық медициналық ұйымдардың инфекциялық бақылау бойынша мейіргерлері қатысты. Семинар барысында СҚО бойынша МККБИ-дің эпидемиологиялық жағдайы, медициналық ұйымдарда МККБИ-ді тіркеудің нормативтік талаптары, сондай-ақ көпбейінді облыстық ауруханада жүргізілетін микробиологиялық мониторинг пен микробқа қарсы төзімділік мәселелері қаралды. Семинар қорытындысы бойынша қатысушылар пікір алмасып, қойылған барлық сұрақтарға толық жауаптар берілді.Социальные сети
Меню подвал